Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00364 006565 11243462 na godz. na dobę w sumie
Umowa kompleksowa sprzedaży ciepła w prawie energetycznym - ebook/pdf
Umowa kompleksowa sprzedaży ciepła w prawie energetycznym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-257-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Henryk Palarz doktor nauk prawnych; arbiter przy Regionalnej Izbie Gospodarczej w Katowicach; przewodniczący rady nadzorczej w przedsiębiorstwie wodociągowokanalizacyjnym, pracownik Urzędu Regulacji Energetyki oraz Zakładu Energetycznego; od kilkunastu lat prowadzi działalność szkoleniowo-doradczą; autor
publikacji z zakresu prawa energetycznego i wodociągowo-kanalizacyjnego.
Książka szczegółowo omawia zagadnienie umowy sprzedaży ciepła w prawie energetycznym, odpowiadając na pytania dotyczące m.in.
poprawnej konstrukcji umowy sprzedaży ciepła oraz postanowień, których należy unikać,
trybu zmiany i rozwiązania umowy oraz zagadnień karnych z tym związanych,
procedury i formy zawarcia umowy kompleksowej,
obligatoryjnych i fakultatywnych elementów umowy wynikających z prawa energetycznego,
zagadnień dostaw ciepła do budynku wielolokalowego.
Publikacja przeznaczona jest dla prawników obsługujących przedsiębiorstwa ciepłownicze, gmin prowadzących dostawę ciepła poprzez sieć oraz odbiorców ciepła, spośród których najważniejsi to zarządcy budynków wielolokalowych, a także dla przedsiębiorstw ciepłowniczych i innych przedsiębiorców.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

umowa kompleksowa sprzedaży ciepła w prawie energetycznym Henryk Palarz E WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 stycznia 2016 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Dagmara Wachna Łamanie Wolters Kluwer Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-264-9831-2 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Martusi oraz wszystkim Ciepłownikom z wyrazami sympatii SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ............................................................................................ 11 Od autora ..................................................................................................... 15 Rozdział I Umowa kompleksowa – podmioty, definicje ............................................ 17 1. Pojęcie umowy kompleksowej ............................................................... 17 2. Obowiązek zawarcia umowy ................................................................. 20 2.1. Obowiązek zawarcia umowy po zmianie odbiorcy w obiekcie ... 21 2.2. Obowiązek zawarcia umowy a posiadanie koncesji .................... 22 3. Strona umowy – przedsiębiorstwo energetyczne ................................... 24 4. Odbiorca ciepła ...................................................................................... 28 Rozdział II Procedura i forma zawarcia umowy kompleksowej ................................ 30 1. Sposób zawarcia umowy ........................................................................ 30 1.1. Oferta i jej przyjęcie ..................................................................... 30 1.2. Negocjacje .................................................................................... 32 1.3. Przetarg ......................................................................................... 34 2. Wymogi prawa energetycznego przy zawieraniu umowy ..................... 35 3. Forma ..................................................................................................... 37 4. Umowa zawarta per facta concludentia ................................................. 39 5. Umowa kompleksowa jako wzorzec umowny ....................................... 41 6. Ogólne warunki umów (OWU) .............................................................. 42 7. Charakter prawny umowy ...................................................................... 44 8. Termin zawarcia umowy ........................................................................ 45 Rozdział III Orzeczenie zawarcia umowy przez Prezesa URE .................................... 48 1. Kształtowanie się praktyki orzeczniczej ................................................ 48 2. Postępowanie administracyjne ............................................................... 50 3. Postanowienie z art. 8 ust. 2 pr. energ. .................................................. 54 4. Decyzja administracyjna ........................................................................ 57 5. Postępowanie odwoławcze .................................................................... 60 do sieci i jego odbioru z sieci) ............................................................... 87 1.1. Miejsce dostarczenia ciepła a granica eksploatacji bądź własności ...................................................................................... 88 1.2. Zmiana miejsca dostawy ciepła .................................................... 90 1.3. Decyzja Prezesa URE z art. 8 pr. energ. a zmiana miejsca dostawy ciepła .............................................................................. 92 1.4. Zmiana miejsca dostawy ciepła w trybie zawarcia nowej umowy SPIS TREŚCI 8 6. Granice rozpoznania spraw .................................................................... 63 Rozdział IV Prawo konsumenckie i antymonopolowe a umowy kompleksowe ......... 66 1. Prawo konsumenckie ............................................................................. 66 2. Ustawa o prawach konsumenta .............................................................. 67 3. Kodeks cywilny: niedozwolone postanowienia umowne w art. 3853 .... 71 4. Kontrola postanowień umownych nieuzgodnionych indywidualnie z konsumentem ...................................................................................... 77 5. Postępowania administracyjne prowadzone przez Prezesa UOKiK ...... 80 Rozdział V Obligatoryjne elementy umowy wynikające z prawa energetycznego ... 85 1. Miejsce dostarczenia ciepła do odbiorcy (miejsce dostarczania ciepła o przyłączenie ............................................................................... 94 1.5. Brak miejsca dostarczania ciepła .................................................. 95 2. Ilość ciepła (przesyłanego ciepła) w podziale na okresy umowne ........ 96 3. Moc umowna oraz warunki wprowadzania jej zmian ............................ 98 3.1. Uzależnianie zmiany mocy od spełnienia warunków .................. 100 3.2. Kontrola i spory co do poprawności wielkości mocy zamówionej ................................................................................... 103 4. Cena, stawki opłat lub grupa taryfowa stosowane w rozliczeniach ....... 106 5. Warunki wprowadzania zmian ceny, stawek opłat i grupy taryfowej ... 109 5.1. Przedsiębiorstwa posiadające koncesję ........................................ 109 5.2. Zmiana grupy taryfowej ............................................................... 112 5.3. Przedsiębiorstwa niekoncesjonowane .......................................... 114 6. Sposób prowadzenia rozliczeń ............................................................... 115 6.1. Wyznaczanie terminu płatności cen i stawek opłat ...................... 116 6.2. Przedpłaty ..................................................................................... 118 6.3. Termin płatności za zamówioną moc cieplną .............................. 120 6.4. Opłaty stałe a rozwiązanie umowy ............................................... 121 6.5. Rozliczenia przy wadliwym działaniu układu pomiarowo- -rozliczeniowego .......................................................................... 123 6.6. Upusty handlowe .......................................................................... 124 SPIS TREŚCI 9 6.7. Odsetki i przedawnienie roszczeń ................................................ 126 7. Standardy jakościowe obsługi odbiorców .............................................. 128 8. Parametry techniczne ciepła ................................................................... 130 9. Wysokość bonifikaty za niedotrzymanie parametrów technicznych ciepła oraz standardów jakościowych obsługi odbiorców ..................... 130 9.1. Bonifikaty związane z niedostarczaniem ciepła ........................... 132 9.2. Bonifikaty związane z ograniczeniem mocy cieplnej .................. 134 9.3. Bonifikata za niedotrzymanie innych standardów jakościowych obsługi odbiorców ........................................................................ 135 9.4. Dochodzenie bonifikat .................................................................. 136 9.5. Orzecznictwo Prezesa UOKiK dotyczące bonifikat ..................... 139 10. Warunki zapewnienia niezawodności i ciągłości dostarczania ciepła ... 140 11. Odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warunków umowy ............ 142 11.1. Odpowiedzialność odbiorcy ......................................................... 143 11.2. Odpowiedzialność za nielegalny pobór ciepła (przy zawartej umowie) ........................................................................................ 146 12. Okres obowiązywania umowy ............................................................... 150 13. Warunki rozwiązania umowy ................................................................ 151 14. Postanowienia z art. 5 ust. 7 pr. energ. .................................................. 154 14.1. Nieaktualna linia interpretacyjna .................................................. 154 14.2. Aktualna linia interpretacyjna ...................................................... 157 14.3. Zasady wstrzymywania dostaw kształtowane przez orzecznictwo ................................................................................. 158 14.4. Domniemanie doręczenia powiadomienia ................................... 161 Rozdział VI Obligatoryjne elementy umowy wynikające z aktów wykonawczych ... 163 1. Rodzaje cen i stawek opłat ..................................................................... 164 2. Termin i miejsce przekazywania odbiorcy informacji o strukturze paliw pierwotnych zużywanych do dostarczania ciepła ........................ 166 3. Graniczne wartości temperatury powodującej samoczynne włączenie się urządzenia automatyki pogodowej ................................................... 167 4. Dopuszczalne maksymalne ograniczenia w dostarczaniu i poborze ciepła ...................................................................................................... 168 Rozdział VII Fakultatywne elementy umowy i inne zagadnienia ................................. 171 1. Korzystanie z pomieszczeń odbiorcy ..................................................... 171 2. Służebność przesyłu ............................................................................... 173 3. Kontrola odbiorcy ciepła ........................................................................ 174 3. Niedopuszczenie do kontroli .................................................................. 176 SPIS TREŚCI 10 4. Układ pomiarowo-rozliczeniowy ........................................................... 180 5. Postanowienia, które przestały być obligatoryjne .................................. 181 6. Umowne skutki usuwania przepisów ..................................................... 182 Rozdział VIII Zmiana oraz rozwiązanie umów ................................................................ 185 1. Bezwzględne i względne przyczyny zmiany umów .............................. 185 2. Tryb zmiany umów ................................................................................ 188 2.1. Obowiązki z prawa energetycznego ............................................. 188 2.2. Mechanizm z kodeksu cywilnego ................................................ 190 3. Wypowiedzenie umowy przez odbiorcę ................................................ 192 4. Wypowiedzenie przez dostawcę ............................................................ 195 5. Wypowiedzenie umowy a obowiązek z § 27 rozp. syst. ....................... 197 6. Ocena dopuszczalności wypowiadania umów w orzecznictwie ............ 200 7. Pozostałe sposoby rozwiązania umowy ................................................. 204 7.1. Upływ czasu (umowa terminowa) ................................................ 204 7.2. Wygaśnięcie ................................................................................. 205 7.3. Odstąpienie od umowy ................................................................. 207 7.4. Natychmiastowe rozwiązanie umowy .......................................... 208 Rozdział IX Dostawa ciepła do budynku wielolokalowego .......................................... 209 1. Zasady wyliczania opłat za ciepło ......................................................... 209 2. Przyczyny niemożności zawarcia umów kompleksowych z osobami w lokalach .............................................................................................. 212 3. Wypowiedzenie zawartych już umów ................................................... 216 Rozdział X Zagadnienia karne ...................................................................................... 218 1. Przepisy karne dotyczące przedsiębiorstw energetycznych ................... 218 2. Nielegalny (bezumowny) pobór ciepła .................................................. 227 2.1. Aspekt karny ................................................................................. 227 2.2. Aspekt odpowiedzialności cywilnej ............................................. 228 Bibliografia .................................................................................................. 233 WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne k.c. k.k. Konstytucja RP k.p.a. k.p.c. pr. bud. pr. energ. – – – – – – – rozp. przył. z 1998 r. – rozp. przył. z 2000 r. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępo- wania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późn. zm.) ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetycz- ne (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1059 z późn. zm.) rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 lipca 1998 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłą- czenia podmiotów do sieci ciepłowniczych, pokrywa- nia kosztów przyłączenia, obrotu ciepłem, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jakościowych obsługi odbior- ców (Dz. U. Nr 100, poz. 642) rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 11 sierpnia 2000 r. w sprawie szczegółowych warunków przyłą- czenia podmiotów do sieci ciepłowniczych, obrotu 12 WYKAZ SKRÓTÓW rozp. przył. z 2004 r. – rozp. syst. – rozp. taryf. z 2004 r. – rozp. taryf. z 2006 r. – rozp. taryf. r.w.t.b. u.o.k.k. – – – ustawa konsumencka – ciepłem, świadczenia usług przesyłowych, ruchu sie- ciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jakościo- wych obsługi odbiorców (Dz. U. Nr 72, poz. 845) rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warun- ków przyłączenia podmiotów do sieci ciepłowniczych oraz eksploatacji tych sieci (Dz. U. Nr 167, poz. 1751) rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 15 stycznia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjo- nowania systemów ciepłowniczych (Dz. U. Nr 16, poz. 92) rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 30 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych zasad kształ- towania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń w obrocie ciepłem (Dz. U. Nr 184, poz. 1902) rozporządzenie Ministra Gospodarki z 9 października 2006 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło (Dz. U. z 2006 r. Nr 193, poz. 1423) rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 wrześ- nia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształto- wania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopa- trzenia w ciepło (Dz. U. Nr 194, poz. 1291) rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicz- nych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usy- tuowanie (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. poz. 827) Czasopisma i zbiory orzeczeń CBOSA – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http:// orzeczenia. nsa. gov. pl/ ) M. Prawn. MSiG OSNC OSNP OSP OTK-A POSP PUG c.o. c.w.u. g.w.c. NSA OWU SA SN SO SOKiK TK UOKiK URE WSA WYKAZ SKRÓTÓW 13 Monitor Prawniczy Monitor Sądowy i Gospodarczy Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubez- pieczeń Społecznych i Spraw Publicznych Orzecznictwo Sądów Polskich Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, seria A Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych, h t t p : / / orzeczenia. ms. gov. pl Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Inne centralne ogrzewanie ciepła woda użytkowa grupowy węzeł cieplny Naczelny Sąd Administracyjny ogólne warunki umów sąd apelacyjny Sąd Najwyższy Sąd Okręgowy Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Trybunał Konstytucyjny Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Urząd Regulacji Energetyki wojewódzki sąd administracyjny – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – – OD AUTORA Obowiązująca od dnia 5 grudnia 1998 r. ustawa – Prawo energetyczne do- czekała się kilkudziesięciu nowelizacji. Obejmuje ona swoimi regulacjami trzy sektory: energii elektrycznej, ciepła i gazu. Ciepłownictwo w widoczny sposób odstaje od pozostałych sektorów, ponieważ nie dotyczą go dyrektywy unijne wymuszające kolejne zmiany. W ostatnich latach nie pojawił się także trend do zmiany dostawcy ciepła, jak to miało miejsce przy energii elektrycznej i gazie. Ciepło sieciowe dostarczane jest lokalnie. Ostatnie najistotniejsze zmiany dotyczące umów będących przedmiotem publikacji wprowadzono przed dekadą. Od tego czasu nie ma wielu zmian w przepisach, a prawnicza literatura poświęcona dostarczaniu ciepła przez przed- siębiorstwa ciepłownicze nie jest zbyt obfita. Nie ma też na rynku monografii dotyczącej umów sprzedaży ciepła i tę lukę stara się wypełnić niniejsza pozycja. W przyszłości nastąpi nieuchronna zmiana przepisów, jednak analiza istnie- jącego projektu ustawy zastępującego prawo energetyczne nasuwa spostrzeże- nie, że zmiany nie przyniosą dla umów zaopatrzenia w ciepło (i w ogóle dla ciepłownictwa) istotnych zmian. Niniejsza monografia jest adresowana do przedsiębiorstw ciepłowniczych – koncesjonowanych, jak i niekoncesjonowanych – prawników obsługujących te przedsiębiorstwa, gmin prowadzących dostawę ciepła poprzez sieć oraz odbior- ców ciepła, spośród których najważniejsi to zarządcy budynków wielolokalo- wych oraz inni przedsiębiorcy. Rozdział I UMOWA KOMPLEKSOWA – PODMIOTY, DEFINICJE 1. Pojęcie umowy kompleksowej Postanowienia dotyczące umów kompleksowych wprowadzono do prawa energetycznego w roku 2005. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy dostarczanie energii (ciepła) odbywa się na podstawie umowy zawierającej postanowienia umowy sprzedaży ciepła oraz umowy o świadczenie usług przesyłania lub dy- strybucji ciepła. Są to więc dwie różne umowy, które mogą być zawierane przez odbiorcę z dwoma przedsiębiorstwami energetycznymi. Obowiązkowymi elementami umowy sprzedaży ciepła są: miejsce dostar- czenia ciepła do odbiorcy i ilość ciepła w podziale na okresy umowne, moc umowna oraz warunki wprowadzania jej zmian, cena lub grupa taryfowa stoso- wana w rozliczeniach i warunki wprowadzania zmian tej ceny i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, wysokość bonifikaty za niedotrzymanie standar- dów jakościowych obsługi odbiorców, odpowiedzialność stron za niedotrzyma- nie warunków umowy, okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania (art. 5 ust. 2 pkt 1 pr. energ.). Obowiązkowymi elementami umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła są: moc umowna i warunki wprowadzania jej zmian, ilość przesyłanego ciepła w podziale na okresy umowne, miejsca dostarczania ciepła do sieci i jego odbioru z sieci, standardy jakościowe, warunki zapewnienia nie- zawodności i ciągłości dostarczania ciepła, stawki opłat lub grupa taryfowa sto- sowana w rozliczeniach oraz warunki wprowadzania zmian tych stawek i grupy taryfowej, sposób prowadzenia rozliczeń, parametry techniczne ciepła oraz wy- sokość bonifikaty za niedotrzymanie tych parametrów oraz standardów jakoś- ROZDZIAŁ I 18 ciowych obsługi odbiorców, odpowiedzialność stron za niedotrzymanie warun- ków umowy oraz okres obowiązywania umowy i warunki jej rozwiązania (art. 5 ust. 2 pkt 2 pr. energ.)1. Rozwiązanie polegające na zawieraniu dwu odrębnych umów ma wiele wad, wśród których w literaturze wymienia się np. konieczność utrzymywania pod- wójnych służb windykacyjnych przez przedsiębiorstwa energetyczne, względnie zawarcia przez te przedsiębiorstwa umowy o wspólne prowadzenie inkasa wie- rzytelności. Z kolei odbiorca, jako strona dwóch stosunków zobowiązaniowych, może skierować roszczenie powstałe w związku z niewykonaniem lub nienale- żytym wykonaniem zobowiązania do niewłaściwego przedsiębiorcy energetycz- nego, ponieważ mając do wyboru przedsiębiorstwo świadczące usługi przesy- łowe/dystrybucyjne i przedsiębiorstwo obrotu, błędnie określi podmiot, wobec którego ma to roszczenie2. W „zwykłym” obrocie, kiedy mamy do czynienia z odbiorcą końcowym ciepła, czyli zużywającym ciepło, a nie przesyłającym je do innego odbiorcy, zawieranie dwóch umów występuje rzadko, przepis art. 5 ust. 3 pr. energ. umoż- liwia bowiem zawieranie jednej umowy, tzw. umowy kompleksowej, która jest kompleksem dwóch umów – umowy sprzedaży ciepła i umowy o świadczenie usług przesyłania lub dystrybucji ciepła, i w praktyce takie łączne umowy do- minują. W odniesieniu do odbiorcy końcowego, na jego żądanie, art. 5a ust. 3 pr. energ. nakazuje takie umowy kompleksowe zawierać. Strony dosyć często zawierają umowę zatytułowaną jako umowa sprzedaży ciepła, chociaż po analizie jej treści można stwierdzić, że mamy do czynienia z umową kompleksową. Ten swoisty „błąd” wynika stąd, że pojęcie umowy kompleksowej wprowadzono do ustawy – Prawo energetyczne dopiero 3 maja 2005 r., natomiast umowy starsze, zawierane ok. 2001 r. (w związku z ówczes- nym obowiązkiem koncesji dostosowania umów w określonym terminie), nie są określane jako umowy kompleksowe, mimo że takie umowy faktycznie stano- wią. 1 Według SN: „Umowa o usługi przesyłowe jest umową nazwaną, regulowaną »innymi przepisami« w rozumieniu art. 750 k.c. Przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne wyznaczają zakres swobody kontraktowania tej umowy przed przepisami Ko- deksu cywilnego” (teza 1), wyrok z dnia 9 marca 2004 r., III SK 18/04, OSNP 2004, nr 24, poz. 429. 2 M. Czarnecka, T. Ogłódek, Prawo energetyczne. Komentarz, Warszawa 2009, s. 108. UMOWA KOMPLEKSOWA – PODMIOTY... 19 Drugi powód niewprowadzenia powszechnie aktualnej nazwy „umowa kom- pleksowa” do tytułów tych umów jest taki, że przedsiębiorstwa ciepłownicze nie przeniosły wprost postanowień prawa energetycznego do swoich wzorców umów stosowanych po wyżej wskazanej dacie. Pewna trudność polega na tym, że z przepisów nie wynika jasno, jak ta „podwójna” umowa się nazywa, zaś użycie tylko zwrotu „umowa kompleksowa” nie wskazuje, o jaki rodzaj energii czy w ogóle o jaki rodzaj umowy chodzi. W dalszym ciągu pozostają więc w obrocie bądź też są zawierane aktualnie umowy, których treść odpowiada umowie kompleksowej, a które nazywane są inaczej, np. umowa sprzedaży ciepła, umowa o dostarczanie ciepła, umowa o dostawę ciepła. Nazwa umowy oraz użyte w jej treści zwroty nie mają decy- dującego znaczenia dla oceny, jakiego rodzaju stosunek prawny łączy strony. O tym, z jaką umową mamy do czynienia, przesądza jej treść, a nie tytuł. W jed- nym z orzeczeń Prezesa URE w treści umowy poprawiono zwrot „umowa sprze- daży ciepła” na „umowa kompleksowa na dostawę ciepła”, bowiem dostawca ciepła nie tylko wytwarzał ciepło, ale również przesyłał je do budynku wspólnoty mieszkaniowej, co uzasadniało zmianę projektu umowy3. Jest to nazwa najlepiej oddająca charakter tej umowy, a można by ją ulepszyć poprzez zastąpienie wy- razu „dostawa” słowem „dostarczanie”, bo takim słownictwem posługuje się art. 5 ust. 3 pr. energ. Dostawa jest, mówiąc ściśle, innym typem umowy (art. 605 i n. k.c.), której nie należy włączać do niniejszych rozważań, ponieważ nie powinno się stosować przepisów dotyczących dostawy w kwestiach nieure- gulowanych w umowie kompleksowej. Dlatego w tytule publikacji przyjęto na- zwę „umowa kompleksowa o dostarczanie ciepła”. Prowadzone w dalszej części rozważania dotyczyć będą umowy kompleksowej także wtedy, gdy mowa będzie tylko o sprzedaży lub dostarczaniu ciepła. Nie jest precyzyjny wyrażony literaturze pogląd, zgodnie z którym umowa kompleksowa, o której mowa w art. 5 ust. 3 pr. energ., to w zasadzie umowa sprzedaży paliw lub energii, w której określono, że miejscem wydania rzeczy jest miejsce odbioru tych paliw lub energii przez odbiorcę z sieci4, ponieważ nie jest to jedyny element, który różni umowy sprzedaży od umów przesyłowych. 3 Wyrok SOKiK z dnia 30 grudnia 2010 r., XVII AmE 131/09. http:// www. cire. pl/ pliki/ 6/ 09_ XVIIAmE13109_ An. pdf. 4 J. Pokrzywniak, Uwagi o pojęciu umowy kompleksowej w rozumieniu art. 5 Prawa energetycznego, PUG 2006, nr 3, s. 20–21. 20 ROZDZIAŁ I 2. Obowiązek zawarcia umowy Obowiązek zawarcia umowy kompleksowej wynika z art. 5a ust. 3 pr. energ.: „Przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się przesyłaniem lub dystrybucją ciepła jest obowiązane do zawarcia umowy kompleksowej z odbiorcą końcowym przyłączonym do sieci ciepłowniczej tego przedsiębiorstwa na wniosek tego od- biorcy”. Jednak przepis ten stanowi o obowiązku połączenia dwóch umów, a nie jest wyrazem wymogu zawierania przez przedsiębiorstwo energetyczne umów sprzedaży (przesyłu) w ogóle. Obowiązku zawierania umów sprzedaży nie wy- artykułowano w przepisach wprost. Istnieje regulacja z art. 4 ust. 2 pr. energ., ale oznacza ona, że odbiorca może kupować paliwa lub energię (ciepło) u wy- branego sprzedawcy, mając jednocześnie prawo do korzystania z sieci przesy- łowych i dystrybucyjnych innego przedsiębiorstwa energetycznego. Jak się oka- zuje, ujęcie w ustawie przepisu o obowiązku zawierania umów nie było potrzeb- ne, rynek płynnie wymusza ich zawieranie, a przepis art. 5 ust. 5 pr. energ. proces ten przyspiesza. Liczne orzecznictwo powtarza zwrot o „publicznoprawnym” obowiązku zawierania umów w prawie energetycznym. Aby zawrzeć umowę sprzedaży (kompleksową), o ile obiekt nie był przyłą- czony do sieci ciepłowniczej, należy znacznie wcześniej dokonać procesu przy- łączeniowego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pr. energ. dostarczanie paliw gazowych lub energii odbywa się po uprzednim przyłączeniu do sieci. Przesłanki do zawarcia umowy o przyłączenie ustanawiają przepisy art. 7 ust. 1 i 3 pr. energ. Są to: – istnienie technicznych i ekonomicznych warunków przyłączenia do sieci i dostarczania ciepła, – spełnienie przez wnioskodawcę warunków przyłączenia do sieci i odbioru, – istnienie tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości, obiektu lub lokalu, do których ciepło ma być dostarczane. Niespełnienie tych warunków powoduje, że przedsiębiorstwo może, ale nie musi powstrzymać się od przyłączenia; w szczególności nawet brak technicz- nych warunków dostarczania jest na ogół kwestią podlegającą ocenie – trudno wyobrazić sobie, że dostawa ciepła sieciowego do konkretnego obiektu w danej miejscowości nie jest w ogóle możliwa. Z powyższych uregulowań wynika, że prawo energetyczne nie wymaga po przyłączeniu obiektu do sieci spełnienia jakichś dodatkowych warunków do za- warcia umowy sprzedaży ciepła, bo wszystkie warunki konieczne do zawarcia umowy, na podstawie której dostarczane będzie ciepło, podmiot przyłączany powinien spełnić na etapie zawierania umowy o przyłączenie. O zakończeniu UMOWA KOMPLEKSOWA – PODMIOTY... 21 procesu przyłączenia do sieci ciepłowniczej stanowią przepisy § 10 ust. 2–4 rozp. syst. i są to przeprowadzane przy udziale upoważnionych przedstawicieli stron umowy próby i odbiory częściowe oraz próby końcowe i ostateczny odbiór przyłącza, węzła cieplnego i instalacji odbiorczych oraz potwierdzenie tych czynności przez strony umowy przyłączeniowej w protokołach przeprowadzenia prób i odbiorów. Po zakończeniu tych czynności powstaje dla przedsiębiorstwa energetycznego obowiązek niezwłocznego zawarcia umowy, a z drugiej strony – roszczenie podmiotu, którego obiekt przyłączono do sieci ciepłowniczej, o za- warcie umowy, na podstawie której podmiot ten będzie pobierał ciepło. Wyma- gane czasem protokoły dotyczące rozpoczęcia rozliczeń za dostawę ciepła i przy- jęcia układu pomiarowo-rozliczeniowego do rozliczeń stanowią czynności wy- konywane już w związku z zawartą umową. 2.1. Obowiązek zawarcia umowy po zmianie odbiorcy w obiekcie W omawianym przypadku chodzi o różne stany faktyczne wiążące się ze zmianą użytkownika budynku przyłączonego już do sieci ciepłowniczej, gdy poprzednik pobierał ciepło. W szczególności powstaje pytanie, czy przedsię- biorstwo energetyczne może w określonych sytuacjach odmówić zawarcia nowej umowy z następcą. Zapewne wszyscy zgodzą się z twierdzeniem, że nie można uzależniać zawarcia umowy od uregulowania długu, jaki po sobie pozostawił poprzedni odbiorca. Czy jednak można odmówić zawarcia umowy komplekso- wej, jeśli następca nie okaże tytułu prawnego do zajmowanego obiektu? Typo- wym przykładem jest tu śmierć odbiorcy ciepła w gospodarstwie domowym. Porządkowanie spraw spadkowych może trwać wiele miesięcy, podczas gdy po- zostali domownicy będą oczekiwać kontynuowania dostaw ciepła. Oczywiście w takim przypadku przedsiębiorstwo energetyczne może zawrzeć umowę z inną dorosłą osobą, która weźmie na siebie obowiązek regulowania należności. Zgod- nie z art. 6a ust. 1 pkt 2 pr. energ. przedsiębiorstwo może jednak uzależnić do- starczanie ciepła od zainstalowania przedpłatowego układu pomiarowo-rozli- czeniowego. Nie może sobie ono pozwolić na zwłokę w uregulowaniu kwestii zawarcia nowej umowy po śmieci odbiorcy i wystawiać faktury na dotychcza- sowego odbiorcę, który zmarł. Innym przykładem zmian użytkowników obiektu może być zawarcie umowy najmu – wówczas istnieją dwa tytuły prawne: prawo własności oraz umowa naj- mu. Obydwa stanowią tytuł prawny do zajmowanego obiektu. Podmiot ubiega- ROZDZIAŁ I 22 jący się o zawarcie umowy kompleksowej i legitymujący się umową najmu lo- kalu powinien okazać ten dokument przedsiębiorstwu energetycznemu w celu zawarcia umowy dostawy ciepła, inaczej dostawca może odmówić jej zawarcia. Z kolei późniejsze wypowiedzenie umowy najmu i upływ terminu wypowiedze- nia w sytuacji, kiedy najemca nie wyprowadził się, nie upoważnia do wstrzy- mania dostaw ciepła. Kolejnym przykładem może być sytuacja, w której z nieruchomości stano- wiącej jeden budynek wydzieliło się dziewięć odrębnych wspólnot mieszkanio- wych zarządzanych przez różnych zarządców, do których ciepło dostarczane było przez jeden wspólny węzeł cieplny znajdujący się w zasobach mieszkanio- wych jednej ze wspólnot. Inna wspólnota, nie chcąc być stroną porozumienia dotyczącego rozliczania kosztów ciepła, wypowiedziała to porozumienie i od tej pory uiszczała opłaty za ciepło bezpośrednio dostawcy ciepła. Według Prezesa URE na dostawcy nie ciążył obowiązek zawarcia z powodem umowy sprzedaży ciepła i świadczenia usług przesyłowych, skoro niezbędnym warunkiem po- wstania tego obowiązku jest przyłączenie obiektu powoda do odpowiedniej sieci, w tym przypadku do sieci ciepłowniczej. Tymczasem takie przyłączenie nie ist- niało. Za przyłączenie takie nie mogła być uznana wewnętrzna instalacja od- biorcza służąca zaspokajaniu potrzeb cieplnych całego budynku. Do czasu wy- dzielenia wewnętrznych instalacji dla poszczególnych wspólnot i przyłączenia ich do sieci ciepłowniczej, trudno było mówić o istnieniu po stronie przedsię- biorstwa publicznoprawnego obowiązku zawarcia umowy. Innymi słowy, „każ- dy podmiot ubiegający się o zawarcie umowy musi wcześniej na podstawie od- rębnej umowy zostać przyłączony do odpowiedniej sieci, albowiem tylko wów- czas istnieć będą techniczne możliwości dostarczania energii cieplnej do obiek- tu”5. 2.2. Obowiązek zawarcia umowy a posiadanie koncesji Przedsiębiorstwa energetyczne dzielą się według różnych kryteriów, np. na zajmujące się wytwarzaniem, przesyłaniem, dystrybucją i obrotem ciepłem, ale także według tego, czy podlegają obowiązkowi uzyskania koncesji na prowa- dzenie ciepłowniczej działalności gospodarczej. 5 Wyrok SOKiK z dnia 5 stycznia 2015 r., XVII AmE 51/13, http:// orzeczenia. warszawa. so. gov. pl (nieprawomocny). UMOWA KOMPLEKSOWA – PODMIOTY... 23 Koncesjonowane przedsiębiorstwa podlegają wszystkim przepisom prawa energetycznego. W latach 2002–2004 z koncesjonowania wyłączone było wy- twarzanie ciepła w źródłach o mocy poniżej 1 MW, przesyłanie i dystrybucja ciepła, jeżeli moc zamówiona przez odbiorców nie przekraczała 1 MW, oraz wytwarzanie ciepła w przemysłowych procesach technologicznych, gdy wiel- kość mocy zamówionej przez odbiorców nie przekraczała 1 MW. Od 2005 r. graniczna wartość mocy wzrosła do 5 MW. Ilość przedsiębiorstw posiadających koncesję związaną z ciepłem wynosiła: w 2002 r. – 894, w 2009 – 530, w 2008 – 509, a w 2013 – 455 przedsiębiorstw, przy czym koncesjonowane przedsiębior- stwa biorące udział w ankiecie Prezesa URE odpowiadały za około 97 łącznej sprzedaży ciepła oraz około 82 całkowitej produkcji ciepła w Polsce6. Liczba przedsiębiorstw niekoncesjonowanych wprawdzie przewyższa ilość przedsiębiorstw koncesjonowanych, jednak podmioty te dostarczają łącznie zna- cząco mniejszą ilość ciepła do odbiorców w Polsce, a skala ich działalności lo- kuje w każdym tym przypadku poniżej progu, którego przekroczenie łączy się z wymogiem uzyskania koncesji. Podmioty te nie muszą także posiadać zatwier- dzonych taryf, choć muszą je sporządzać zgodnie z art. 45 pr. energ. i przepisami wykonawczymi. Te odmienności nie wpływają na obowiązek zawierania umów oraz stosowania umów zgodnie z prawem energetycznym, nie ma tu różnic w przepisach w zależności od tego, czy dane przedsiębiorstwo posiada czy też nie koncesję. Z pewnością można jednak odnotować zmniejszoną kontrolę Pre- zesa URE nad postanowieniami wzorców umów, jakimi posługują się przedsię- biorstwa niekoncesjonowane. Nie otrzymały one typowego warunku koncesyj- nego dostosowania umów, na podstawie których odbywa się zaopatrzenie w ciep- ło, do nowych przepisów, w związku z tym mogą zdarzyć się przypadki stoso- wania umów zawartych w odległej przeszłości o treści rażąco odbiegającej od współczesnych standardów, w których postanowieniami niedotkniętymi wadą nieważności mogą okazać się obecnie tylko przedmiot sprzedaży i miejsce do- stawy. Mimo że Prezes URE nie może wymusić na przedsiębiorstwach niekon- cesjonowanych stosowania wzorców umownych opierających się na wszystkich aktualnych przepisach, w razie odmowy zawarcia umowy sprzedaży ciepła przez takie przedsiębiorstwo energetyczne i złożenia wniosku w tej sprawie może on ustalić jej treść stosownie do kompetencji z art. 8 ust. 1 pr. energ. 6 Energetyka cieplna w liczbach – 2009, Urząd Regulacji Energetyki, Warszawa 2010, s. 7; Energetyka cieplna w liczbach – 2013, Urząd Regulacji Energetyki, Warszawa 2014, s. 5. 24 ROZDZIAŁ I Dostarczanie ciepła na potrzeby własne, w tym także dostarczanie ciepła własnym członkom przez spółdzielnie czy wspólnoty mieszkaniowe, nie wyma- ga w ogóle zawarcia umów sprzedaży ciepła, dostawa odbywa się wówczas na podstawie regulaminów obowiązujących w budynkach wielolokalowych. Czasami „dostawcą” ciepła jest podmiot, który nie jest w ogóle przedsię- biorstwem energetycznym. Na rynku paliw i energii, w tym ciepła, może mieć miejsce refakturowanie, co oznacza stosowanie cen i stawek opłat równych ce- nom i stawkom opłat, po jakich nastąpił zakup. Podmiot dokonujący odsprzedaży wystawia wówczas kupującemu fakturę VAT, uwzględniającą taką samą stawkę lub zwolnienie, jakie istniały na fakturze wystawionej przez pierwotnego sprze- dawcę. Termin „refakturowanie” nie występuje w przepisach prawa podatko- wego, lecz został ukształtowany w praktyce gospodarczej i odnosi się w prze- ważającej mierze do usług. Aby refakturowanie było skuteczne, powinno być dokonywane w ramach zawartych przez strony umów o współpracę7. Umowy zawierane w związku z odsprzedażą refakturowanych mediów nie wymagają zawierania umów sprzedaży określonych w prawie energetycznym, bo żaden podmiot nie jest przedsiębiorcą energetycznym. 3. Strona umowy – przedsiębiorstwo energetyczne Umowę kompleksową na dostarczanie ciepła zawiera przedsiębiorstwo ener- getyczne, lecz jest to zbytnie uproszczenie, ponieważ zakres działalności gospo- darczej poszczególnych przedsiębiorstw jest różny, zatem należy omówić po- szczególne przypadki. Wedle art. 5a ust. 3 pr. energ. obowiązek zawarcia umowy kompleksowej nałożono na przedsiębiorstwo energetyczne zajmujące się prze- syłaniem lub dystrybucją ciepła. Tymczasem z rozporządzenia systemowego wynika, że umowy kompleksowe zawierane są przez następujące przedsiębior- stwa: 1) przedsiębiorstwo obrotu ciepłem. Wynika to z treści § 11 rozp. syst. – przed- siębiorstwo energetyczne prowadzi obrót ciepłem na warunkach określonych w koncesji, umowach sprzedaży ciepła lub umowach kompleksowych, o któ- rych mowa w art. 5 ust. 1, 3 i 4 pr. energ. Mechanizm prowadzenia działal- ności przez przedsiębiorstwo obrotu ciepłem precyzuje § 12 ust. 1–3 rozp. syst. – przedsiębiorstwo obrotu ciepłem, stosownie do zakresu świadczenia 7 Por. wyrok NSA z dnia 25 października 2000 r., III SA 1853/99, LEX nr 48132 oraz D. Nadolny, Kiedy można wystawiać „refakturę”?, Rzeczpospolita z 12–14 lipca 2002 r.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Umowa kompleksowa sprzedaży ciepła w prawie energetycznym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: