Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00387 006359 13601666 na godz. na dobę w sumie
Umowa o roboty budowlane ze wzorami. Wydanie 2 - ebook/pdf
Umowa o roboty budowlane ze wzorami. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 304
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0668-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

W książce w praktyczny sposób omówiono treść umów o roboty budowlane. Autorka sięga do doświadczeń z negocjacji towarzyszących zawieraniu umów, a także negocjacji prowadzących do zawarcia ugód i porozumień pozasądowych w razie sporu między inwestorem i wykonawcą. Autorka pokazuje również, jak sądy rozstrzygają sprawy dotyczące kontraktów budowlanych. Na końcu publikacji zamieszczono wzory umów o roboty budowlane.

Agnieszka Damasiewicz wyjaśnia:

· Które prace wykonywać na podstawie umowy o dzieło, a które na podstawie umowy o roboty budowlane?

· Jakie są konsekwencje traktowania robót budowlanych jako podzielnych lub jako niepodzielnej całości?

· Kto pokrywa, w różnych okolicznościach, koszty prac dodatkowych?

· Jak się rozliczyć, kiedy dochodzi do nieporozumień przy odbiorze robót lub do zerwania umowy?

· Jaka jest różnica między odpowiedzialnością za nienależyte wykonanie umowy a odpowiedzialnością z tytułu rękojmi, i której z nich opłaca się dochodzić?

Książka przeznaczona jest zarówno dla prawników praktyków, jak i dla uczestników procesu inwestycyjnego, którzy negocjują lub realizują umowę.

Dr Agnieszka Damasiewicz, prawnik-praktyk w kancelarii radców prawnych oraz wykładowca. Jest autorką i współautorką publikacji dotyczących zagadnień prawnych i praktyki na rynku nieruchomości z zakresu prawa cywilnego i administracyjnego, w tym umów zawieranych w tym sektorze.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Umowa o roboty budowlane ze wzorami Agnieszka Damasiewicz / monografie / prawo cywilne Wydanie 2 Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 ROZDZIAŁ I. Umowa o dzieło czy umowa o roboty budowlane . . . . . 13 1. Roboty budowlane jako specyfi czne dzieło . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. Stosowanie przepisów o umowie o dzieło do umowy o roboty budowlane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 3. Umowa o roboty budowlane a umowa o generalne wykonawstwo . . . 41 ROZDZIAŁ II. Treść umowy o roboty budowlane . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 1. Ustawa i wykładnia przepisów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2. Zasady współżycia społecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 47 3. Ustalony zwyczaj . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 4. Umowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 4.1. Sposoby zawarcia umowy i jej forma . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 4.2. Treść umowy i wykładnia oświadczeń woli stron . . . . . . . . . . . . . . 55 Rozdział III. Przedmiot umowy – roboty budowlane i ich zakres oraz prace dodatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 1. Sposób ustalenia przedmiotu umowy o roboty budowlane . . . . . . . . . . 63 2. Dodatkowe roboty budowlane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 3. Podzielność świadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 Rozdział IV. Podmioty umowy o roboty budowlane . . . . . . . . . . . . . . . . 86 1. Inwestor . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 1.1. Inwestor w rozumieniu ustawy – Prawo budowlane . . . . . . . . . . . 86 1.2. Profesjonalista lub konsument . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 1.3. Zmiana inwestora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 5 Spis treści 2. Wykonawca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 2.1. Profesjonalizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 92 2.2. Kierownik budowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 93 2.3. Obowiązek osobistego wykonania przez wykonawcę . . . . . . . . . . 94 2.4. Zmiana wykonawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 3. Komunikacja między stronami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 3.1. Specyfi ka komunikacji jako cecha istotna tej umowy . . . . . . . . . . 95 3.2. Reprezentacja stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 96 ROZDZIAŁ V. Wynagrodzenie i inne obowiązki inwestora . . . . . . . . . . 100 1. Przepisy stosowane do wynagrodzenia i jego zmiany . . . . . . . . . . . . . . 100 2. Określenie wynagrodzenia kosztorysowego lub ryczałtowego . . . . . . . 108 3. Wynagrodzenie ryczałtowe a roboty dodatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 4. Wynagrodzenie kosztorysowe a roboty dodatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . 116 5. Warunki i termin zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 5.1. Terminy zapłaty w braku ustaleń stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 5.2. Terminy zapłaty zgodnie z ustawą o terminach zapłaty w transakcjach handlowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 5.3. Ustalanie terminów zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 5.4. Ustalanie warunków zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 123 5.5. Wynagrodzenie w przypadku nienależytego wykonania lub niewykonania zobowiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 5.6. Potrącenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 6. Gwarancja zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 6.1. Cel regulacji o gwarancjach zapłaty za roboty budowlane . . . . . . 132 6.2. Zakres stosowania gwarancji zapłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 6.3. Podmioty zobowiązane do ustanowienia gwarancji . . . . . . . . . . . . 138 6.4. Niemożliwość ograniczenia prawa zażądania gwarancji i niemożliwość odstąpienia od umowy z powodu żądania udzielenia gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 6.5. Skutki odmowy ustanowienia gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 6.6. Treść gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 6.7. Rodzaje gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 146 6.8. Koszty gwarancji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 7. Cesja wierzytelności o wynagrodzenie na rzecz innych osób . . . . . . . . 151 8. Inne obowiązki inwestora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 8.1. Wydanie placu budowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 8.2. Dostarczenie dokumentacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 8.3. Odbiór robót . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 8.4. Współdziałanie inwestora z wykonawcą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 ROZDZIAŁ VI. Terminy wykonania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 6 www.lexisnexis.pl Spis treści ROZDZIAŁ VII. Stwierdzenie wykonania lub niewykonania zobowiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 1. Wykonanie zobowiązania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 2. Nienależyte wykonanie a niewykonanie zobowiązania . . . . . . . . . . . . . 165 3. Nienależyte wykonanie zobowiązania a rękojmia za wady w kontekście odbioru robót . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 ROZDZIAŁ VIII. Zasady odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy . . . . . . . . . . . . . . . . 183 1. Przesłanki odpowiedzialności kontraktowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 183 2. Okoliczności, za które strona umowy ponosi odpowiedzialność . . . . . . 185 2.1. Należyta staranność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 2.2. Zasady „sztuki” i prawo budowlane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 2.3. Wina a inne okoliczności obciążające jedną ze stron . . . . . . . . . . . 187 2.4. Ryzyko i siła wyższa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 3. Przesłanki odpowiedzialności z tytułu rękojmi i gwarancji . . . . . . . . . . 192 4. Nieważność umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 5. Rozwiązanie umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 6. Solidarna odpowiedzialność inwestora i wykonawcy wobec podwykonawców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 6.1. Źródło i znaczenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 208 6.2. Zgoda inwestora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 6.3. Sposób wyrażenia zgody przez inwestora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 6.4. Skutki braku wyrażenia zgody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 221 6.5. Zrzeczenie się prawa do zgody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 6.6. Zrzeczenie się prawa do odpowiedzialności . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 6.7. Zarzuty inwestora – komu trzeba zapłacić . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 6.8. Powiadomienie przez podwykonawcę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 6.9. Zgoda na dalszych podwykonawców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 6.10. Umowy związane z robotami, za jakie inwestor nie odpowiada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 ROZDZIAŁ IX. Sankcje za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 1. Kodeksowe skutki niewykonania lub nienależytego wykonania umowy wzajemnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 2. Sankcje wobec wykonawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 2.1. Roszczenia z tytułu rękojmi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 2.1.1. Naprawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 2.1.2. Obniżenie wynagrodzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 261 2.1.3. Wybór roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 2.2. Odstąpienie od umowy przez inwestora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 7 Spis treści 2.2.1. Odstąpienie na podstawie przepisów o odpowiedzialności kontraktowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 265 2.2.2. Odstąpienie wskutek istnienia wad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 268 2.2.3. Odstąpienie na podstawie przepisów szczególnych o umowie o dzieło . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 2.2.3.1. Odstąpienie wskutek opóźnienia z rozpoczęciem lub kontynuacją robót . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 2.2.3.2. Odstąpienie z powodu wadliwości wykonywanych robót . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 269 2.2.3.3. Odstąpienie bez podania przyczyny . . . . . . . . . . . . 270 3. Odpowiedzialność za teren budowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 4. Sankcje wobec inwestora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 278 4.1. Odpowiedzialność za brak zapłaty wynagrodzenia . . . . . . . . . . . . 278 4.2. Odpowiedzialność za niewykonanie innych obowiązków . . . . . . . 279 4.2.1. Odstąpienie przez wykonawcę z powodu niewykonania obowiązków przez inwestora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 279 4.2.2. Kary umowne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 283 4.3. Brak odbioru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 5. Przedawnienie roszczeń . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 5.1. Przedawnienie roszczeń z tytułu umowy o roboty budowlane . . . 284 5.2. Okres przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 284 5.3. Początek biegu terminu przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 287 5.4. Przerwanie biegu przedawnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 289 5.5. Przedawnienie roszczeń z tytułu umowy oraz roszczenia na podstawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu . . . . . . . 290 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 293 Wzory umowy o roboty budowlane . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 297 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów I. Akty normatywne BGB k.c. – Bürgerliches Gesetzbuch – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) k.p.c. – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) pr.bank. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. pr.bud. p.z.p. z 2012 r., poz. 1376 ze zm.) – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – ustawa z 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 907 ze zm.) II. Czasopisma Biul. SN KPP MoP ONSAiWSA – „Biuletyn Sądu Najwyższego” – „Kwartalnik Prawa Publicznego” – „Monitor Prawniczy” – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich OSA OSAB OSNC OSNC-ZD OSNCP OSNP OSP OSPiKA PiP PPH sądów administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Apelacyjnego – „Orzecznictwo Sądów Apelacji Białostockiej” – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna (od 1995 r.). Zbiór Urzędowy: seria D – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna, Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1964 r. do 1994 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Spo- łecznych i Spraw Publicznych (od 2003 r.) – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – „Państwo i Prawo” – „Polskie Prawo Handlowe” 9 Wykaz skrótów Pr. Gosp. Prok. i Pr. Pr. Sp. PUG R. Pr. Rej. SPP TPP Zam. Pub. Dor. – „Prawo Gospodarcze” – „Prokuratura i Prawo” – „Prawo Spółek” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Radca Prawny” – „Rejent” – „Studia Prawa Prywatnego” – „Transformacje Prawa Prywatnego” – „Zamówienia Publiczne. Doradca” III. Inne SIP Lexis.pl RPO SA SN TK – system informacji prawnej Wolters Kluwer Polska – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska – Rzecznik Praw Obywatelskich – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny Wstęp Wstęp Wstęp Umowa o roboty budowlane, regulowana przepisami Kodeksu cywilnego, już w samej swojej nazwie zawiera pewien dylemat. Nazwa sugeruje, że chodzi o wykonywanie robót, a przepis defi niujący tę umowę (art. 647 k.c.) wyraźnie wskazuje, że chodzi w niej o wykonanie obiektu. Jest to pierwszy, chronolo- gicznie, ale nie jedyny „paradoks” tej umowy. Do tej samej kategorii dezorien- tujących, dla uczestników procesu inwestycyjnego, sytuacji prawnych dochodzi przy rozstrzyganiu, czy konkretna umowa, zawarta w celu wykonania określo- nej części obiektu, podlega regulacji umowy o roboty budowlane czy regulacji umowy o dzieło. Wiele przepisów kodeksowych przewiduje swego rodzaju „pu- łapki” dla uczestników procesu budowlanego, które dla prawnika obsługujące- go branżę budowlaną są przesłanką formułowania wielu wskazówek i udziela- nia informacji o skutkach stosowania przepisów kodeksowych, a często także przesłanką zadania stronom umowy wielu pytań przed jej sformułowaniem. Ponieważ większość przepisów regulujących umowę o roboty budowlane stosuje się wyłącznie w sytuacji, gdy strony w umowie nie uregulują danej kwestii inaczej, regulacja pozostaje jedynie punktem wyjścia do negocjacji stron umowy. Strony mogą część z tych przepisów wyłączyć lub zmodyfi ko- wać, a także dodać regulacje, których ustawy w ogóle nie przewidują, a dla stron mają znaczenie ze względu na specyfi kę inwestycji lub ich wzajem- nych relacji. Dlatego każda ze stron powinna się dowiedzieć, kiedy korzyst- niej będzie dla danej kwestii wypracować własne rozwiązanie, a kiedy war- to zdać się na regulację kodeksową. Jest to ważne w szczególności dlatego, że przyjmuje się, iż ustawodawca założył – i dostosował do tego założenia regulację umowy o roboty budowlane – że uczestnicy procesu budowlane- go są profesjonalistami w tej dziedzinie i dlatego można im stawiać wyższe wymagania, także w zakresie świadomości prawnej wpływającej na formu- łowanie przez nich umów o roboty budowlane. 11 Wstęp Strony umowy o roboty budowlane powinny pamiętać, że dokument, w któ- rym spisano ustalenia, nie stanowi wyłącznej treści umowy między nimi. Umowa wywołuje skutki wynikające ze sformułowań zawartych w jej tek- ście, jak również wynikające z ustaw, zasad współżycia społecznego i usta- lonych zwyczajów. Ponadto zarówno dokument, w którym sformułowano postanowienia umowy, jak i wszystkie zachowania towarzyszące zawarciu tej umowy będą – w razie sporu – przedmiotem wykładni, w ramach któ- rej raczej będzie się badać, jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, niż opierać się na jej dosłownym brzmieniu (art. 56 i 65 § 2 k.c.). To oznacza, że treść umowy o roboty budowlane może znacznie wybiegać ponad to, co zostało sformułowane pisemnie w dokumencie określonym jako „umowa o roboty budowlane”. Książka wskazuje: na jakie zagadnienia zwrócić uwagę i przedstawić je jako konieczne do negocjacji; jakie są konsekwencje poszczególnych uregulowań kodeksowych i czy może warto je zmodyfi kować na potrzeby stron; jakie są konsekwencje prawne postanowień umownych sugerowanych najczęściej przez strony takich umów i w jaki sposób warto wpłynąć na ich treść pod- czas negocjacji. Na te i inne pytania odpowiada ta książka, opisując jedno- cześnie rozstrzygnięcia, które zapadały w sprawach spornych, na tle umów o roboty budowlane. Rozdział I Umowa o dzieło czy umowa o roboty budowlane Rozdział I. Umowa o dzieło czy umowa o roboty budowlane 1. Roboty budowlane jako specyfi czne dzieło 1. Roboty budowlane jako specyfi czne dzieło Jeśli spojrzeć na nazwy dwóch umów: „umowa o dzieło” i „umowa o roboty budowlane”, można dojść do wniosku, że roboty budowlane są specyfi czną odmianą dzieła. Wniosek ten warto wesprzeć dodatkowym argumentem, zwracając uwagę na fakt, że zgodnie z art. 647 k.c., „defi niującym” umowę o roboty budowlane (czy, mówiąc ściślej, określającym jest elementy przed- miotowo istotne), wykonawca zobowiązuje się nie tyle do wykonania robót budowlanych, ile do oddania przewidzianego w umowie obiektu. Zgodnie z tym przepisem: „przez umowę o roboty budowlane wykonawca zobowią- zuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu, wykonanego zgod- nie z projektem i z zasadami wiedzy technicznej, a inwestor zobowiązuje się do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu, oraz do odebrania obiektu i zapłaty umówionego wynagrodzenia”. Mimo że „obiekt” jest niewątpliwie odmianą „dzieła”, reżi- my prawne umowy o dzieło i umowy o roboty budowlane są różne. Różnice te są znaczące i regulacja umowy o roboty budowlane może być atrakcyj- na zarówno dla inwestora, jak i dla wykonawcy, lecz także niesie dla obu pewne niedogodności. Dlatego – zależnie od sytuacji faktycznej – jeden lub drugi z nich może próbować wykazać, że zawarta przez nich umowa jest umową o roboty budowlane, lub przeciwnie – że jest umową o dzieło, nie ze względu na jej rzeczywistą treść, ale dla korzyści wynikających z zastoso- wania jednego bądź drugiego reżimu prawnego. 13 Rozdział I. Umowa o dzieło czy umowa o roboty budowlane Na przykład dla wykonawcy szczególnie korzystna w regulacji umowy o ro- boty budowlane jest solidarna odpowiedzialność bezpośredniego zlecenio- dawcy (np. wykonawcy generalnego) i ostatecznego inwestora, który nie jest stroną umowy. Jest to istotna ochrona w sytuacji, gdy odbiorcą fi nalnym robót jest inny podmiot niż bezpośredni kontrahent, zwłaszcza wtedy gdy ów kontrahent pełni de facto funkcję pośrednika i koordynatora prac, sam ograniczając swoje usługi stricte budowlane dla bezpośredniego inwestora do minimum. rozwiązaniem Innym korzystnym dla wykonawcy jest wynikające z art. 654 k.c., należącego do regulacji umowy o roboty budowlane, zobo- wiązanie inwestora, w braku odmiennej umowy, do przyjmowania, na żą- danie wykonawcy, wykonanych robót częściowo, w miarę ich ukończenia, za zapłatą odpowiedniej części wynagrodzenia (por. J.P. Naworski, Glosa do wyroku SN z 13 lipca 2005 r., I CK 77/05, „Glosa” 2008, nr 2, s. 33). W re- gulacji umowy o dzieło kwestia ta jest rozwiązana odmiennie, a mianowicie zgodnie z art. 642 § 1 k.c. w braku odmiennej umowy przyjmującemu za- mówienia należy się wynagrodzenie w chwili oddania dzieła. Strony zwy- kle ustalają, kiedy i w jaki sposób jest wypłacane wynagrodzenie, chodzi tu jednak o wskazanie mechanizmu rządzącego regulacjami tych umów. Mianowicie, gdyby strony nic nie postanowiły w umowie, to wykonawca re- alizujący umowę o dzieło musiałby czekać na wynagrodzenie do chwili jego ukończenia, a wykonawca realizujący umowę o roboty budowlane mógłby uzyskać wynagrodzenie chociaż częściowe, w miarę wykonywania prac, na podstawie samej tylko regulacji ustawowej, w obu przypadkach niezależ- nie od odmiennej woli zamawiającego. Ujawniony tu przypadek regulacji jest ilustracją szerszego mechanizmu rządzącego różnicami między umową o dzieło i umową o roboty budowlane, a mianowicie ustawodawca przyjął, że chociaż wykonawca umowy o dzieło jest bardziej chroniony niż zama- wiający, uwzględniając zakładaną nierównowagę sił tych stron umowy, to wykonawca umowy o roboty budowlane jest chroniony jeszcze ściślej. Wy- nika to stąd, że nie tylko jest z założenia słabszą stroną umowy, lecz także dodatkowo ciąży na nim znacznie większe ryzyko, gdyż umowa ta, również z założenia, dotyczy przedsięwzięć bardzo złożonych, a co za tym idzie bar- dziej kosztownych i bardziej obciążonych różnego rodzaju ryzykami. Wskazuję jedynie przykładowo istniejące różnice, aby zasygnalizować, że kwalifi kacja umowy jako umowy o dzieło albo umowy o roboty budowlane decyduje w zasadniczym stopniu o skutkach prawnych działań stron. 14 www.lexisnexis.pl 1. Roboty budowlane jako specyfi czne dzieło Ustalenia te mają istotny wymiar praktyczny, ponieważ jeśli dojdzie do procesu sądowego na tle realizacji umowy dotyczącej jakichś prac, to ta strona, która twierdzi, że dana umowa jest umową o dzieło lub umo- wą o roboty budowlane, musi tego dowieść. Wynika to stąd, że zgodnie z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zgodnie z orzeczeniem Sądu Najwyższego: „Jeżeli strona twierdzi, że zawarta umowa jest umową o roboty budowlane (art. 647 k.c.), powinna wykazać, że umowa zawiera cechy pozwalające na takie jej zakwalifi kowanie (art. 6 k.c.). [...] W razie niewykazania powyż- szego, prawidłowe jest uznanie, że strony łączyła umowa o dzieło” (wyrok SN z 18 maja 2007 r., I CSK 51/07, Lexis.pl nr 2422546; zob. też wyrok SN z 6 listopada 2002 r., III CKN 997/00, Lexis.pl nr 2415281). Powyż- sza teza orzeczenia jest kontrowersyjna, ponieważ nie istnieje domniema- nie zawarcia umowy o dzieło, i wyciąganie takiego wniosku z cytowanego orzeczenia Sądu Najwyższego byłoby błędne. Jeśli powód twierdzi, że za- warta umowa to umowa o roboty budowlane, to musi tego dowieść. Jeśli twierdzi, że zawarta umowa to umowa o dzieło, także musi tego dowieść. W obydwu przypadkach musi dowieść faktu, z którego wywodzi dla siebie korzystne skutki prawne. Rozróżnienie między tymi dwiema umowami może być trudne, ponieważ – na pewnym poziomie ogólności – dzieło i roboty budowlane można zdefi - niować tak samo. Zasadnicza cecha wyjściowa jest wspólna, ponieważ przy umowach o roboty budowlane także chodzi o zrealizowanie określonego re- zultatu, czyli w zasadzie o wykonanie umówionego dzieła. „Umowa o robo- ty budowlane [podobnie jak umowa o dzieło – przyp. aut.] charakteryzuje się zobowiązaniem osiągnięcia materialnego rezultatu w postaci końcowe- go efektu przewidzianego w umowie” (wyrok SA w Katowicach z 30 marca 2006 r., I ACa 1900/05, Lexis.pl 3955621). Warto wspomnieć o kwestii traktowania wykonawstwa robót budowlanych jako „usług budowlanych”. Do umów bowiem, w których przedmiotem zo- bowiązania jest osiągnięcie określonego rezultatu, standardowo stosuje się przepisy o umowie o dzieło. Do umów, w których przedmiotem zobowią- zania jest dołożenie należytej staranności bez gwarancji osiągnięcia okreś- lonego rezultatu, standardowo stosuje się przepisy o umowie zlecenia. Nie znaczy to, że przy umowie o dzieło nie trzeba być starannym. Różnica po- lega na tym, że przy realizacji umowy o dzieło należyta staranność jest oce- niana na podstawie osiągniętego rezultatu, a przy realizacji umowy zlecenia 15 Rozdział I. Umowa o dzieło czy umowa o roboty budowlane (o wykonanie usługi) należyta staranność jest oceniana po czynnościach dokonywanych przez zobowiązanego. W wyniku realizacji umowy zlecenia (o wykonanie usługi) określony rezultat może zostać osiągnięty (np. dziec- ko, któremu udzielano korepetycji, zda egzamin), nie jest on jednak objęty zobowiązaniem. W wypadku umowy o dzieło rezultat jest objęty zobowią- zaniem. Te dwa typy umów są traktowane jako przeciwieństwa. Istnieją także umowy pokrewne do każdego z tych typów. Umowa o roboty budowlane, podobnie jak umowa o dzieło, stanowi umowę rezultatu, a nie starannego działania. Dlatego, będąc precyzyjnym pod względem praw- nym, nie można mówić o usługach budowlanych, jeśli ma się na myśli reali- zację umowy o roboty budowlane – co ma oczywiście konsekwencje praw- ne, w tym w szczególności w zakresie niemożności stosowania przepisów regulujących umowę zlecenia do przedmiotu, jakim jest realizacja obiektu budowlanego. Wracając do głównego wątku odróżniania przedmiotu umowy o roboty budowlane od przedmiotu umowy o dzieło, z dotychczasowych rozważań wynika, że pierwszym zadaniem jest ustalenie, czy dany rezultat, do które- go osiągnięcia zobowiązał się wykonawca, to dzieło czy roboty budowlane. Aby to ustalić, trzeba określić charakterystyczne cechy pojęcia „roboty bu- dowlane” w rozumieniu Kodeksu cywilnego, aby móc wyodrębnić te roboty z puli wszystkich możliwych dzieł. W celu rozróżnienia dzieła i robót budowlanych zaproponowano odwoła- nie się do pojęcia robót budowlanych w rozumieniu art. 3 pkt 7 pr.bud. Zgodnie z tym przepisem roboty budowlane to: „budowa, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu bu- dowlanego”. Jak z tego wynika, zastosowanie tej defi nicji wymaga sięgnię- cia do dalszych defi nicji Prawa budowlanego i ustalenia treści czynności i przedmiotów określonych jako: „budowa”, „montaż”, „remont”, „rozbiór- ka”, „obiekt budowlany”. „Budowa” to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa obiektu budowlanego. „Remont” oznacza wykonywanie w istniejącym obiekcie budowlanym robót budowlanych polegających na odtworzeniu stanu pierwotnego, a niestano- wiących bieżącej konserwacji, przy czym dopuszcza się stosowanie wyro- bów budowlanych innych niż użyto w stanie pierwotnym. 16 www.lexisnexis.pl 1. Roboty budowlane jako specyfi czne dzieło „Obiekt budowlany” to budynek wraz z instalacjami i urządzeniami tech- nicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno -użytkową wraz z instala- cjami i urządzeniami, obiekt małej architektury. „Budynek” natomiast to obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Wreszcie „budowlą” jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, taki jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące masz- ty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia rekla- mowe, budowle ziemne, obronne (fortyfi kacje), ochronne, hydrotechnicz- ne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia tech- niczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową – art. 3 pr.bud. Sąd Najwyższy kilkakrotnie uznawał w swoich orzeczeniach, że słuszne jest odwołanie się do defi nicji robót budowlanych z Prawa budowlanego, w celu ich odróżnienia od dzieła, na potrzeby prawa cywilnego. „Zasad- niczym kryterium rozróżnienia umowy o dzieło i umowy o roboty budow- lane jest ocena realizowanej inwestycji stosownie do wymagań prawa bu- dowlanego” (wyrok SN z 25 marca 1998 r., II CKN 653/97, OSNC 1998, nr 12, poz. 207; por. także: wyrok SN z 7 grudnia 2005 r., V CK 423/05, Lexis.pl nr 1826371; uzasadnienie wyroku SN z 18 maja 2007 r., I CSK 51/07, Lexis.pl nr 2422546; uzasadnienie wyroku SA w Katowicach z 17 lu- tego 2000 r., I ACa 1027/99, Pr. Gosp. 2001, nr 2, s. 48; jak również odwo- łanie się do kryterium zaczerpniętego z Prawa budowlanego, tj. kryterium obiektu budowlanego, wyrok SN z 25 marca 1998 r., II CKN 653/97, OSNC 1998, nr 12, poz. 207). Za zastosowaniem takiego kryterium ma przema- wiać zbieżność pojęć użytych w Prawie budowlanym i w regulacji umowy o roboty budowlane z Kodeksu cywilnego. Odniesienie bezpośrednio do Prawa budowlanego i zamieszczonych tam de- fi nicji ma pewne wady. Przykładowo do defi nicji obiektu budowlanego na- 17
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Umowa o roboty budowlane ze wzorami. Wydanie 2
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: