Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00038 005538 14268783 na godz. na dobę w sumie
Umowy gospodarcze w przykładach i wzorach. Wydanie 4 - ebook/pdf
Umowy gospodarcze w przykładach i wzorach. Wydanie 4 - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 310
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-815-8064-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka w sposób zwięzły, syntetyczny i uwzględniający specyfikę wymagań egzaminu zawodowego dostarcza informacji z zakresu profesjonalnego sporządzania umów w sprawach gospodarczych.

Stanowi przewodnik po tym, w jaki sposób, krok po kroku, samodzielnie przygotować umowę. Zawiera wyjaśnienie najważniejszych kwestii teoretycznych, wskazanie podstaw prawnych poszczególnych elementów umowy oraz praktyczne porady, niezbędne do prawidłowego sporządzenia umowy. Atutem książki jest duża liczba przykładów oraz wyciąg niezbędnych przepisów.

W publikacji zwrócono również uwagę na najczęściej popełniane błędy i wskazano sposoby ich uniknięcia.

Niniejsza publikacja przyda się jako wskazówka, jak dostosować praktyczną wiedzę do specyfiki egzaminu. Z kolei dla tych, którzy w swojej praktyce nie sporządzali dotychczas takich umów, jest to często najtrudniejsza część egzaminu zawodowego. Niech to jednak nikogo nie deprymuje, ponieważ odpowiednia metoda nauki pozwala na wyćwiczenie umiejętności samodzielnego formułowania poszczególnych postanowień umownych, a następnie całej umowy. Niniejsza książka stanowi przewodnik po tym, w jaki sposób, krok po kroku przygotować umowę.

Atutem książki jest duża liczba przykładów, zawierających gotowe wzory klauzul umownych. Ponadto wyodrębniono w publikacji najważniejsze kwestie merytoryczne, oznaczone jako „pamiętaj”, oraz praktyczne porady na potrzeby egzaminu oznaczone jako „wskazówka”.

Książka wypełnia pustkę na rynku, bowiem jest publikacją zaprojektowaną na potrzeby przygotowania do egzaminu z prawa gospodarczego: jest zwięzła, syntetyczna i uwzględnia specyfikę wymagań egzaminacyjnych. Nie trzeba zatem studiować kilkusetstronicowych monografii i wzorów umów – wystarczy zakupić książkę gdzie zawarto przykładowe postanowienia umowne, notatki, tabele i grafy, celem uporządkowania zgromadzonej wiedzy.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. ZASADY OBOWIĄZUJĄCE W OBROCIE GOSPODARCZYM 1. Rodzaje umów – umowy nazwane i nienazwane Zawierane w obrocie cywilnoprawnym umowy możemy podzielić na umowy nazwa- ne i nienazwane. Pierwsze posiadają swoją szczegółową regulację w ustawach (w szcze- gólności w KC, a także np. w ZastRejU). W odróżnieniu od umów nazwanych, umowy nienazwane nie zostały dotychczas szczegółowo uregulowane w aktach prawnych. Zawierane są − w ramach swobody umów − w sposób dowolny i odpowiadający stronom, o ile cel umowy i jej postanowie- nia pozostają zgodne z prawem. Najczęściej stosowanymi w obrocie gospodarczym umowami nienazwanymi są: umowa franchisingu, factoringu, forfaitingu, know-how, merchandisingu, konsultingu, o sponsoring, umowy dystrybucyjne, licencji, kontraktu menadżerskiego, konsorcjum, kooperacji, charteru, umowy rentingu, brokerskie, lombardowe. Warto zauważyć, że krąg umów nazwanych i nienazwanych wciąż się zmienia. Do niedawna umową nienazwaną była umowa leasingu, obecnie uregulowana w KC, czy umowa timeshare, uregulowana od 2011 r. w oddzielnej ustawie1. Także krąg umów nie- nazwanych stale się rozszerza, odpowiadając na potrzeby rozwijającego się rynku. Przystępując do pisania umowy nienazwanej, po prawidłowym opracowaniu kom- parycji, należy zastanowić się co ma być przedmiotem umowy i na czym polega stosunek zobowiązaniowy między stronami umowy. Trzeba bowiem będzie dokładnie określić, do jakich świadczeń zobowiązują się strony. Z pewnością warto posiłkować się uregu- lowaniami KC zawartymi w Tytule III „Ogólne przepisy o zobowiązaniach umownych” (art. 384–396 KC) oraz Tytule VII „Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania” (art. 450–486 KC). Najczęściej umowy nienazwane będą umowami wzajemnymi, zatem zastosowanie będą miały regulacje dotyczące właśnie wykonania i skutków niewykona- nia zobowiązań z umów wzajemnych (art. 487–497 KC). W obrocie prawnym funkcjonują także umowy mieszane, łączące elementy treści i postanowienia różnych typów umów, np. kilku umów nazwanych lub umów nazwa- nych i nienazwanych. W drodze takiej umowy strony kreują jeden stosunek zobowią- zaniowy obejmujący kilka, a nawet wiele obowiązków, świadczeń. Z tego też względu zarówno okoliczności wpływające na skuteczność umowy, jak i zdarzenia odnoszące się do wynikającego z niej zobowiązania, w tym m.in. odstąpienie od umowy, w sposób niejako naturalny dotyczą wszystkich skutków prawnych umowy, jeżeli nic innego nie wynika z przepisu szczególnego – art. 58 § 3 KC (wyr. SN z 29.11.2006 r., II CSK 267/06, Legalis). 1 Ustawa z 16.9.2011 r. o timeshare, Dz.U. Nr 230, poz. 1370. 1 2. Zasada swobody umów Zasada swobody umów została wyrażona w art. 3531 KC. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uzna- nia, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zasada powyższa ma charakter fundamentalny na gruncie prawa cywilnego i polega na przyznaniu kompetencji podmiotom prawa cywilnego do samodzielnego i indywidu- alnego ukształtowania stosunku prawnego pomiędzy tymi podmiotami za pomocą umo- wy. Znajduje ona najbardziej widoczne zastosowanie do innych niż typowe stosunków prawnych, tzn. najczęściej do umów nienazwanych lub mieszanych. W umowach nazwa- nych oczywiście strony również mają możliwość ukształtowania stosunku prawnego we- dług swego uznania, ale wówczas należy mieć na uwadze przepisy kodeksowe dotyczące danej umowy nazwanej o charakterze bezwzględnie obowiązującym i semiimperatyw- nym, ponieważ one wyznaczają jedną z granic swobody umów. Pamiętaj! Zasada swobody umów znajduje zastosowanie wyłącznie w stosunkach zobowiąza- niowych. Nie stosuje się jej do czynności jednostronnych, stosunków prawnorzeczo- wych, spadkowych i rodzinnych. Należy pamiętać, że zasada swobody umów doznaje ograniczeń polegających na tym, że treść lub cel stosunku prawnego ułożonego przez strony nie może sprzeciwiać się: 1) właściwości tego stosunku; 2) ustawie; 3) zasadom współżycia społecznego. Właściwość stosunku prawnego jest pojęciem nieostrym i w praktyce często trudno jest odróżnić sprzeczność z właściwością danego stosunku prawnego od sprzeczności z ustawą. Przez właściwość stosunku prawnego należy bowiem rozumieć jego cechy cha- rakterystyczne i fundamentalne, wyrażające ideę danego stosunku. Najbardziej wyraźne są one do zidentyfikowania w przypadku umów nazwanych, ponieważ wówczas usta- wodawca sam odgórnie ustalił właściwość danego stosunku prawnego, przy czym w ta- kiej sytuacji możemy mieć również do czynienia ze sprzecznością z ustawą. Na potrzeby egzaminu należy pamiętać, że sprzeczność z naturą danego stosunku występuje wtedy, gdy umowa w ogóle narusza zasady stosunków obligacyjnych lub w sposób ewidentny narusza podstawową cechę charakterystyczną danego stosunku. Najczęściej jednak w praktyce występuje sprzeczność ułożonego przez strony stosun- ku prawnego z ustawą. Pamiętaj! Przez sprzeczność z ustawą należy rozumieć niezgodność ze wszystkimi przepisa- mi powszechnie obowiązującymi w systemie prawa w Polsce, a zatem nie tylko akta- mi normatywnymi rangi ustawowej, ale i Konstytucją RP, ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, rozporządzeniami i aktami prawa miejscowego. Oczywiste jest, że sprzeczność z ustawą, wskazana jako granica swobody umów, może nastąpić tylko co do przepisów bezwzględnie obowiązujących (ius cogens) i se- miimperatywnych (tzn. takich, które pozwalają ułożyć stosunek prawny w sposób bar- 2 Rozdział I. Zasady obowiązujące w obrocie gospodarczym 3. Zasada równowagi stron a ochrona interesów klienta dziej korzystny dla podmiotu uprawnionego). Przykładowo niedopuszczalne jest za- strzeżenie kary umownej na wypadek nienależytego wykonania lub niewykonania zobowiązania pieniężnego. Zgodnie bowiem z art. 483 § 1 KC, można zastrzec w umo- wie, że naprawienie szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego nastąpi przez zapłatę określonej sumy (kara umowna). Oznacza to, że zastrzeżenie kary umownej na wypadek nienależytego wykonania zo- bowiązania pieniężnego jest sprzeczne z ustawą i jako takie stanowi przekroczenie za- sady swobody umów. Jeżeli z kolei chodzi o trzecie ograniczenie zasady swobody umów w postaci zasad współżycia społecznego, należy pamiętać, że zasady współżycia społecznego nie zostały kodeksowo skatalogowane ani zdefiniowane. Zasady współżycia społecznego zostają na- ruszone w umowach obligacyjnych, wówczas gdy naruszają reguły słuszności kontrakto- wej, wymienione i przeanalizowane w kolejnych podrozdziałach, takie jak np. sprawie- dliwa równowaga praw i obowiązków stron, zasada lojalności, współpracy i uczciwości kontraktowej. 3. Zasada równowagi stron a ochrona interesów klienta Pamiętaj! Do obowiązków profesjonalisty sporządzającego umowę na zlecenie klienta należy: 1) sporządzenie umowy ważnej; 2) zadbanie w sposób optymalny o interesy swojego mocodawcy. Istotne jest tu, aby ochrona interesów klienta była optymalna, nie zaś maksymalna. Ochrona optymalna w sposób wystarczający zabezpiecza interesy klienta, lecz jednocze- śnie jest ograniczona interesami drugiej strony. Jeśli bowiem doszłoby do tego, że tak da- lece osoba zdająca skupiłaby się na dbałości o interesy swojego klienta, że umowa dla drugiej strony stałaby się wyraźnie mniej korzystna, to naruszałaby wówczas zasadę równowagi stron kontraktu. Naruszenie to z kolei może w swojej najbardziej rażącej po- staci prowadzić nawet do uznania, że czynność prawna zawarcia określonej umowy jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a przez to w konsekwencji nieważna. Na- leży zatem unikać postanowień, które wprowadzają nieuzasadnioną dysproporcję praw i obowiązków między stronami (zob. wyr. SN z 13.7.2005 r., I CK 832/04, Legalis). Pamiętaj! Artykuł 58 § 1 KC stanowi, że czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny sku- tek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. 3 Z powyższego wynika, że należy tak formułować umowę, aby dobrze, tj. optymalnie, zadbać o interesy strony, którą się reprezentuje, a jednocześnie mieścić się w granicy rów- nowagi kontraktowej. Nie powinno się tworzyć takich umów, które dla drugiej strony byłyby bezprzedmiotowe. Należy pamiętać, że egzamin jest symulacją życiowej sytuacji i umowa ma być tak sporządzona, aby obie strony zgodziły się na jej zawarcie. Zachowanie zasady równowagi stron kontaktu nie jest w warunkach egzaminacyj- nych trudne. Należy bowiem pamiętać, że obowiązki i uprawnienia określone w ramach essentialia negotii powinny mieć skorelowane odzwierciedlenie w obowiązkach i upraw- nieniach drugiej strony. Proponujemy przyjęcie najprostszej, a jednocześnie skutecznej metody pisania, pole- gającej na tym, że każdorazowo posługując się daną instytucją z KC, która co do zasady może być zastosowana przez każdą ze stron, np. wypowiedzeniem i prawem odstąpienia od umowy, ustalone zostają analogiczne zasady dla obu stron. Jeżeli zatem np. przewidu- jesz prawo wypowiedzenia umowy dla swojego klienta A, to powinieneś również prze- widzieć prawo wypowiedzenia umowy dla drugiej strony − B, oczywiście właściwie dla każdej z tych stron określając przyczyny wypowiedzenia. Przy zasadzie równowagi kontaktowej stron ważne jest również, aby podczas określa- nia poszczególnych uprawnień jednej strony, sprecyzować również jej obowiązki w tym zakresie. Chodzi tu o zdefiniowanie, w której chwili i na jakich zasadach dana strona może skorzystać z przewidzianego w umowie uprawnienia, np. formułując uprawnienia strony A do otrzymania określonej ceny lub wynagrodzenia z tytułu wykonania umowy należy jednocześnie wskazać: 1) czy zapłata następuje wprost na podstawie postanowień umowy (wówczas jako za- łącznik do umowy należy wymienić harmonogram zapłaty wynagrodzenia wraz z terminami albo wskazać, że „kupujący potwierdza otrzymanie kwoty stanowiącej cenę w dniu zawarcia umowy”), czy też np. na podstawie faktury (przykładowa klau- zula powinna brzmieć wówczas następująco: „wynagrodzenie płatne będzie w ciągu 14 dni od doręczenia prawidłowo wystawionej faktury VAT”); 2) termin zapłaty; 3) sposób zapłaty (gotówkowy czy bezgotówkowy); 4) chwilę zapłaty (czy następuje ona z chwilą obciążenia rachunku klienta A, czy z chwi- lą uznania na rachunku klienta B, np. „zapłata następuje w dniu obciążenia rachunku bankowego kupującego”/„zapłata następuje z chwilą wpływu środków na rachunek wykonawcy”). Nałożenie na jedną stronę obowiązku zapłaty określonej kwoty, jednocześnie bez obowiązku po drugiej stronie doręczenia prawidłowo wystawionej faktury VAT, naru- szałaby zasadę równowagi kontraktowej stron, bowiem powodowałoby, że druga stro- na mogłaby w sposób dowolny żądać zapłaty i zasadność tego żądania, w szczególności jego wymagalność, nie podlegałaby weryfikacji. Przy omawianej zasadzie również pamiętać należy o treści art. 353 § 1 KC, zgodnie z którym zobowiązanie polega na tym, że wierzyciel może żądać od dłużnika świadcze- nia, a dłużnik powinien świadczenie spełnić. Pamiętaj! Żądanie wierzyciela dla swojej skuteczności powinno być wyraźnie sprecyzowane w umowie, w taki sposób, który umożliwia określenie jego granic czasowych, miej- scowych, podmiotowych i przedmiotowych. Na egzaminie należy dążyć do dokład- nego określenia danego żądania, ale posługując się przy tym konstrukcjami prostymi, nieskomplikowanymi. 4 Rozdział I. Zasady obowiązujące w obrocie gospodarczym 5. Zasada współdziałania stron Wskazówka Na potrzeby egzaminu nie jest wskazane samodzielne tworzenie dodatkowych sto- sunków zobowiązaniowych między stronami umowy. Należy w pierwszej kolejności skupić się na precyzyjnym określeniu praw i obowiązków niezbędnych dla ważności danej umowy. Powyższa zasada równowagi stron obowiązuje wszystkie podmioty prawa cywilne- go, jednak należy pamiętać, że doznaje ona obostrzenia w stosunkach pomiędzy przed- siębiorcami a konsumentami, co będzie przedmiotem analizy podrozdziału „Zasady w obrocie konsumenckim”. 4. Zasada trwałości umów (pacta sunt servanda) Zasada trwałości umów jest jedną z podstawowych norm w stosunkach zobowiąza- niowych, zgodnie z którą każda ze stron powinna wykonać swoje zobowiązania. Jest to klauzula generalna mająca na celu wzmocnienie roli umów cywilnoprawnych oraz stabilności i pewności prawa. W polskim KC została ona ograniczona zasadą rebus sic stantibus („ponieważ sprawy przybrały taki obrót”), dopuszczającą zmianę zobowiązania oraz jego rozwiązanie w ra- zie nadzwyczajnej zmiany stosunków powstałych po zawarciu umowy. Mocą art. 3571 KC, jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, cze- go strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobo- wiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy. Rozwiązując umowę sąd może w miarę potrzeby orzec o rozliczeniach stron, kierując się zasadami określonymi w zdaniu poprzedzającym. Przytoczony art. 3571 KC wyraża tzw. dużą klauzulę rebus sic stantibus, natomiast mia- nem tzw. małej klauzuli rebus sic stantibus określa się art. 3581 § 3 KC, stanowiący, że w ra- zie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza po powstaniu zobowiązania, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, zmienić wyso- kość lub sposób spełnienia świadczenia pieniężnego, chociażby były ustalone w orzecze- niu lub umowie. Opracowując treść umowy, należy zatem pamiętać o postanowieniach umownych uwzględniających możliwość zmiany stosunków między stronami w razie wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności. 5. Zasada współdziałania stron Zasada współdziałania stron wynika z art. 354 § 1 i 2 KC, który stanowi, że dłużnik powinien wykonać zobowiązanie zgodnie z jego treścią i w sposób odpowiadający jego celowi społeczno-gospodarczemu oraz zasadom współżycia społecznego, a jeżeli istnie- ją w tym zakresie ustalone zwyczaje – także w sposób odpowiadający tym zwyczajom. W taki sam sposób powinien współdziałać przy wykonaniu zobowiązania wie- rzyciel. Dodatkowo na wierzycielu ciążą inne obowiązki, związane np. z odebraniem 5 przedmiotu świadczenia, zaniechanie których może wyłączać odpowiedzialność dłuż- nika z tytułu zwłoki lub niewykonania zobowiązania. Nieuzasadnione uchylanie się od przyjęcia zaofiarowanego świadczenia bądź odmowa dokonania czynności, bez której świadczenie nie może być spełnione, bądź oświadczenie złożone dłużnikowi o odmo- wie przyjęcia świadczenia, stanowią zwłokę wierzyciela (art. 486 § 2 KC). Skutki zwłoki wierzyciela określa art. 486 § 1 KC, otwierający drogę dłużnikowi do żądania naprawienia szkody lub do złożenia przedmiotu świadczenia do depozytu są- dowego. Konsekwencją naruszenia zasady współdziałania stron może być niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania wynikającego z umowy, rodzące dalsze skutki prawne, takie jak możliwość dochodzenia przez stronę naprawienia szkody, żądania od- setek za opóźnienie lub zwłokę, czy też zapłaty kary umownej. Zgodnie z treścią art. 488 KC, świadczenia będące przedmiotem zobowiązań z umów wzajemnych (świadczenia wzajemne) powinny być spełnione jednocześnie, chyba że z umowy, ustawy albo orzeczenia sądu lub decyzji innego właściwego organu wynika, iż jedna ze stron obowiązana jest do wcześniejszego świadczenia. Jeżeli świadczenia wza- jemne powinny być spełnione jednocześnie, każda ze stron może powstrzymać się ze spełnieniem świadczenia (lub jego części, w zależności od tego, co w danej sytuacji jest właściwe), dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego. Należy także pamiętać o treści art. 490 § 1 i 2 KC, stanowiącego, że jeżeli jedna ze stron obowiązana jest spełnić świadczenie wzajemne wcześniej, a spełnienie świadcze- nia przez drugą stronę jest wątpliwe ze względu na jej stan majątkowy, strona zobowią- zana do wcześniejszego świadczenia może powstrzymać się z jego spełnieniem, dopóki druga strona nie zaofiaruje świadczenia wzajemnego lub nie da zabezpieczenia, chyba że strona w chwili zawarcia umowy wiedziała o złym stanie majątkowym swojego kon- trahenta. Trwałość i stabilność stosunku prawnego pozwalająca działać w zaufaniu nie jest jed- nak absolutna. Przepisy prawa przewidują możliwość rozwiązania umowy zawartej na czas określony nawet bez zachowania okresu wypowiedzenia, jak np. uprawnienie do wypowiedzenia umowy najmu z powodu wad przedmiotu najmu, zwłoki najemcy w za- płacie czynszu czy też uporczywego wykraczania przez najemcę przeciwko porządkowi domowemu. Oczywiście strony umowy mogą również przewidzieć możliwość rozwiązania umo- wy z określonych przyczyn, często wyliczanych w umowach enumeratywnie lub wska- zywanych jako tzw. ważne przyczyny. W tym miejscu warto podkreślić, że z punktu widzenia praktyki istotne jest, aby waż- ne przyczyny były w umowie przynajmniej częściowo nakreślone. Są one bardzo ela- styczne, a więc w praktyce mogą budzić wątpliwości, tym bardziej że w stosunkach go- spodarczych powinny uwzględniać interesy obu stron umowy (uchw. SN z 21.11.2006 r., III CZP 92/06, Legalis). 6. Zasada lojalności oraz zachowania poufności Zasadę lojalności stron przewidziano w ramach regulacji dotyczących umowy agen- cyjnej, w art. 760 KC, w myśl którego każda ze stron obowiązana jest do zachowania lojalności wobec drugiej. Z istoty umowy agencyjnej wynika bowiem obowiązek podej- mowania przez agenta czynności niezbędnych do ochrony interesów faktycznych i praw- nych dającego zlecenie. 6 Rozdział I. Zasady obowiązujące w obrocie gospodarczym 6. Zasada lojalności oraz zachowanie poufności Przykład klauzuli lojalności w umowie agencyjnej 1. Agent zobowiązuje się wykonywać niniejszą umowę zgodnie z zasadą zaufania stron i wzajemnej lojalności. 2. Agent zobowiązuje się, że będzie działał wyłącznie na rzecz dającego zlecenie oraz nie będzie pośredniczył w oferowaniu produktów na rzecz przedsiębiorców konkuren- cyjnych w stosunku do dającego zlecenie, ani też podejmował innych działań mogących przynieść negatywne skutki dla działalności gospodarczej dającego zlecenie. Coraz częściej w umowach pomiędzy profesjonalistami można znaleźć postanowie- nia umowne, w których strony zobowiązują się do zachowania poufności. Tego typu roz- wiązania znajdziemy w umowach, w których jedna ze stron przekazuje drugiej informa- cje poufne, dotyczące prowadzonej działalności, m.in. stosowanych przez nią rozwiązań technicznych, planowanych strategii handlowych i marketingowych, rozwiązań organi- zacyjnych, prawnych czy finansowych przedsiębiorstwa. Zagadnienie zachowania poufności zostało uregulowane w art. 721 KC, który stano- wi, że jeżeli w toku negocjacji strona udostępniła informacje z zastrzeżeniem poufności, druga strona jest obowiązana do nieujawniania i nieprzekazywania ich innym osobom oraz do niewykorzystywania tych informacji dla własnych celów, chyba że strony uzgod- niły inaczej. W razie niewykonania lub nienależytego wykonania powyższych obowiąz- ków, uprawniony może żądać od drugiej strony naprawienia szkody albo wydania uzy- skanych przez nią korzyści. W rozumieniu art. 11 ZNKU, przekazanie, ujawnienie lub wykorzystanie cudzych in- formacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa albo ich nabycie od osoby nieupraw- nionej, jeżeli zagraża lub narusza interes przedsiębiorcy, stanowi czyn nieuczciwej kon- kurencji. Tajemnicą przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 11 ust. 4 ZNKU są nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsię- biorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsię- biorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności. Są to zatem dane, które nie są powszechnie znane i dostępne, takie bowiem nie podlegają ochronie. Przykład klauzuli poufności w umowie zlecenia 1. Niniejszym Zleceniobiorca zobowiązuje się do zachowania w tajemnicy i nieujaw- niania osobom trzecim informacji i danych dotyczących projektu (…) (zwanego dalej: Projektem), przekazanych mu na zasadzie poufności przez Zleceniodawcę. Informacje o charakterze handlowym, technicznym, organizacyjnym, finansowym i prawnym prze- kazywane Zleceniobiorcy przez Zleceniodawcę, z zaznaczeniem faktu ich poufności, zwane będą dalej: Informacjami Poufnymi. 2. Zleceniobiorca zobowiązuje się nie wykorzystywać Informacji Poufnych do jakichkol- wiek innych celów niż stworzenie oferty i realizacja Projektu Zleceniodawcy. 3. Nie stanowi naruszenia tajemnicy ujawnianie informacji pracownikom Zleceniobior- cy, po uprzednim poinformowaniu pracowników o poufnym charakterze przekazywa- nych informacji oraz zobowiązaniu ich do zachowania poufności. 4. Dopuszcza się możliwość ujawnienia Informacji Poufnych, w przypadku gdy: a)  obowiązek ich ujawniania wynika ze stosowanych przepisów prawa lub decyzji organów, które wiążą Stronę, b)  druga strona wyda pisemną zgodę na ich ujawnienie, c)  informacje te staną się powszechnie znane bez winy tej Strony. 7 5. Za naruszenie klauzuli poufności w powyższym zakresie Zleceniobiorca zobowiąza- ny będzie do zapłaty opłaty sankcyjnej w kwocie (…) zł (słownie: (…) złotych) za każde naruszenie, bez prawa do występowania o jej miarkowanie lub obniżenie, płatnej w ter- minie (…) dni od dnia doręczenia zobowiązanemu wezwania do zapłaty. 6. Jeżeli wysokość szkody przewyższa wskazaną powyżej opłatę sankcyjną, zlecenio- dawca uprawniony będzie do dochodzenia naprawienia szkody na zasadach ogólnych. 7. Zasady w obrocie konsumenckim 7.1. Unikanie niedozwolonych postanowień umownych Sporządzając umowę pomiędzy przedsiębiorcą a konsumentem należy pamiętać o treści art. 3851–3853 KC, które chronią konsumenta przed nadużyciami ze strony profe- sjonalisty. W przypadku zadania egzaminacyjnego polegającego na przygotowaniu umo- wy pomiędzy wskazanymi wyżej podmiotami, trzeba tak formułować jej postanowie- nia, by nie stanowiły one niedozwolonych klauzul umownych, bowiem w przeciwnym razie nie będą one wiązały konsumenta. Wskazane wyżej unormowania są wynikiem uwzględnienia w polskim prawie postanowień dyrektywy Nr 93/13/EWG z 5.4.1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE L Nr 95 z 1993 r., s. 29). Pamiętaj! Sporządzając umowę na zlecenie przedsiębiorcy w obrocie z konsumentem, miej na uwadze zasadę równowagi stron. Podczas zabezpieczania interesów swojego klien- ta sprawdź, czy postanowienia te nie stanowią niedozwolonych klauzul umownych. W zadaniu egzaminacyjnym najprawdopodobniej nie zostanie określone wprost, że należy sporządzić umowę z zakresu obrotu konsumenckiego. Obowiązkiem zdającego jest zorientować się, że ma do czynienia z tego typu umową i stosować w konsekwencji odpowiednie przepisy, tj. art. 3851–3853 KC. Przepisy te obowiązują zarówno w stosun- ku do umów zawartych na podstawie wzorca umownego, jak i bez wzorca umownego. Pamiętaj! Artykuł 221 KC stanowi, że za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonują- cą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalno- ścią gospodarczą lub zawodową. Wskazany przepis został znowelizowany ustawą z 30.5.2014 r. o prawach konsumenta i wszedł w życie 25.12.2014 r. Artykuł 431 KC stanowi, że przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jed- nostka organizacyjna, o której mowa w art. 331 § 1 KC, prowadząca we własnym imie- niu działalność gospodarczą lub zawodową. W każdej sytuacji, w której stroną umowy będzie profesjonalista w dziedzinie, której umowa dotyczy, zaś druga strona profesjonalistą nie będzie, należy zakładać, że mamy do czynienia z umową w obrocie konsumenckim. 8 Rozdział I. Zasady obowiązujące w obrocie gospodarczym 7. Zasady w obrocie konsumenckim Wówczas trzeba mieć na uwadze w pierwszej kolejności treść art. 3851 § 1 KC, zgodnie z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidual- nie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobry- mi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umow- ne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Z kolei § 3 precy- zuje, że przez nieuzgodnione indywidualnie postanowienia umowy należy rozumieć te postanowienia, na które konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Dotyczy to zarów- no postanowień przejętych z wzorca umownego, jak i tych, które nie pochodzą z wzorca umownego, ale zostały konsumentowi narzucone, tzn. między stronami nie odbyły się konsultacje, co do brzmienia danego postanowienia. Dobre obyczaje stanowią klauzulę generalną, niezdefiniowaną na gruncie KC. Do naj- ważniejszych wartości, mieszczących się w jej ramach, zalicza się: szacunek wobec part- nera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość. Do uznania danej klauzuli za niedozwoloną konieczne jest również, aby naruszała ona w sposób rażący in- teresy konkretnego konsumenta. Autorki zwracają uwagę, że w praktyce obrotu konsumenckiego najczęściej za sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszającymi interesy konsumenta uważane są postanowienia zawierające nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków (zob. „Zasada równowagi stron a ochrona interesów klienta”). Artykuł 3853 KC zawiera otwarty katalog niedozwolonych postanowień umownych, którym należy się posiłkować, celem uniknięcia ich w sporządzanej umowie. Nazywa- ne są one również tzw. klauzulami szarymi oraz abuzywnymi, choć to ostatnie określe- nie jest nieodpowiednie, bowiem jako zapożyczenie z języka angielskiego i francuskiego wskazuje na nadużycie prawa, podczas gdy KC przewiduje „lżejszy” skutek w postaci uznania, że są to klauzule prawnie nieskuteczne, nie zaś nieważne. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że jeżeli dane postanowienie umowne będzie sprzeczne z przepisem prawa bezwzględnie obowiązującego, to wówczas nie będzie ono podlegało już rygorowi „niedozwolonych klauzul umownych”, lecz będzie obarczone sankcją nieważności z art. 58 § 1 KC. Przykładowe postanowienia niedozwolone z art. 3853 KC dzielą się na takie, które: 1) mają charakter wyraźnie jednostronny, kształtujący pozycję przedsiębiorcy w sposób zdecydowanie korzystniejszy, np. przyznają kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wiążącej interpretacji umowy (pkt 9); 2) wyposażają przedsiębiorcę w uprawnienia o charakterze autorytarnym, np. zezwala- ją kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowiązków wy- nikających z umowy bez zgody konsumenta (pkt 5); 3) nakładają na konsumenta inne dodatkowe obowiązki, które nie mają związku z przedmiotową umową, np. uzależniają zawarcie, treść lub wykonanie umowy od zawarcia innej umowy, niemającej bezpośredniego związku z umową zawierającą oceniane postanowienie (pkt 7). Wskazówka Spośród wymienionych w art. 3853 KC niedozwolonych postanowień umownych do najbardziej popularnych należy klauzula z pkt 18, zgodnie z którą umowa zawarta na czas oznaczony ulega przedłużeniu, o ile konsument dla którego zastrzeżono ra- żąco krótki termin, nie złoży przeciwnego oświadczenia. Tego typu klauzul zarówno w praktyce, jak i na egzaminie, należy zdecydowanie unikać. 9 Poza wskazanym wyżej otwartym katalogiem niedozwolonych klauzul umownych, ich rejestr prowadzony jest również przez Prezesa Urzędu Konkurencji i Konsumentów1. Klauzule tam zarejestrowane mają charakter praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów i ich stosowanie jest zabronione. 7.2. Zawieranie umów poza lokalem przedsiębiorstwa Zawieranie umów za pośrednictwem środków porozumiewania się na odległość jest bardzo często stosowane w praktyce kontraktowania z konsumentami. Podstawowym aktem prawnym w tym zakresie jest ustawa z 30.5.2014 r. o prawach konsumenta2. Na potrzeby egzaminu istotny jest Rozdział 3 wskazanej ustawy zatytułowany „Obowiąz- ki przedsiębiorcy w umowach zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odle- głość”. Pamiętaj! Kwestią najważniejszą, o której należy pamiętać, jest sformułowanie w umowie po- stanowienia, zawierającego prawo konsumenta do odstąpienia od umowy. Prawo to nie może być w żaden sposób wyłączone lub ograniczone na niekorzyść konsumen- ta. Nie może ono również być połączone z obowiązkiem zapłaty odstępnego (art. 27 PrKonsumU). Przepis ten stanowi, że konsument, który zawarł umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa, może w terminie 14 dni odstąpić od niej bez po- dawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów, z wyjątkiem kosztów określonych w art. 33, art. 34 ust. 2 i art. 35 PrKonsumU). Powyżej wymieniona PrKonsumU nakłada na przedsiębiorcę wiele obowiązków in- formacyjnych wobec konsumenta, szczegółowo określonych w jej art. 12. Podsumowując powyższe, jeżeli z treści zadania na egzaminie wynikać będzie, że należy sporządzić umowę zawieraną na odległość na zlecenie przedsiębiorcy, to taka umowa: 1) powinna zawierać postanowienie o prawie odstąpienia od umowy przez konsumen- ta, bez obowiązku podawania przyczyn, w terminie 14 dni od zawarcia umowy, przy czym, zgodnie z art. 28 PrKonsumU, bieg terminu do odstąpienia od umowy rozpo- czyna się: a) dla umowy, w wykonaniu której przedsiębiorca wydaje rzecz, będąc zobowiązany do przeniesienia jej własności – od objęcia rzeczy w posiadanie przez konsumen- ta lub wskazaną przez niego osobę trzecią inną niż przewoźnik, a w przypadku umowy, która: • obejmuje wiele rzeczy, które są dostarczane osobno, partiami lub w częściach – od objęcia w posiadanie ostatniej rzeczy, partii lub części, • polega na regularnym dostarczaniu rzeczy przez czas oznaczony – od objęcia w posiadanie pierwszej z rzeczy; b) dla pozostałych umów – od dnia zawarcia umowy; 2) powinna zawierać szczegółowe informacje na temat prawa do reklamacji. Zgod- nie z art. 7a ust. 1–3 PrKonsumU, jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, przedsiębiorca jest obowiązany udzielić odpowiedzi na reklamację konsumenta w ter- 1 Rejestr klauzul niedozwolonych jest dostępny na stronie: http://uokik.gov.pl/rejestr/. 2 T.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 683. 10 Rozdział I. Zasady obowiązujące w obrocie gospodarczym 7. Zasady w obrocie konsumenckim minie 30 dni od dnia jej otrzymania, zaś w przypadku jej nieudzielania w powyższym terminie, reklamację uważa się za uznaną. Odpowiedź na reklamację przedsiębiorca przekazuje konsumentowi na papierze lub innym trwałym nośniku; 3) nie może zawierać postanowienia uzależniającego prawo odstąpienia konsumenta od umowy od zapłaty odstępnego. Wskazówka Ustawa o prawach konsumenta nie jest obszerna, dlatego warto mieć ją ze sobą pod- czas egzaminu, zwłaszcza że wprowadza ona wiele zmian i obowiązków informacyj- nych po stronie przedsiębiorcy w stosunku do wcześniej obowiązujących przepisów. Pamiętaj! PrKonsumU weszła w życie 25.12.2014 r. i stosuje się ją do umów zawartych po tej da- cie. W dniu 23.9.2016 r. z kolei uchwalona została ustawa o pozasądowym rozwiązy- waniu sporów konsumenckich1, która dodała wskazany powyżej art. 7a ust. 1–3 do PrKonsumU, regulujący kwestie terminu i formy rozpatrywania reklamacji. Przepi- sy te weszły w życie 10.1.2017 r., zatem są nową instytucją. Warto mieć na uwadze, że mają one również zastosowanie do umów dotyczących przewozu osób, mimo że co do zasady PrKonsumU nie stosuje się do tego rodzaju umów (art. 3 ust. 1 pkt 4 PrKonsumU). 1 Dz.U. z 2016 r. poz. 1823. 11
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Umowy gospodarcze w przykładach i wzorach. Wydanie 4
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: