Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00221 004782 15203179 na godz. na dobę w sumie
Umowy licencyjne w prawie własności przemysłowej - ebook/pdf
Umowy licencyjne w prawie własności przemysłowej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 322
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-211-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).
Umowy licencyjne w prawie własności przemysłowej to monografia poświęcona konstrukcji umowy licencyjnej na tle ustawy – Prawo własności przemysłowej. Umowy licencyjne to najczęściej wykorzystywany w obrocie instrument prawny, za pomocą którego uprawniony z praw własności przemysłowej zezwala innym osobom na korzystanie z dóbr niematerialnych chronionych prawami wyłącznymi. Dotychczasowe zainteresowanie polskiej nauki prawa problematyką umów licencyjnych nie odzwierciedla w pełni ich znaczenia i roli w obrocie prawnym. Książka jest szczególnie warta polecenia, gdyż zawarta w ustawie - Prawo własności przemysłowej regulacja ze względu na ograniczony zakres oraz niejasność powoduje, iż w praktyce pojawiają problemy konstrukcyjne o podstawowym znaczeniu. W książce dokonano szczegółowej analizy zarówno przepisów zawartych w ustawie – Prawo własności przemysłowej, jak i skutków prawnych związanych z zawarciem takiej umowy w świetle przepisów Kodeksu cywilnego.
Książka adresowana jest do osób zainteresowanych naukowo i praktycznie problematyką prawa własności przemysłowej. Będzie przydatna adwokatom, radcom prawnym i sędziom oraz wszystkim prawnikom zajmującym się konstruowaniem umów.
Dr hab. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska jest profesorem na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie kieruje Katedrą Prawa Własności Intelektualnej i Dóbr Niematerialnych. Od wielu lat zajmuje się problematyką ochrony własności intelektualnej. Jest autorką wielu publikacji z dziedziny prawa własności intelektualnej. Wykonuje również zawód radcy prawnego.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Umowy licencyjne w prawie własności przemysłowej Krystyna Szczepanowska-Kozłowska Wydanie 1 Warszawa 2012 Redaktor prowadzący: Katarzyna Bojarska Opracowanie redakcyjne: Magdalena Urbańska Redakcja techniczna: Małgorzata Duda Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorki i wydawcy. ISBN 978-83-7806-211-0 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 ROZDZIAŁ I. Charakterystyka ogólna umowy licencyjnej . . . . . . . . . . 13 1. Licencja a umowa licencyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 2. Funkcje umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 3. Elementy przedmiotowo istotne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 4. Cel umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 5. Umowa licencyjna jako umowa nazwana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 30 6. Umowa licencyjna jako umowa wzajemna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 ROZDZIAŁ II. Elementy charakterystyczne umowy licencyjnej . . . . . . 40 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2. Dobra niematerialne będące przedmiotem umowy licencyjnej . . . . 40 3. Status licencjodawcy jako element charakterystyczny umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 46 4. Wspólność praw wyłącznych a udzielenie licencji . . . . . . . . . . . . . . 52 ROZDZIAŁ III. Charakter prawny umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . . 58 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 2. Poglądy w doktrynie na temat charakteru prawnego umowy licencyjnej na podstawie ustaw poprzednio obowiązujących . . . . . 60 3. Charakter prawny licencji na podstawie ustawy prawo własności przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 ROZDZIAŁ IV. Czas trwania licencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 76 2. Czas trwania prawa wyłącznego a umowa licencyjna . . . . . . . . . . . 78 3. Zakończenie stosunku umownego w trakcie trwania praw wyłącznych 82 4. Unieważnienie i wygaśnięcie praw wyłącznych a umowa licencyjna 91 5. Unieważnienie a niemożliwość następcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 5 Spis treści 6. Wygaśnięcie a niemożliwość następcza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 111 7. Częściowe ustanie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 8. Klauzula wygaśnięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 116 ROZDZIAŁ V. Ustawowy model umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . . . . 120 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 120 2. Licencja pełna a licencja ograniczona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 121 3. Licencja niewyłączna a licencja wyłączna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 4. Udzielenie dalszych licencji z naruszeniem zobowiązania wynikającego z licencji wyłącznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 5. Licencja aktywna a licencja pasywna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 6. Sublicencja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154 ROZDZIAŁ VI. Prawa i obowiązki stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 2. Obowiązki licencjodawcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 3. Obowiązki licencjobiorcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 ROZDZIAŁ VII. Szczególne umowy licencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 2. Licencja otwarta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 3. Licencja dorozumiana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 238 4. Licencje na rzecz przedsiębiorcy udzielającego pomocy twórcy . . . . 248 ROZDZIAŁ VIII. Przejście praw i obowiązków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 251 2. Zbycie licencji przez licencjobiorcę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 3. Przejście prawa wyłącznego obciążonego licencją . . . . . . . . . . . . . . 265 ROZDZIAŁ IX. Naruszenie prawa wyłącznego przez licencjobiorcę . . 271 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 2. Licencja patentowa a naruszenie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 272 3. Licencja na znak towarowy a naruszenie prawa . . . . . . . . . . . . . . . 283 4. Udzielenie sublicencji a naruszenie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 286 ROZDZIAŁ X. Prawo właściwe dla umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . . 292 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 2. Zakres zastosowania statutu kontraktowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 3. Wybór prawa przez strony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 296 4. Prawo właściwe w wypadku braku wyboru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 298 5. Przepisy wymuszające swoje zastosowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 309 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 317 6 AUWr BGB BGH Dz.U. Dz.Urz.UE Dz.Urz.WE EIPR EPS GRUR GRURInt. IIC IPRaX k.c. k.p.a. Lex LexPolonica MarkenG Mitt. MoP NSA OSNC OSP p.p.m. p.p.s.a. p.w.p. PatG Wykaz skrótów – „Acta Universitatis Wratislaviensis” – „Bürgerliches Gesetzbuch” – „Bundesgerichtshof ” – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich – „European Intellectual Property Review” – „Europejski Przegląd Sądowy” – „Gewerblicher Rechtschutz und Urheberrecht” – „Gewerblicher Rechtschutz und Urheberrecht, Auslands und International Teil” – „International Review of  Industrial Property and  Copyright Law” – „Praxis des Internationalen Privat- Und Verfahrensrechts” – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – system informacji prawnej Wolters Kluwer Polska – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska – „Gesetz über den Schutz von Marken und sonstigen Kennze- ichen” (Markengesetz) – „Mitteilungen der deutschen Patentanwälte” – „Monitor Prawniczy” – Naczelny Sąd Administracyjny – „Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna” – „Orzecznictwo Sądów Polskich” – ustawa z 4 lutego 2011 r. – Prawo prywatne międzynarodo- we (Dz.U. Nr 80, poz. 423) – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – ustawa z 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.) – „Patentgesetz” 7 PiP PPH PWiOWI rozporządzenie o wzorach Rozporządzenie 593/2008 RPEIS SN SP TRIPS TS Wykaz skrótów – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej” – rozporządzenie Rady Ministrów z 29 stycznia 1963 r. w spra- wie ochrony wzorów zdobniczych (Dz.U. Nr 8, poz. 45 – akt uchylony) – rozporządzenie 864–2007 Parlamentu Europejskiego i  rady z 11 lipca 2007 r. dotyczące prawa właściwego dla zobowią- zań pozaumownych „Rzym II” (Dz.Urz. UE 2007 L 199/40) – „Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny” – Sąd Najwyższy – Studia Prawnicze – Porozumienie w sprawie Handlowych Aspektów Praw Włas- ności Intelektualnej – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dawniej Euro- pejski Trybunał Sprawiedliwości) poz. 156 – akt uchylony) ustawa o wynalazczości – ustawa z 31 maja 1962 r. – Prawo wynalazcze (Dz.U. Nr 33, z 1962 r. ustawa o wynalazczości – ustawa z  19  października 1972  r. o  wynalazczości (Dz.U. z 1972 r. ustawa o znakach towarowych z 1963 r. ustawa o znakach towarowych z 1985 r. ZNUJ z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm. – akt uchylony); – ustawa z  28  marca 1963  r. o  znakach towarowych (Dz.U. Nr 114, poz. 73 – akt uchylony) – ustawa z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm. – akt uchylony) – „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego” Wprowadzenie Umowy licencyjne odgrywają niezwykle istotną rolę w obrocie gos- podarczym. Dzięki umowom licencyjnym podmioty inne niż upraw- nione mogą korzystać z dóbr niematerialnych chronionych prawami wyłącznymi. Tradycyjnie pojęcie umowy licencyjnej wiąże się z pra- wem własności intelektualnej. W  ramach niniejszego opracowania zawężono zakres rozważań jedynie do umów licencyjnych, których przedmiotem są dobra niematerialne chronione prawami własności przemysłowej, takimi jak: patent, prawo ochronne na wzór użytko- wy, prawo z  rejestracji wzoru przemysłowego oraz prawo ochron- ne na znak towarowy. Katalog dóbr niematerialnych objętych roz- ważaniami nie obejmuje zatem expressis verbis topografii układów scalonych oraz rozwiązań chronionych dodatkowym świadectwem ochronnym, chociaż – co trzeba podkreślić – zasadniczo ustawa – Prawo własności przemysłowej stworzyła jednolity model umowy licencyjnej dla wszystkich dóbr niematerialnych chronionych prze- pisami tej ustawy. Pomimo iż znaczenie umów licencyjnych w  obrocie gospodarczym jest ogromne, to jednak problematyka ta nie spotkała się pod rząda- mi ustawy – Prawo własności przemysłowej z  szerszym zaintereso- waniem polskiej doktryny. Dotychczasowe wypowiedzi skupiały się z  reguły na licencjach właściwych poszczególnym dobrom niemate- rialnym. Nie negując tego, że umowy licencyjne dla poszczególnych dóbr niematerialnych mogą charakteryzować się sobie jedynie właści- wymi cechami, istotą przedsięwziętego badania była analiza pewnego modelu umowy licencyjnej, jaki został stworzony przez ustawodawcę w ustawie – Prawo własności przemysłowej. 9 Wprowadzenie Wymaga podkreślenia, iż celem autorki niniejszej publikacji było przede wszystkim rozważenie wpływu, jaki wywiera na stosunek zobowiązaniowy specyficzny przedmiot, którym jest dobro niema- terialne. Jednocześnie starano się również pokazać, na ile istniejące regulacje ustawy – Prawo własności przemysłowej wywierają wpływ na ukształtowanie praw i obowiązków w ramach umowy licencyjnej. Z tego powodu poza zakresem niniejszych rozważań znajdują się kwe- stie związane z oddziaływaniem na treść umowy licencyjnej regulacji o  charakterze antymonopolowym, mających zastosowanie w  odnie- sieniu do umów licencyjnych, których przedmiotem jest transfer tech- nologii. Praca składa się z dziesięciu rozdziałów. Pierwszy z nich poświęcony został ogólnej charakterystyce umowy licencyjnej jako stosunku praw- nego. W rozdziale tym nie tylko scharakteryzowano umowę licencyj- ną jako umowę nazwaną i wzajemną, ale również przeanalizowano funkcje, jakie ten stosunek prawny pełni w obrocie. W rozdziale drugim bliższej analizie poddano tzw. elementy charakte- rystyczne umowy, które obok essentialia negotii stanowią podstawę do wyodrębnienia umowy licencyjnej jako pewnego typu umowy mają- cego szczególne cechy. W wypadku umów licencyjnych są to zarówno elementy podmiotowe, jak i elementy przedmiotowe. Rozdział trzeci poświęcony został analizie charakteru prawnego umo- wy licencyjnej. Warto w tym miejscu jedynie podkreślić, iż kwestia ta, można powiedzieć, tradycyjnie budzi spory w  doktrynie. Umowa li- cencyjna jak każda umowa powiązana jest z czynnikiem czasu. W wy- padku umowy licencyjnej problem ten o tyle jest specyficzny, iż umo- wa ta jest ściśle powiązana z prawami wyłącznymi, które, co do zasa- dy, mają charakter terminowy. Konieczne stało się zatem w kolejnym rozdziale rozważenie wpływu, jaki wywiera ustanie praw wyłącznych na umowę licencyjną, i wynikające z tego faktu skutki prawne. Czwarty rozdział analizuje model umowy licencyjnej preferowany przez ustawodawcę. Wbrew pozorom, mimo dość ograniczonej obję- tości przepisów poświęconych umowom licencyjnym w ustawie, usta- wodawca zdecydował się na wprowadzenie norm bezwzględnie obo- 10 Wprowadzenie wiązujących, które z natury rzeczy ograniczają swobodę kontraktową stron. Ich analiza jest niezwykle ważna, ponieważ w istotny sposób mogą one kształtować wzajemne prawa i obowiązki stron o podstawo- wym dla nich znaczeniu. W ramach rozważań objętych tym rozdzia- łem między innymi poddano analizie pojęcie licencji wyłącznej, które na podstawie sformułowań ustawy – Prawo własności przemysłowej pozostaje niejasne. Stosunkowo sporo miejsca poświęcono również sublicencji, której regulacja zdaje się różnić w wypadku, gdy jej przed- miotem miałby być znak towarowy. W pracy zostały również scharak- teryzowane typowe dla umów licencyjnych obowiązki stron. Kolejny rozdział poświęcony został szczególnym umowom licencyjnym, jakimi są: umowa licencji otwartej oraz tzw. licencja dorozumiana. Następnie odrębnej analizie poddano niezwykle istotne z  punktu widzenia praktyki obrotu zagadnienie dotyczące dopuszczalności umownego przeniesienia praw i obowiązków z licencji. Warto zwrócić uwagę, iż kwestia ta budzi wątpliwości zarówno ze względu na cha- rakter dóbr niematerialnych, jak i znajdujące się w ustawie regulacje. Kolejne rozważane zagadnienie to zagadnienie naruszenia prawa wyłącznego przez licencjobiorcę. Naruszenie umowy łączącej strony może w  niektórych sytuacjach stanowić również naruszenie prawa wyłącznego. Odmienna w tym zakresie regulacja dotycząca patentu, wzoru użytkowego i wzoru przemysłowego z jednej strony, a znaku towarowego z drugiej strony skłania do zastanowienia, kiedy narusze- nie łączącej strony umowy będzie stanowić również naruszenie prawa wyłącznego. Ostatni rozdział poświęcony został zagadnieniom związanym z okreś- leniem prawa, jakie będzie miało zastosowanie do umowy licencyjnej. W wypadku praw własności przemysłowej kwestia ta nabiera szcze- gólnego znaczenia. Prawa własności przemysłowej to prawa teryto- rialne, immanentnie związane z terytorium, na którym są chronione. W naturalny sposób prawa te zostają powiązane z prawem państwa ochrony, które niekoniecznie musi być prawem właściwym dla umowy licencyjnej. 11 Rozdział I Charakterystyka ogólna umowy licencyjnej 1. Licencja a umowa licencyjna W  prawie własności intelektualnej tradycyjnie pojęcie licencji odno- si się do upoważnienia, jakiego udziela uprawniony z danego prawa wyłącznego. Treścią tego upoważnienia jest zgoda na korzystanie z dobra niematerialnego będącego przedmiotem prawa wyłącznego1, przysługującego uprawnionemu. Pojęcie licencji w  prawie własności przemysłowej odnosić zatem należy jedynie do oświadczenia woli uprawnionego z  praw wyłącznych, którego treścią jest upoważnie- nie do korzystania z danego dobra niematerialnego. Oświadczenie to zgodnie z  art.  66 ust.  2 p.w.p. może wywołać skutek prawny jedy- nie, jeżeli jest ono częścią umowy. To sformułowanie ustawy – Prawo własności przemysłowej wskazuje wyraźnie, iż licencję na korzystanie z cudzego dobra niematerialnego uzyskuje się w drodze umowy, nie zaś jednostronnej czynności prawnej uprawnionego z prawa wyłącz- nego. Statuowany w art. 76 ust. 1 p.w.p. wymóg formy pisemnej pod rygorem nieważności oznacza, iż oświadczenia woli obu stron muszą zostać wyrażone w formie pisemnej. Umowa licencyjna jest podstawowym źródłem licencji2. Poza umową źródłem licencji może być również decyzja administracyjna, prowa- 1 M.  Kępiński, Licencja znaku towarowego, „Biuletyn Politechniki Świętokrzyskiej” 1995, nr 11, s. 17 i n.; R. Skubisz, Prawo znaków towarowych. Komentarz, Warszawa 1997, s. 154; M. Załucki, Licencja na używanie znaku towarowego. Studium prawnopo- równawcze, Warszawa 2008, s. 46. 2 A. Szewc, G. Jyż, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2011, s. 269. 13 I. Charakterystyka ogólna umowy licencyjnej dząca do uzyskania prawa podmiotowego o charakterze względnym, której treścią jest uzyskanie upoważnienia do korzystania z  danego dobra niematerialnego. Licencja przymusowa, jako instytucja o cha- rakterze wyjątkowym, ma zdecydowanie ograniczone znaczenie rów- nież z tego względu, iż uzyskanie licencji przymusowej możliwe jest tylko na korzystanie z tych dóbr niematerialnych, których prawa wy- łączne pozwalają na wytwarzanie danego dobra niematerialnej w jego postaci materialnej3. Dodatkowo należy podkreślić, iż od licencji przy- musowej w rozumieniu ustawy – Prawo własności przemysłowej na- leży odróżnić tzw. licencję przymusową, będącą efektem wydania de- cyzji przez odpowiedni organ antymonopolowy, której treścią jest zo- bowiązanie uprawnionego do zawarcia umowy licencyjnej4. Jednakże w tym ostatnim wypadku decyzja o charakterze administracyjnym nie kreuje stosunku licencyjnego, a jedynie nakłada na jej podmiot obo- wiązek zawarcia określonej umowy. Źródłem licencji może być również ustawa, tak jak ma to miejsce w  wypadku licencji dorozumianej czy licencji powstającej na rzecz przedsiębiorcy, który udzielił twórcy pomocy, stosownie do art.  11 ust.  5 p.w.p. Uważam, iż z  chwilą zaistnienia zdarzeń wskazanych w  ustawie, to jest przekazania wyników prac badawczych zawiera- jących wynalazek lub udzielenia pomocy w  dokonaniu wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru przemysłowego, powstaje pomiędzy stronami stosunek licencyjny. Wynikające z niego prawa i obowiązki podlegają regulacji wynikającej z ustawy – Prawo własności przemy- słowej przy uwzględnieniu specjalistycznych cech i  celu powstałych stosunków prawnych. Zwłaszcza w  wypadku udzielenia pomocy za- kres nabytego przez przedsiębiorcę prawa ogranicza tzw. korzysta- nie we własnym zakresie. W  tym miejscu należy podkreślić różnicę 3 W szczególności na temat licencji przymusowych patrz B. Gawlik, Licencje przymu- sowe w prawie wynalazczym, „Studia Cywilistyczne” 1974, t. XXIII; M. Tyczka, Licen- cje przymusowe, RPEIS 1974, nr  3; K.  Dobieżyński, Licencja przymusowa w  ustawie z 2000 r. Prawo własności przemysłowej (charakterystyka ogólna), „Rzecznik Patento- wy” 2010, nr 1. 4 Na ten temat bliżej M. Kolasiński, Obowiązek współpracy gospodarczej w prawie anty- monopolowym, Toruń 2009. 14 1. Licencja a umowa licencyjna między pojęciem treści stosunku prawnego a treścią umowy, na którą zwraca się uwagę w doktrynie prawa cywilnego. Treść stosunku praw- nego obejmuje jedynie prawa i obowiązki stron, natomiast treść umo- wy to treść zgodnych oświadczeń woli, określających skutki czynności prawnej5. Oznacza to, iż treść stosunku prawnego licencji jest z reguły uboższa, bo ograniczona jedynie do praw i obowiązków stron, które dają się zrekonstruować na podstawie ustawy – Prawo własności prze- mysłowej. Nawiązując do koncepcji stosunku prawnego jako stosunku społecznego regulowanego przez prawo6, należy powiedzieć, że więź powstająca pomiędzy stronami umowy o prace badawcze w wypad- ku licencji dorozumianej czy pomiędzy twórcą a udzielającym mu po- mocy przedsiębiorcą, zostaje ukształtowana przez prawa i obowiązki określone art. 76–79 p.w.p. W wypadku licencji dorozumianej, która ściśle jest powiązana z  czynnością prawną w  postaci umowy o  pra- ce badawcze dodatkowo może również znaleźć zastosowanie art. 56 k.c., który obok zgodnych oświadczeń woli stron nakazuje również uwzględniać ustawę, zasady współżycia społecznego oraz zwyczaj. Ubogość istniejącej regulacji w zakresie wzajemnych praw i obowiąz- ków nie oznacza jednakże, iż więzi tej brak jest regulacji normatywnej. Nie podzielam zatem poglądu, iż podmioty takie nie uzyskują prawa podmiotowego, lecz jedynie ich faktyczne działanie pozbawione jest bezprawności7. Na podstawie obu regulacji nie budzi wątpliwości, iż to norma prawna wyznacza wskazanym w nim podmiotom określone dozwolone zachowanie, pozostające w  relacji z  istniejącym prawem wyłącznym. Powstaje zatem sytuacja prawna stworzona przez normę prawną, w której obie strony mają określone obowiązki i uprawnienia. Umowy licencyjne zostały uregulowane, co do zasady, w rozdziale 6 ustawy – Prawo własności przemysłowej, a więc w części odnoszącej się do prawa patentowego. Z tego też powodu zawarte w ustawie prze- pisy bezpośrednio dotyczą umów licencyjnych, których przedmiotem 5 S. Grzybowski, System prawa cywilnego, Część ogólna, t. I, Wrocław–Warszawa–Kra- ków–Gdańsk–Łódź 1974 s. 187; A. Wolter, J. Ignatowicz, K. Stefaniuk, Prawo cywilne. Zarys części ogólnej, Warszawa 1998, s. 113. 6 Z. Ziembiński, O metodzie analizowania „stosunku prawnego”, PiP 1967, nr 2, s. 193. 7 Tak A. Szewc, G. Jyż, Prawo…, s. 282. 15 I. Charakterystyka ogólna umowy licencyjnej jest korzystanie z wynalazku. Poprzez odwołanie zawarte w art. 100, 118 i 163 p.w.p. przepisy rozdziału 6 w całości bądź w części znajdą zastosowanie w wypadku innych dóbr niematerialnych, stanowiących przedmiot praw wyłącznych, do których odnoszą się przepisy ustawy – Prawo własności przemysłowej. Charakteryzując pozytywną sferę uprawnień składających się na prawo z  patentu, ustawodawca w  art.  66 ust.  2 p.w.p. stwierdza, iż „Uprawniony z patentu może w drodze umowy udzielić innej osobie upoważnienia (licencji) do korzystania z jego wynalazku”. Przez od- wołanie w art. 100 ust. 1 p.w.p. przepis ten stosuje się odpowiednio do prawa ochronnego na wzór użytkowy. Z kolei przez odwołanie zawar- te w art. 118 p.w.p. postanowienie to znajduje również zastosowanie do prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Oznacza to, iż zarówno uprawniony z prawa ochronnego na wzór użytkowy, jak i uprawniony z prawa z rejestracji wzoru przemysłowego mogą, zawierając umowę licencyjną, upoważnić do korzystania odpowiednio ze wzoru użytko- wego oraz wzoru przemysłowego. W odniesieniu do prawa ochronne- go na znak towarowy ustawa – Prawo własności przemysłowej wska- zuje w art. 163 ust. 1, iż „Uprawniony z prawa ochronnego na znak towarowy może udzielić innej osobie upoważnienia do używania zna- ku, zawierając z nią umowę licencyjną”. Wyjątkiem są tu przepisy dotyczące praw z rejestracji na oznaczenia geograficzne. W  wypadku tych ostatnich konstrukcja tego prawa, oparta na wielości podmiotów uprawnionych do ich wykonywania, wyłącza możliwość udzielania licencji. Charakter praw oraz cechy poszczególnych dóbr niematerialnych, będących przedmiotem tych praw, decydują, iż nie wszystkie przepisy zawarte w rozdziale 6 usta- wy – Prawo własności przemysłowej znajdą zastosowanie do umów licencyjnych, których przedmiotem będzie korzystanie z innych dóbr niematerialnych. W  szczególności takie ograniczone zastosowanie będą miały uregulowania odnoszące się do licencji otwartej i licencji dorozumianej, a także zawarte w odrębnym rozdziale 7 ustawy – Pra- wo własności przemysłowej postanowienia dotyczące licencji przymu- sowej. Jednakże wyłączenie zastosowania niektórych przepisów nie 16 1. Licencja a umowa licencyjna zmienia oceny, iż ustawowy model umowy licencyjnej jest jednakowy dla wszystkich praw wyłącznych, objętych zakresem niniejszych roz- ważań8. Niezależnie od generalnych postanowień zawartych w  rozdzia- le 6  ustawy – Prawo własności przemysłowej, w  odniesieniu do po- szczególnych dóbr niematerialnych wskazano w  sposób wyraźny, iż podmiot uprawniony z  praw wyłącznych ma możliwość udzielenia upoważnienia innym osobom na korzystanie z dóbr niematerialnych, stanowiących przedmiot tych praw, zawierając umowę licencyjną. Udzielenie licencji przez zawarcie umowy licencyjnej stanowi spo- sób, w jaki uprawniony może korzystać z przyznanej mu wyłączności. W tym miejscu wypada wskazać, iż licencjonowanie nie stanowi je- dynej, kontraktowej możliwości korzystania z praw wyłącznych. Pra- wa na dobrach niematerialnych jako bezwzględne prawa majątkowe mogą być przedmiotem innych umów, które pozwolą osobom trzecim na korzystanie z dóbr niematerialnych. Do takich umów z pewnością należy użytkowanie czy dzierżawa. Jak jednak zwracał już uwagę A. Kopff w odniesieniu do użytkowania, jego ustanowienie na dobrach niematerialnych powoduje trudności wynikające z istoty samego do- bra niematerialnego9. To, jak również wykształcenie się w  praktyce umowy licencyjnej, zdaniem tego autora, stanowiło przyczynę nikłego zainteresowania możliwością czerpania korzyści z dóbr niematerial- nych przy wykorzystaniu prawa użytkowania10. Poglądowi temu trud- no odmówić zasadności również dzisiaj. Umowa licencyjna stanowi najczęściej stosowany instrument do korzystania z dóbr niematerial- nych. Również ze względu na swoiste ukształtowanie praw i obowiąz- ków umów dzierżawy, jej zastosowanie w  wypadku umów, których przedmiotem jest korzystanie z dóbr niematerialnych praw własności przemysłowej, jest zdecydowanie ograniczone. 8 Postanowienia te stosuje się również do pozostającego poza zakresem rozważań pra- wa z rejestracji topografii. 9 A.  Kopff, Prawo cywilne a  prawo dóbr niematerialnych, ZNUJ PWiOWI 1975, nr  5, s. 27. 10 Tamże. 17 I. Charakterystyka ogólna umowy licencyjnej 2. Funkcje umowy licencyjnej W  literaturze wskazuje się, że wszystkie umowy licencyjne spełniają trzy funkcje, stanowiące o ich gospodarczym znaczeniu: upowszech- niają własność intelektualną, pozwalają na uzyskanie uprawnienia do korzystania z  dóbr niematerialnych oraz na rozwiązywanie konflik- tów. Dodatkowo w odniesieniu do umów licencyjnych, których przed- miotem są dobra niematerialne, takie jak wynalazek czy wzór użytko- wy, wskazuje się na funkcję innowacyjną11. Wyróżnienie specyficznych funkcji, jakie spełniają określone umowy w  obrocie, ma różne cele. Zidentyfikowanie funkcji, jakie spełniać ma umowa licencyjna, pozwa- la określić właściwą dla tej umowy równowagę aksjologiczną, co nie- jednokrotnie okazuje się przydatne dla interpretacji wzajemnych praw i obowiązków stron. Określenie funkcji, jakie pełni umowa licencyjna, ułatwia również odróżnienie umów licencyjnych od innych rodzajów umów. Niewątpliwie odwołanie się do funkcji pozwala również na sfor- mułowanie typowych interesów stron, które towarzyszą zawarciu kon- kretnej umowy licencyjnej. W konsekwencji służą one skonstruowaniu pewnych typowych elementów takiej umowy, pozwalających na okreś- lenie jej sensu gospodarczego, wyrażającego się w jej typowym celu. Funkcja upowszechniania własności intelektualnej jest immanentnie związana z konstruowanym w obrębie praw własności przemysłowej obowiązkiem, ciążącym na uprawnionym z danego prawa wyłącznego, korzystania z  dóbr niematerialnych będących przedmiotem ochrony. Uzyskanie monopolu nie tylko uprawnia do korzystania z danego dobra niematerialnego, ale w pewnym sensie również zobowiązuje. Udziela- jąc uprawnionemu monopolu, oczekuje się, iż będzie on z niego korzy- stał, przez co dane dobro niematerialne stanie się dostępne również społeczeństwu, które może czynić to jedynie za zgodą uprawnionego. W zależności od dobra niematerialnego konstruowanie takiego obo- wiązku ma różne uzasadnienie oraz różne są sankcje jego nieprzestrze- gania. W  wypadku wynalazków, wzorów użytkowych oraz wzorów 11 L.  Pahlow, Lizenz und Lizenzvertrag im Recht des Geistigen Eigentums, Tübingen 2006, s. 227. 18
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Umowy licencyjne w prawie własności przemysłowej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: