Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00253 005120 15196021 na godz. na dobę w sumie
Umowy małżeńskie w prawie prywatnym międzynarodowym - ebook/pdf
Umowy małżeńskie w prawie prywatnym międzynarodowym - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 276
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-332-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Monografia poświęcona jest kolizyjnoprawnej problematyce umów małżeńskich. Przedstawione rozważania osnute są na kanwie aktualnie obowiązujących w Polsce aktów normatywnych obejmujących regulacje właściwości prawa. Ponadto, analizie poddano – w zakresie, w jakim odnosi się ono do umów małżeńskich – rozporządzenie Nr 2016/1103 w sprawie małżeńskich ustrojów majątkowych.

Problematyka znanych za granicą umów małżeńskich obejmujących szeroki wachlarz spraw małżonków nie była dotąd w polskiej literaturze analizowana z perspektywy kolizyjnoprawnej. Rozprawa ma zatem niewątpliwie charakter pionierski. Autorka ze znawstwem przeprowadza wnikliwe rozważania, poruszając trudne i doniosłe dla praktyki problemy. Opiera się przy tym na bogatej literaturze (rozprawa uwzględnia dorobek m.in. doktryny polskiej, francuskiej, belgijskiej, hiszpańskiej, szwajcarskiej, niemieckiej, rosyjskiej, rumuńskiej, brytyjskiej, amerykańskiej, kanadyjskiej, brazylijskiej, chilijskiej, kolumbijskiej, urugwajskiej, wenezuelskiej, oraz libańskiej.

Prof. zw. dr hab. Maksymilian Pazdan

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział II. Umowy małżeńskie małżonków tej samej płci Obecnie coraz więcej ustawodawstw dopuszcza małżeństwo pomiędzy oso- bami tej samej płci1, przy czym reżim prawny skutków zawarcia takiego związku, na ogół, z wyjątkiem określonych zagadnień, takich np. jak domnie- manie rodzicielstwa czy dostęp do prokreacji wspomaganej medycznie, jest tożsamy z reżimem przyjętym w odniesieniu do tradycyjnego małżeństwa. Wspomniana prawidłowość dotyczy także umów małżeńskich. Co do regulacji wchodzących w grę przy poszukiwaniu prawa właściwego w kwestii umów małżeńskich (zob. rozdział VII), trzeba zaznaczyć, że normy kolizyjne ustawy PrPrywM odnoszące się do małżeństwa lub małżonków obej- mują swym zakresem także związki małżeńskie, o których mowa powyżej2. Po- dobne stanowisko należy zająć w stosunku do Protokołu haskiego z 2007 r.3. Nie ulega też wątpliwości, że rozporządzenie spadkowe obejmuje także sprawy spadkowe małżonków tej samej płci. Ponadto, również jeżeli chodzi o kon- wencję polsko-francuską z 1967 r., uzasadnione jest uznanie, że w jej zakre- sie zastosowania mieszczą się także kwestie dotyczące rozpatrywanych tutaj 1 Zob. P. Twardoch, w: SysPrPryw, t. 20C s. 92. Aktualny wykaz systemów prawnych dopusz- czających małżeństwa osób tej samej płci – zob. M. Revillard, Droit international privé et euro- péen: pratique notariale, Paris 2018, s. 77–78. 2 Tak w odniesieniu do norm kolizyjnych dotyczących zawarcia małżeństwa – W. Popiołek, w: SysPrPryw, t. 20C, s. 41; zob. tenże, w: M. Pazdan (red.), PrPrywM Komentarz, s. 421–422; w odniesieniu do norm kolizyjnych z art. 51 i 52 PrPrywM – zob. P. Twardoch, w: M. Pazdan (red.), PrPrywM Komentarz, s. 468, 470. 3 Wprawdzie w samym Protokole pominięto milczeniem zagadnienie jego stosowania wzglę- dem małżonków tej samej płci, niemniej – jak wskazuje A. Bonomi w raporcie wyjaśniającym – ze stanowiska Komisji II Sesji dyplomatycznej wynika implicite, że Protokół może być stoso- wany w tym zakresie. Określoną wyżej kwestię pozostawiono uznaniu poszczególnych państw. Zob. A. Bonomi, Rapport explicatif sur le Protocole de La Haye du 23 novembre 2007 sur la loi applicable aux obligations alimentaires, La Haye 2013, pkt 31. W polskiej doktrynie za stosowa- niem Protokołu w odniesieniu do małżonków tej samej płci opowiedziała się w szczególności M. Jagielska oraz – aczkolwiek nie wprost – A. Juryk (zob. M. Jagielska, w: SysPrPryw, t. 20C, s. 639; A. Juryk, w: M. Pazdan (red.), PrPrywM Komentarz, s. 1105). 11 Rozdział II. Umowy małżeńskie małżonków tej samej płci małżeństw (instytucja małżeństwa osób tej samej płci została wprowadzona do francuskiego porządku prawnego ustawą z 17.5.2013 r.). Trzeba przy tym podkreślić, że takie podejście przyjęto w odpowiedzi ministerialnej udzie- lonej 21.11.2017 r. przez francuskiego Ministra Sprawiedliwości4. Wcześniej dano mu wyraz w okólniku skierowanym przez Ministra Sprawiedliwości do francuskich urzędników stanu cywilnego5. Wspomniana odpowiedź ministe- rialna oparta zaś była na stanowisku francuskiego Sądu kasacyjnego wyrażo- nym w wyroku z 28.1.2015 r.6, dotyczącym konwencji francusko-marokańskiej z 1981 r.7 Istotnym zagadnieniem, jakie może wyłonić się w toku oceny umowy mał- żeńskiej między małżonkami tej samej płci, jest kwestia możliwości wyłączenia zastosowania normy właściwego prawa obcego poprzez uruchomienie klauzuli porządku publicznego. Pytanie o ingerencję ordre public nasuwa się w szcze- gólności w świetle normy z art. 18 Konstytucji RP, stanowiącej, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczy- pospolitej Polskiej. O ile jednak, ze względu na zasadę różnej płci nupturien- tów, uznawaną przez większość przedstawicieli doktryny za fundamentalną w polskim prawie8, interwencja klauzuli porządku publicznego wchodzi ewen- tualnie w grę w odniesieniu do zagadnienia możności zawarcia związku mał- żeńskiego przez osoby tej samej płci, o tyle trudno wyobrazić sobie sytuację, w której mogłoby być zasadne uruchomienie ordre public z powołaniem się na konstytucyjne ujęcie małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny, gdy przedmiotem oceny jest umowa małżeńska. Należy przy tym zauważyć, że umowy małżeńskie wpisują się w problematykę (szeroko pojętych) stosunków prawnych między małżonkami9, a nie zawarcia małżeństwa. Natomiast zagad- 4 Zob. Réponse du ministre, JOAN 21 nov. 2017, p. 5752, RCDIP 2018, s. 164 i n. 5 Zob. tamże. 6 Wyr. francuskiego Sądu kasacyjnego z 28.1.2015 r., Nr skargi 13-50.059, ECLI:FR:C- CASS:2015:C100096, https://www.courdecassation.fr/jurisprudence_2/premiere_chambre_civi- le_568/96_28_30981.html. 7 Convention franco-marocaine, du 10 août 1981, relative au statut des personnes et de la famille et à la coopération judiciaire. 8 Zob. W. Popiołek, w: M. Pazdan (red.), PrPrywM Komentarz, s. 440 i powołana tam lite- 9 Na temat poglądu przyjmowanego zgodnie w polskiej doktrynie, w myśl którego „co do za- sady skutki prawne małżeństwa ważnego według właściwego prawa, które jednak godzi w podsta- wowe zasady polskiego porządku prawnego, powinny być uznawane w Polsce” – zob. W. Popiołek, w: M. Pazdan (red.), PrPrywM Komentarz, s. 441–442. Zob. też M. Zachariasiewicz, w: SysPrPryw, t. 20A, s. 496; tenże, Klauzula porządku publicznego jako instrument ochrony materialnopraw- nych interesów i wartości fori, Warszawa 2018, s. 406. Autor ten odniósł się w szczególności do ratura. 12 Rozdział II. Umowy małżeńskie małżonków tej samej płci nienie zawarcia małżeństwa występuje w tym kontekście jako kwestia wstępna. Względem kwestii wstępnej tymczasem nie należy – co do zasady – stosować klauzuli porządku publicznego10. Jednocześnie warto przytoczyć pogląd wyra- żony przez W. Popiołka, zgodnie z którym przepis art. 18 Konstytucji RP „nie ustanawia zasady heteroseksualności małżeństwa, a jedynie deklaruje ochronę i opiekę dla takich małżeństw, nie wykluczając przez to małżeństw jednopłcio- wych”. Wspomniany autor zauważa przy tym: „taka ochrona wymaga działań pozytywnych, a nie negatywnych, polegających na ograniczaniu bądź elimino- waniu takich związków”. Jak zaś czytamy dalej: „[o]koliczność, że prawo pol- skie dopuszcza jedynie małżeństwa heteroseksualne nie oznacza, sama przez się, że stanowi to wyraz fundamentalnej zasady porządku publicznego”11. takich skutków małżeństwa osób tej samej płci, jak dziedziczenie po małżonku czy wspólność majątkowa małżeńska. 10 Zob. W. Popiołek, w: M. Pazdan (red.), PrPrywM Komentarz, s. 442 i powołana tam lite- ratura. 11 W. Popiołek, w: M. Pazdan (red.), PrPrywM Komentarz, s. 441. Por. pogląd, który przeważył w toku dyskusji podczas prac sejmowych nad ustawą PrPrywM. Wypada przypomnieć, iż dyskuto- wano wówczas nad propozycją wprowadzenia do tejże ustawy przepisu definiującego małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny oraz zakazującego stosowania obcych przepisów regulujących związki osób tej samej płci. I tak, zgodnie ze wspomnianym poglądem „art. 18 Konstytucji wyraża normę stanowiącą podstawową zasadę polskiego porządku prawnego w rozumieniu art. 7 ustawy z 2011 r. [dotyczącego klauzuli porządku publicznego], co czyni zbędnym zamieszczenie w tej ustawie szczególnego przepisu przewidującego niedopuszczalność stosowania w Polsce zagranicz- nych przepisów dotyczących podobnych do małżeństwa związków osób tej samej płci” (A. Mą- czyński, Nowa regulacja międzynarodowego prawa rodzinnego, w: A. Dańko-Roesler, A. Oleszko, R. Pastuszko (red.), Rozprawy z prawa prywatnego oraz notarialnego. Księga pamiątkowa dedy- kowana Profesorowi Maksymilianowi Pazdanowi, Warszawa 2014, s. 242). Zob. też wypowiedź M. Pilicha, w której autor ten podnosi: „Na podstawie art. 18 Konstytucji jako podstawową zasadę polskiego porządku prawnego można oznaczyć ochronę małżeństwa i rodziny, które ustrojodawca uznaje za mające podstawę tylko w związku dwojga ludzi różnej płci”. M. Pilich wskazuje przy tym na „silnie akcentowaną w naszej doktrynie wykluczającą funkcję art. 18 Konstytucji”, mającą uza- sadniać interwencję klauzuli porządku publicznego w odniesieniu do obcych norm merytorycz- nych dotyczących małżeństwa osób tej samej płci (zob. tenże, Związki quasi-małżeńskie w polskim prawie prywatnym międzynarodowym, PiP 2011, Nr 2, s. 93–94). 13 Rozdział III. Ketuba oraz muzułmańskie akty małżeństwa Kwalifikacja aktów opartych na prawie wyznaniowym, takich jak żydow- ska ketuba, zawierana pomiędzy nupturientami przy wstępowaniu w związek małżeński w formie wyznaniowej, nastręcza sporo trudności. Źródłem wąt- pliwości w przypadku ketuby jest w szczególności fakt, iż akty tego rodzaju obejmują takie elementy, jak określenie tożsamości stron, postanowienia na- kładające na męża obowiązki o charakterze moralnym względem żony oraz postanowienia odnoszące się do spraw natury majątkowej. Wśród tych ostat- nio wymienionych postanowień jedne polegają na ustanowieniu posagu, inne na określeniu ustroju majątkowego. W grę wchodzi w tym kontekście ustrój Takana 5710 (ustanawiany jest on na ogół w ketubach zawieranych w Maroku), ustrój kastylijski1 – Mégorachime de Castille lub „ustrój stosowany w odniesie- niu do Izraelitów”2. Najczęściej jednak brak w ketubie wskazania małżeńskiego ustroju majątkowego3. Podobnie, złożony charakter mają akty małżeństwa powstające przy zawie- raniu małżeństw muzułmańskich4. Mianowicie, oprócz tego, że potwierdzają zawarcie związku małżeńskiego, obejmują one ustanowienie przez męża po- 1 Ustrój ten nie wpływa na stosunki majątkowe małżonków w czasie trwania małżeństwa. Dopiero w razie jego rozwiązania przez śmierć małżonka dobra majątkowe małżonków są ujmo- wane łącznie i dzielone na połowę pomiędzy małżonka pozostałego przy życiu i spadkobierców. 2 Ustalenie desygnatu tego określenia jest problematyczne. Niemniej na ogół przyjmuje się, że chodzi tu o ustrój rozdzielności znany prawu izraelickiemu. 3 Zob. G. Khairallah, La volonté dans le droit international privé commun des régimes matrimoniaux, w: Mélanges en l’honneur de Mariel Revillard: liber amicorum, Paris 2007, s. 200; zob. też orzeczenie francuskiego Sądu kasacyjnego z 19.12.2012 r., Nr skargi 12-16.633; na temat tego orzeczenia – zob. J. Hauser, S. Sana-Chaille de Nere, w: M. Cresp, M. Ho-Dac (red.), Droit de la famille. Droits français, européen, international et comparé, Bruxelles 2018, s. 182–183. 4 Zob. m.in. uwagi na temat natury prawnej muzułmańskiego aktu małżeństwa przedstawione z perspektywy doktryny libańskiej przez I. Najjara – tenże, Droit patrimonial de la famille. Droit matrimonial – succession, Beyrouth 2012, s. 27–29. Przywołany autor podkreśla w szczególności, że ustanowienie „mahru” nie jest wyborem małżeńskiego ustroju majątkowego. 15 Rozdział III. Ketuba oraz muzułmańskie akty małżeństwa sagu („maher”, „sadak”) na rzecz żony5, przy czym J.A. Talpis wskazuje, że tego rodzaju akty mogą się ograniczać do odwołania się do reżimu określo- nego jako „reżim małżeński: przepisy Koranu i Sunny”, który utożsamiany jest przez wspomnianego autora z ustrojem rozdzielności majątkowej6. W świetle powyższego wyłania się zatem pytanie: czy można przyjąć, że w opisanych aktach ujęta jest też małżeńska umowa majątkowa? Francuski Sąd kasacyjny, począwszy – jak się wydaje – od wyroku z 6.7.1988 r., dotyczącego ketuby, w której małżonkowie wybrali ustrój ka- stylijski, uznaje ketubę za równoważną małżeńskiej umowie majątkowej7, na- wet jeśli oceniana ketuba nie obejmuje żadnego odniesienia do małżeńskiego ustroju majątkowego. W podobnym duchu utrzymane były orzeczenia Sądu kasacyjnego z 2.12.1997 r. oraz z 7.4.1998 r., dotyczące aktów małżeństwa, w ramach których ustanowiony został przez męża posag na rzecz żony8. W wy- roku z 28.3.2012 r. Sąd kasacyjny przychylnie odniósł się jednak do stanowi- ska zajętego przez Sąd apelacyjny, który orzekł, że akt obejmujący ustanowie- nie posagu (maher), zawarty przez nupturientów wstępujących w związek mał- żeński w Iranie, nie ma charakteru majątkowej umowy małżeńskiej, ponieważ postanowienia tego aktu są doniosłe wyłącznie dla spełnienia przesłanek waż- ności małżeństwa9. Podejście to zostało uznane za trafne m.in. przez M. Re- 5 Na temat treści ketuby oraz muzułmańskich aktów małżeństwa – zob. P. Gannagé, Les sociétés multicommunautaires face à l’évolution du droit international privé de la famille, Droit international privé: travaux du Comité français de droit international privé, Année 1997–1998, Paris 1999, s. 310; P. Courbe, H. Chanteloup, Droit international privé, Recueil Dalloz 2005, s. 1192 i n.; G. Khairallah, La volonté dans le droit international privé commun des régimes ma- trimoniaux, w: Mélanges en l’honneur de Mariel Revillard: liber amicorum, Paris 2007, s. 200–201; J.A. Talpis, L’accommodement raisonnable en droit international privé québécois, Canada 2009, s. 28−29; M. Revillard, Loi applicable au régime matrimonial d’époux mariés sans contrat avant le 1er septembre 1992, Defrénois 30 mai 2012, n°10, s. 519 i n. 6 J.A. Talpis, L’accommodement raisonnable en droit international privé québécois, Canada 2009, s. 28. 7 Zob. też orzeczenie Sądu kasacyjnego z 26.9.2012 r., Nr skargi 11-20.463, https://www.legi france.gouv.fr/affichJuriJudi.do?oldAction=rechJuriJudi idTexte=JURITEXT000026433444 fa- stReqId=812416495 fastPos=1. 8 Zob. G. Khairallah, La volonté dans le droit international privé commun des régimes matrimoniaux, w: Mélanges en l’honneur de Mariel Revillard: liber amicorum, Paris 2007, s. 201 i n. Zob. też P. Courbe, H. Chanteloup, Droit international privé, Recueil Dalloz 2005, s. 1192 i n. 9 Cass. civ. 1re, 28 mars 2012 (Nr skargi 11-12.940 11-12.995), https://www.legifrance.gou- v.fr/affichJuriJudi.do?idTexte=JURITEXT000025603203. 16 Rozdział III. Ketuba oraz muzułmańskie akty małżeństwa villard10. Odpowiada ono również kwalifikacji przedstawionej wcześniej przez G. Khairallaha11. W USA w wielu spośród wydanych orzeczeń muzułmańskie akty małżeń- stwa obejmujące ustanowienie mahru utożsamiono z umowami przedmałżeń- skimi12. Jednak w piśmiennictwie podkreśla się, że ocena wspomnianych wy- żej aktów, opartych na prawie muzułmańskim, podobnie jak i ocena żydow- skiej ketuby, sprawiają sporo trudności. Istotne znaczenie ma w tym kontekście w szczególności fakt, iż często niejasne jest to, czy wolą nupturientów było, by zawarty przez nich akt wywołał skutki w sferze „prawa świeckiego”13. Gdy chodzi o orzecznictwo sądów kanadyjskich, w odniesieniu do rozwa- żanej tutaj kwestii wskazuje się w literaturze w szczególności na decyzje wy- dane przez: – Ontario Court of Justice w sprawie Khan v. Khan w 2004 r.14; – British Columbia Supreme Court w sprawie Amlani v. Hirani w 2000 r.15 oraz w sprawie N.M.M. v. N.S.M. w 2004 r.16; – Sąd apelacyjny Quebecu w sprawie Droit de la famille 146617. We wszystkich wymienionych wyżej orzeczeniach muzułmańskie akty małżeństwa zakwalifikowane zostały jako umowy małżeńskie. Nie brak jednak decyzji, w których sąd zajął odmienne stanowisko18. Warto też odnotować, że w doktrynie, na tle prawa Quebecu, za tym, by akty omawianego rodzaju traktować na potrzeby prawa prywatnego między- narodowego jako majątkowe umowy małżeńskie, zdecydowanie opowiedział J.A. Talpis19. 10 M. Revillard, Loi applicable au régime matrimonial d époux mariés sans contrat avant le 1er septembre 1992, Defrénois 30 mai 2012, n°10, s. 519 i n. 11 Zob. G. Khairallah, La volonté dans le droit international privé commun des régimes matrimoniaux, w: Mélanges en l’honneur de Mariel Revillard: liber amicorum, Paris 2007, s. 203. 12 Zob. J.A. Talpis, L’accommodement raisonnable en droit international privé québécois, Canada 2009, s. 30–31, przyp. 69. 13 Zob. A. Laquer Estin, Marriage and Divorce Conflicts in International Perspective, Duke Journal of Comparative and International Law 2017, vol. 27, s. 515. 14 Khan v. Khan (2005) ONCJ 155 (Ont. C.J.). 15 Amlani v. Hirani (2000) BCSC, no 1653. 16 N.M.M. v. N.S.M., (2004) BCSC, no 346. 17 Droit de la Famille-1466 (1991), http://citoyens.soquij.qc.ca/php/decision.php?ID=6C96A 89ABBBBDC955A2D34D936C55E1B page=1. 18 Zob. orzeczenie Ontario Court of Justice Kaddoura v. Hammoud (1998) Carswell, Ont 4747 (Ont. C.J.). 2009, s. 33–34. 19 J.A. Talpis, L’accommodement raisonnable en droit international privé québécois, Canada 17 Rozdział III. Ketuba oraz muzułmańskie akty małżeństwa Na tle niemieckiego prawa kolizyjnego interesujący jest w szczególności pogląd wyrażony przez P. Winklera von Mohrenfelsa. Otóż zdaniem tego au- tora ketuba stanowi umowę rodzinnoprawną o charakterze sui generis i jako taka winna zostać przyporządkowana do statutu ogólnych skutków małżeń- stwa z chwili zawarcia związku małżeńskiego20. Powracając do postawionego wcześniej pytania, należy stwierdzić, że w świetle polskiego prawa prywatnego międzynarodowego kwalifikacja aktów analizowanego rodzaju powinna być zróżnicowana, w szczególności w zależ- ności od tego, z jakimi postanowieniami mamy do czynienia. I tak – przy za- łożeniu, że intencją nupturientów było wywołanie skutków w sferze „prawa świeckiego” – w zakresie postanowień ketuby wskazujących, że „małżeństwo zawierane jest pod rządem” reżimu takiego jak wspomniane wyżej: Takana 5710, Mégorachime de Castille czy też „ustrój stosowany w odniesieniu do Izraelitów”, na tle PrPrywM uzasadnione jest zakwalifikowanie rozpatrywa- nego aktu jako małżeńskiej umowy majątkowej w ujęciu regulacji z art. 52 ust. 2 PrPrywM (na temat znaczenia określonego wyżej wskazania dla ustale- nia istnienia wyboru prawa – zob. rozdział VIII). Natomiast o tyle, o ile dany akt oparty na prawie wyznaniowym obejmuje elementy wpisujące się w pro- blematykę przesłanek ważności małżeństwa, takie jak – w przypadku muzuł- mańskich aktów małżeństwa – ustanowienie mahru, za miarodajną powinno się uznać normę z art. 48 PrPrywM. 20 P. Winkler von Mohrenfels, w: J. v. Hein (red.), Münchener Kommentar zum Bürgerlichen Gesetzbuch Band 10 Internationales Privatrecht I, München 2015, komentarz do art. 17, Nb 63. 18 Rozdział IV. Umowy małżeńskie w obcym prawie prywatnym międzynarodowym § 1. Europa kontynentalna i Ameryka Południowa – unormowania właściwości prawa w zakresie małżeńskich umów majątkowych W systemach prawnych poszczególnych państw rzadko spotyka się od- rębne normy wskazujące prawo właściwe dla małżeńskich umów majątko- wych. Najczęściej bowiem kwestia dopuszczalności, ważności materialnej oraz skutków takich umów ujęta jest w ramach zakresu zastosowania statutu mał- żeńskiego ustroju majątkowego (czy też statutu stosunków majątkowych mię- dzy małżonkami), przy czym w niektórych krajowych oraz w niektórych mię- dzynarodowych aktach normatywnych występują szczególne normy kolizyjne odnoszące się do formy małżeńskiej umowy majątkowej. Odrębną regułę kolizyjną odnoszącą się do małżeńskiej umowy majątkowej wprowadził w szczególności ustawodawca hiszpański. I tak, zgodnie z normą z art. 9.3. KC hiszp. umowy, w drodze których ustanawia się lub modyfi- kuje małżeński ustrój majątkowy lub też zastępuje jeden małżeński ustrój ma- jątkowy innym, „są ważne, jeśli są zgodne albo z prawem rządzącym skut- kami małżeństwa, albo z prawem ojczystym lub prawem miejsca zwykłego pobytu którejkolwiek ze stron z chwili zawarcia umowy”. Podobnie, osobną normę wyznaczającą prawo właściwe dla „umów małżeńskich” (las convencio- nes matrimoniales) przyjęto w ustawodawstwie argentyńskim (art. 2625 KCiH argent.), przy czym wyraźnie uściślono, że chodzi o umowy, które regulują stosunki prawne małżonków w odniesieniu do ich dóbr majątkowych. Zwraca uwagę fakt, iż reżim kolizyjnoprawny zróżnicowano w zależności od tego, czy umowa została zawarta przed czy po wstąpieniu w związek małżeński (z takim rozwiązaniem stykamy się też w prawie szwedzkim, o którym mowa poniżej). 19 Rozdział IV. Umowy małżeńskie w obcym prawie prywatnym... I tak, w pierwszym przypadku właściwe jest prawo pierwszego „domicylu mał- żeńskiego”, w drugim zaś – prawo „domicylu małżeńskiego” z chwili zawarcia umowy1. Oddzielną regulację wskazującą statut małżeńskiej umowy majątkowej ustanowiono także w § 21 ust. 2 SłowU oraz w § 49 ust. 4 CzesU. W myśl pierwszej z wymienionych norm właściwe jest prawo miarodajne dla stosun- ków majątkowych małżonków w chwili zawarcia umowy. Podobnie sformuło- wana jest norma czeska odnosząca się do sytuacji, w której nie dokonano wy- boru prawa. Należy jednak zauważyć, że w świetle regulacji słowackiej w roz- patrywanym zakresie prymat ma wspólne prawo ojczyste małżonków (§ 21 ust. 2 w zw. z ust. 1 SłowU), natomiast w ramach unormowania czeskiego na najwyższym stopniu kaskady znajduje się prawo wspólnego miejsca zwy- kłego pobytu małżonków (§ 49 ust. 4 w zw. z ust. 3 CzesU). W rozważanym kontekście należy również wspomnieć o regulacji z § 5 szwedzkiej ustawy (1990:272) o sprawach międzynarodowych dotyczących stosunków majątkowych między małżonkami i między konkubentami. Unor- mowanie to odnosi się do ważności (zarówno formalnej, jak i materialnej): – umów przedmałżeńskich, – małżeńskich i partnerskich umów majątkowych oraz – umów dotyczących stosunków majątkowych konkubentów2. Osobna regulacja poświęcona małżeńskim umowom majątkowym znalazła się też w art. 6 konwencji polsko-francuskiej z 1967 r. oraz w art. 26 konwencji polsko-austriackiej z 1963 r. Natomiast w art. 53 KC port. wprawdzie łącznie uregulowano właściwość prawa w odniesieniu do „treści i skutków umów przedmałżeńskich” oraz „ustroju majątkowego, ustawowego i umownego”, niemniej każdą z tych ka- tegorii wyraźnie wyszczególniono w ramach określenia zakresu zastosowania wspomnianej regulacji. Z kolei w krajowym prawie kolizyjnym takich państw jak: Belgia, Niemcy, Rumunia, Szwajcaria, Wenezuela czy Włochy spotykamy rozwiązanie, w świe- 1 Na ten temat – zob. A. Dreyzin de Klor, Argentina, Supplement 48 (2016), w: B. Verschra- egen (red.), International Encyclopaedia for Private International Law, Alphen aan den Rijn 2015, s. 107. Por. dawny stan prawny – A.E. Colombres, El régimen matrimonial de bienes en el dere- cho internacional privado. Doctrina y derecho comparado. Doctrina, legislación y jurisprudencia argentina, San Miguel de Tucuman 1953, s. 81 i n.; C. Rueda, De la validez del contrato nupcial extranjero, Argentina 1957, s. 23 i n. 2 Na ten temat – zob. M. Bogdan, Sweden, w: B. Verschraegen (red.), International Encyclo- paedia for Private International Law, Alphen aan den Rijn 2015, s. 96. 20 § 1. Europa kontynentalna i Ameryka Południowa... tle którego problematyka dopuszczalności, ważności materialnej oraz skut- ków małżeńskiej umowy majątkowej wpisuje się w zasięg statutu małżeńskiego ustroju majątkowego (czy też statutu skutków majątkowych małżeństwa czy wreszcie statutu stosunków majątkowych między małżonkami). Podobnie jest w przypadku Konwencji haskiej z 1978 r. oraz rozporządzenia Nr 2016/1103. Wypada przy tym dodać, że w prawie prywatnym międzynarodowym rumuń- skim i szwajcarskim, a także w określonych wyżej międzynarodowych aktach normatywnych ustanowiono osobne unormowanie dotyczące formy małżeń- skiej umowy majątkowej (zob. art. 2594 KC rum., art. 56 SzwajcU, art. 12 Kon- wencji haskiej z 1978 r., art. 25 rozporządzenia Nr 2016/1103; na temat tych dwóch ostatnio wspomnianych regulacji – zob. rozdział XII). W razie gdy wskazanie prawa właściwego dla małżeńskiej umowy mająt- kowej następuje ze strony którejś z norm z art. 51 w zw. z art. 52 ust. 2 zd. 2 PrPrywM (które to normy posługują się łącznikami obiektywnymi), trzeba się liczyć z dojściem do głosu odesłania zwrotnego. Dotyczy to w szczególności sy- tuacji, gdy w ramach miarodajnej w danym przypadku normy kolizyjnej prawa wskazanego występuje określnik nominalny lub subokreślnik temporalny inny niż w ramach polskiej normy kolizyjnej, ze strony której nastąpiło wskaza- nie. Na tej zasadzie z odesłaniem zwrotnym możemy mieć do czynienia m.in. na tle następujących unormowań: z § 5 w zw. z § 4 szwedzkiej ustawy 1990:272, z art. 51 BelgU, z art. 54 SzwajcU, z art. 2625 KCiH argent. czy też z art. 22 WenezU3. Ponadto – z wyłączeniem sytuacji objętych zakresem zastosowa- nia konwencji bilateralnych4 – wówczas gdy polska norma kolizyjna prowadzi do któregoś z państw uczestniczących we wzmocnionej współpracy w dzie- dzinie małżeńskich ustrojów majątkowych, w grę wchodzi odesłanie (do pol- skiego systemu prawnego) ze strony normy z art. 26 ust. 1 rozporządzenia Nr 2016/11035. Mechanizm odesłania nie znajduje zastosowania w przypadku, gdy wska- zanie prawa właściwego nastąpiło w drodze wyboru prawa (art. 5 ust. 2 pkt 1 3 Szczegółowy przegląd unormowań kolizyjnych przyjętych w poszczególnych państwach w odniesieniu do stosunków majątkowych (i osobistych) między małżonkami oraz małżeńskich umów majątkowych – zob. P. Twardoch, w: SysPrPryw, t. 20C, s. 93–108. 4 Zważywszy na cel regulacji konwencji bilateralnych, należy przyjąć, że zamieszczone w tych konwencjach przepisy kolizyjne wskazują wprost prawo merytoryczne danego państwa. Zob. W. Popiołek, w: SysPrPryw, t. 20A, s. 380 i powołana tam literatura. 5 Na ten temat szczegółowo: P. Twardoch, Stosowanie przepisów rozporządzenia Nr 2016/1103 w sprawie małżeńskich ustrojów majątkowych na podstawie polskich norm o ode- słaniu, w: Prawo prywatne wobec wyzwań współczesności: księga pamiątkowa dedykowana Pro- fesorowi Leszkowi Ogiegle, Warszawa 2017, s. 489 i n. 21 Rozdział IV. Umowy małżeńskie w obcym prawie prywatnym... PrPrywM; problematyce professionis iuris poświęcono rozdział VIII). Dojście do głosu odesłania jest też wyłączone, gdy chodzi o formę małżeńskiej umowy majątkowej (zob. art. 5 ust. 2 pkt 2 PrPrywM). Ponadto, należy pamiętać, że w przepisie art. 5 ust. 1 PrPrywM, stanowiącym podstawę uwzględnienia ode- słania, posłużono się określeniem „prawo obce każe stosować”. W świetle tego przepisu rolę normy odsyłającej może więc odegrać wyłącznie taka norma, która w sposób wystarczająco kategoryczny wskazuje polskie prawo jako wła- ściwe6. W szczególności zatem – wobec braku wystarczającego stopnia katego- ryczności – powinno się wykluczyć odesłanie ze strony unormowania obcego, w ramach którego wskazanie prawa właściwego ma postać pełnej alternatywy (dotyczy to np. regulacji z art. 9.3 KC hiszp., którą doktryna hiszpańska uznaje wprawdzie z jednej strony za przepis przesądzający implicite o dopuszczalno- ści wyboru prawa i jej granicach, z drugiej jednak – za unormowanie „zorien- towane materialnoprawnie”, skonstruowane na zasadzie alternatywy po to, by sprzyjało ono ważności małżeńskich umów majątkowych7). § 2. USA i Anglia Jak zauważa A. Laquer Estin, w czasie, gdy tworzony był Restatement of the Conflict of Laws (Second), zakres przedmiotowy umów małżeńskich w USA ograniczał się do regulacji dotyczących dziedziczenia oraz do wskaza- nia prawa, które miało być właściwe w odniesieniu do przedmiotów mająt- kowych (ruchomości i nieruchomości) nabytych przez małżonków w czasie trwania małżeństwa. Skutki wywierane przez umowę małżeńską w sferze in- teresów małżonków dotyczących nieruchomości, zgodnie z założeniem przy- jętym przez twórców the Second Restatement, miały podlegać – przy zasto- sowaniu ogólnych reguł z § 187 i 188, odnoszących się do umów – legi rei si- tae. Nie uwzględniono wówczas szerszego spektrum materii, jakie po 1970 r.8 stały się przedmiotem regulacji w ramach umów małżeńskich. Wobec takiego stanu rzeczy amerykańskie sądy podążały w odniesieniu do umów małżeń- 6 Szerzej na ten temat: P. Twardoch, Stosowanie przepisów rozporządzenia Nr 2016/1103 w sprawie małżeńskich ustrojów majątkowych na podstawie polskich norm o odesłaniu, w: Prawo prywatne wobec wyzwań współczesności: księga pamiątkowa dedykowana Profesorowi Leszkowi Ogiegle, Warszawa 2017, s. 498 i n. 7 Zob. A.-L. Calvo Caravaca, J. Carrascosa González, w: A.-L. Calvo Caravaca, J. Carrascosa González (red.), Derecho Internacional Privado, t. II, Granada 2016, s. 207–209. 8 Zob. uwagi w rozdziale I. 22 § 2. USA i Anglia skich i przedmałżeńskich za rozwiązaniem przyjętym w § 187 i 188, dotyczą- cym umów w ogólności9. Wypada w tym miejscu wyjaśnić, że z normy za- mieszczonej w § 186 wynika dopuszczalność wyboru przez strony prawa wła- ściwego dla ich praw i obowiązków umownych, przy czym w § 187 określono, kiedy prawo wybrane przez strony znajduje zastosowanie. W braku natomiast professionis iuris, zgodnie z normą z § 188 ust. 1 prawa i obowiązki stron umowy podlegają prawu, które w odniesieniu do określonej kwestii (an issue in contract) wykazuje najbardziej doniosły związek z transakcją i ze stronami w świetle unormowania z art. 6 [w ust. 2 tej ostatnio wspomnianej regulacji ustanowiono zasady kierunkowe (policies), które sąd winien mieć na uwadze przy poszukiwaniu prawa właściwego w braku federalnych reguł kolizyjnych oraz statutowych reguł kolizyjnych danego stanu10; z kolei w § 188 ust. 2 skon- kretyzowano, jakie okoliczności winno się uwzględniać, stosując zasady z art. 6 przy ustalaniu prawa właściwego dla danej kwestii]. Na ogół, amerykańskie sądy, oceniając ważność umowy małżeńskiej lub przedmałżeńskiej lub też dokonując wykładni takiej umowy, respektują klau- zule wyboru prawa zamieszczone w umowie11. Ilustrując tę prawidłowość, wy- mienia się w literaturze: 1) orzeczenie w sprawie Norris v. Norris z 1980 r.12, w którym Sąd apela- cyjny Dystryktu Kolumbii zgodnie z wolą stron wyrażoną w umowie przedmałżeńskiej zastosował przy ocenie ważności tej umowy prawo stanu Floryda; 2) orzeczenie w sprawie Nanini v. Nanini z 1990 r.13, w którym Sąd ape- lacyjny Arizony zastosował na podstawie wskazania dokonanego przez strony w umowie małżeńskiej prawo stanu Illinois; 9 A. Laquer Estin, Marriage and Divorce, s. 513–514. Por. B.R. Turner, L.W. Morgan, Attacking and Defending Marital Agreements, USA 2012, s. 444–446. 10 Wśród elementów, które powinny być uwzględniane przez sąd przy ustalaniu prawa wła- ściwego, wymieniono: potrzeby międzystanowego i międzynarodowego systemu, odpowiednie policies fori, odpowiednie policies innych zainteresowanych stanów (państw) oraz doniosłe inte- resy tych stanów (państw), ochronę usprawiedliwionych oczekiwań, podstawowe policies dla danej dziedziny prawa, pewność, przewidywalność i harmonię rozstrzygnięć oraz prostotę rozwiązań kolizyjnych. Na ten temat – zob. M.A. Zachariasiewicz, w: SysPrPryw, t. 20A, s. 70. 11 Zob. A. Laquer Estin, Marriage and Divorce, s. 514. 12 419 A.2d 982, 984 (D.C. 1980), https://law.justia.com/cases/district-of-columbia/court-of- appeals/1980/79-669-3.html. nion/1351554/nanini-v-nanini/. 13 802 P.2d 438, 441 (Ariz. Ct. App. 1990), https://www.courtlistener.com/opi- 23 Rozdział IV. Umowy małżeńskie w obcym prawie prywatnym... 3) orzeczenie Supreme Court stanu Wyoming w sprawie Bradley v. Bradley z 2007 r.14, w którym sąd zastosował prawo stanu Minnesota zgodnie z klauzulą wyboru prawa zamieszczoną w umowie przedmałżeńskiej. Zwraca się też w tym kontekście uwagę na orzeczenie w sprawie Fernan- dez v. Fernandez z 1961 r.15, w którym, kierując się wolą stron, w tym posta- nowieniem zamieszczonym w umowie przedmałżeńskiej, zgodnie z którym „w jakiejkolwiek sytuacji nieprzewidzianej w [...] umowie” miarodajne są od- powiednie przepisy meksykańskiego kodeksu cywilnego, Sąd apelacyjny Kali- fornii zastosował przy ocenie ważności owej umowy prawo Meksyku16. Wybór prawa właściwego w odniesieniu do umowy (przed)małżeńskiej wyraźnie przewidują normy § 3 lit. a pkt 7 Uniform Premarital Agreement Act z 1983 r. oraz § 4 pkt 1 Uniform Premarital and Marital Agreements Act z 2012 r. (zob. rozdział V), przy czym w przypadku tego ostatniego aktu wi- dać silną inspirację rozwiązaniem przyjętym w § 186–188 the Second Restate- ment. Godna uwagi jest także reguła ukształtowana przez orzecznictwo w sta- nie Nowy York. Otóż zgodnie z nią strony mogą wybrać w umowie małżeńskiej prawo, które w świetle rozsądnej oceny wykazuje dostateczny związek ze stro- nami lub umową (bears a reasonable relationship to the parties or the transac- tion)17. A. Laquer Estin podnosi, że w braku professionis iuris, sądy w USA skłaniają się ku stosowaniu prawa fori, zakładając, że wykazuje ono najbardziej donio- słe powiązanie ze stronami18. Autorka ta przywołuje tytułem przykładu m.in. 14 164 P.3d 537, 540-544 (Wyo. 2007). Tekst orzeczenia dostępny na stronie: https://casela- w.findlaw.com/wy-supreme-court/1462769.html. 15 15 Cal. Rptr. 374 (Cal. Ct. App. 1961). Tekst orzeczenia dostępny na stronie: https://law.ju- stia.com/cases/california/court-of-appeal/2d/194/782.html. 16 Zob. I.M. Ellman, Marital Agreements and Private Autonomy in the United States, w: J.M. Scherpe (red.), Marital Agreements, s. 441; A. Laquer Estin, Marriage and Divorce, s. 514, przyp. 187. 17 J.M. Teitler, N.W. Lobenthal, P. Getzels, Family law in the United States: New York: overview, w: Family Global Guide 2017, https://uk.practicallaw.thomsonreuters.com/1-571-0269? navId=B940DE11092E5C06048D05E6ABE10E77 comp=pluk transitionType=Default conte- xtData=(sc.Default)#co_anchor_a526379. 18 A. Laquer Estin, Marriage and Divorce, s. 514–515. Zob. też I.M. Ellman, Marital Agre- ements and Private Autonomy in the United States, w: J.M. Scherpe (red.), Marital Agreements, s. 442. Autor ten jako przyczynę częstego stosowania przez amerykańskie sądy legis fori wskazuje jednak bierność stron w odniesieniu do kwestii ustalenia właściwości prawa. Por. też powołaną tam literaturę. 24 § 2. USA i Anglia orzeczenie Supreme Court of Hawaii w sprawie Lewis v. Lewis z 1988 r.19 (sąd przyjął w nim, że kwestia skuteczności ocenianej umowy przedmałżeńskiej podlega nie prawu stanu Nowy York, gdzie strony wstąpiły w związek mał- żeński i zawarły umowę przedmałżeńską, lecz prawu hawajskiemu; w orzecze- niu wskazano przy tym szereg okoliczności faktycznych mających przemawiać za właściwością tego ostatnio wspomnianego prawa; i tak, wymieniono w tym kontekście: 1) fakt, iż na Hawajach położona była najbardziej wartościowa nieruchomość wchodząca w grę przy rozliczeniach związanych z rozwodem; 2) okoliczność, iż żona stale zamieszkiwała na Hawajach, przy czym należy za- znaczyć, iż miało to miejsce począwszy od daty przypadającej na 3 lata przed rozwodem; oraz 3) fakt, iż mąż był w tym stanie rezydentem, przy czym trzeba zauważyć, że data początkowa istnienia tego powiązania przypadała na dwa i pół roku przed rozwodem). Warto także zwrócić uwagę na orzeczenie w sprawie Estate of Davis z 2004 r.20, w którym Sąd apelacyjny stanu Tennessee odstąpił od zasady wła- ściwości legis loci actus, przyjmowanej w odniesieniu do sporów wyłaniających się na tle umów, na rzecz zastosowania własnego prawa, powołując się na po- rządek publiczny (public policy) fori. I tak, sąd ten uznał, że norma dotycząca zrzeczenia się przez małżonka praw przysługujących mu po śmierci współmał- żonka ustanowiona w prawie stanu Floryda, będącego w rozpatrywanej spra- wie prawem loci actus, narusza istotną zasadę porządku prawnego stanu Ten- nessee, i w rezultacie zamiast prawa Florydy zastosował prawo Tennessee. Przykłady zastosowania prawa fori odnajdujemy także w orzeczeniach wy- danych przez amerykańskie sądy w sprawach dotyczących umów (przed)mał- żeńskich zawartych za granicą21. W tym kontekście godne uwagi jest w szcze- gólności orzeczenie nowojorskiego Sądu apelacyjnego zapadłe w sprawie Van Kipnis v. Van Kipnis w 2007 r.22 Otóż sprawa ta dotyczyła umowy przedmał- żeńskiej zawartej we Francji między obywatelką Kanady i obywatelem USA. W rozpatrywanej umowie strony ustanowiły ustrój rozdzielności majątkowej 19 748 P.2d 1362, 1365 (Haw. 1988), https://law.justia.com/cases/hawaii/supreme-cour- t/1988/10820-2.html. 20 184 S.W.3d 231, 236–37 (Tenn. Ct. App. 2004), https://caselaw.findlaw.com/tn-court-of- appeals/1193683.html. W rozważanym kontekście szczególnie istotny jest następujący fragment uzasadnienia: With all due respect to the legislature of Florida, section 732.702 of the Florida code violates a substantially important public policy of the State of Tennessee. 21 A. Laquer Estin, Marriage and Divorce, s. 515. 22 900 N.E. 2d 977 (N.Y. 2008), https://caselaw.findlaw.com/ny-supreme-court-appellate-di- vision/1181218.html. 25 Rozdział IV. Umowy małżeńskie w obcym prawie prywatnym... przewidziany we francuskim kodeksie cywilnym. Krótko po zawarciu małżeń- stwa małżonkowie przeprowadzili się do Nowego Yorku, gdzie zamieszkiwali następnie przez 38 lat. Nie zagłębiając się w poszukiwanie prawa właściwego, sąd dokonał oceny umowy przedmałżeńskiej wedle przepisów Domestic Rela- tions Law, a więc aktu obowiązującego w stanie Nowy York. Podobnie w orze- czeniu wydanym w sprawie Stawski v. Stawski w 2007 r.23 Sąd apelacyjny w No- wym Yorku, nie wnikając w kwestię właściwości prawa, oparł się na regułach dotyczących ważności (w tym podważania ważności) umowy przedmałżeń- skiej ukształtowanych w stanie Nowy York. W tym przypadku przedmiotem sprawy była umowa przedmałżeńska, zawarta w Niemczech pomiędzy oby- watelką amerykańską i obywatelem niemieckim, w której strony ustanowiły ustrój rozdzielności majątkowej „zgodnie z prawem niemieckim” (in accor- dance with German law). Z kolei jako przykład decyzji, w której sąd zastosował legem loci contractus, warto wymienić chociażby orzeczenie Sądu apelacyjnego Płn. Karoliny wy- dane w sprawie Muchmore v. Trask w 2008 r.24 W orzeczeniu tym sąd przyjął właściwość prawa miejsca zawarcia umowy w odniesieniu do ważności zrze- czenia się w umowie przedmałżeńskiej prawa do alimentacji. W rezultacie zastosowane zostało prawo kalifornijskie. Podobnie, prawo stanu, w którym umowa została zawarta, tj. stanu Kalifornia, uznano za właściwe w odniesieniu do umowy przedmałżeńskiej w orzeczeniu Supreme Court of Vermont wyda- nym w sprawie Gamache v. Smurro w 2006 r.25 (w szczególności, chodziło tu o ważność i interpretację umowy). Zob. też przykład podany w rozdziale VI. * Sądy angielskie – co istotne w odniesieniu do umów (przed)małżeńskich regulujących następstwa rozstania małżonków – orzekając w przedmiocie sze- roko rozumianych skutków majątkowych rozwodu, separacji prawnej lub nie- ważności małżeństwa (ancillary relief), stosują prawo angielskie, bez względu 23 843 N.Y.S.2d 544, 545–46 (N.Y. App. Div. 2007), https://law.justia.com/cases/new-york/ appellate-division-first-department/2007/2007-07057.html. 24 666 S.E.2d 667 (N.C. Ct. App. 2008), https://caselaw.findlaw.com/nc-court-of-appeal- s/1424135.html. Na ten temat – zob. S.C. Symeonides, United States of America, Supplement 44 (2015), w: B. Verschraegen (red.), International Encyclopaedia for Private International Law, Al- phen aan den Rijn 2015, s. 324–325. 25 904 A.2d 91, 95-96 (Vt. 2006), https://caselaw.findlaw.com/vt-supreme-cour- t/1168646.html. 26 § 2. USA i Anglia na ewentualne powiązanie sprawy z obcym obszarem prawnym26. Na tej za- sadzie w orzeczeniu Radmacher v. Granatino z 2010 r. przyjęto, iż właściwe jest prawo angielskie, przy czym sprawa dotyczyła majątkowych skutków roz- wodu małżonków, obywatela francuskiego i obywatelki niemieckiej, którzy zawarli w Niemczech umowę przedmałżeńską obejmującą klauzulę wyboru prawa wskazującą na właściwość prawa niemieckiego. Oceniając doniosłość wspomnianej klauzuli oraz innych aspektów umowy prowadzących do prawa niemieckiego, sąd poprzestał na uznaniu, iż jasno odzwierciedlają one intencję stron co do tego, by umowa miała wobec nich moc wiążącą27. Określone wyżej elementy ciążące ku prawu niemieckiemu potraktowano zatem jako czynniki potencjalnie zwiększające wagę, jaką winno się przypisać umowie przedmał- żeńskiej28. Jednocześnie zaznaczono, iż przeprowadzanie tego rodzaju wnio- skowania jest potrzebne jedynie w odniesieniu do umów zawartych w dalszej przeszłości (zob. uwagi o przełomie, jakiego dokonano w omawianym orze- czeniu w kwestii podejścia do umów przedmałżeńskich – rozdział I). W sto- sunku zatem do umów, które zawarto w niedługim czasie przed orzeczeniem, oraz a fortiori tych zawartych po jego wydaniu, nie ma raczej – jak wynika z cytowanego orzeczenia – potrzeby oceny, czy strony chciały, by ich umowa wywierała skutki prawne, a więc rozpatrywanie w tym kontekście znaczenia elementów prowadzących do prawa obcego nie wchodzi już w grę29. W obliczu opisanej wyżej zasady właściwości legis fori, której zastosowa- nie nie może zostać wyłączone przez strony, wybór prawa dokonany w umo- wie (przed)małżeńskiej – jak wynika z wywodów Ch. Chalas – traktowany jest przez sąd angielski jako materialnoprawne wskazanie regulacji prawnej. Gra- nice swobody przysługującej (przyszłym) małżonkom w kształtowaniu sze- roko rozumianych skutków majątkowych rozwodu wyznacza zatem każdo- razowo prawo angielskie. Oznacza to w szczególności, że sędzia zachowuje władzę dyskrecjonalną, gdy chodzi o rozstrzygnięcie o mocy wiążącej umowy (przed)małżeńskiej i o możliwość odejścia od jej postanowień przy orzekaniu 26 Zob. orzeczenie w sprawie Radmacher v. Granatino, [2010] UKSC 42, pkt 103. Zob. też C v. C (Ancillary Relief: Nuptial Settlement) [2004] EWCA Civ 1030, pkt 31, http://iclr.co.uk/do- cument/2001000390/ 5B2004 5D 20EWCA 20Civ 201030/html; L. Collins and others (red.), Dicey, Morris and Collins, The Conflict of Laws, vol. 2, London 2006, Rule 91(7); Lord Collins of Mapesbury and others (red.), London 2012, Rule 85 (1). 27 Radmacher v. Granatino, pkt 108. 28 Radmacher v. Granatino, pkt 74. Zob. też D. Salter, Marital agreements, w: D. Hodson (red.), The International Family Law Practice 2013–2014, Bristol 2013, s. 402. 29 Radmacher v. Granatino, pkt 74. 27 Rozdział IV. Umowy małżeńskie w obcym prawie prywatnym... o skutkach majątkowych rozwiązania małżeństwa. Przy tym, sędzia angielski w toku oceny przeprowadzanej na potrzeby określonego wyżej rozstrzygnię- cia opiera się na kryteriach przyjętych w prawie angielskim. W szczególności ustala zatem, czy uznanie, że umowa wiąże strony, odpowiada wymaganiom sprawiedliwości30. 30 Zob. Ch. Chalas, Les méthodes du droit international privé à l’épreuve des contrats nup- tiaux internationaux, w: Le droit à l’épreuve des siècles et des frontières. Mélanges en l’honneur du Professeur Bertrand Ancel, Paris– Madrid 2018, s. 392–393, 399–400. 28
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Umowy małżeńskie w prawie prywatnym międzynarodowym
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: