Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00642 006171 13851847 na godz. na dobę w sumie
Uprawnienia organizacyjne obligatariuszy. Studium cywilnoprawne ze szczególnym uwzględnieniem pozasądowej restrukturyzacji zobowiązań z obligacji - ebook/pdf
Uprawnienia organizacyjne obligatariuszy. Studium cywilnoprawne ze szczególnym uwzględnieniem pozasądowej restrukturyzacji zobowiązań z obligacji - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 315
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-815-8005-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Uprawnienia organizacyjne obligatariuszy mają kluczowe znaczenie dla nadzoru nad kondycją finansową emitenta oraz pozasądowej restrukturyzacji zobowiązań z obligacji w przypadku pogarszającej się sytuacji emitenta. W praktyce pozasądowa restrukturyzacja zobowiązań z obligacji często przejawia wiele przewag wobec sformalizowanych, sądowych postępowań restrukturyzacyjno-upadłościowych - władze spółki zachowują kontrolę nad jej przebiegiem, minimalizowany jest jej negatywny wpływ na działalność operacyjną emitenta oraz jego reputację. W konsekwencji pozasądowa restrukturyzacja zobowiązań z obligacji może być wszczynana odpowiednio wcześnie, co zwiększa prawdopodobieństwa jej sukcesu. Niniejsza książka jest pierwszą w polskiej doktrynie próbą kompleksowej i pogłębionej analizy wszystkich organizacyjnych stosunków prawnych obligatariuszy. Centralną instytucją poddaną analizie jest oczywiście zgromadzenie obligatariuszy oraz jego kompetencja do zmiany warunków emisji obligacji na mocy uchwały powziętej większością głosów. Jednak kompetencje zgromadzenia obligatariuszy i uprawnienia obligatariuszy w ramach tego zgromadzenia należało osadzić w perspektywie całego systemu uprawnień organizacyjnych obligatariuszy oraz problematyki pozasądowej restrukturyzacji zobowiązań z obligacji. Opracowanie to może być interesujące i pomocne nie tylko dla prawników stosujących prawo gospodarcze na co dzień – sędziów, adwokatów, radców prawnych, czy notariuszy – ale także dla wszystkich profesjonalistów związanych z rynkiem kapitałowym: władz emitentów obligacji, zarządzających funduszami inwestycyjnymi czy po prostu inwestorów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział II. Warunki emisji i świadczenie emitenta 1. Funkcja i charakter prawny warunków emisji 1.1. Wprowadzenie Warunki emisji określają świadczenia wynikające z obligacji, sposób ich realizacji oraz związane z nimi prawa i obowiązki emitenta oraz obligatariuszy (art. 5 ObligU). Z warunków emisji wynika m.in. szczegółowa treść praw in- korporowanych w obligacjach. Warunki emisji definiują i formalnie ujawniają treść praw inkorporowanych w obligacjach. Przyjąć więc należy, że warunki emisji są oświadczeniem woli emitenta, składanym niezależnie od oświadczeń woli tegoż emitenta składanych w związku z wystawieniem i wydaniem doku- mentów obligacji, wpisem obligacji zdematerializowanych do ewidencji albo na rachunek papierów wartościowych, a także niezależnie od oświadczeń woli składanych w związku z zawarciem umowy emisyjnej. Warunki emisji bezpośrednio wpływają jednak także na treść umownego stosunku prawnego wynikającego z umowy emisyjnej, z której wynika zobo- wiązanie emitenta do wydania obligacji na rzecz subskrybenta oraz zobowią- zanie subskrybenta do zapłaty ceny emisyjnej, a także na treść samego wy- stawianego dokumentu obligacji. W propozycji nabycia obligacji zamieszcza się warunki emisji (art. 35 ust. 1 ObligU). Sporządzenie warunków emisji jest przesłanką (conditio iuris) skutecznego wyemitowania obligacji i to nie tylko w odniesieniu do obligacji zdematerializowanych (jak to miało miejsce na gruncie poprzedniej ustawy z 1995 r.), ale także w odniesieniu do obliga- cji dokumentowych. Oznacza to, że sporządzenie warunków emisji jest nie tylko przesłanką powstania ważnej obligacji jako papieru wartościowego, ale także wcześniejszego zawarcia ważnej umowy emisyjnej (art. 35 ust. 1 ObligU). Z kolei sam dokument obligacji zawiera informację o miejscu udostępnienia warunków emisji (art. 9 ust. 1 ObligU). 59 Rozdział II. Warunki emisji i świadczenie emitenta 1.2. Funkcja Konieczność posługiwania się warunkami emisji dla określania treści praw wynikających z obligacji (art. 5 ust. 1 ObligU) jest konsekwencją trojakiego rodzaju zjawisk. Po pierwsze, funkcja i charakter warunków emisji, w ramach konstrukcji prawnej obligacji, wynika wprost ze wzrostu znaczenia obligacji zdemateria- lizowanych w praktyce obrotu. W przypadku tradycyjnych papierów warto- ściowych – wystawianych w formie dokumentu (zasadniczo papierowego) – to dokument papieru wartościowego w sposób doniosły prawnie ujawnia treść praw związanych z tym dokumentem. Treść dokumentu stanowiła podstawę dla konstruowania mechanizmu ochrony nabywcy praw z papieru wartościo- wego, w szczególności poprzez ograniczenie zarzutów, które dłużnik może podnosić w stosunku do nabywcy papieru wartościowego w obrocie wtórnym (art. 92113 KC). Zgodnie z art. 92113 KC nabywca wierzytelności ujawnionej w obligacji na okaziciela, co do zasady, nabywa ją w takim kształcie, jaki został wskazany w treści tego papieru wartościowego. Ułatwia to zbywalność wie- rzytelności inkorporowanej w obligacji na okaziciela poprzez wyizolowanie jej z całości stosunków prawnych zbywcy wierzytelności1. W przypadku obligacji zdematerializowanych wpis na rachunek papierów wartościowych albo wpis do ewidencji nie może pełnić roli uzewnętrzniania treści praw powiązanych z obligacją. Wynika to nie tylko z faktu, że treść ra- chunków papierów wartościowych lub wpisów do ewidencji z reguły nie jest dostępna dla potencjalnych nabywców obligacji w obrocie wtórnym, ale przede wszystkim dlatego, że ani rachunki papierów wartościowych, ani wpisy do ewi- dencji nie ujawniają w pełni treści praw z zapisanych tam papierów warto- ściowych. Służą one wyłącznie identyfikacji samych papierów wartościowych – najczęściej poprzez wskazanie nadanego im kodu lub innego technicznego oznaczenia – a także podmiotu uprawnionego z tych papierów wartościowych – tj. obligatariusza. Rolę dokumentu uzewnętrzniającego treść praw z obligacji przejmują więc warunki emisji. Po drugie, posługiwanie się warunkami emisji dla opisu treści praw wy- nikających z obligacji umożliwia konstruowanie obligacji o bardziej złożo- nej budowie prawno-ekonomicznej. W szczególności dotyczy to tzw. obliga- cji strukturyzowanych, będących w znacznej mierze instrumentami pochod- nymi, których treść wyznaczana jest w oparciu o standardową i niezwykle 1 J. Jastrzębski, Pojęcie, s. 158 i n. 60 1. Funkcja i charakter prawny warunków emisji obszerną dokumentację przygotowywaną np. przez ISDA (International Swaps and Derivatives Association)2. Tego typu dokumentacji, określającej treść praw obligatariusza, nie sposób technicznie umieścić w tradycyjnym dokumencie obligacji. Tradycyjna konstrukcja papieru wartościowego, jako dokumentu w sposób doniosły prawnie uzewnętrzniającego całość uprawnień wynikają- cych z tego papieru wartościowego, przystosowana była do obrotu wierzytel- nościami o stosunkowo prostej konstrukcji. Postanowienia określające treść tych praw musiały zmieścić się zasadniczo w obrębie jednego dokumentu. W przypadku akcji założenie to od początku było nierealistyczne z uwagi na znaczenie statutu spółki dla opisu praw wynikających z akcji. Współcześnie okazuje się, że także w obrębie prawa o obligacjach tradycyjna zasada, że do- kument papieru wartościowego powinien ujawniać całość praw wynikających z obligacji, okazała się anachroniczna. Po trzecie wreszcie, posłużenie się warunkami emisji zawartymi w jed- nym dokumencie ułatwia przeprowadzenie zmian w treści obligacji, zwłasz- cza w przypadku występowania większej liczby obligatariuszy. W przypadku niektórych, drobnych zmian warunków emisji nie powstaje bowiem koniecz- ność zmodyfikowania treści wszystkich wyemitowanych dokumentów obliga- cji, lecz wystarczy zmiana treści samych warunków emisji zawartych w jednym dokumencie, który jest centralnie przechowywany i udostępniany obligatariu- szom. 1.3. Charakter prawny Warunki emisji są kwalifikowanym oświadczeniem woli emitenta obliga- cji, a więc szczególną, doniosłą prawnie czynnością konwencjonalną emitenta. Wyznaczają one treść praw wynikających z wyemitowanych obligacji oraz treść umowy emisyjnej, która poprzedza wydanie obligacji (zob. art. 32 i n. ObligU). Charakter prawny warunków emisji zbliżony jest więc do wzorca umownego, o którym mowa w art. 384 KC – warunki emisji nie są więc ob- jęte konsensem stron umowy emisyjnej, lecz kształtują treść wynikającego z tej umowy stosunku prawnego na zasadzie wyrażonej w art. 56 KC3. W identyczny 2 Por. K. Cagalj, Restrukturierung, s. 99 i n. 3 Por. E. Łętowska, Ochrona niektórych praw konsumentów, Warszawa 2001, s. 85 i n.; Z. Ra- dwański, A. Olejniczak, Zobowiązania, s. 154; M. Bednarek, w: E. Łętowska (red.), System Prawa Prywatnego, t. V, Prawo zobowiązań – część ogólna, Warszawa 2015, s. 674 i n. 61 Rozdział II. Warunki emisji i świadczenie emitenta sposób wpływają one na treść umowy, której przedmiotem jest samo wydanie obligacji na rzecz subskrybenta w wykonaniu umowy emisyjnej. Ustawodawca w sposób szczególny, w stosunku do ogólnego reżimu wzor- ców umownych wyznaczanego przez art. 384 i n. KC, określił przesłanki zwią- zania obligatariuszy warunkami emisji. Zgodnie z art. 35 ust. 1 ObligU warunki emisji zamieszcza się w propozycji nabycia obligacji kierowanej do potencjal- nych subskrybentów. Warunki emisji podlegają też udostępnieniu wszystkim obligatariuszom (art. 9 ust. 1 ObligU). Są to więc unormowania szczególne wobec tych zawartych w art. 385 § 1 KC. Należy przyjąć, że niezamieszczenie w treści propozycji nabycia obliga- cji warunków emisji skutkuje nieważnością zawartej na tej podstawie umowy emisyjnej (58 § 1 KC). Nie można bowiem w takiej sytuacji określić dokładnej treści zobowiązania emitenta do wykreowania obligacji, gdyż nie jest znana konstrukcja obligacji, będących przedmiotem umowy emisyjnej. W przypadku niesporządzenia oraz nieudostępnienia wszystkim obligatariuszom warunków emisji wyemitowane dokumenty obligacji będą nieważne (art. 58 § 1 KC w zw. z art. 5 ObligU). W tych okolicznościach brak bowiem złożonego w odpowied- niej formie oświadczenia woli emitenta konstytuującego treść uprawnień wy- nikających z obligacji danej serii. Co więcej, nie sposób stwierdzić, czy wszyst- kie obligacje danej serii inkorporują identyczne uprawnienia. Należy przyjąć, że jeżeli w propozycji nabycia obligacji, sporządzonej zgod- nie z art. 35 ust. 1 ObligU, zawarte zostały postanowienia dotyczące praw z obligacji sprzeczne ze sporządzonymi wcześniej warunkami emisji, które następnie zostały upublicznione na rzecz wszystkich obligatariuszy zgodnie z art. 9 ust. 1 ObligU, to każdemu obligatariuszowi przysługują prawa wyni- kające ze sporządzonych i udostępnionych warunków emisji, a nie prawa wy- nikające z treści propozycji nabycia. W przypadku sprzeczności warunków emisji i umowy emisyjnej przepisy ObligU przewidują więc szczególny reżim w stosunku do art. 385 § 1 KC. Wynika to z faktu, że stosunek umowny łą- czący emitenta z obligatariuszami jest podstawą wystawienia papierów war- tościowych o charakterze seryjnym. Indywidualna treść stosunku umownego między emitentem a określonym subskrybentem będącego podstawą wysta- wienia obligacji (umowa emisyjna) nie może wpływać na treść praw wynika- jących z obligacji, które powinny być identyczne dla wszystkich obligacji danej serii. Odrębnym zagadnieniem jest odpowiedzialność odszkodowawcza emi- tenta na podstawie art. 471 KC za naruszenie umowy emisyjnej i wyemitowa- nie na rzecz subskrybenta obligacji o konstrukcji odmiennej od tej określonej w umowie emisyjnej. 62 2. Forma warunków emisji 2. Forma warunków emisji Zgodnie z art. 5 ust. 2 ObligU warunki emisji, co do zasady, sporządza się w języku polskim, w formie jednolitego dokumentu. Obok minimalnej treści, wynikającej z art. 6 ObligU, określającej prawa wynikające z obligacji, warunki emisji powinny zawierać miejsce i datę ich sporządzenia, a także podpisy osób upoważnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu emitenta (art. 6 ust. 1 pkt 8–9 ObligU). Wymóg zachowania formy jednolitego dokumentu oznacza, że warunki emisji muszą bezpośrednio zawierać treść wymaganą w art. 6 ObligU. Nie jest dopuszczalne zamieszczanie w treści warunków emisji odniesień do innych dokumentów. Postanowienia włączane do warunków emisji poprzez odesła- nie do innych dokumentów nie wywołują skutków prawnych. Należy je uznać za nieobjęte treścią jednolitego dokumentu warunków emisji. Niedopuszczal- ność włączania do warunków emisji postanowień poprzez odniesienie do in- nych dokumentów dotyczy zarówno „odniesień statycznych”, czyli odniesień do dostępnych dokumentów o stałej treści, jak i tym bardziej – „odniesień dy- namicznych”, czyli do dokumentów, których treść podlega zmianie. Na rynku finansowym funkcjonują bowiem pewne ustalone standardy określonych in- strumentów finansowych, które publikowane są w postaci ogólnych warun- ków umów, do których instrumenty poszczególnych emisji często odsyłają, i które podlegają okresowym zmianom dokonywanych przez wydające je or- ganizacje (zob. np. Credit Derivatives Definitions publikowane przez Interna- tional Swaps and Derivatives Association – ISDA)4. Warunki emisji nie mogą być także zamieszczane w tzw. suplementach lub aneksach, które nie są bez- pośrednio powiązane z podstawowym dokumentem warunków emisji. Wymóg jednolitego dokumentu warunków podyktowany jest ochroną subskrybentów w ramach emisji obligacji, a także samych obligatariuszy, któ- rzy powinni mieć łatwość zapoznania się z warunkami emisji określających treść praw z obligacji. W szczególności, dla określenia treści praw wynika- jących z obligacji, obligatariusze nie powinni być zmuszani do korzystania z łańcuchów odesłań między wieloma rozproszonymi dokumentami. Zjawi- sko takie radykalnie zmniejsza przejrzystość i zrozumiałość warunków emisji, a w konsekwencji zagraża bezpieczeństwu obrotu5. 4 Por. M.J. Friedl, R. Schmidtbleicher, w: M.J. Friedl, M. Hartwig-Jacob (red.), Frankfurter Kommentar, s. 136. 5 Ibidem. 63 Rozdział II. Warunki emisji i świadczenie emitenta Celem art. 5 ust. 2 ObligU stanowiącego, że warunki emisji, co do zasady, sporządza się w języku polskim jest ochrona inwestorów nieprofesjonalnych, polegająca na ułatwieniu im zapoznania się z treścią warunków emisji i zrozu- mienia tej treści. Jedynie w przypadku obligacji o wartości nominalnej stano- wiącej równowartość co najmniej 100 000 euro w dniu podjęcia decyzji emi- tenta o emisji, warunki emisji mogą zostać sporządzone w języku angielskim (art. 5 ust. 2 ObligU). Zakłada się bowiem, że obligacje o takiej wartości no- minalnej są raczej domeną inwestorów profesjonalnych. Należy przyjąć, że wymogi dotyczące formy warunków emisji statuują wy- móg formy szczególnej w rozumieniu art. 73 ust. 2 KC. Przepisy ustawy o obli- gacjach wymagają dla oświadczenia woli emitenta w przedmiocie ustalenia wa- runków emisji nie tylko złożenia podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli (art. 78 KC), lecz także spełnienia dodatkowych wymogów dotyczących jednolitego charakteru tego dokumentu oraz języka oświadczenia woli6. W konsekwencji naruszenie tych wymogów skutkuje zasadniczo nie- ważnością czynności prawnej (art. 73 ust. 2 zd. 1 KC). W sytuacji, gdy wy- móg jednolitości dokumentu został naruszony poprzez odesłanie do innych dokumentów niepowiązanych z podstawowym dokumentem warunków emi- sji, można rozważyć zastosowanie instytucji częściowej nieważności czynno- ści prawnej (art. 58 § 3 KC). Nieważność wyłącznie postanowień, do których odsyła główny dokument warunków emisji można rozważać w sytuacji, gdy dokument główny zawiera wszystkie konieczne (minimalne) postanowienia warunków emisji, o których mowa w art. 6 ust. 1 i 2 ObligU, a jednocześnie spełnione są przesłanki, o których mowa w art. 58 § 3 KC. Przyjąć jednak należy, że przepisy ustawy o ofercie publicznej dotyczącej formy sporządzana i publikowania prospektu emisyjnego albo memorandum informacyjnego dotyczącego obligacji stanowią lex specialis w stosunku do przepisów art. 5 ust. 2 ObligU dotyczących formy i języka warunków emisji obligacji. Oczywiście prospekt emisyjny albo memorandum muszą spełniać minimalne wymogi dotyczące treści warunków emisji określone przez art. 6 ust. 1 i 2 ObligU. Natomiast nie ma konieczności sporządzania przez emitenta warunków emisji w formie przewidzianej przez art. 5 ust. 2 ObligU, jeżeli wa- runki emisji zawarte są w prospekcie emisyjnym albo memorandum informa- cyjnym sporządzonym zgodnie z przepisami ustawy o ofercie i Rozporządze- nia prospektowego 809/2004. 6 Por. Z. Radwański w: Z. Radwański (red.), System Prawa Prywatnego, t. II, Prawo cywilne – część ogólna, Warszawa 2008, s. 149 i n. 64 2. Forma warunków emisji Przepisy prawa rynku kapitałowego przewidują szczególne wymogi dla dokumentów informacyjnych i ofertowych sporządzanych i publikowanych w związku z ofertą publiczną papierów wartościowych lub ich dopuszczaniem do obrotu na rynku regulowanym. Dotyczą one przede wszystkim formy pro- spektu emisyjnego, który może być sporządzony w postaci jednolitego doku- mentu albo zestawu dokumentów (art. 22 ust. 1 OfertaPublU), albo też pro- spektu podstawowego uzupełnionego o szczegółowe warunki oferty (art. 22 ust. 2 w zw. z art. 24 OfertaPublU). Przepisy te zawierają także odrębne unor- mowania dotyczące języka prospektu emisyjnego i memorandum informacyj- nego (zob. np. art. 27 ust. 3 i art. 41 ust. 1 OfertaPublU), a także dopuszczal- ności włączania do tych dokumentów określonej treści w drodze odesłania do innych dokumentów (art. 22 § 2 OfertaPublU). Dokumenty te podlegają także upublicznieniu zgodnie z art. 45 i n. OfertaPublU. Przede wszystkim jed- nak zakres informacji dotyczących konstrukcji prawnej obligacji wymaganych w prospekcie emisyjnym (zob. np. załącznik V. IX rozporządzenia prospekto- wego 809/20047) zasadniczo wyczerpuje minimalne postanowienia warunków emisji określone w art. 6 ust. 1 i 2 ObligU. Byłoby działaniem całkowicie zbęd- nym i nieracjonalnym, gdyby emitent miał być zobowiązany do sporządzania i udostępniania obok prospektu emisyjnego albo memorandum także odręb- nego dokumentu warunków emisji obligacji zgodnie z art. 5 ust. 2 ObligU. Oddzielnym problemem pozostaje natomiast fakt, że jeżeli emitent nie spo- rządza osobnego dokumentu warunków emisji to prospekt emisyjny albo me- morandum zawierające warunki emisji powinny pozostać dostępne dla obli- gatariuszy do czasu całkowitego wykupu wszystkich obligacji danej serii (art. 9 ust. 1 ObligU). Ponadto, w przypadku zmiany warunków emisji, emitent zo- bowiązany jest sporządzić i udostępnić wszystkim obligatariuszom zaktualizo- wany dokument warunków emisji zgodnie z art. 5 ust. 2 ObligU8. 7 Rozporządzenie Komisji (WE) Nr 809/2004 z 29.4.2004 r. wykonujące dyrektywę 2003/71/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie informacji zawartych w prospektach emisyjnych oraz formy, włączenia przez odniesienie i publikacji takich prospektów emisyjnych oraz rozpowszechniania reklam (Dz.Urz. UE L Nr 149, s. 1). 8 Szerzej zob. niżej pkt 3. 65 Rozdział II. Warunki emisji i świadczenie emitenta 3. Obowiązek udostępnienia warunków emisji dla obligatariuszy Emitent ma obowiązek zagwarantowania obligatariuszom dostępu do aktualnej treści warunków emisji. Przy tym, dostęp każdego z obligatariuszy do aktualnych warunków emisji powinien być zagwarantowany od momentu pierwotnego nabycia obligacji przez pierwszego z subskrybentów do całkowi- tego wykupu wszystkich obligacji danej serii9. Normatywną podstawę dla ta- kiej konkluzji stanowi art. 9 ust. 1 ObligU, zgodnie z którym dokument obliga- cji powinien zawierać informację o miejscu udostępnienia warunków emisji. Jest to konsekwencją rozwiązania, zgodnie z którym to warunki emisji, a nie treść tradycyjnego dokumentu, określają prawa wynikające z papieru warto- ściowego dla podmiotu uprawnionego. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ObligU warunki emisji określają bowiem rodzaj świadczenia, do którego zobowiązany jest emi- tent, a także inne obowiązki i prawa emitenta oraz obligatariuszy. W istocie rzeczy bez warunków emisji obligatariusz nie jest w stanie określić dokładnej treści przysługujących mu praw. Obowiązek udostępnienia warunków emisji na rzecz obligatariuszy jest szczególnie doniosły dla obligacji zdematerializowanych, gdyż w tej sytuacji obligatariusz w ogóle nie dysponuje bezpośrednio jakimkolwiek dokumentem uzewnętrzniającym treść praw inkorporowanych w papierze wartościowym. Paradoksalnie jednak ustawodawca w sposób wyraźny nie sformułował obo- wiązku udostępnienia warunków emisji w odniesieniu do obligacji zdemate- rializowanych. W drodze wnioskowania z treści art. 9 ust. 1 ObligU należy przyjąć, że skoro w przypadku obligacji w formie dokumentowej – która jed- nak częściowo uzewnętrznia treść praw w niej inkorporowanych – niezbędne jest udostępnienie obligatariuszom warunków emisji to tym bardziej obowią- zek ten dotyczy obligacji zdematerializowanych. Ponadto nie budzi wątpliwo- ści, że w przypadku obligacji zdematerializowanych istnieje obowiązek sporzą- dzenia warunków emisji – co wynika wprost z art. 5 i 6 ObligU. Tradycyjnie warunki emisji sporządzane były właśnie z obligacjami zdematerializowanymi (por. art. 5b ustawy o obligacjach z 29.6.1995 r.). Trudno zatem zakładać, że emitent ma obowiązek sporządzić warunki emisji, a następnie nie ma obo- wiązku udostępnienia ich obligatariuszom. 9 Por. w tym względzie – M.J. Friedl, R. Schmidtbleicher, w: M.J. Friedl, M. Hartwig-Ja- cob (red.), Frankfurter Kommentar, s. 137 i n. 66 3. Obowiązek udostępnienia warunków emisji dla... Ustawodawca nie sprecyzował sposobu udostępnienia warunków emisji obligatariuszom. Przepis art. 9 ust. 1 ObligU stanowi jedynie o miejscu udo- stępnienia warunków emisji. Miejscem tym może być oczywiście siedziba emi- tenta, kancelarii notarialnej czy firmy inwestycyjnej lub banku, przy czym miejsce to musi być dostępne dla obligatariuszy. Warto wskazać, że pojęcia „miejsca” nie należy interpretować w sposób nadmiernie dosłowny – np. wy- łącznie jako miejsca w znaczeniu fizycznym – lecz także jako „miejsce wirtu- alne”, czyli dostępną dla obligatariuszy stronę internetową. Zamieszczenie warunków emisji w propozycji nabycia obligacji kierowa- nej do inwestorów w ramach procesu emisji obligacji zgodnie z art. 35 ust. 1 ObligU nie czyni zadość obowiązkowi udostępnienia aktualnych warunków emisji na rzecz obligatariuszy (art. 9 ust. 1 ObligU). Udostępnienie subskry- bentom propozycji nabycia obligacji w obrocie pierwotnym samo w sobie nie stanowi gwarancji dostępności warunków emisji wobec nabywców obligacji w obrocie wtórnym. Ponadto, z biegiem czasu także treść warunków emisji może ulegać zmianie. W związku z tym, treść warunków emisji ujawniona w toku emisji tych obligacji może się stać nieaktualna. Nie zmienia to jednak faktu, że w praktyce trwałe – tj. od momentu emisji do chwili wykupu wszyst- kich obligacji danej serii – upublicznienie na stronie internetowej emitenta propozycji nabycia obligacji albo prospektu emisyjnego albo memorandum informacyjnego zawierającego warunki emisji czyni zadość obowiązkowi udo- stępnienia warunków emisji na rzecz obligatariuszy. W przypadku zmiany tre- ści warunków emisji ujawnieniu podlega zaktualizowany dokument warun- ków emisji. Oświadczenie woli emitenta w przedmiocie ustalenia warunków emisji sta- nowi oświadczenie woli skierowane do nieoznaczonego adresata (ad incertas personam)10. Emitent ma bowiem obowiązek udostępnić warunki emisji wszystkim obecnym i potencjalnym obligatariuszom. Emitent nie zna bowiem wszystkich potencjalnych obligatariuszy – nabywców obligacji w obrocie wtór- nym. Niezbędne jest zatem udostępnienie warunków na rzecz tych podmio- tów. Dzięki temu rozwiązaniu propozycja nabycia obligacji, zgodnie z art. 35 ust. 1 ObligU albo prospekt emisyjny czy memorandum nie muszą zawierać warunków emisji obligacji z oryginalnym podpisem osób upoważnionych do reprezentacji emitenta. Wystarczy jedynie, jeśli propozycja nabycia obligacji stwarza możliwość zapoznania się z treścią warunków emisji11. 10 Por. M. Bednarek, w: E. Łętowska (red.), SPP, t. V, s. 709. 11 Por. ibidem. 67 Rozdział II. Warunki emisji i świadczenie emitenta Jakakolwiek zmiana warunków emisji obligacji staje się skuteczna z chwilą jej wprowadzenia do ujednoliconego dokumentu obejmującego warunki emisji. W praktyce jest to moment sporządzenia zaktualizowanego doku- mentu warunków emisji, który następnie podlega obowiązkowi udostępnienia na rzecz obligatariuszy (art. 9 ust. 1 ObligU). Artykuł 7 ObligU zawiera za- sadnicze przesłanki zmiany warunków emisji, definiując dopuszczalne tryby takiej zmiany – np. w drodze uchwały zgromadzenia obligatariusza albo jed- nobrzmiących porozumień zawartych z każdym obligatariuszem. Nie zmienia to jednak faktu, że art. 7 ObligU należy interpretować łącznie z art. 5 ObligU. Warunki emisji sporządza się w formie jednolitego dokumentu i są one jedy- nym miarodajnym sposobem skutecznego uzewnętrznienia treści praw wyni- kających z obligacji. Tym samym każda zmiana warunków emisji dokonana w trybie art. 7 ObligU musi znaleźć swój wyraz w sporządzeniu przez emi- tenta zaktualizowanego dokumentu warunków emisji obligacji. Przyjąć także należy, że zmiany warunków emisji dokonane zgodnie z art. 7 ObligU stają się skuteczne dopiero z chwilą ich wprowadzenia do jednolitego dokumentu wa- runków emisji obligacji. W praktyce jest to równoznaczne ze sporządzeniem nowego, zaktualizowanego dokumentu warunków emisji obligacji i udostęp- nienia go obligatariuszom. Podobne rozwiązanie przyjmuje wprost prawo nie- mieckie – zob. § 2 zd. 2 SchVG. De lege ferenda obowiązek udostępnienia warunków emisji na rzecz obli- gatariuszy powinien być realizowany wyłącznie w drodze upublicznienia tego dokumentu na stronie internetowej emitenta. Co więcej, ustawa powinna jed- noznacznie wskazywać, że zmiana warunków emisji dochodzi do skutku do- piero z chwilą udostępnienia w powyższy sposób zmienionych warunków emisji. 4. Treść warunków emisji – uwagi ogólne 4.1. Wprowadzenie Przepis art. 6 ObligU określa obligatoryjną treść warunków emisji. Przy tym art. 6 ust. 1 ObligU odnosi się do postanowień bezwzględnie obligato- ryjnych, a więc ich minimalnego zakresu bez względu na typ obligacji, nato- miast art. 6 ust. 2 i 3 ObligU odnosi się do postanowień obligatoryjnych dla określonych typów obligacji – tj. obligacji o określonej konstrukcji: np. obli- gacji oprocentowanych lub przewidujących ustanowienie zgromadzenia obli- 68 4. Treść warunków emisji – uwagi ogólne gatariuszy12. Wynikający z art. 6 ObligU katalog postanowień warunków emi- sji nie jest zamknięty13. Strony dysponują swobodą w określaniu dodatkowych postanowień warunków emisji podlegając w tym względzie jedynie przepisom ObligU oraz zasadom ogólnym, a w szczególności – ograniczeniom wynikają- cym z art. 3531 KC. Jakkolwiek warunki emisji nie stanowią umowy, lecz są kwalifikowanym jednostronnym oświadczeniem woli emitenta, to jednak pod- staw normatywnych dla swobody kształtowania treści warunków emisji należy upatrywać w zasadzie swobody umów (art. 3531 KC). Aktualne w tym zakre- sie pozostają podnoszone w literaturze argumenty dotyczące podstaw norma- tywnych dla swobody kształtowania wzorców umownych, a także granic tej swobody14. 4.2. Konieczna (minimalna) treść Do minimalnej treści warunków emisji zgodnie z art. 6 ust. 1 ObligU należy określenie następujących elementów: 1) rodzaju obligacji zgodnie z Rozdziałem 2 (art. 17 i n.) ObligU, a więc wskazanie czy jest to obligacja na okaziciela albo imienna, ale także ewentualna wzmianka o tym, czy należy ona do określonych w Roz- dziale 2 ObligU szczególnych typów obligacji – tj. obligacji zamiennych, z prawem pierwszeństwa, przychodowych itd.; 2) oznaczenie emitenta, w tym jego nazwę (firmę) i siedzibę, a w przypadku emitenta podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru dodatkowo nu- mer wpisu do rejestru; 3) wskazanie adresu strony internetowej emitenta; 4) wskazanie decyzji emitenta o emisji, a w przypadku emitenta mającego siedzibę poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dodatkowo oświad- czenie o posiadaniu uprawnień do emitowania obligacji zgodnie z wła- ściwym dla niego prawem; 5) wartość nominalną i maksymalną liczby obligacji proponowanych do nabycia; 6) opis świadczeń emitenta wynikających z obligacji, wysokość tych świad- czeń lub sposób, w jaki będzie ustalana, oraz termin, miejsce i sposób 12 M. Wierzbowski, J. Róg w: M. Wierzbowski (red.), Komentarz ObligU, s. 21. 13 R. Woźniak, Komentarz ObligU, s. 31. 14 Zob. M. Bendarek, w: E. Łętowska (red.), SPP, t. V, s. 673; A. Pyrzyńska, w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Komentarz, t. I, Art. 1–44911, Warszawa 2016, s. 1387. 69 Rozdział II. Warunki emisji i świadczenie emitenta ich spełniania, a w przypadku obligacji niemających postaci dokumentu – dodatkowo określenie dni, według których ustala się uprawnionych do świadczeń; informację o ustanowionych lub planowanych do ustanowienia zabez- pieczeniach wierzytelności wynikających z obligacji albo braku zabez- pieczenia; 8) miejsce i datę sporządzenia warunków emisji; 9) podpisy osób upoważnionych do zaciągania zobowiązań w imieniu emi- 7) tenta. Istotne naruszenie analizowanych wymogów dotyczących minimalnej tre- ści warunków emisji skutkuje nieważnością warunków emisji, a w konsekwen- cji także nieważnością umowy emisyjnej oraz nieważnością wydanych na tej podstawie obligacji. Dotyczy to w szczególności braku oznaczenia emitenta, rodzaju obligacji, wartości nominalnej i świadczenia emitenta czy podpisu osób upoważnionych do zaciągania zobowiązań. Należy jednak mieć na uwa- dze, że warunki emisji, jak każde inne oświadczenie woli podlegają interpreta- cji zgodnie z art. 65 KC. Należy zatem brać pod uwagę szerszy kontekst, w ja- kim powstały warunki emisji, a w szczególności treść samego dokumentu ob- ligacji czy propozycji nabycia obligacji (prospektu emisyjnego). Na przykład niejasności związane z oznaczeniem w warunkach emisji emitenta, rodzaju obligacji czy też świadczenia emitenta powinny być w pierwszej kolejności, w miarę możliwości, wyjaśniane w drodze interpretacji na korzyść utrzymania ważności stosunku zobowiązaniowego (benigna interpretatio). Nieistotne naruszenie wymogów dotyczących warunków emisji nie powo- duje ich nieważności, a także nieważności wyemitowanych na ich podstawie obligacji15. Sankcja nieważności z art. 58 ust. 1 KC w odniesieniu do warun- ków emisji powinna być stosowana z dużą ostrożnością. Należy w szczególno- ści brać pod uwagę, jaki jest charakter oraz cel danego wymogu – czy kształ- tuje on treść stosunku zobowiązaniowego pomiędzy emitentem a obligatariu- szami, czy też raczej chodzi wyłącznie o przekazanie określonych informacji na rzecz subskrybentów lub obligatariuszy. Dla przykładu nie skutkuje nie- ważnością warunków emisji naruszenie obowiązku zamieszczenia w tych wa- runkach numeru wpisu do właściwego rejestru (jeśli nie uniemożliwia to in- terpretacji, kto jest emitentem), adresu strony internetowej emitenta, czy też miejsca i daty sporządzenia warunków emisji. Pominięcie przez emitenta tych informacji w warunkach emisji naraża go na ewentualną odpowiedzialność 15 Por. L. Lipiec-Warzecha, Ustawa o obligacjach. Komentarz, s. 126 i 144. 70 4. Treść warunków emisji – uwagi ogólne odszkodowawczą na podstawie art. 415 KC. Ponadto każdy z subskrybentów oraz obligatariuszy ma roszczenie o uzyskanie tych informacji od emitenta. Stosowanie sankcji nieważności warunków emisji w powyższych okoliczno- ściach mogłoby być w szczególności szkodliwe dla słabszej strony stosunku prawnego, czyli obligatariuszy. 4.3. Wymogi dotyczące poszczególnych rodzajów obligacji Wymogi dotyczące poszczególnych modeli konstrukcyjnych obligacji przewiduje art. 6 ust. 2 i 3 ObligU, zgodnie z którym warunki emisji zawierają dodatkowo: 1) warunki wypłaty oprocentowania – tj. wysokość tego oprocentowania lub sposób, w jaki będzie ustalana, datę, od której będzie naliczane, oraz termin, miejsce i sposób jego wypłaty; 2) zasady przeliczania wartości świadczenia niepieniężnego na świadczenie pieniężne; 3) wskazanie możliwości zaliczenia wierzytelności z tytułu wykupu na po- czet ceny nabycia obligacji nowej emisji; 4) wskazanie celu emisji, jeżeli emitent zdecydował się na jego określenie; 5) wysokość, formę i warunki zabezpieczenia wierzytelności wynikających z obligacji, w tym informację o sposobie zaspokojenia z przedmiotu za- bezpieczenia, a także datę ustanowienia zabezpieczenia w przyszłości lub planowany termin jego ustanowienia oraz wycenę, o której mowa w art. 30 Obligu, lub skrót tej wyceny i uzasadnienie wyboru podmiotu dokonującego wyceny; 6) wskazanie podmiotu pełniącego obowiązki administratora zastawu lub administratora hipoteki; 7) wskazanie podmiotu upoważnionego do prowadzenia ewidencji lub de- pozytu papierów wartościowych, z którym emitent zawarł umowę, któ- rej przedmiotem jest rejestracja obligacji zdematerializowanych; 8) zasady zwoływania i organizacji zgromadzenia obligatariuszy, jeżeli emitent zdecydował się na jego ustanowienie, w tym miejsce odbycia, oraz zasady podejmowania uchwał przez zgromadzenie. Naruszenie wspomnianych wyżej wymogów skutkować będzie albo bez- względną nieważnością czynności prawnej na zasadzie art. 58 ust. 1 KC, albo częściową nieważnością czynności prawnej, jeżeli spełnione są przesłanki okre- ślone w art. 58 ust. 3 KC. 71
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Uprawnienia organizacyjne obligatariuszy. Studium cywilnoprawne ze szczególnym uwzględnieniem pozasądowej restrukturyzacji zobowiązań z obligacji
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: