Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00108 007795 10476351 na godz. na dobę w sumie
Urlopy 2013 przykłady, wyliczenia, wzory   - ebook/pdf
Urlopy 2013 przykłady, wyliczenia, wzory - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 128
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-2228-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Książka Urlopy 2013 to komentarz do całego działu VII Kodeksu pracy, w którym każdy artykuł omawiamy osobno, podając nie tylko jego objaśnienie, ale także liczne przykłady, a niekiedy także wzory zapisów oraz wyroki i stanowiska urzędowe. Tak, aby można było łatwo i prawidłowo zastosować go w każdej sytuacji.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Praktyczne komentarze URLOPY 2013 PRZYKŁADY, WYLICZENIA, WZORY Stan prawny: Sierpień 2013 r. Publikacja „Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory” to starannie wyselekcjonowane i zebrane informacje, wskazówki, porady, stanowiska urzędów oraz orzeczenia sądów. Wszystko w jednym miejscu, łatwo dostęp- ne, kompleksowo omawiające tematykę urlopów. Autorzy: Katarzyna Wrońska-Zblewska (nadzór merytoryczny nad całością, komentarz do art. 163 z wyjątkiem ostatniego rozdziału, komentarz do art. 172[1], fragmenty komentarza do art. 155[2], 155[2a], 162, w komentarzu do art. 154 rozdział 3, w komentarzu do art. 155[1] rozdziały: 8, 14 i 15, wzory dotyczące urlopu bezpłatnego) Iwona Jaroszewska-Ignatowska (komentarz do art. 155[1] z wyjątkiem rozdziałów 8, 14 i 15, komentarz do art. 155[3], 174, 174[1], fragmenty komentarza do art. 155[2], 155[2a], 158, 167[2], 167[3], w komentarzu do art. 154 rozdziały 5–10 i 12–16) Katarzyna Pietruszyńska (komentarz do art. 154[1] z wyjątkiem końcowej tabeli, komentarz do art. 164, 165, 166, 167, fragmenty komentarza do art.153, 155, 158, w komentarzu do art. 154 rozdział 11 i 17, w komentarzu do art. 168 rozdziały 4–5) Agnieszka Zwolińska (komentarz do art. 171 i 172) Rafał Jaroszyński (wzory dotyczące urlopów – z wyjątkiem wzorów dotyczących urlopu bezpłatnego) Szymon Sokolik (komentarz do art. 152, 154[2], 161, 167[1], 173, fragmenty komentarza do art. 153, 155, 155[2], 155[2a], 158, 162, 167[2], 167[3], w komentarzu do art. 154 rozdziały 1, 2 i 4, w komentarzu do art. 163 ostatni rozdział, w komentarzu do art. 168 rozdziały 1–3) Wydawca: Katarzyna Bednarska Redaktor naczelny grupy: Małgorzata Jankowska Redaktor Szymon Sokolik Korekta Zespół Koordynator produkcji Mariusz Jezierski Opracowanie graficzne Piotr Fedorczyk Druk Drukarnia Miller Skład i łamanie Triograf ISBN 978-83-269-2228-2 Wiedza i Praktyka sp. z o.o. 03-918 Warszawa, ul. Łotewska 9a tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10, e-mail: personel@wip.pl NIP: 526-19-92-256 Numer KRS: 0000098264 – Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy, Sąd Gospodarczy XIII Wydział Gospodarczy Rejestrowy Wysokość kapitału zakładowego: 200.000 zł © Copyright by Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Warszawa 2013 Publikacja „Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory” jest chroniona prawem autorskim. Przedruk materiałów w niej opublikowanych – bez zgody wydawcy – jest za- broniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Publikacja „Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzoryy” została przygotowana z zachowa- niem najwyższej staranności i wykorzystaniem wysokich kwalifikacji, wiedzy oraz doświadczenia jej twórców. Zaproponowane w niej wskazówki, porady i interpretacje dotyczą sytuacji typowych. Ich zastosowanie w konkretnym przypadku może wymagać dodatkowych, pogłębionych konsultacji. Opublikowane rozwiązania nie mogą być traktowane jako oficjalne stanowisko organów i urzędów państwowych. W związku z powyższym autorzy, konsultanci oraz redakcja nie mogą ponosić odpowiedzial- ności prawnej za zastosowanie zawartych w publikacji „Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory” wskazówek, przykładów, informacji itp. do konkretnych przypadków. Więcej informacji: tel. 22 518 29 29 e-mail: cok@wip.pl Spis treści: Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy pracownicze ......................................... str. 5 Komentarz do art. 152 – prawo pracownika do urlopu ...................................... str. 12 Komentarz do art. 153 – pierwszy urlop ............................................................... str. 13 Komentarz do art. 154 – wymiar urlopu, wymiar urlopu przy niepełnym etacie ........................................................................................ str. 19 Komentarz do art. 1541 – wliczanie do stażu urlopowego okresów pracy (i innych okresów) ............................................................................................. str. 35 Komentarz do art. 1542 – udzielanie urlopu (w tym zasada przeliczania urlopu na godziny) ............................................................................................. str. 43 Komentarz do art. 155 – wliczanie okresów nauki do stażu urlopowego .......................................................................................... str. 48 Komentarz do art. 1551 – urlop proporcjonalny – zmiana pracodawcy ........... str. 52 Komentarz do art. 1552 – urlop proporcjonalny – okresy zmniejszające wymiar urlopu .................................................................................................... str. 65 Komentarz do art. 1552a – urlop proporcjonalny – zasady obliczania .............. str. 69 Komentarz do art. 1553 – urlop proporcjonalny – zasady zaokrąglania do pełnego dnia urlopu ...................................................................................... str. 70 Komentarz do art. 158 – urlop uzupełniający ...................................................... str. 71 Komentarz do art. 161 – zasada wykorzystania urlopu w roku jego nabycia ............................................................................................ str. 74 Komentarz do art. 162 – podział urlopu na części ............................................... str. 76 Komentarz do art. 163 – plan urlopów i obowiązek udzielenia urlopu wypoczynkowego po urlopie macierzyńskim .................................... str. 77 Komentarz do art. 164 – przesunięcie urlopu na wniosek pracownika lub decyzją pracodawcy ..................................................................................... str. 82 Komentarz do art. 165 – przesunięcie urlopu z powodu usprawiedliwionej nieobecności ....................................................................... str. 85 Komentarz do art. 166 – późniejsze udzielenie niewykorzystanej części urlopu ........................................................................................................ str. 87 Komentarz do art. 167 – odwołanie pracownika z urlopu przez pracodawcę ............................................................................................... str. 90 Komentarz do art. 1671 – urlop w okresie wypowiedzenia ................................. str. 91 Komentarz do art. 1672 – urlop na żądanie ........................................................... str. 93 Komentarz do art. 1673 – urlop na żądanie – wymiar ......................................... str. 98 Komentarz do art. 168 – maksymalny termin udzielenia urlopu zaległego .................................................................................................. str. 98 Komentarz do art. 171 – ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop .................................................................................. str. 103 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 3 Komentarz do art. 172 – wynagrodzenie urlopowe ............................................. str. 111 Komentarz do art. 1721 – dodatkowe świadczenie za urlop a wynagrodzenie urlopowe ............................................................................... str. 119 Komentarz do art. 173 – rozporządzenie urlopowe (odesłanie) ........................ str. 120 Komentarz do art. 174 – urlop bezpłatny ............................................................. str. 121 Komentarz do art. 1741 – urlop bezpłatny w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy .............................................................................. str. 127 Pytania i odpowiedzi .................................................................................... str. 128 Wzory ........................................................................................................... str. 158 Inne przepisy ................................................................................................ str. 166 Ustawa z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. z 30 maja 1996 r.) ......................... str. 171 oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721) (wyciąg) ................................. str. 166 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 8 stycznia 1997 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop (Dz.U. nr 2, poz. 14) ...................................................... str. 167 Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 15 maja 1996 r. 4 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy DZIAŁ SIÓDMY URLOPY PRACOWNICZE Rozdział I Urlopy wypoczynkowe Art. 152. § 1. Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlo- pu wypoczynkowego, zwanego dalej „urlopem”. § 2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu. Art. 153. § 1. Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymia- rze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. § 2. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku ka- lendarzowym. Art. 154. § 1. Wymiar urlopu wynosi: 1) 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, 2) 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat. § 2. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pra- cy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za pod- stawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. § 3. Wymiar urlopu w danym roku kalendarzowym, ustalony na podstawie § 1 i 2, nie może przekroczyć wymiaru określonego w § 1. Art. 154[1]. § 1. Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu i wymiar urlopu, wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia, bez względu na przerwy w zatrudnieniu oraz sposób ustania stosunku pracy. § 2. W przypadku jednoczesnego pozostawania w dwóch lub więcej stosunkach pracy wliczeniu podlega także okres poprzedniego niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego lub kolejnego stosunku pracy. Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 5 3) średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół uki, nie więcej jednak niż 5 lat, zawodowych – 5 lat, Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 154[2]. § 1. Urlopu udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obo- wiązującym go rozkładem czasu pracy, w wymiarze godzinowym, odpowiadającym dobowemu wymiarowi czasu pracy pracownika w danym dniu, z zastrzeżeniem § 4. § 2. Przy udzielaniu urlopu, zgodnie z § 1, jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy. § 3. Przepis § 1 i 2 stosuje się odpowiednio do pracownika, dla którego dobowa norma czasu pracy, wynikająca z odrębnych przepisów, jest niższa niż 8 godzin. § 4. Udzielenie pracownikowi urlopu w dniu pracy w wymiarze godzinowym odpo- wiadającym części dobowego wymiaru czasu pracy jest dopuszczalne jedynie w przy- padku, gdy część urlopu pozostała do wykorzystania jest niższa niż pełny dobowy wymiar czasu pracy pracownika w dniu, na który ma być udzielony urlop. Art. 155. § 1. Do okresu pracy, od którego zależy wymiar urlopu, wlicza się z tytułu ukończenia: 1) zasadniczej lub innej równorzędnej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata, 2) średniej szkoły zawodowej – przewidziany programem nauczania czas trwania na- 4) średniej szkoły ogólnokształcącej – 4 lata, 5) szkoły policealnej – 6 lat, 6) szkoły wyższej – 8 lat. Okresy nauki, o których mowa w pkt 1–6, nie podlegają sumowaniu. § 2. Jeżeli pracownik pobierał naukę w czasie zatrudnienia, do okresu pracy, od które- go zależy wymiar urlopu, wlicza się bądź okres zatrudnienia, w którym była pobierana nauka, bądź okres nauki, zależnie od tego, co jest korzystniejsze dla pracownika. Art. 155[1]. § 1. W roku kalendarzowym, w którym ustaje stosunek pracy z pracownikiem upraw- nionym do kolejnego urlopu, pracownikowi przysługuje urlop: 1) u dotychczasowego pracodawcy – w wymiarze proporcjonalnym do okresu prze- pracowanego u tego pracodawcy w roku ustania stosunku pracy, chyba że przed ustaniem tego stosunku pracownik wykorzystał urlop w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze; 2) u kolejnego pracodawcy – w wymiarze: a) proporcjonalnym do okresu pozostałego do końca danego roku kalendarzowego – w razie zatrudnienia na czas nie krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego, b) proporcjonalnym do okresu zatrudnienia w danym roku kalendarzowym – w razie zatrudnienia na czas krótszy niż do końca danego roku kalendarzowego, z zastrzeżeniem § 2. § 2. Pracownikowi, który przed ustaniem stosunku pracy w ciągu roku kalendarzo- wego wykorzystał urlop w wymiarze wyższym niż wynikający z § 1 pkt 1, przysługuje 6 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy u  kolejnego pracodawcy urlop w  odpowiednio niższym wymiarze; łączny wymiar urlopu w roku kalendarzowym nie może być jednak niższy niż wynikający z okresu przepracowanego w tym roku u wszystkich pracodawców. § 2[1]. Przepis § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika podejmującego pracę u kolejnego pracodawcy w ciągu innego roku kalendarzowego niż rok, w którym ustał jego stosunek pracy z poprzednim pracodawcą. § 3. (skreślony). Art. 155[2]. § 1. Przepis art. 155[1] § 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio do pracownika powracające- go do pracy u dotychczasowego pracodawcy w ciągu roku kalendarzowego po trwają- cym co najmniej 1 miesiąc okresie: 1) urlopu bezpłatnego, 2) urlopu wychowawczego, 3) odbywania zasadniczej służby wojskowej lub jej form zastępczych, okresowej służ- by wojskowej, przeszkolenia wojskowego albo ćwiczeń wojskowych, 4) tymczasowego aresztowania, 5) odbywania kary pozbawienia wolności, 6) nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy. § 2. Jeżeli okres, o którym mowa w § 1, przypada po nabyciu przez pracownika prawa do urlopu w danym roku kalendarzowym, wymiar urlopu pracownika powracającego do pracy w ciągu tego samego roku kalendarzowego ulega proporcjonalnemu obniże- niu, chyba że przed rozpoczęciem tego okresu pracownik wykorzystał urlop w przy- sługującym mu lub w wyższym wymiarze. Art. 155[2a]. § 1. Przy ustalaniu wymiaru urlopu na podstawie art. 155[1] i 155[2] kalendarzowy miesiąc pracy odpowiada 1/12 wymiaru urlopu przysługującego pracownikowi zgod- nie z art. 154 § 1 i 2. § 2. Niepełny kalendarzowy miesiąc pracy zaokrągla się w górę do pełnego mie- siąca. § 3. Jeżeli ustanie stosunku pracy u dotychczasowego pracodawcy i nawiązanie takiego stosunku u kolejnego pracodawcy następuje w tym samym miesiącu kalendarzowym, zaokrąglenia do pełnego miesiąca dokonuje dotychczasowy pracodawca. Art. 155[3]. § 1. Przy ustalaniu wymiaru urlopu na podstawie art. 155[1] i 155[2] niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. § 2. Wymiar urlopu należny pracownikowi w danym roku kalendarzowym nie może przekroczyć wymiaru wynikającego z art. 154 § 1 i 2. Art. 156. (skreślony). Art. 157. (skreślony). Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 7 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 158. Pracownikowi, który wykorzystał urlop za dany rok kalendarzowy, a następnie uzyskał w ciągu tego roku prawo do urlopu w wyższym wymiarze, przysługuje urlop uzupeł- niający. Art. 159. (uchylony). Art. 160. (skreślony). Art. 161. Pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu w tym roku kalendarzo- wym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Art. 162. Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim jednak przy- padku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Art. 163. § 1. Urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Plan urlopów usta- la pracodawca, biorąc pod uwagę wnioski pracowników i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy. Planem urlopów nie obejmuje się części urlopu udzielanego pracownikowi zgodnie z art. 167[2]. § 1[1]. Pracodawca nie ustala planu urlopów, jeżeli zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę; dotyczy to także pracodawcy, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa. W takich przypadkach pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem. Przepis § 1 zdanie drugie i trzecie stosuje się odpo- wiednio. § 2. Plan urlopów podaje się do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u danego pracodawcy. § 3. Na wniosek pracownicy udziela się jej urlopu bezpośrednio po urlopie macie- rzyńskim; dotyczy to także pracownika – ojca wychowującego dziecko, który korzysta z urlopu macierzyńskiego. Art. 164. § 1. Przesunięcie terminu urlopu może nastąpić na wniosek pracownika umotywowa- ny ważnymi przyczynami. § 2. Przesunięcie terminu urlopu jest także dopuszczalne z powodu szczególnych po- trzeb pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłóce- nia toku pracy. Art. 165. Jeżeli pracownik nie może rozpocząć urlopu w ustalonym terminie z przyczyn uspra- wiedliwiających nieobecność w pracy, a w szczególności z powodu: 8 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy 1) czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, 2) odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, 3) powołania na ćwiczenia wojskowe albo na przeszkolenie wojskowe na czas do 3 miesięcy, 4) urlopu macierzyńskiego, pracodawca jest obowiązany przesunąć urlop na termin późniejszy. Art. 166. Część urlopu niewykorzystaną z powodu: 1) czasowej niezdolności do pracy wskutek choroby, 2) odosobnienia w związku z chorobą zakaźną, 3) odbywania ćwiczeń wojskowych albo przeszkolenia wojskowego przez czas do 3 miesięcy, 4) urlopu macierzyńskiego pracodawca jest obowiązany udzielić w terminie późniejszym. Art. 167. § 1. Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu tylko wówczas, gdy jego obec- ności w  zakładzie wymagają okoliczności nieprzewidziane w  chwili rozpoczynania urlopu. § 2. Pracodawca jest obowiązany pokryć koszty poniesione przez pracownika w bez- pośrednim związku z odwołaniem go z urlopu. Art. 167[1]. W okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest obowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. W takim przypadku wymiar udzielonego urlopu, z  wyłączeniem urlopu zaległego, nie może przekraczać wymiaru wynikającego z przepisów art. 155[1]. Art. 167[2]. Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu w każdym roku kalendarzowym. Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Art. 167[3]. Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownika na zasadach i w trybie okre- ślonych w art. 167[2] nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy. Art. 168. Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 należy pracow- nikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego; nie dotyczy to części urlopu udzielanego zgodnie z art. 167[2]. Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 9 Art. 169. (skreślony). Art. 170. (skreślony). Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 171. § 1. W przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z  powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. § 2. (uchylony). § 3. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w § 1, w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu po- przedniej umowy o pracę z tym pracodawcą. Art. 172. Za czas urlopu pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, jakie by otrzymał, gdyby w  tym czasie pracował. Zmienne składniki wynagrodzenia mogą być obliczane na podstawie przeciętnego wynagrodzenia z okresu 3 miesięcy poprzedzających miesiąc rozpoczęcia urlopu; w  przypadkach znacznego wahania wysokości wynagrodzenia okres ten może być przedłużony do 12 miesięcy. Art. 172[1]. § 1. Jeżeli pracodawca na podstawie odrębnych przepisów jest obowiązany objąć pra- cownika ubezpieczeniem gwarantującym mu otrzymanie świadczenia pieniężnego za czas urlopu, pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie przewidziane w art. 172 lub ekwiwalent pieniężny, o którym mowa w art. 171. § 2. Jeżeli świadczenie pieniężne za czas urlopu, o którym mowa w § 1, jest niższe od wynagrodzenia przewidzianego w art. 172 lub od ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 171, pracodawca jest obowiązany wypłacić pracownikowi kwotę stano- wiącą różnicę między tymi należnościami. Art. 173. Minister pracy i polityki socjalnej określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasa- dy udzielania urlopu wypoczynkowego, ustalania i wypłacania wynagrodzenia za czas urlopu oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop. 10 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Rozdział II Urlopy bezpłatne Art. 174. § 1. Na pisemny wniosek pracownika pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłat- nego. § 2. Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. § 3. Przy udzielaniu urlopu bezpłatnego, dłuższego niż 3 miesiące, strony mogą prze- widzieć dopuszczalność odwołania pracownika z urlopu z ważnych przyczyn. § 4. Przepisów § 2 i 3 nie stosuje się w przypadkach uregulowanych odmiennie prze- pisami szczególnymi. Art. 174[1]. § 1. Za zgodą pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić pracowni- kowi urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami. § 2. Okres urlopu bezpłatnego, o którym mowa w § 1, wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy. Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 11 Art. 152 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy DZIAŁ SIÓDMY URLOPY PRACOWNICZE Rozdział I Urlopy wypoczynkowe Art. 152. § 1. Pracownikowi przysługuje prawo do corocznego, nieprzerwanego, płatnego urlopu wypoczynkowego, zwanego dalej „urlopem”. § 2. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu. KOMeNtaRZ: Urlop wypoczynkowy jest jednym z podstawowych uprawnień pracownika, wynika- jącym z samego faktu jego zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu. Nie można też, nawet za zgodą czy na prośbę pracow- nika, zamienić prawa do wykorzystania urlopu w naturze na ekwiwalent pieniężny. Wypłata ekwiwalentu w zamian za niewykorzystany urlop jest bowiem możliwa tylko w razie rozwiązania stosunku pracy, jeśli nie wykorzystano w naturze pełnego urlopu wypoczynkowego. Urlop wypoczynkowy pracownik nabywa co roku w wymiarze uzależnionym od jego stażu pracy. Wymiar ten może być pomniejszony proporcjonalnie do ułamka etatu pracownika lub proporcjonalnie do okresu pracy w ciągu roku (jeśli pracownik był za- trudniony tylko przez część roku lub wystąpiły okresy pomniejszające wymiar urlopu wypoczynkowego za dany rok). Więcej o urlopie proporcjonalnym – patrz: komentarz do art. 155[1]–155[3]. Urlop, co do zasady, nabywa się wraz z początkiem danego roku kalendarzowego. Je- dynym wyjątkiem jest tzw. pierwszy urlop (czyli urlop w pierwszym roku kalendarzo- wym zatrudnienia pracownika), który pracownik nabywa z upływem każdego miesią- ca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku (patrz: komentarz do art. 153). 12 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 153 Zgodnie z Kodeksem pracy urlop powinien być nieprzerwany, czyli dany roczny wy- miar urlopu powinien być wykorzystany od razu w całości. Niemniej jednak kodeks dopuszcza odstąpienie od tej zasady (co w praktyce najczęściej następuje) na wniosek pracownika. Jeśli więc pracownik tego chce, jego roczny wymiar urlopu może być po- dzielony na dowolnie wiele części, byle tylko co najmniej jedna z nich obejmowała co najmniej 14 dni kalendarzowych wypoczynku. Nie chodzi przy tym o 14 dni urlopu, tylko wypoczynku. a zatem – np. przy założeniu, że pracownik ma wolne soboty i nie- dziele – 14 dni kalendarzowych wypoczynku może już być zachowane wówczas, gdy pracownik skorzysta z 10 dni urlopu (który jest zawsze udzielany tylko na dni pracy) albo nawet z mniejszej liczby dni urlopowych. Przykład Pracownik korzysta z urlopu od 29 kwietnia do 12 maja 2013 r. Święta sprawiają, że w tym czasie ma jedynie 8 dni urlopowych (przy założeniu, że pracuje w dniach po- niedziałek – piątek i święta ma wolne). Jednak jego nieprzerwany okres odpoczynku obejmuje 14 dni. Urlop wypoczynkowy jest płatny (więcej na temat – patrz: komentarz do art. 172). Prawo do urlopu za dany rok przedawnia się z upływem 3 lat liczonych od chwili, kiedy stał się wymagalny (więcej na ten temat – patrz: komentarz do art. 168). Art. 153. § 1. Pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w  roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku. § 2. Prawo do kolejnych urlopów pracownik nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym. KOMeNtaRZ: Zasady nabywania prawa do urlopu nie są jednakowe dla wszystkich pracowników. Odrębne regulacje dotyczą bowiem urlopu w roku kalendarzowym, w którym dana osoba nawiązała po raz pierwszy stosunek pracy. W takim roku uzyskuje ona pra- wo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego po przepracowaniu roku. Nazywa się to niekiedy pierwszym urlopem pracownika, choć oczywiście zasady jego nabycia dotyczą wszelkiego zatrudnienia Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 13 Art. 153 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy pracowniczego w  pierwszym roku kalendarzowym kariery zawodowej pracownika, a nie tylko u pierwszego pracodawcy. Przykład Pracownik był zatrudniony po raz pierwszy w styczniu 2013 roku. Oznacza to, że za- sady nabywania pierwszego urlopu zachowuje przez cały 2013 rok – niezależnie od tego, w ilu firmach w tym czasie pracuje. Z kolei osobę, która swoją pierwszą umowę o pracę podpisze w listopadzie 2013 roku, zasady te obejmą przez bardzo krótki czas – też do końca 2013 roku. Obaj pracownicy z dniem 1 stycznia 2014 r. nabędą prawo do pełnego wymiaru urlopu za 2014 rok (proporcjonalnego do wymiaru zatrudnienia w tym roku) – o ile nadal będą pracowali. Chodzi tu o pierwszy rok kalendarzowy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy, niezależnie np. od rodzaju umowy o pracę (np. na okres próbny, na czas określony, na czas nieokreślony) i niezależnie od wymiaru etatu. Natomiast wcześniejsze zatrudnienie na innej podstawie niż stosunek pracy, np. umo- wy zlecenia czy umowy o dzieło, nie daje prawa do potraktowania go jako zatrudnie- nie w pierwszym roku pracy. Niewykorzystany urlop nabyty w pierwszym roku zatrudnienia przechodzi na kolejny rok na normalnych zasadach, jako urlop zaległy, który trzeba wykorzystać do końca września kolejnego roku kalendarzowego. Nie różni się też, jeśli chodzi o zasady jego przedawnienia. Powstaje natomiast pytanie, czy można pracownikowi dać urlop na kredyt. Prawo tego nie zabrania i inspekcja pracy z pewnością nie będzie miała nic przeciwko temu, gdyż jest to działanie na korzyść pracownika. Jednak pracownik mógłby potem skutecznie za- żądać udzielenia urlopu w wymiarze wykraczającym ponad to, co mu się obowiązkowo należało w chwili udzielania urlopu. Warto więc uzyskać od pracownika pisemny wnio- sek o udzielenie urlopu z przyszłego wymiaru (do którego dopiero nabędzie prawo). Może też powstać inny problem. Jeśli pracodawca udzieli pracownikowi na kredyt więcej urlopu, niż mu aktualnie przysługuje, a następnie stosunek pracy rozwiąże się wcześniej, niż planowano przy jego udzielaniu, pracodawca nie odzyska już urlopu, którego udzielił w zbyt wysokim wymiarze. Przykład Pracownik jest zatrudniony po raz pierwszy w życiu od ponad dwóch miesięcy. Nabył więc dopiero prawo do 3,32 dnia urlopu (2/12 × 20 dni). Tymczasem na wniosek 14 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 153 pracownika pracodawca udzielił mu aż 10 dni urlopu, ściągając go z przyszłego urlo- pu za ten rok, który pracownik dopiero ma nabyć. Może tak postąpić, ale najlepiej, jeśli zażąda od pracownika pisemnego wniosku, że urlop jest udzielany z przyszłego wymiaru. Natomiast z pewnością nie można udzielić pracownikowi więcej urlopu wypoczynko- wego, niż pozostaje mu do wykorzystania w danym roku kalendarzowym. Chodzi tu o udzielenie urlopu, do którego pracownik nabędzie prawo dopiero w kolejnym roku kalendarzowym. W takim przypadku pracodawca, zamiast zaliczkowego urlopu na poczet przyszłorocznego urlopu, może np.: •   zaproponować  pracownikowi  wykorzystanie  urlopu  bezpłatnego  (udzielanego  na  pisemny wniosek pracownika) lub •   udzielić mu zwolnienia od pracy: płatnego (np. zwolnienia okolicznościowe, zwane  niekiedy „urlopem okolicznościowym”) lub niepłatnego (np. na załatwienie spraw prywatnych). Przepis nakazuje wyliczać pierwszy urlop od wymiaru urlopu przysługującego pra- cownikowi po przepracowaniu roku. Najczęściej pracownicy nabywają 1/12 z 20 dni, gdyż ich staż urlopowy rzadko (nawet z okresami zaliczanymi, np. nauki) przekracza 10 lat na koniec roku. Mogą się jednak zdarzyć wyjątkowe przypadki, gdy już na po- czątku zatrudnienia pierwszy urlop oblicza się z 26, a nie z 20 dni. Przykład Pracownik podjął pierwszą w życiu pracę w styczniu 2013 roku. Z dostarczonych przez niego dokumentów wynika, że 10-letni staż urlopowy osiągnie już w czerwcu 2013 roku, ponieważ wcześniej prowadził gospodarstwo rolne. Oznacza to, że jego pierwszy urlop będzie obliczany co miesiąc jako 1/12 z 26 dni (a nie z 20 dni) – także za okres styczeń – czerwiec. Będzie tak nawet w przypadku, gdy pracownik np. jest zatrudniony tylko na 3 miesiące i pracuje tylko do końca marca. Taki sposób obliczania narzuca bowiem przepis. Pierwszy urlop a zasada zaokrąglania do pełnego dnia W pierwszym roku pracy urlop liczy się zazwyczaj z 20 dni (1/12 z 20 dni to 1,66 dnia urlopu) lub ewentualnie z 26 dni (1/12 z 26 dni to 2,16 dnia urlopu). Za każdym razem otrzymujemy ułamek. Powstaje więc pytanie, czy należy ten wynik zaokrąglać do pełnego dnia? Otóż, w przypadku urlopu w pierwszym roku kalendarzowym pra- cy (w przeciwieństwie do tzw. urlopu proporcjonalnego) przepisy nie przewidują za- okrąglania niepełnego dnia urlopu w górę do pełnego dnia. Dlatego też zazwyczaj po miesiącu pracy pracownik nabywa prawo do urlopu w wymiarze 1,66 dnia urlopu = =13 godzin i 20 minut urlopu. Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 15 Art. 153 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Jeżeli więc pracownik pracuje 8 godzin dziennie i po nabyciu prawa do 1/12 wymiaru urlopu wykorzysta 8 godzin urlopu (1 dzień), to zostanie mu jeszcze 5 godzin i 20 minut, które może wykorzystać, biorąc urlop na część dnia, lub poczekać, aż nazbiera się więcej urlopu. Przykład Pracownik po raz pierwszy został zatrudniony 1 stycznia 2013 r. Po 15 czerwca chce skorzystać z urlopu. Licząc jego urlop, należy więc wziąć pod uwagę okres od 1 stycz- nia do 15 czerwca. W tym czasie pracownik nabędzie prawo do 1,66 dnia urlopu 31 stycznia, 28 lutego, 31 marca, 30 kwietnia i 31 maja. W dniu 15 czerwca będzie więc dysponował urlopem w wymiarze 5 × 1,66 = 8,3 dnia urlopu. Część autorów uważa, że aby uprościć sobie obliczenia, można (dobrowolnie) potrak- tować pracownika korzystniej i zaokrąglić niepełny urlop w górę do pełnego dnia. trzeba jednak wówczas pilnować, aby urlop pracownika nie przekroczył w sumie 20 dni w skali roku. Przykład Pracownik podejmuje pierwszą pracę 1 stycznia 2013 r. Jego staż urlopowy nie prze- kracza 10 lat. W dniu 15 czerwca ma prawo do 8,3 dnia urlopu. Można mu więc udzie- lić 9 dni urlopu. Następnie można w ten sam sposób zaokrąglać mu w górę każdy kolejny urlop z 2013 roku. Jeśli jednak zaokrąglenia spowodowałyby, że np. cały urlop za 2013 rok miałby wynieść 22 dni, należy go obniżyć do 20 dni. Niektórzy uważają, że można także udzielić urlopu na kredyt (o czym już była mowa wcześniej), jednakże z wyraźnym zaznaczeniem, najlepiej we wniosku urlopowym, że urlop jest udzielony na takiej właśnie zasadzie. Moment nabycia kolejnych części urlopu Przy liczeniu upływu terminu wymaganego do nabycia określonych uprawnień pra- cowniczych (w tym prawa do urlopu) wskazać należy na wyrok SN z 21 maja 1991 r. (I PZP 16/91), zgodnie z którym upływ terminu następuje w tych przypadkach w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dniowi, w któ- rym liczenie terminu rozpoczęto. Jeśli pracownik nawiązuje stosunek pracy: •   pierwszego dnia miesiąca – uważa się, że pierwszy urlop pracownik nabywa w ostat- nim dniu miesiąca, •   w trakcie miesiąca – pracownik uzyska urlop w dniu, który poprzedza dzień odpo- wiadający dacie nawiązania stosunku pracy. 16 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 153 Dzień podjęcia pracy (przykładowo) Dni nabycia prawa do kolejnych części urlopu 1 stycznia 5 stycznia 31 stycznia, 28 lutego, 31 marca itd. aż do 31 grudnia 4 lutego, 4 marca, 4 kwietnia itd. aż do 4 grudnia (za okres 5–31 grudnia pracownik nie nabędzie urlopu) Niepełny miesiąc pracy Często się zdarza, że pracownikowi w pierwszym roku kalendarzowym pracy pozo- staje niepełny miesiąc zatrudnienia. W takim przypadku pracownik wcale nie nabywa prawa do urlopu wypoczynkowego za taki miesiąc. Przykład Jeśli pracownik zostanie zatrudniony 4 stycznia, prawo do pierwszego urlopu nabę- dzie 3 lutego, 3 marca, 3 kwietnia itd. aż do 3 grudnia. Pracownik nie nabędzie wcale urlopu za czas pomiędzy 4 a 31 grudnia (natomiast 1 stycznia nabędzie cały wymiar urlopu za kolejny rok, jeżeli będzie zatrudniony). Przykład Pracownik jest zatrudniony po raz pierwszy w życiu na czas określony od 1 do 25 stycznia. Nie nabędzie więc wcale urlopu u tego pracodawcy. Podobnie byłoby, gdyby był po raz pierwszy zatrudniony np. na czas nieokreślony, ale dopiero od 3 grudnia – wówczas za grudzień nie otrzyma wcale urlopu, a dopiero od 1 stycznia ma prawo do 20 dni urlopu już za kolejny rok kalendarzowy. Przykład Pracownik został zatrudniony po raz pierwszy 1 stycznia i pracuje do końca roku. Prawo do kolejnych odcinków po 1,66 dnia urlopu nabywa zawsze w ostatnim dniu miesiąca. Prawo do 1/66 dnia urlopu za okres 1 grudnia – 31 grudnia nabędzie dopiero 31 grudnia. Nawet jeśli weźmie w tym dniu urlop, nie będzie więc w stanie w całości go wykorzystać (zostanie mu bowiem co najmniej 0,66 dnia urlopu). Je- żeli więc kontynuuje zatrudnienie, będzie mógł wykorzystać pozostały urlop w ko- lejnym roku jako urlop zaległy. Jeśli zaś strony z dniem 31 grudnia kończą współ- pracę, trzeba będzie zapłacić ekwiwalent za niewykorzystaną, lecz przysługującą część urlopu. Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 17 Art. 153 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Kilku pracodawców w ciągu roku Niezależnie od tego, ilu pracodawców ma pracownik w pierwszym roku kalendarzowym pracy, zasady dotyczące pierwszego urlopu w karierze obowiązują aż do końca roku. O po- przednim zatrudnieniu można się dowiedzieć np. ze świadectwa pracy (urlop z pierwszego roku pracy wskazuje się tak samo, jak każdy inny – w ust. 4 pkt 1 świadectwa). Uwaga: jeśli pracownik był zatrudniony u kolejnych pracodawców tylko przez część miesiąca, prawo do pierwszego urlopu nabędzie dopiero po 30 dniach pracy. Należy więc zsumować dni pracy u wszystkich pracodawców. Przykład Pracownik został zatrudniony 3 marca w firmie A i pracował tam do końca maja. Na- stępnie zatrudnił się od 6 czerwca u pracodawcy B. Oznacza to, że: • w firmie A nabył prawo do 2/12 rocznego wymiaru urlopu, • w firmie B już w pierwszym dniu zatrudnienia nabędzie 1/12 rocznego wymiaru urlo- pu (wtedy upłynie bowiem 30 dni pracy po doliczeniu 29 dni pracy u pracodawcy A, za które pracownik nie nabył urlopu). Jeśli jednak nie było przerw między pracą u poprzedniego i kolejnego pracodawcy, można nie sumować poszczególnych dni urlopu. W takim przypadku wystarczy przy- jąć zwykłą zasadę, że pracownik nabywa urlop w dniu, który poprzedza dzień odpo- wiadający datą pierwszemu dniowi zatrudnienia. Przykład Pracownik 3 marca został zatrudniony w firmie A i przepracował tam do końca maja. Następnie, od 1 czerwca zatrudnił się w firmie B. Można przyjąć, że u pracodawcy B prawo do 1/12 rocznego wymiaru urlopu pracownik nabędzie 2 czerwca (gdyż pierw- sze zatrudnienie rozpoczęło się 3 marca). Urlop na żądanie w pierwszym roku pracy W  pierwszym roku pracy – tak jak w  każdym innym – pracownik może wziąć w 4 dniówki robocze urlopu na żądanie. Pod warunkiem jednak że nabył już prawo do takiej ilości urlopu. Przykład Pracownik po miesiącu nabywa dopiero 1,66 dnia urlopu. Po nabyciu tego urlopu może więc skorzystać z dwóch dniówek urlopu na żądanie, z tym że: 18 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 154 – w pierwszym dniu może żądać całodniowego urlopu, – w drugim dniu może zażądać udzielenia najwyżej kilku godzin urlopu – gdyż nie przysługuje mu jeszcze pełny drugi dzień urlopu. Pracownik wykorzysta natomiast w ten sposób 2 dniówki urlopu na żądanie. Ozna- cza to, że w tym trybie w danym roku kalendarzowym może wziąć już nie więcej niż 2 kolejne dniówki. Art. 154. § 1. Wymiar urlopu wynosi: 1) 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat, 2) 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat. § 2. Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. § 3. Wymiar urlopu w danym roku kalendarzowym, ustalony na podstawie § 1 i 2, nie może przekroczyć wymiaru określonego w § 1. KOMeNtaRZ: Roczny wymiar urlopu jest uzależniony od stażu pracy danego pracownika i wy- nosi 26 lub 20 dni – w  zależności od tego, czy staż pracy danego pracownika przekracza 10 lat, czy też nie. Przepisy jednak przewidują, że do 10-letniego stażu pracy należy wliczać także wiele innych okresów, przede wszystkim okresy po- przedniego zatrudnienia i okresy nauki (więcej na ten temat – patrz: komentarz do art. 154[1] i 155). Roczny wymiar urlopu może także ulec proporcjonalnemu zmniejszeniu, w przypad- ku gdy pracownik jest zatrudniony tylko przez część roku (patrz: komentarz do art. 155[1]) lub gdy wraca do pracy po trwającym co najmniej miesiąc okresie niektórych usprawiedliwionych nieobecności w pracy, takich jak np. urlop wychowawczy czy bez- płatny (na ten temat – patrz: komentarz do art. 155[2]). Może również zmienić się w związku ze zmianą wymiaru czasu pracy w trakcie roku kalendarzowego (np. z peł- nego na niepełny lub odwrotnie). O tym, jak udzielać urlopu w roku, w którym pracownik zyskuje prawo do dodat- kowych 6 dni urlopu (czyli w roku, w którym upływa mu 10-letni staż pracy, wraz Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 19 Art. 154 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy z ewentualnymi okresami zaliczanymi do niego), można przeczytać w komentarzu do art. 158. Przeliczanie wymiaru urlopu na godziny i jego udzielanie Liczba 20 lub 26 dni urlopu nie musi oznaczać, że pracownik zawsze faktycznie sko- rzysta z takiej liczby dni urlopowych. Określa ona bowiem jedynie roczny wymiar urlopu. Na jej podstawie można (po pomnożeniu przez 8 godzin lub inną, niższą nor- mę, np. przez 7 godzin w przypadku niektórych niepełnosprawnych) określić godzi- nową pulę urlopu na dany rok (godzinowy wymiar urlopu). Natomiast samo udzielanie urlopu to zupełnie odrębna kwestia. Urlopu udziela się bowiem na tyle godzin, ile pracownik miał do przepracowania danego dnia, zgodnie z jego harmonogramem czasu pracy. Za każdy dzień urlopu odejmuje się więc z rocz- nej (godzinowej) puli urlopowej tyle godzin urlopu, ile pracownik miałby tego dnia przepracować, gdyby nie skorzystał z urlopu. Przykład W przypadku pracownika: – uprawnionego do 20 dni urlopu roczna pula godzinowa urlopu wynosi 160 godzin (20 dni × 8 godzin), – uprawnionego do 26 dni urlopu roczna pula godzinowa urlopu wynosi 208 godzin (26 dni × 8 godzin). Załóżmy, że pracownik jest uprawniony do 26 dni urlopu i pracuje w systemie równo- ważnym: w poniedziałki i we wtorki po 12 godzin, w środy i czwartki po 8 godzin, a piąt- ki ma wolne. Jeśli ten pracownik skorzysta z urlopu w dniach poniedziałek – środa, to choć wykorzysta tylko 3 kalendarzowe dni urlopu, z jego puli urlopowej wynoszącej 208 godzin, należy odjąć aż 32 godziny. Tyle bowiem przepracowałby, gdyby w tych dniach wykonywał pracę (12 godzin + 12 godzin + 8 godzin = 32 godziny). A zatem po wykorzystaniu tych 3 dni urlopu pozostanie pracownikowi do wykorzystania jeszcze 176 godzin urlopu za ten rok kalendarzowy. Pula godzinowa urlopu pracownika jest oczywiście uzależniona (tak jak wymiar jego urlopu wyrażony w dniach) od okresu zatrudnienia w trakcie roku i od wystąpienia okresów pomniejszających urlop w danym roku (art. 155[1]–155[2] Kodeksu pracy). Zależy także od wymiaru czasu pracy (patrz: poniżej). Jest natomiast niezależna od systemu czy rozkładu czasu pracy, w jakim jest zatrudniony pracownik. Przykład Pula godzinowa pracownika, który pracuje w systemie równoważnym, będzie iden- tyczna, jak pracownika zatrudnionego w podstawowym systemie czasu pracy – o ile 20 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 154 oczywiście obaj przepracowali cały rok i mają taki sam wymiar etatu. Natomiast obaj ci pracownicy mogą mieć różną liczbę godzin odejmowanych z puli urlopowej za 1 dzień urlopu – w zależności od tego, ile godzin w danym dniu mieli przepracować. Przepisy nie przesądzają, czy w informacji o warunkach zatrudnienia należy podać liczbę dni urlopu, czy też liczbę godzin urlopu. Wydaje się, że korzystniejsze może być podanie liczby godzin urlopu, gdyż usunie to ewentualne wątpliwości w przypadku, gdy za 1 dzień urlopu pracodawca miałby odjąć inną liczbę godzin niż 8. Przykład Pracownik jest zatrudniony na 1/2 etatu i ma ponad 10-letni staż urlopowy. Ma zatem prawo do 13 dni urlopu w ciągu roku (co daje 104 godziny urlopu). W informacji o wa- runkach zatrudnienia można więc wskazać, że pracownik ma prawo do: – 13 dni urlopu albo – 104 godzin urlopu. Oba zapisy będą prawidłowe. W świadectwie pracy – dni i godziny urlopu oraz ekwiwalent. W przypadku ustania stosunku pracy należy zamieścić w świadectwie pracy informację o urlopie. W ust. 4 pkt 1 świadectwa podaje się dni i godziny wykorzystanego urlopu oraz liczbę dni i godzin, za jakie wypłacono ekwiwalent urlopowy. Wyodrębnia się także dni i godziny urlopu na żądanie. Dotyczy to jedynie urlopu z roku kalendarzowego, w którym zatrudnienie ustało. Nie podaje się więc niewykorzystanego urlopu z poprzednich lat. WZóR Zapis w świadectwie pracy: „4.1) wykorzystał(-a) urlop wypoczynkowy w wymiarze: 7 dni (56 godzin), w tym: 1 dzień (8 godzin) urlopu na żądanie, wypłacono ekwiwalent pieniężny za 2 dni urlopu (16 godzin)”. W ust. 4 pkt 1 świadectwa wpisuje się jedynie urlop wypoczynkowy. Inne urlopy, np. szkoleniowy lub z tytułu niepełnosprawności, wykazuje się w ust. 4 pkt 9 świadectwa. taka zasada obowiązuje pomimo faktu, że np. urlopu niepełnosprawnego udziela się na takich samych zasadach, jak zwykłego urlopu wypoczynkowego. Urlop niepełno- sprawnego to w zasadzie nic innego jak zwiększenie o 10 dni zwykłego urlopu wypo- czynkowego. Jednak w świadectwie oba te urlopy wpisuje się w osobnych rubrykach (ust. 4 pkt 1 i ust. 4 pkt 9). Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 21 Art. 154 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Przykład Pracownik niepełnosprawny w stopniu umiarkowanym ma prawo do 26 dni urlopu pod- stawowego i 10 dni urlopu dodatkowego – razem 36 dni urlopu. Wykorzystał 15 dni. Przepisy nie przesądzają, jak to rozpisać w świadectwie pracy (która część to zwykły urlop, a która – urlop niepełnosprawnego). Zależy to od wniosków urlopowych pracownika. Jeśli wynika z nich, że te 15 dni to był zwykły urlop wypoczynkowy, to tak należy go oznaczyć w świadectwie. Jednak pra- cownik nie musi deklarować, o który rodzaj urlopu chodzi. Jeżeli więc tego nie wskazał, istnieje dowolność – można wykorzystane 15 dni w całości oznaczyć jako urlop zwykły albo np. 10 dni urlopu zwykłego i 5 dni urlopu dodatkowego. Nie zaznacza się też w żaden sposób faktu, że pracownik nabywa w danym roku pra- wo do dodatkowego urlopu (6 dni). Pracodawca rozlicza się po prostu z całego urlo- pu, jaki przysługuje pracownikowi na dzień ustania stosunku pracy (z 20 lub 26 dni). Uwaga: po zmianie zasad wydawania świadectw pracy w związku z umowami termi- nowymi może wystąpić konieczność wydania świadectwa pracy, mimo że stosunek pracy trwa nadal (po 24 miesiącach od zawarcia pierwszej z umów terminowych). W przypadku gdy ustaje jedna z umów terminowych, a strony zamierzają bezpośred- nio po niej nawiązać kolejną i porozumieją się, że urlop nabyty w trakcie trwania po- przedniej umowy zostanie wykorzystany w trakcie trwania kolejnej umowy o pracę, przygotowując świadectwo pracy, warto dla bezpieczeństwa ten fakt w nim odnotować (choć przepisy nie nakładają wprost takiego obowiązku). Przykład Po 3-miesięcznej umowie o pracę na okres próbny strony zawierają roczną umowę na czas określony. Umawiają się (zgodnie z art. 171 § 3 Kodeksu pracy), że urlop nabyty w trakcie trwania pierwszej z umów zostanie wykorzystany przy kolejnej umowie. Bez takiego porozumienia trzeba wypłacić ekwiwalent za pierwszą umo- wę, jest więc ono konieczne. Natomiast nie trzeba odnotowywać go w świadectwie pracy. Niemniej jednak warto wpisać w ust. 4 pkt 1 świadectwa: „(…) pracownikowi przysługuje 7 dni urlopu wypoczynkowego (56 godzin), na podstawie art. 171 § 3 Kodeksu pracy uzgodniono wykorzystanie tego urlopu w ramach kolejnej umowy o pracę”. Może się także zdarzyć, że pracodawca wystawia zbiorcze świadectwo pracy po umo- wach terminowych już dawno zakończonych. Powstaje wątpliwość, z którego urlopu wypoczynkowego rozliczać się w takim świadectwie. Odpowiedź brzmi – z urlopu z tego roku, w którym ustała ostatnia z umów terminowych objętych takim świa- dectwem pracy. Z punktu widzenia praktyki nie ma to większego sensu, niemniej jednak konstrukcja przepisów zmusza do takiego wniosku. 22 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 154 Przykład Strony zawarły umowę na okres próbny: maj – lipiec 2011 roku. Następnie podpisały umowę na roczny czas określony: sierpień 2011 roku – lipiec 2012 roku. Od sierpnia 2012 roku kontynuują zatrudnienie na czas nieokreślony. Pod koniec kwietnia 2013 roku pracodawca przypomniał sobie, że musi – zgodnie z obecnymi przepisami – wy- dać świadectwo pracy za obie dawno zakończone umowy terminowe. W tym przypadku w takim zbiorczym świadectwie należy rozliczyć się tylko z urlopu za 2012 rok (i to tylko z nabytego w trakcie umowy na czas określony), mimo że samo świadectwo wystawia się już w 2013 roku. Wszystko dlatego, że ostatnia umowa obję- ta świadectwem zakończyła się w 2012 roku. Urlop pracownika niepełnoetatowego Wymiar urlopu wypoczynkowego (zarówno wyrażony w dniach, jak i obliczona na jego podstawie pula godzinowa urlopu) zależy od wymiaru czasu pracy, w jakim pra- cownik jest zatrudniony (wymiaru etatu). Jeśli jest zatrudniony na część etatu, przysłu- gujący mu urlop będzie odpowiednio zmniejszony (podobnie jak pula godzin urlopu). Natomiast udzielanie urlopu w każdym przypadku podlega tej samej zasadzie – urlopu udziela się, zdejmując z puli urlopu tyle godzin, ile pracownik przepracowałby w dniu, w którym korzysta z urlopu, gdyby wówczas pracował. Obliczając wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika zatrudnionego na nie- pełny etat, należy pomnożyć wymiar urlopu przysługujący ze względu na okres zatrudnienia przez ułamek etatu, a otrzymany wynik zaokrąglić w górę do pełnego dnia. Przykład Pracownik zatrudniony jest na 1/4 etatu. Ma ponad 10-letni staż urlopowy. Jego wy- miar urlopu wylicza się następująco: • 1/4 × 26 dni = 6,5, w zaokrągleniu 7 dni urlopu, • 7 dni urlopu × 8 godzin = 56 godzin urlopu. aby ułatwić obliczenia wymiaru urlopu pracownika niepełnoetatowego, można zasto- sować tabelę ukazującą wymiar urlopu dla najczęściej występujących wymiarów etatu (na następnej stronie). Liczba godzin urlopu pracownika niepełnoetatowego, czyli tzw. pula urlopowa, zależy od stażu pracy i wymiaru etatu, natomiast jest niezależna od systemu i rozkładu czasu pracownika. System i rozkład mają natomiast wpływ na liczbę dni wolnych z tytułu urlopu. Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 23 Art. 154 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Urlop proporcjonalny w przypadku najpopularniejszych wymiarów etatu Wymiar etatu Wymiar urlopu przy pełnym etacie 1/4 1/3 1/2 2/3 3/4 7/8 20 dni 26 dni 20 dni 26 dni 20 dni 26 dni 20 dni 26 dni 20 dni 26 dni 20 dni 26 dni Wymiar urlopu niepełnoetatowca 5 dni (40 godzin) 7 dni (56 godzin) 7 dni (56 godzin) 9 dni (72 godziny) 10 dni (80 godzin) 13 dni (104 godziny) 14 dni (112 godzin) 18 dni (144 godziny) 15 dni (120 godzin) 20 dni (160 godzin) 18 dni (144 godziny) 23 dni (184 godziny) Przykład Każdy pracownik zatrudniony na 1/2 etatu ze stażem pracy niższym niż 10 lat ma prawo do 10 dni urlopu (1/2 × 20 dni = 10 dni). Po przeliczeniu na godziny daje to pulę urlopową wynoszącą 80 godzin (10 dni × 8 godzin). A to, ile faktycznie dni urlopu otrzy- ma pracownik, zależy już od jego systemu i rozkładu czasu pracy. A zatem: • jeśli pracuje codziennie po 4 godziny 5 razy w tygodniu, każdy dzień urlopu pomniej- sza mu pulę urlopową o 4 godziny, • jeśli zaś wykonuje pracę w poniedziałki i we wtorki po 8 godzin, a w środę po 4 godzi- ny (czwartek i piątek są wolne), to urlop w każdy wtorek pomniejsza pulę urlopową o 8 godzin, a urlop w każdą środę pomniejsza pulę o 4 godziny. W drugim przypadku pracownik będzie miał mniejszą liczbę faktycznych dni urlopu. Jed- nak nie ma on gorszej sytuacji, ponieważ ma wolne czwartki i piątki, a zatem obaj pra- cownicy, gdyby wzięli urlop na cały tydzień, mieliby odjęte po 20 godzin z puli urlopowej. Niepełny etat i praca przez część roku – liczenie proporcji Często się zdarza, że pracownik niepełnoetatowy jest zatrudniony tylko przez część roku. Należy wówczas dwukrotnie obniżyć proporcjonalnie wymiar urlopu. Najpierw 24 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 154 przelicza się urlop proporcjonalnie do wymiaru zatrudnienia pracownika (czyli do wymiaru etatu). Następnie można obniżyć otrzymany wynik proporcjonalnie do okre- su zatrudnienia w danym roku kalendarzowym. Przykład Pracownica mająca ponad 10-letni staż urlopowy zostaje zatrudniona 1 października na 1/2 etatu. Jej wymiar urlopu za 2013 rok oblicza się następująco: • 26 dni × 1/2 etatu = 13 dni, • 13 dni × 3/12 (październik – grudzień 2012 roku) = 3,25, w zaokrągleniu 4 dni urlopu. Gdyby ta sama pracownica została zatrudniona 15 września, jej wymiar urlopu powi- nien być obliczony następująco: • 26 × 1/2 etatu = 13 dni, • 13 dni × 4/12 (połowę września zaokrągla się do pełnego miesiąca) = 4,33, w za- okrągleniu 5 dni urlopu. Uwaga: w tym drugim przypadku pracodawca uwzględnia wrzesień tylko wówczas, gdy wcześniej, między 1 a 15 września, pracownica nie była zatrudniona w innej firmie (w przeciwnym razie urlopu za wrzesień udzielałby poprzedni pracodawca). Urlop niepełnoetatowca zmieniającego pracodawcę w trakcie roku Gdyby pracownik zatrudniony na część etatu kilkakrotnie w ciągu roku kalendarzo- wego zmieniał pracę i każdy kolejny pracodawca zaokrąglałby mu niepełny dzień urlo- pu w górę, mogłoby to doprowadzić do przekroczenia wymiaru urlopu określonego w § 1 art. 154 (czyli 20 lub 26 dni). Dlatego wprowadzono ograniczenie, że wymiar urlopu w  danym roku kalendarzowym, ustalony dla pracownika zatrudnionego na część etatu, nie może przekroczyć 20 lub 26 dni. Dotyczy to jednak wymiaru urlopu, a nie liczby dni wolnych z tytułu urlopu. Przykład Pracownica jest zatrudniona na 1/4 etatu i ma staż pracy powyżej 10 lat. Jej wymiar urlopu wypoczynkowego to: 6,5 dnia, po zaokrągleniu 7 dni (1/4 etatu × 26 dni), czyli 56 godzin (7 dni × 8 godzin). Pracuje 5 dni w tygodniu po 2 godziny. Przysługujące jej 7 dni (56 godzin) urlopu wykorzysta w ciągu 28 dniówek pracy po 2 godziny. Nie trzeba jej odbierać dwóch dniówek urlopu, żeby było 26. Zasada nieprzekraczania wymiaru urlopu na cały rok kalendarzowy nie dotyczy dni wolnych z tytułu urlopu. Nie należy dokładać urlopu, jeżeli danemu pracownikowi wychodzi mniej dniówek urlopowych, niż wynosi liczba wymiarowych dni urlopu. Urlopu udziela się bowiem Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 25 Art. 154 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy tylko na dni pracy. Jeśli więc w danym dniu pracownik miał pracować dłużej, wyko- rzysta więcej urlopu. Przykład Pracownik jest zatrudniony na 3/4 etatu, ma staż pracy niższy niż 10 lat. Zatem wymiar jego urlopu wypoczynkowego wynosi: 15 dni (3/4 × 20 dni), czyli 120 godzin (15 dni × × 8 godzin). Pracownik ten jest zatrudniony w systemie równoważnego czasu pracy i pracuje 2 razy w tygodniu po 12 godzin oraz raz w tygodniu przez 6 godzin. Przysługujące mu 15 dni (120 godzin) urlopu wykorzysta w ciągu 12 dniówek roboczych (8 dni × 12 godzin i 4 dni × 6 godzin). Mimo że wymiar jego urlopu to 15 dni, a liczba dni wolnych z tytułu urlopu to tylko 12 dniówek – nie należy doliczać temu pracownikowi żadnych dodatkowych dni urlo- pu. Pracownik nie będzie pokrzywdzony – gdyż wykorzysta tyle samo godzin urlopu, co pracownik pracujący codziennie po 8 godzin – tyle że w innym czasie. Udzielanie pracownikowi niepełnoetatowemu urlopu na część dnia Zasada udzielania urlopu na pełne dni pracy oznacza, że niezależnie od tego, jaki jest rozkład czasu pracy pracownika niepełnoetatowego (np. od poniedziałku do piątku po 4 godziny albo 2 razy w tygodniu po 8 godzin i raz po 4 godziny), i tak urlopu udziela się w ten sposób, że z puli urlopowej (która zależy od wymiaru etatu) zdejmuje się tyle godzin, ile pracownik miał w danym dniu przepracować. Przykład Jeżeli pracownik pracuje na 1/2 etatu i ma prawo do 13 dni urlopu, pula urlopowa wy- nosi 104 godziny (13 × 8 dni). Załóżmy, że pracownik jest zatrudniony w poniedziałki i wtorki na 8 godzin, w środy na 4 godziny, a czwartki i piątki ma wolne. Jeśli weźmie urlop na poniedziałek, należy mu od 104 godzin odjąć 8 godzin, co da 96 godzin pozo- stałego do wykorzystania urlopu. Zwykle nie można więc udzielić urlopu na część dnia pracy. Od tej zasady jest jednak wyjątek – kiedy wymiar urlopu, który został jeszcze pracownikowi do wykorzysta- nia, jest niższy niż liczba godzin zaplanowanych do przepracowania w dniu, na który pracownik chce wykorzystać urlop. W takiej sytuacji należy udzielić pracownikowi urlopu na fragment dnia pracy, tj. tylko na te godziny, które mu pozostały do wyko- rzystania z ogólnej puli urlopu, a nie na cały dzień. 26 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 154 Przykład Pracownik zatrudniony na 1/2 etatu ma prawo do 13 dni urlopu (104 godzin) rocznie. Jest zatrudniony w poniedziałki i we wtorki na 8 godzin, a w środy na 4 godziny. Na koniec roku okazało się, że wykorzystał 100 godzin urlopu i zostały mu 4 godziny. W takiej sytuacji można udzielić 4 godzin urlopu także w dniu, w którym pracownik ma zaplanowane 8 godzin pracy (czyli pracownik przyjdzie do pracy tylko na 4 godzi- ny). Ponieważ Kodeks pracy nie reguluje szczegółowo takiej sytuacji, to pracodawca z pracownikiem ustalają, że pracownik ma w ramach takiego urlopu udzielonego na część dniówki np. 4 godziny wcześniej wyjść z pracy albo przyjść do pracy o 4 godziny później. Zmiana wymiaru etatu w trakcie roku kalendarzowego – liczenie proporcji W razie zmiany wymiaru etatu w trakcie roku kalendarzowego przyjmuje się, że urlop należy obliczyć proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w ciągu roku kalendarzowe- go na poszczególnych etatach. Wprawdzie Kodeks pracy tego nie stanowi, ale należy przyjąć, że przy zwiększaniu lub redukcji wymiaru etatu trzeba stosować konsekwent- nie zasady podobne jak przy udzielaniu urlopu proporcjonalnego. a zatem niepeł- ny dzień urlopu trzeba zaokrąglać w górę do pełnego dnia, a niepełny kalendarzowy miesiąc – w górę do pełnego miesiąca. W ten sposób pracownik zyskuje na kolejnych zaokrągleniach. Przykład Pracownik, który ma prawo do 26 dni urlopu, był zatrudniony od 1 stycznia 2013 r. na cały etat. W wyniku porozumienia zmieniającego od 1 sierpnia 2013 r. do końca 2013 roku pracuje na 1/3 etatu. Najpierw trzeba ustalić wymiary urlopu dla obu tych części roku, a następnie zsumo- wać oba wyniki. 1. Pierwszy okres to czas od 1 stycznia 2013 r. do 31 lipca 2013 r. (7 miesięcy) • Wymiar etatu pracownika: cały etat. • Wymiar urlopu wypoczynkowego dla pełnego etatu: 26 dni. • Wymiar urlopu proporcjonalnego: 7/12 × 26 dni = 15,16, po zaokrągleniu w górę 16 dni. • Rozliczenie urlopu: 16 dni × 8 godz. = 128 godz. 2. Drugi okres roku kalendarzowego to okres od 1 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (5 miesięcy) • Wymiar etatu pracownika: 1/3. • Wymiar urlopu wypoczynkowego dla pracownika zatrudnionego na 1/3 etatu: 1/3 × 26 dni = 8,66, po zaokrągleniu w górę 9 dni. Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory 27 Art. 154 Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy • Wymiar urlopu proporcjonalnego: 5/12 (ponieważ pracownik był zatrudniony na 1/3 etatu przez 5 miesięcy roku kalendarzowego) × 9 dni = 3,75, po zaokrągleniu w górę 4 dni. • Rozliczenie urlopu: 4 dni × 8 godz. = 32 godz. Łącznie w 2013 roku pracownikowi przysługuje 20 dni urlopu (16 dni + 4 dni = 20 dni). Zmiana wymiaru etatu w trakcie miesiąca Do zmiany etatu może dojść także w trakcie miesiąca kalendarzowego. Kodeks pra- cy nie wskazuje wyraźnie, jak w takiej sytuacji obliczyć wymiar urlopu pracownika. Praktyka może być więc różna. Przykładowo: Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej proponuje, aby wziąć pod uwagę wymiar etatu pracownika na pierwszy dzień miesią- ca kalendarzowego i do takiego wymiaru zaliczać cały miesiąc. Dla tej zasady nie ma znaczenia, że pracownik przechodzi z większego etatu na mniejszy albo z mniejszego na większy. Można także zastosować korzystniejszą dla pracownika (a zatem bezpieczniejszą dla pracodawcy) interpretację i „przełomowy” miesiąc zaliczyć do miesięcy z wyższym wymiarem etatu. Przykład Pracownik z dniem 7 września przechodzi z 1/2 etatu na pełny etat. Zgodnie z inter- pretacją ministerstwa pracy należałoby uznać, że pracownik przez 9 miesięcy (łącznie z wrześniem) pracował na 1/2 etatu, a przez 3 miesiące na cały etat. Natomiast gdyby pracodawca chciał przyjąć rozwiązanie korzystniejsze dla pracowni- ka, mógłby zaliczyć wrzesień do tej części roku kalendarzowego, w której pracownik był zatrudniony na cały etat. W takiej sytuacji przyjmuje się, że pracownik od stycznia do sierpnia, tj. przez 8 miesięcy, pracował na pół etatu, a przez kolejne 4 miesiące na cały etat. Urlop na żądanie a wymiar etatu pracownika Każdy pracownik ma prawo do 4 dni tzw. urlopu na żądanie. Nie jest to dodatkowy urlop, a tylko inny tryb udzielenia części przysługującego zwykłego urlopu wypoczynkowego. Oznacza to, że nie przelicza się ich na godziny i nie obniża się proporcjonalnie do wymiaru etatu. W związku z tym pracownik niepełnoetatowy także ma 4 dniówki urlopu na żąda- nie – niezależnie od wymiaru etatu. Jedynym wyjątkiem jest sytuacja, gdy wymiar etatu pracownika jest na tyle niski, że nie nazbierają się mu nawet 4 dniówki urlopu. 28 Urlopy 2013. Przykłady, wyliczenia, wzory Dział VII Kodeksu pracy – Urlopy Art. 154 Przykład Pracownik jest zatrudniony na 1/2 etatu i pracuje po 8 godzin w poniedziałki i we wtorki oraz po 4 godziny w środy. Jeśli weźmie urlop na żądanie na poniedziałek, wtorek i środę, to z puli urlopowej „zdejmuje się” mu 20 godzin (8 + 8 + 4), a jed- nocześnie uznaje się, że wykorzystał 3 z 4 dni urlopu na żądanie w danym roku kalendarzowym. Przykład Pracownik z 10-letnim stażem pracy jest zatrudniony na 1/32 etatu. Przychodzi do pra- cy raz w miesiącu na cały dzień. Przysługuje mu zatem 1 dzień (1/32 × 26 dni = 0,81, w zaokrągleniu 1), czyli 8 godzin urlopu. Ten jeden dzień może wykorzystać w trybie na żądanie. 6 dni urlopu uzupełniającego a niepełny etat – kolejność liczenia proporcji Pracownikowi niepełnoetatowemu, który w ciągu roku nabywa prawo do urlopu uzu- pełniającego, czyli takiemu, który osiąga 10-letni staż pracy wraz z okresami zalicza- nymi, należy ustalić proporcję do wymiaru etatu z uwzględnieniem również urlopu uzupełniającego. Postępuje się w sposób następujący: w dniu nabycia urlopu uzupełniającego trzeba od nowa przemnożyć urlop (teraz już 26
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Urlopy 2013 przykłady, wyliczenia, wzory
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: