Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00053 005964 13249209 na godz. na dobę w sumie
Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki - ebook/pdf
Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 356
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Język publikacji: polski
ISBN: 9788323391418 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Pierwsza w polskojęzycznej literaturze naukowej monografia w całości poświęcona instytucji Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki. Po omówieniu podstawowych zagadnień związanych z konstytucyjną pozycją urzędu, roli urzędu jako sukcesora Prezydenta, statusu ustrojowego Wiceprezydenta zarówno w ustawodawczym, jak i wykonawczym segmencie władzy, autor analizuje rolę selekcji kandydata na Wiceprezydenta jako tego czynnika, który odgrywa pierwszorzędną rolę w praktyce politycznej, mając kluczowy wpływ na sposób i zakres zadań, jakie konkretnemu wiceprezydentowi będą powierzane w przyszłej prezydenckiej administracji.


„Jest to dzieło oryginalne zarówno z perspektywy założonych hipotez naukowych, jak i zastosowanych metod i technik badawczych. To jednocześnie pierwsze opracowanie w języku polskim przybliżające historyczną i współczesną pozycję urzędu Wiceprezydenta w amerykańskim systemie władzy. Na uwagę zasługuje wielopłaszczyznowe ujęcie badawcze, dzięki któremu czytelnik poznaje z jednej strony genezę urzędu, ewolucję jego pozycji ustrojowej oraz strukturę instytucjonalną, z drugiej zaś praktykę funkcjonowania amerykańskich wiceprezydentów od roku l 976, kiedy nastąpiły poważne zmiany w wymiarze instytucjonalnym. Autor konfrontuje liczne koncepcje i założenia teoretyczne odnoszące się do ustrojowej pozycji wiceprezydentury, przeprowadzając dogłębną analizę praktyki politycznej ostatnich kilkudziesięciu lat i definiując najważniejsze przyczyny współczesnej pozycji ustrojowej tego urzędu'.

Z recenzji dr. hab. Pawia Laidlera

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Seria: Prace Amerykanistyczne Uniwersytetu Jagiellońskiego Redaktor naukowy serii: prof. dr hab. Andrzej Mania RECENZENT dr hab. Paweł Laidler PROJEKT SERII Maciej Kwiatkowski OPRACOWANIE GRAFICZNE OKŁADKI Marcin Bruchnalski Zdjęcie na okładce przedstawia ofi cjalną rezydencję Wiceprezydenta w Naval One Observatory Circle w Waszyngtonie. Zdjęcie pochodzi ze zbiorów własnych autora. Publikacja dofi nansowana przez Uniwersytet Jagielloński ze środków Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politycznych oraz Fundacji Bratniak © Copyright by Maciej Turek Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Wydanie I, Kraków 2014 All rights reserved Niniejszy utwór ani żaden jego fragment nie może być reprodukowany, przetwarzany i rozpowszechniany w jakikolwiek sposób za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych oraz nie może być przechowywany w żadnym systemie informatycznym bez uprzedniej pisemnej zgody Wydawcy. ISBN 978-83-233-3788-1 www.wuj.pl Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego Redakcja: ul. Michałowskiego 9/2, 31-126 Kraków tel. 12-663-23-81, tel./fax 12-663-83-01-98 Dystrybucja: tel. 12-631-01-97, tel./fax 12-631-01-98 tel. kom. 506-006-674, e-mail: sprzedaz@wuj.pl Konto: PEKAO SA, nr 80 1240 4722 1111 0000 4856 3325 Dla Mamy i Taty Spis treści Wstęp ....................................................................................................................... 9 1. Wprowadzenie ................................................................................................. 9 2. Stan badań ....................................................................................................... 10 3. Cele i struktura pracy ...................................................................................... 14 4. Uwagi metodologiczne .................................................................................... 16 5. Omówienie literatury i źródeł .......................................................................... 19 Rozdział I. Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych – rozważania ustrojowe 23 1.1. Geneza urzędu Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych ............................. 24 1.2. Prezydencka sukcesja ................................................................................... 27 1.3. Pomiędzy segmentami władzy ..................................................................... 43 Rozdział II. Wyłanianie kandydata na Wiceprezydenta przed rokiem 1976 51 i funkcje Wiceprezydenta .................................................................................. 2.1. Pierwotna metoda wiceprezydenckiej selekcji ............................................. 52 2.2. XII poprawka do Konstytucji ....................................................................... 57 2.3. Wybór partii .................................................................................................. 61 2.4. Wybór mieszany ........................................................................................... 75 2.5. Funkcje Wiceprezydenta .............................................................................. 85 Rozdział III. Czynniki wiceprezydenckiej selekcji, 1976–2008 ............................ 103 3.1. Nominacje prezydenckie .............................................................................. 104 3.2. Rola mediów ................................................................................................. 109 3.3. Kryteria wiceprezydenckiej selekcji, 1976–2008 ........................................ 117 3.4. Klasyfi kacja kandydatów na Wiceprezydenta, 1976–2008 .......................... 140 Rozdział IV. Administracja Cartera–Mondale’a: wiceprezydentura doradcza ....... 159 4.1. Droga do Białego Domu .............................................................................. 159 4.1.1. Rywalizacja o prezydencką nominację .............................................. 160 4.1.2. Wiceprezydencka selekcja ................................................................. 161 4.1.3. Współkandydat w kampanii wyborczej ............................................. 164 4.2. Okres przejściowy ........................................................................................ 167 4.3. Wiceprezydent w administracji Cartera ....................................................... 170 4.4. Model wiceprezydentury .............................................................................. 181 Rozdział V. Administracja Reagana–Busha: wiceprezydentura proceduralna ....... 185 5.1. Droga do Białego Domu ............................................................................... 185 5.1.1. Rywalizacja o prezydencką nominację .............................................. 186 5.1.2. Wiceprezydencka selekcja ................................................................. 187 5.1.3. Współkandydat w kampanii wyborczej ............................................. 190 8 Spis treści 5.2. Okres przejściowy ........................................................................................ 194 5.3. Wiceprezydent w administracji Reagana ..................................................... 197 5.4. Model wiceprezydentury .............................................................................. 208 Rozdział VI. Administracja Busha–Quayle’a: wiceprezydentura tradycyjna ........ 213 6.1. Droga do Białego Domu ............................................................................... 213 6.1.1. Rywalizacja o prezydencką nominację .............................................. 213 6.1.2. Wiceprezydencka selekcja ................................................................. 216 6.1.3. Współkandydat w kampanii wyborczej ............................................. 219 6.2. Okres przejściowy ........................................................................................ 223 6.3. Wiceprezydent w administracji Busha ......................................................... 226 6.4. Model wiceprezydentury .............................................................................. 236 Rozdział VII. Administracja Clintona–Gore’a: wiceprezydentura partnerska ....... 241 7.1. Droga do Białego Domu ............................................................................... 241 7.1.1. Rywalizacja o prezydencką nominację .............................................. 242 7.1.2. Wiceprezydencka selekcja ................................................................. 244 7.1.3. Współkandydat w kampanii wyborczej ............................................. 247 7.2. Okres przejściowy ........................................................................................ 249 7.3. Wiceprezydent w administracji Clintona ..................................................... 252 7.4. Model wiceprezydentury .............................................................................. 262 Rozdział VIII. Administracja Busha–Cheneya: wiceprezydentura imperialna ...... 267 8.1. Droga do Białego Domu ............................................................................... 267 8.1.1. Rywalizacja o prezydencką nominację .............................................. 267 8.1.2. Wiceprezydencka selekcja ................................................................. 271 8.1.3. Współkandydat w kampanii wyborczej ............................................. 273 8.2. Okres przejściowy ........................................................................................ 275 8.3. Wiceprezydent w administracji Busha ......................................................... 278 8.4. Model wiceprezydentury .............................................................................. 292 Zakończenie ............................................................................................................ 307 Aneks ...................................................................................................................... 325 Bibliografi a ............................................................................................................ 335 Wstęp The modern vice presidency is the most misunderstood elec- tive offi ce in our political system. People either make too little or too much of it. George Bush, 1987 1. WPROWADZENIE Przebywając wiosną roku 2008 na stypendium badawczym w Stanach Zjednoczo- nych, miałem okazję wygłosić przed grupą studentów wykład na temat metodolo- gicznych problemów badania instytucji Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych. Przed jego rozpoczęciem spytałem więc amerykańskich studentów, dlaczego i z ja- kich powodów, ich zdaniem, funkcjonuje taki urząd jak Wiceprezydent. W przewa- żającej mierze odpowiedzi dotyczyły sukcesji, czyli tego, że „w razie gdyby coś stało się Prezydentowi, zastępuje go Wiceprezydent”. Kwestia sukcesji jest istotnie jednym z najważniejszych aspektów istnienia urzędu, a od precedensu Tylera z roku 1841 Wiceprezydent znajduje się „o jedno uderzenie serca” (a heartbeat away) od prezydentury. Sprawia to, że, jak mawiał pierwszy wiceprezydent John Adams, spra- wująca urząd osoba „jest niczym, ale może być wszystkim”1. Mimo to także w okre- sie po zaistnieniu precedensu Tylera amerykańska wiceprezydentura była tradycyj- nie jednym z najbardziej wyśmiewanych i uważanych za niepotrzebne urzędów, co w zestawieniu z faktem, iż jest to instytucja konstytucyjna, budzi pewien niepokój. Okazuje się bowiem, że mimo tak ważnej funkcji jak możliwość objęcia w każdej chwili urzędu Prezydenta, kompetentni i ambitni politycy rzadko ubiegali się o wi- ceprezydenturę, kilkakrotnie zostawiając to osobom zupełnie przypadkowym. Gdy już tandemowi udało się zwyciężyć w wyborach, obejmujący wiceprezydenturę byli zazwyczaj bez formalnych obowiązków i zajęcia i szybko popadali w zapomnienie. Sto siedemdziesiąt lat po precedensie Tylera amerykańska wiceprezydentura znajduje się w zupełnie innym miejscu. Sprawująca urząd osoba jest rozpoznawalna w kraju oraz na świecie, o wiceprezydenturę ubiegają się politycy, o których często powiada się, że powinni być „prezydenckiego kalibru”, a sposób selekcji, a także wy- brany kandydat i sposób jego akcesu do tandemu są dokładnie obserwowane i sze- roko analizowane oraz komentowane. Po zwycięskich wyborach wiceprezydenci są zazwyczaj istotnymi członkami administracji, uczestniczą w posiedzeniach Gabinetu, 1 Cyt. za: D. McCullough, John Adams, New York: Simon Schuster, 2001, s. 389. 10 Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki a prezydenci delegują im istotne zadania wagi państwowej i międzynarodowej. Jeśli ma takie ambicje, po konstruktywnym okresie sprawowania urzędu wiceprezydent może skutecznie ubiegać się o prezydencką nominację swej partii, a następnie o pre- zydenturę. Ten widoczny na pierwszy rzut oka kontrast powoduje niekiedy konfuzję. Wszak od uchwalenia Konstytucji USA uprawnienia Wiceprezydenta niemal się nie zmie- niły, a jednak amerykańska wiceprezydentura jest urzędem, który w ciągu kilku ostatnich dekad bardzo zyskał na znaczeniu. Dyskusje nad tą dynamiką stanowią obecnie jedną z bardzo interesujących i żywych debat, które co jakiś czas każą uczo- nym stawiać pytania i pochylać się nad znalezieniem na nie odpowiedzi. Jednym z moich celów jest zabranie głosu w tej debacie, tym bardziej że w polskiej lite- raturze naukowej trudno szukać wartościowego ujęcia tego problemu. Nie istnieje na ten temat żadna polskojęzyczna praca, a informacje o urzędzie Wiceprezydenta można znaleźć jedynie w zbiorczych opracowaniach, porównujących poszczególne ustroje i systemy polityczne. Wiceprezydentura jest też niekiedy wzmiankowana w monografi ach poświęconych urzędowi Prezydenta bądź Kongresu USA, co jed- nak uznaję za niesatysfakcjonujące. 2. STAN BADAŃ Urząd Prezydenta Stanów Zjednoczonych jest najważniejszą instytucją wykonaw- czego segmentu władzy, a wziąwszy pod uwagę fakt, że właśnie USA uchodzą za model ustroju o charakterze prezydenckim, być może nawet całego amerykańskiego systemu politycznego. Dlatego też prezydentura jest jednym z najczęściej wybie- ranych przez naukowców obszarów badawczych zarówno w Stanach Zjednoczo- nych, jak i poza nimi. Z punktu widzenia prezydenckiej sukcesji Wiceprezydent jako pierwszy w kolejce do objęcia stanowiska szefa egzekutywy na wypadek śmierci, rezygnacji lub pozbawienia urzędu Prezydenta jest drugą osobą w państwie. Choćby z tego powodu może nieco dziwić, że badacze amerykańskiego systemu politycznego tak rzadko poświęcają uwagę tej instytucji. Niemniej istnieje na jej temat kilka war- tościowych pozycji. Pierwsze opracowania o wiceprezydenturze miały charakter historyczny lub spo- glądały na urząd Wiceprezydenta przez pryzmat biografi i konkretnych, sprawujących omawiany urząd osób2. Takie ujęcie jest do dziś aktualne3, przy czym wraz ze wzra- 2 L. Hatch, A History of the Vice-Presidency of the United States, New York: The American Historical Society, Inc., 1934; D. Young, American Roulette: The History and Dilemma of the Vice Presidency, New York: Holt, Rinehart and Winston, 1972; S. Barzman, Madmen and Geniuses: The Vice-Presidents of the United States, Chicago: Follett, 1974. 3 S. Tally, Bland Ambition: From Adams to Quayle, San Diego: Harcourt Brace Jovanovich, 1992; M.O. Hatfi eld, Vice Presidents of the United States, 1789–1993, Washington, DC: U.S. Government Printing Offi ce, 1997; L.E. Purcell, Vice Presidents: A Biographical Dictionary, New York: Facts on File, 2005. Wst ęp 11 stającym zakresem kompetencji i obowiązków Wiceprezydenta pojawiają się pra- ce akcentujące ten stan rzeczy4. Wobec rozwoju perspektyw badawczych w ramach nauki o polityce daje się też zauważyć bardziej wycinkowe ujęcia funkcjonowania urzędu Wiceprezydenta. Podczas gdy John Feerick dokonuje analizy dynamiki kon- stytucyjnej pozycji urzędu, ten sam autor, podobnie jak Ruth Silva i Lester A. Sobel, bliżej przygląda się prezydenckiej sukcesji5. W przełomowym, mającym holistycz- ny charakter opracowaniu na temat instytucji amerykańskiej wiceprezydentury, Joel Goldstein argumentował, że prócz uwarunkowań historycznych i behawioralnych podstawowe znaczenie dla współczesnej amerykańskiej wiceprezydentury miały przekształcenia instytucjonalne całej egzekutywy, a przede wszystkim biurokratyczne wzmocnienie urzędu Prezydenta USA. Goldstein demonstrował, że połączenie tych czynników doprowadziło do wykształcenia się, obok konstytucyjnych, także funkcji politycznych, instytucjonalnych i ceremonialnych, jakie charakteryzują współczes- ną amerykańską wiceprezydenturę6. W podobnym duchu, prezentującym szerokie spektrum uwarunkowań funkcjonowania urzędu Wiceprezydenta, jest utrzymana ar- gumentacja Marie D. Natoli7. W wydanej kilka lat temu pracy Jody Baumgartner dokonał replikacji badań Goldsteina, opierając się na tych wiceprezydenturach, które nastąpiły już po wydaniu studium Goldsteina. Doszedł on do tych samych wnio- sków, jak również stwierdził, że stworzona ponad dwie dekady wcześniej klasyfi ka- cja funkcji Wiceprezydenta jest nadal aktualna8. Nieomal jednocześnie z wynikami badań Goldsteina ukazały się prace Michaela Turnera i Paula Lighta. Badacze ci zre- zygnowali z ujęcia całościowego na rzecz case study, skupiając się odpowiednio na okresie wiceprezydentury Nelsona Rockefellera oraz przeprowadzając porównawcze studium przypadku wiceprezydentur Rockefellera i Waltera Mondale’a. Obaj autorzy konstatują, że duży wpływ na funkcjonowanie wiceprezydenta mają, poza relacjami z prezydentem, również osobisty temperament oraz relacje z personelem Białego Domu. Szczególnie Light demonstruje, że połączenie tych czynników wraz z obudo- wą instytucjonalną Urzędu Wykonawczego Wiceprezydenta w postaci licznych do- 4 C. Rossiter, The Reform of the Vice-Presidency, „Political Science Quarterly” 1948, t. 63, nr 3; L. Wilmerding, Jr., The Vice Presidency, „Political Science Quarterly” 1953, t. 68, nr 1; I. Williams, The Rise of the Vice Presidency, Washington: Public Affairs Press, 1956; P. David, The Vice Presidency: Its Institutional Evolution and Contemporary Status, „The Journal of Politics” 1967, t. 29, nr 4; M. Dorman, The Second Man. The Changing Role of the Vice Presidency, New York: Delacorte Press, 1968. 5 J. Feerick, The Twenty-Fifth Amendment. Its Complete History and Applications, New York: Fordham University Press, 1992; idem, From Failing Hands: The Story of Presidential Succession, New York: Fordham University Press, 1965; R. Silva, Presidential Succession, New York: Greenwood Press, 1968; L. Sobel, Presidential Succession. Ford, Rockefeller the 25th Amendment, New York: Facts on File, 1975. 6 Przez „współczesną amerykańską wiceprezydenturę” Goldstein rozumiał dzieje urzędu od 1945 r. do czasu zakończenia sprawowania urzędu przez Waltera Mondale’a. J.K. Goldstein, The Modern American Vice Presidency: The Transformation of a Political Institution, Princeton, NJ: Princeton University Press, 1982. 7 M. Natoli, American Prince, American Pauper: The Contemporary Vice Presidency in Perspective, Westport, CT: Greenwood Press, 1985. 8 J. Baumgartner, The American Vice Presidency Reconsidered, Westport, CT: Praeger Publishers, 2006. 12 Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki radców oraz posiadania przez Wiceprezydenta biura w Zachodnim Skrzydle Białego Domu może przynieść sprawującemu urząd określone korzyści9. Moją ambicją jest całościowe zaprezentowanie aspektów funkcjonowania urzędu Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych. Analizowane będą takie kwestie, jak przy- czyny powołania urzędu (ratio legis), funkcja Wiceprezydenta jako sukcesora Prezy- denta, status ustrojowy urzędu jako umiejscowionego w dwóch segmentach władzy federalnej, ustawodawczej i wykonawczej, oraz praktyka polityczna związana z wy- borem kandydata na Wiceprezydenta. Istotny wpływ na to mają moim zdaniem zmieniające się na przestrzeni amery- kańskiej historii motywacje stojące za dokonaniem wyboru takiego, a nie innego współkandydata. Pierwsze prace dotyczące tego wycinka badanej rzeczywistości politycznej miały charakter zarówno historyczny, jak i normatywny10. Badacze ar- gumentowali, że wybierając współkandydatów, dokonujący selekcji winni brać pod uwagę ich doświadczenie, kompetencje i umiejętności polityczne. Co istotniejsze, owe kryteria nie powinny służyć jedynie doraźnej korzyści, jaką jest wyborcze zwy- cięstwo, ale powinny również przełożyć się na współpracę w ramach przyszłej ad- ministracji. Rozpatrując szczegółowo kolejne wiceprezydenckie selekcje, badacze próbowali dociec, jakie są najważniejsze powody wyboru kandydatów na Wice- prezydenta, jak również czy osoba współkandydata może się przyczynić do osiągnię- cia wyborczego zwycięstwa, a jeśli tak, to dzięki jakim czynnikom11. Niektórzy auto- rzy rozpatrywali wybór kandydata na Wiceprezydenta w ramach procesu rywalizacji o nominację prezydencką12, ganiąc niewłaściwą ich zdaniem praktykę dokonywania wiceprezydenckiej selekcji w ostatniej chwili. Kluczową dla obecnego sposobu wyłaniania kandydata na Wiceprezydenta selek- cją była ta z roku 1976, kiedy to Jimmy Carter przedsięwziął długotrwały i dokładny proces wyboru, określając jego kryteria, analizując silne i słabe strony potencjal- 9 M. Turner, The Vice President as Policy Maker: Rockefeller in the Ford White House, Westport, CT: Greenwood Press, 1982; P. Light, Vice-Presidential Power: Advice and Infl uence in the White House, Baltimore: Johns Hopkins University Press, 1984. 10 J. Witcover, Crapshoot: Rolling the Dice on the Vice Presidency, New York: Crown, 1992; R. Hansen, The Year We Had No President, Lincoln: University of Nebraska Press, 1962; M. DiSalle, L.G. Blochman, Second Choice, New York: Hawthorn Books, 1966. 11 C. Tubbesing, Vice Presidential Candidates and the Home State Advantage: Or, “Tom Who?” Was Tom Eagleton in Missouri, „The Western Political Quarterly” 1973, t. 26, nr 4; S. Rosenstone, Forecasting Presidential Elections, New Haven, CT: Yale University Press, 1983, s. 63–66; D. Adkison, The Vice Presidency as Apprenticeship, „Presidential Studies Quarterly” 1989, t. 13, nr 2; R. Dudley, R. Rapoport, Vice-Presidential Candidate and the Home State Advantage: Playing Second Banana at Home and on the Road, „American Journal of Political Science” 1989, t. 33, nr 2; T.M. Holbrook, Presidential Elections in Space and Time, „American Journal of Political Science” 1991, t. 35, nr 1; M.P. Wattenberg, The Role of Vice Presidential Candidate Ratings in Presidential Voting Behavior, „American Politics Research” 1995, t. 23, nr 4; L. Sigelman, P.C. Wahlbeck, The “Veepstakes”: Strategic Choice in Presidential Running Mate Selection, „The American Political Science Review” 1997, t. 91, nr 4; D. Romero, Requiem for a Lightweight: Vice Presidential Candidate Evaluations and the Presidential Vote, „Presidential Studies Quarterly” 2001, t. 31, nr 3. 12 J. Ceasar, Presidential Selection: Theory and Development, Princeton, NJ: Princeton University Press, 1979; R. Pious, The Presidency and the Nominating Process: Politics and Power [w:] M. Nelson (red.), The Presidency and the Political System, Washington, DC: CQ Press, 2003, s. 195–218. Wst ęp 13 nych kandydatów oraz tworzonych z ich udziałem tandemów, jak również przepro- wadził rozmowy kwalifi kacyjne z wybranymi fi nalistami tego procesu. Przez długi okres rozpatrywano tę selekcję jako wynikającą z tendencji Cartera do zajmowa- nia się wszystkimi stojącymi przed nim problemami na jak najwyższym poziomie szczegółowości (micromanagement), jak również z faktu, że był on osobą bez jakie- gokolwiek doświadczenia służby w federalnej stolicy. Dopiero William G. Mayer zwrócił uwagę, że przed Carterem taka selekcja rzadko była możliwa, głównie ze względu na uwarunkowania instytucjonalne. Do czasu gdy kwestia otrzymania par- tyjnej nominacji prezydenckiej rozstrzygała się dopiero w trakcie ogólnokrajowych Konwencji wyborczych, „cały wysiłek kandydata i jego współpracowników nakie- rowany był na intensywne lobbowanie liderów i delegacji na Konwencję na rzecz własnej, prezydenckiej kandydatury”13. Dopiero wraz z przeprowadzeniem reform w wyłanianiu kandydata na Prezydenta w Partii Demokratycznej, a w ślad za tym także Partii Republikańskiej, możliwe było zapoczątkowanie takiego procesu, jaki zaaplikował Jimmy Carter. W nowym systemie zwycięzca prezydenckiej nominacji nie jest wybierany de facto głosami kilku partyjnych liderów, lecz jego legitymacja pochodzi z prawyborów. Wobec specyfi cznych mechanizmów tego procederu no- minowany jest na ogół znany na długo przed Konwencją, wszelkie zatem wysiłki jego i jego sztabu mogą zostać skierowane na selekcję kandydata na Wiceprezydenta. Mając na nią więcej czasu, zwycięzca prawyborów może nie tylko wybrać kandydata najlepiej jego zdaniem przygotowanego do pełnienia funkcji Wiceprezydenta, ale również szczegółowo określić i uzgodnić warunki współpracy w ramach przyszłej administracji. W roku 1988 ukazał się interesujący raport na temat amerykańskiej wiceprezy- dentury, a w komentarzu do niego Michael Nelson określił, że dobierając współkan- dydata, nominowani kierują się kryteriami krótko- i długoterminowymi, przy czym krótkoterminowe to takie, które mają zapewnić zwycięstwo w wyborach prezyden- ckich, a długoterminowe to takie, które pomogą po tym zwycięstwie sprawować wła- dzę14. Dwie dekady później Mark Hiller i Douglas Kriner zademonstrowali, że nomi- nowani przywiązują obecnie większą wagę do kompetencji kandydatów do pomocy w sprawowaniu władzy niż do tych kryteriów wiceprezydenckiej selekcji, które mają na celu jedynie osiągnięcie zwycięstwa wyborczego15. 13 W.G. Mayer, A Brief History of Vice Presidential Selection [w:] idem (red.), In Pursuit of the White House 2000: How We Choose Our Presidential Nominees, New York: Chatham House Publishers, 2000, s. 346. 14 M. Nelson, Background Paper [w:] A Heartbeat Away: Report of the Twentieth Century Fund Task Force on the Vice Presidency, New York: Priority Press Publications, 1988, s. 19–109. Zob. też: idem, Choosing the Vice President, „PS: Political Science and Politics” 1988, t. 21, nr 4. 15 M. Hiller, D. Kriner, Institutional Change and the Dynamics of Vice Presidential Selection, „Presidential Studies Quarterly” 2008, t. 38, nr 3, s. 401–421. 14 Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki 3. CELE I STRUKTURA PRACY Przyjmując poczynione przez wymienionych wcześniej badaczy ustalenia, podejmu- ję badania w obszarze, w którym zakończyli je Nelson oraz Hiller i Kriner, i poświę- cam niniejsze opracowanie spojrzeniu na wiceprezydenturę z perspektywy wicepre- zydenckiej selekcji, analizując, jak szeroko rozumiany proces selekcji wpływa na sposób sprawowania urzędu Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych w okresie po reformach. Pisząc o kryteriach długo- i krótkoterminowych, Nelson zarysował je bardzo ogólnie, nie wyszczególniając, które z czynników selekcji są długo-, a które krótko- terminowe. Hiller i Kriner z kolei jako kryterium długoterminowe traktują czynnik liczby lat w służbie publicznej, co wydaje się elementem niewystarczającym. Propo- nuję przyjęcie nieco bardziej rozbudowanej klasyfi kacji, ponieważ według mnie na kryteria długo- i krótkoterminowe składa się więcej czynników selekcji. Określenie kryteriów selekcji jest o tyle istotne, że obserwując proces wyboru kandydata na Wiceprezydenta przez cały okres dziejów Stanów Zjednoczonych, można zauważyć pewne przesunięcia w akcentach podmiotów dokonujących wybo- ru, okoliczności tego wyboru, powodów wyboru oraz tego, jakie cele wybór takie- go, a nie innego kandydata na Wiceprezydenta miałby spełniać. W pierwszej części opracowania celem będzie zatem odpowiedź na następujące pytania: Kto decyduje o wyborze danego kandydata na Wiceprezydenta? Jakie są okoliczności tego wybo- ru, czyli kiedy rozpoczyna się proces wiceprezydenckiej selekcji i dlaczego jest to istotne? Jaki jest kontekst dokonania takiego, a nie innego wyboru i dlaczego nastąpił wybór takiego, a nie innego kandydata? Wreszcie jakie są cele takiego wyboru – czy wybrany współkandydat spełnia długo- czy też krótkoterminowe kryteria selekcji? Pojawienie się tego ostatniego problemu sprawia, że istnieje potrzeba konceptualiza- cji tych pojęć, stąd też pytanie, które czynniki wiceprezydenckiej selekcji możemy określić mianem krótko-, a które długoterminowych. Postawienie problemu krótko- i długoterminowych kryteriów selekcji niemal natychmiast każe spytać o charakter sprawowania urzędu Wiceprezydenta przez współkandydatów, sklasyfi kowanych jako krótko- lub długoterminowi. Czy zatem wybór według jednych bądź drugich kryteriów oznacza przydatność kandydata na Wiceprezydenta jedynie na czas kam- panii wyborczej, czy też jest gwarancją przydatności Wiceprezydenta także podczas sprawowania przez niego władzy? Innymi słowy, czy kryteria wiceprezydenckiej se- lekcji przekładają się na sposób sprawowania urzędu Wiceprezydenta? Udzielenie odpowiedzi na tak zadane pytania wymaga przyjęcia dość rozbudo- wanej struktury opracowania, dlatego składa się ono ze wstępu, ośmiu rozdziałów oraz zakończenia. W rozdziale pierwszym podjęto zagadnienia genezy urzędu Wiceprezydenta Sta- nów Zjednoczonych oraz określenia jego konstytucyjnej pozycji. Omówione będą uprawnienia i zadania wynikające z pierwotnego tekstu Konstytucji USA, jak rów- nież zmiany w funkcjonowaniu urzędu, jakie dokonywały się wraz z przyjmowa- niem kolejnych rozwiązań prawnych, takich jak poprawki konstytucyjne czy ustawy Wst ęp 15 o sukcesji. W tym miejscu analizie zostanie również poddana kwestia rosnącej ak- tywności urzędu Wiceprezydenta w wykonawczym segmencie władzy. Rozdział drugi będzie stanowić pierwszą część rozważań nad wiceprezydencką selekcją. Zostanie tutaj zaprezentowany opis historycznych uwarunkowań, które przed rokiem 1976 determinowały wybór kandydata na Wiceprezydenta. Jak wiado- mo, w początkowym okresie istnienia Stanów Zjednoczonych pojęcie kandydata na Wiceprezydenta formalnie nie istniało, przyniosła je dopiero XII poprawka do Kon- stytucji. Istniejące już wówczas stronnictwa polityczne zaczęły się zmieniać w zor- ganizowane machiny wyborcze, które w celu wyboru ogólnokrajowych kandydatów na Prezydenta i Wiceprezydenta powołały instytucję Konwencji wyborczej, gdzie o nominacjach decydowali liderzy partyjni. Inicjatywa wyboru współkandydata za- częła jednak z czasem przesuwać się w stronę kandydatów na Prezydenta i ich szta- bów, co przyniosło również pewną modyfi kację w kryteriach selekcji. Po udzieleniu odpowiedzi na pytanie, kto i z jakich powodów decyduje o wyborze kandydata na Wiceprezydenta, na podstawie typologii Joela Goldsteina i Paula Lighta zostaną za- prezentowane funkcje Wiceprezydenta. Rozdział trzeci przyniesie analizę czynników, które doprowadziły do wytwo- rzenia się procesu wiceprezydenckiej selekcji, jaki znamy obecnie. Za Williamem G. Mayerem przyjmuję, że kształt selekcji, prócz uwarunkowań historycznych, jak zwiększający się zakres kompetencji, a co za tym idzie, także i wzrost znaczenia urzędu Wiceprezydenta, jest też pochodną reform Komisji McGoverna-Frasera, jak również nowego sposobu relacjonowania wydarzeń politycznych przez media. W tej części pracy zostanie przedstawiony przegląd najważniejszych czynników, ze wzglę- du na które pretendenci do wiceprezydentury mogą liczyć na zainteresowanie no- minowanych ich osobą, jak również zostanie dokonany podział tych czynników na krótko- i długoterminowe, co nastąpi na podstawie charakterystyki poszczególnych kandydatów oraz wiceprezydenckich selekcji okresu po tzw. reformach Komisji McGoverna-Frasera. Rozdział ten doda zatem do niniejszych rozważań kolejne ele- menty: prócz tego, kto i dlaczego, dowiemy się też, kiedy dokonywana jest selekcja, dlaczego jest to istotne oraz jakie są cele selekcjonującego. Określenie na tym etapie celów selekcji jest zasadne ze względu na strukturę dal- szej części monografi i. Wybór współkandydata to jeden z etapów kampanii wybor- czej, dlatego w jej trakcie niemal wszyscy kandydaci do prezydentury zapowiadają, że w ich administracji wiceprezydent będzie odgrywać jedną z głównych ról. Jeśli jednak prowadzenie kampanii wyborczej jest poezją, to rządzenie jest prozą. Dlatego w rozdziałach IV–VIII zostaną zweryfi kowane zapowiedzi dokonane przez nomino- wanych podczas kampanii wyborczej. O ile w rozdziale III klasyfi kacja współkan- dydatów będzie dotyczyć tych tandemów dwóch głównych partii, które przystąpią do wyborów, czyli wszystkich kandydatów na wiceprezydenta, o tyle weryfi kacja w rozdziałach IV–VIII będzie się odnosić jedynie do przypadków zaobserwowa- nych, czyli tych par kandydatów, które zwyciężyły w wyborach prezydenckich. Przedmiotem analizy w rozdziałach IV–VIII będzie najpierw droga kandydatów do Białego Domu. Spojrzenie na rywalizację o prezydencką nominację pozwoli na określenie kontekstu, w jakim zwycięzca prawyborów dokonywał/dokonał wybo- 16 Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki ru współkandydata. W dalszej części nastąpi omówienie samego procesu selekcji, jak również zostanie zaprezentowana działalność kandydata na wiceprezydenta w kampanii wyborczej. Ujęte w trzy podrozdziały powyższe zagadnienia pozwolą na określenie kapitału politycznego wiceprezydenta u progu administracji, w której po- dejmie on służbę. Moja uwaga skupi się następnie na okresie przejściowym, w któ- rym wiceprezydent elekt może spożytkować część tego kapitału i przez strategicz- ne pozycjonowanie dopilnować, by zawarte podczas procesu selekcji porozumienie z nominowanym na temat przyszłych relacji zostało zrealizowane. Wówczas, znów opierając się na typologiach Joela Goldsteina i Paula Lighta, omówię funkcje, jakie w swych administracjach pełnili poszczególni wiceprezydenci. Całość, na podstawie wykonywanych funkcji oraz stylu sprawowania urzędu, zwieńczy określenie modeli wiceprezydentur, jakie stały się udziałem wiceprezydentów w okresie po reformach. 4. UWAGI METODOLOGICZNE Niniejsze opracowanie dotyczy urzędu Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych, analizowanego w głównej mierze z perspektywy mechanizmów wiceprezydenc kiej selekcji oraz funkcji podejmowanych przez amerykańskich wiceprezydentów, ze szczególnym uwzględnieniem pięciu prezydenckich administracji sprawujących rzą- dy w latach 1976–2009. Cezura górna, rok 2009, nie budzi wątpliwości. 20 stycznia w południe tegoż roku upłynęła druga kadencja prezydenta George’a W. Busha, a tym samym wiceprezydenta Dicka Cheneya. Istotny był tutaj koniec urzędowania Che- neya – trudno byłoby uzasadnić badanie omawianego urzędu bez przeanalizowania sposobu jego sprawowania przez Cheneya, powszechnie określanego mianem najpo- tężniejszego wiceprezydenta w historii. Uwzględnienie natomiast w analizie również wiceprezydentury Joe Bidena mogłoby moim zdaniem prowadzić do niewiążących wniosków, jako że w chwili pisania tych słów karta tej wiceprezydentury jest w dal- szym ciągu otwarta i wszelkie wnioski odnoszące się do niej mogą jeszcze okazać się niewiążące. Co do roku 1976, to doszło wówczas do pierwszej zinstytucjonali- zowanej wiceprezydenckiej selekcji. Znaczące jest, że Jimmy Carter przeprowadził wówczas dokładny i długotrwały proces wyboru współkandydata. Nie jest to jednak- że powód jedyny. Wszak trzy cykle wyborcze wcześniej, w roku 1964, podobny pro- ces przedsięwziął również prezydent Lyndon B. Johnson. W listopadzie roku 1963 Johnson przejął urząd prezydenta po zastrzelonym Johnie Kennedym, a ponieważ XXV poprawka weszła w życie dopiero w roku 1967, po sukcesji Johnsona stano- wisko Wiceprezydenta pozostawało nieobsadzone. Będąc zatem pewnym nominacji swej partii w kolejnym cyklu wyborczym, prezydent Johnson dość wcześnie roz- począł proces poszukiwania kandydata na Wiceprezydenta, zakończony wyborem senatora Huberta Humphreya. Proces selekcji Johnsona nie był jednak zinstytucjo- nalizowany, toteż w następnych cyklach wyborczych selekcje nie były przeprowa- dzane w trybie szerokich konsultacji, lecz właściwe decyzje podejmowano dopiero Wst ęp 17 w trakcie Konwencji, po przyznaniu prezydenckiej nominacji. Zinstytucjonalizowa- nie procesu wiceprezydenckiej selekcji było możliwe dopiero po wprowadzeniu re- form Komisji McGoverna-Frasera, które sprawiły, że w wyniku przeprowadzonych prawyborów zwycięzca nominacji prezydenckiej jest znany przed rozpoczęciem Konwencji. W tym kontekście spojrzenie na instytucję wiceprezydentury w okresie po reformach jest zatem zasadne. Po pierwsze, reformy powodują instytucjonalizację procesu selekcji. Po drugie, liderzy partyjni defi nitywnie tracą kontrolę nad wicepre- zydenckimi nominacjami, co może oznaczać spojrzenie na urząd Wiceprezydenta w nowym świetle. Powszechną argumentacją na rzecz słabości wiceprezydentury aż do mniej więcej okresu po zakończeniu drugiej wojny światowej jest fakt, że wybór współkandydata pozostawał w rękach partyjnych liderów. Rok 1976 jest też ważną datą ze względu na funkcjonowanie urzędu Prezydenta. Lyn Ragsdale i John Theis argumentują, że właśnie wówczas amerykańska prezy- dentura została do końca zinstytucjonalizowana, osiągając „wysoki stopień autono- mii, złożoności, przystosowania oraz spójności”. Wszyscy prezydenci, począwszy od Cartera, operują zatem w Białym Domu, którego funkcjonowanie do pewnego stopnia różni się wraz z każdą administracją16. Ponieważ z fragmentu omawiające- go stan badań wiemy, że także urząd Wiceprezydenta skorzystał z instytucjonalnego rozwoju prezydentury, jest to kolejny argument na rzecz przyjęcia właśnie tej cezury. Ze względu na stosunkowo niewielką liczbę n, jak również brak znalezienia odpowiedniego teoretycznego uzasadnienia wybrania do analizy dwóch lub trzech przypadków postanowiłem przedmiotem badań uczynić wiceprezydentury wszyst- kich pięciu administracji, jakie zakończyły swe urzędowanie po zinstytucjonalizowa- niu procesu wyłaniania współkandydata w amerykańskich wyborach prezydenckich. Przez mechanizmy wyłaniania rozumiem wszystkie czynniki, jakie mają wpływ na wybór kandydata na Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych. Mowa tu zatem o uwarunkowaniach instytucjonalnych, okolicznościach selekcji oraz kryteriach, w wyniku których dokonano wyboru takiego, a nie innego współkandydata. Wresz- cie funkcje Wiceprezydenta to wszystkie działania i zadania, jakie podejmują wice- prezydenci w ramach sprawowanego urzędu. Analiza tychże odbywać się będzie na podstawie wspomnianych już typologii Joela Goldsteina i Paula Lighta. Wydaje się, że aby zmierzyć się z tak ujętym problemem oraz sformułowanymi pytaniami badawczymi, właściwe będzie zastosowanie analizy instytucjonalnej, ana- lizy historyczno-porównawczej oraz metody porównawczego studium przypadku. Ta przeważająca perspektywa komparatystyczna nie powinna dziwić – wszak zawarte już we wstępie zdanie „amerykańska wiceprezydentura jest w zupełnie innym miej- scu” oznacza konieczność wyjaśnienia przez porównawcze zestawienie i zaprezen- towanie – kolokwialnie mówiąc – gdzie wiceprezydentura była wcześniej, a gdzie jest dzisiaj. Analiza instytucjonalna oraz historyczno-porównawcza zostanie zastosowana w pierwszych dwóch rozdziałach. Przyjęcie takich perspektyw pozwoli na określenie instytucjonalnych ram istnienia urzędu Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych oraz 16 L. Ragsdale, J.J. Theis, The Institutionalization of the American Presidency, 1924–92, „The American Journal of Political Science” 1997, t. 41, nr 4, s. 1280–1318. 18 Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki na spojrzenie na specyfi kę urzędu, jak również na zasady formalne i okoliczności wiceprezydenckiej selekcji, które były kształtowane w ciągu wielu lat. W rozdziale trzecim, znów na podstawie analizy instytucjonalnej i historyczno-porównawczej, nastąpi określenie oraz uporządkowanie kryteriów badanego zjawiska polityczne- go, czyli zostanie dokonana klasyfi kacja wiceprezydenckich selekcji. Rozdziały IV– –VIII będą stanowić porównawcze badania jakościowe, które, zgodnie z koncepcją Charlesa Ragina, charakteryzują się swoistym holizmem17. Takie badania „rozpatrują te same zjawiska we właściwym im kontekście, ujmując poszczególne przypadki jako całości”18. Analizą zatem objęta będzie nie tylko działalność wiceprezydentów w ramach ich funkcji, ale również ich relacje z prezydentami, członkami personelu Białego Domu oraz innymi aktorami politycznymi. Ponieważ zastosowanie takiej metody pozwala „analizować specyfi kę poszczególnych przypadków, jak i dążyć do sformułowania generalizacji”19, da możliwość zweryfi kowania w zakończeniu wyar- tykułowanych w rozdziale III hipotez badawczych oraz odpowiedzenia na zadane we wstępie pytania. Niniejsze opracowanie niemal w całości zostało oparte na literaturze angloję- zycznej, dlatego wydaje się zasadne poczynienie kilku uwag o charakterze lingwi- stycznym. Większość zawartych w tekście głównym cytatów została przetłumaczona przeze mnie. Tam gdzie konieczne było dodanie kilku słów, które nie występowa- ły w oryginalnym cytacie, lecz ich dodanie wydawało mi się właściwe dla pełnego uchwycenia kontekstu, zostały one umieszczone w nawiasie. W kilku przypadkach zdecydowałem się również na pozostawienie oryginalnego, angielskiego słowa. Taka sytuacja dotyczy przede wszystkim terminów, jak caucus, insider, inner circle czy unitary executive. Moim zdaniem umieszczenie polskojęzycznych odpowiedników tych terminów, poza wprowadzeniem pewnej niezgrabności, nie oddawałoby ich właściwego znaczenia w języku angielskim. W pracy dwukrotnie będą omawiane prezydentury George’a Busha. Oczywiście chodzi tutaj o Busha ojca i Busha syna. W literaturze amerykańskiej obaj prezydenci są często rozróżniani jako Bush 41 i Bush 43, a numeracja odnosi się tutaj do kolej- ności sprawowania urzędu. Taka pisownia w odniesieniu do Bushów nie przyjęła się jednak w literaturze polskiej, dlatego w niniejszym opracowaniu George Bush senior, wiceprezydent USA w latach 1981–1989 oraz prezydent w latach 1989–1993, to po prostu George Bush, a George Bush junior, prezydent w latach 2001–2009, to George W. Bush. Wreszcie, wielokrotnie pojawiać się będą określenia „kandydat na Prezy- denta” oraz „kandydat na Wiceprezydenta”. W języku angielskim istnieją liczne od- powiedniki tych terminów20, podczas gdy język polski ma w tym kontekście pewne ograniczenia. Dlatego też wszędzie tam, gdzie pojawiają się określenia „nominowa- 17 Ch. Ragin, The Comparative Method: Moving Beyond Qualitative and Quantitative Strategies, Berkeley: University of California Press, 1987. 18 J. Hopkin, Metody porównawcze [w:] D. Marsh, G. Stoker (red.), Teorie i metody w naukach politycznych, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2006, s. 264. 19 Ibidem. 20 W języku angielskim „kandydat na Prezydenta” to m.in. presidential candidate, presidential nominee, standard bearer, head of the ticket. „Kandydat na Wiceprezydenta” z kolei to vice presidential candidate, vice presidential nominee, running mate, No. 2 man.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Urząd Wiceprezydenta Stanów Zjednoczonych Ameryki
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: