Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00522 007433 15357866 na godz. na dobę w sumie
Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji cyfrowych usług administracji publicznej w Polsce - ebook/pdf
Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji cyfrowych usług administracji publicznej w Polsce - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 276
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9205-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> e-biznes
Porównaj ceny (książka, ebook (-9%), audiobook).
 Digitalizacja wielu dotychczas stosowanych w formie papierowej dokumentów powoduje zmiany kulturowe w operowaniu tymi dokumentami i wprowadza nowe pojęcia i rodzaje usług realizowanych na dokumentach elektronicznych. Te fundamentalne zmiany powodują nowe sposoby funkcjonowania urzędów i wielu instytucji, z którymi kontaktujemy się w trakcie realizacji rozmaitych czynności życia codziennego. Ten nowy model funkcjonowania społeczeństwa w różnych obszarach aktywności wprowadził nowe pojęcia, takie jak usługa cyfrowa i produkt cyfrowy, a całość nosi nazwę społeczeństwa informacyjnego. Autorka w swej pracy podejmuje tę nowatorską tematykę, koncentrując się na aspektach usług cyfrowych, głównie w obszarze administracji publicznej w Polsce. Podjęcie tej tematyki jest zasadne z badawczego punktu widzenia, gdyż stan rozwoju stosowania nowych technologii jest przedmiotem licznych badań i analiz oraz stanowi o pozycji kraju w społeczności międzynarodowej.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Joanna Papińska-Kacperek – Zakład Sztucznej Inteligencji i Narzędzi Informatyki Katedra Informatyki, Wydział Zarządzania Uniwersytet Łódzki, 90-237 Łódź, ul. Matejki 22/26 RECENZENCI Maria Mach-Król, Zdzisław Szyjewski Iwona Gos REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ KOREKTORZY Zofia Trębacz, Piotr Wójciak SKŁAD KOMPUTEROWY PROJEKT OKŁADKI Agent PR Barbara Grzejszczak Wydanie I. W.06221.13.0.H © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego ISBN (wersja drukowana) 978-83-7525-942-1 ISBN (ebook) 978-83-7969-205-7 Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 90-131 Łódź, Lindleya 8 www.wydawnictwo.uni.lodz.pl e-mail: ksiegarnia @uni.lodz.pl tel. (42) 665 58 63, faks (42) 665 58 62 (cid:3) Spis treści Skróty  Wstęp  1. Społeczeństwo informacyjne 1.1. Pojęcie informacji 1.2. Wynalazki związane z przekazywaniem informacji 1.3. Koncepcja społeczeństwa informacyjnego 1.4. Wiedza we współczesnym świecie 1.5. Podstawy prawne budowania społeczeństwa informacyjnego 2. Usługi cyfrowe 2.1. Przegląd de(cid:976)inicji i rodzajów usług 2.1.1. Usługa w gospodarce  2.1.2. Usługi sieciowe  2.1.3. Usługi internetowe  2.1.4. Usługi elektroniczne  2.2. Propozycja de(cid:976)inicji usługi cyfrowej  3. Podaż i popyt na usługi cyfrowe w kluczowych obszarach życia 3.1. Źródła danych i zakres prowadzonych badań 3.2. Internauci – potencjalni odbiorcy usług cyfrowych 3.3. Usługi cyfrowe związane z komunikacją i kulturą 3.3.1. Usługi cyfrowe związane z komunikacją, dostarczaniem informacji i rozrywką 3.3.2. Cyfrowe dobra kultury  3.3.3. Usługi cyfrowe w nauce i edukacji  3.3.4. E-turystyka  3.3.5. Popyt na usługi e-komunikacji i e-kultury  3.4. Usługi cyfrowe w gospodarce  3.4.1. Usługi cyfrowe w handlu i bankowości  3.4.2. Usługi marketingu elektronicznego  3.4.3. Usługi cyfrowe w działalności przedsiębiorstw  3.4.4. Usługi cyfrowe w pracy zawodowej  3.4.5. Usługi cyfrowe w transporcie i logistyce  3.4.6. Usługi cyfrowe w energetyce  3.4.7. Popyt na usługi e-handlu i e-bankowości  3.5. Usługi cyfrowe w administracji publicznej  3.5.1. E-administracja  3.5.2. Usługi cyfrowe administracji lokalnej  3.5.3. Usługi cyfrowe administracji centralnej  3.5.4. E-administracja 2.0  3.5.5. Popyt na usługi administracji cyfrowej  913191921232527333334373847505555585959616365666767697272737475797980828788 6 Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji... 3.6. Usługi cyfrowe związane z bezpieczeństwem w sieci  3.6.1. Oprogramowanie i działania przeciw malware  3.6.2. Ochrona reputacji  3.6.3. Kryptologia  3.6.4. Zdalne uwierzytelnienie  3.6.5. Popyt na usługi związane z bezpieczeństwem w sieci  3.7. Różnice w przyswajaniu poszczególnych kategorii usług  4. Teorie stosowane w badaniu motywów użycia usług cyfrowych 4.1. Proces przyswajania usług cyfrowych 4.2. Teorie i modele 4.2.1. Teorie zmiany postaw  4.2.2. Społeczna teoria uczenia się  4.2.3. Dyfuzja innowacji  4.2.4. Teoria przemyślanego działania  4.2.5. Teoria planowanego działania  4.2.6. Model wykorzystania komputerów osobistych  4.2.7. Model akceptacji techniki  4.2.8. Model motywacyjny  4.2.9. Indeks gotowości technicznej  4.2.10. Uogólniona teoria akceptacji i korzystania z techniki  4.2.11. Model podejmowania decyzji  4.3. Badania akceptacji usług administracji cyfrowej  5. Elektroniczne rozliczanie podatku dochodowego od osób (cid:976)izycznych 5.1. Podatek dochodowy od osób (cid:976)izycznych 5.2. Elektroniczne systemy rozliczania podatku PIT na świecie 5.2.1. Przygotowywanie formularzy przez administrację podatkową  5.2.2. Formy płatności  5.2.3. Bezpieczeństwo  5.2.4. Korzyści wynikające z wdrożenia systemów online  5.2.5. Statystyki elektronicznego rozliczania podatku PIT  5.3. Polski serwis e-Deklaracje  5.3.1. Procedura elektronicznego składania deklaracji PIT  5.3.2. Problemy użytkowników portalu e-Deklaracje  5.4. Badania akceptacji elektronicznego rozliczania podatków  5.4.1. Badania doradców podatkowych i administracji rządowej  5.4.2. Badania podatników  5.4.3. Przyczyny niekorzystania z elektronicznego wysyłania deklaracji PIT  6.  Badanie przyczyn braku zainteresowania usługą elektronicznego rozliczania podatku PIT6.1. Zakres badania 6.2. Metodologia 6.3. Analiza zebranego materiału badawczego 6.4. Analiza zebranego materiału na tle przedstawionych teorii 6.5. Badanie zależności zmiennych 6.6. Model zmiany postawy 91929899101107109115115118118120123126127128131137138140142144151151153157160163163167173176178181181183188 191191192194201207209 Spis treści 7.  Strategia poprawy akceptacji i poziomu wykorzystania cyfrowych usług administracji publicznej 7.1. Współczesna strategia marketingowa 7.1.1.  Monitorowanie stanu zaawansowania e-administracji i potencjalnego popy- tu na cyfrowe usługi administracji publicznej  7.1.2. Promocja w mediach społecznościowych i marketing szeptany  7.2. Promocja cyfrowych usług administracji publicznej  7.2.1. Działania promujące elektroniczne wysyłanie formularzy PIT na świecie  7.2.2. Dotychczasowe działania promocyjne w Polsce  7.3. Koncepcja polityki upowszechniania cyfrowych usług administracji w Polsce  Wnioski  Załącznik 1. Pierwsze usługi Internetu  Załącznik 2. Skala pomiarowa modelu MPCU  Załącznik 3. Skala pomiarowa modelu TAM  Załącznik 4. Skala pomiarowa modelu Schauppa i in.  Załącznik 5. Kody błędów systemu e-Deklaracje  Załącznik 6. Formularz ankiety przeprowadzonej w urzędach skarbowych  Literatura  Spis rysunków  Spis tabel  Od Redakcji  7 213214216218221222231234241247251253255257259261277279281 Wstęp W czasach, które przyjęto określać terminem społeczeństwa informacyj- nego, czyli gdy informacja stała się najważniejszym czynnikiem każdego dzia- łania, oczywiste okazało się używanie technik informatycznych (IT) poma- gających w gromadzeniu, udostępnianiu i analizowaniu zbieranych zasobów informacyjnych. Dostarczanie informacji zapisanych w określonym formacie, możliwym do odczytania przez wielu odbiorców, jest podstawą ogromnego zbioru usług kojarzonych ze społeczeństwem informacyjnym. Należą do nich rozmaite usługi zazwyczaj nazywane elektronicznymi, bowiem najczęściej świadczone są za pomocą mediów elektronicznych. Nie wszystkie takie usługi mieszczą się jednak w formułowanych de(cid:976)inicjach. Dodatkowym problemem jest częste stosowanie pojęcia „usługi cyfrowe” bez wyraźnego wyjaśnienia, czy jest to sformułowanie szersze, węższe czy tożsame usługom elektronicz- nym. Oba słowa: cyfrowy i elektroniczny, używane są w wielu kontekstach, zaczęto też stosować inne terminy, jak elektroniczny lub cyfrowy urząd, cyfro- wa szkoła czy (cid:976)irma. W literaturze brakuje jednoznacznego ich zde(cid:976)iniowania. Usługi cyfrowe lub elektroniczne świadczone są we wszystkich obsza- rach życia. Analiza otaczającej nas rzeczywistości prowadzi do spostrzeżenia, że usługi te zostały już zaakceptowane w wielu dziedzinach. Coraz szersze ich wykorzystanie skutkuje istotnymi przeobrażeniami większości elemen- tów naszego otoczenia. Badania na ten temat prowadzono w latach 80. XX wieku, a w ich efekcie powstały teorie i modele adoptacji, czyli przyjmowania i stosowania technik IT. Jedną z dziedzin, w której badania te są intensywnie kontynuowane, jest administracja publiczna. Usługi cyfrowe w tej przestrzeni należą do stosun- kowo najmłodszych i dlatego nie są jeszcze tak popularne, jak np. handel elek- troniczny i bankowość elektroniczna. Z tego powodu uznano, że zasadne jest poświęcenie temu tematowi większej uwagi. Przesyłanie formularzy elektro- nicznych zamiast wizyt w urzędach znacznie ułatwia i przyspiesza realizację spraw z nimi związanych, co jest korzystne zarówno dla instytucji, jak i dla ich petentów, często nazywanych klientami. Okazuje się jednak, że nie jest to oczywiste dla potencjalnych bene(cid:976)icjentów po obu stronach komunikacji. Po- czątkowo podstawowym zadaniem dla administracji było zapewnienie oby- watelom dostępu do Internetu. Współcześnie, gdy w wielu krajach zadanie to Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji... 14 zrealizowano i celem stała się poprawa przepustowości łącz, najważniejsza okazuje się promocja i edukacja potencjalnych użytkowników administracji elektronicznej. Posiadanie łącza internetowego niewątpliwie przyczyniło się do nabywania kompetencji, nazywanych często cyfrowymi, co nie jest jedno- znaczne z rozpoczęciem przez wszystkich obywateli korzystania ze wszel- kich dostępnych w Internecie usług, w tym z usług administracji elektronicz- nej. A ta dziedzina jest szczególnie ważna dla instytucji rządowych, które je wdrażają i wydają na ten cel środki publiczne. Obecnie najważniejszym za- daniem staje się dobre przygotowanie przedsięwzięć wdrażania systemów e-administracji i przekonywanie obywateli, że ułatwią one wykonywanie czynności urzędowych. Celem powinna być zmiana biernej postawy wobec nowego sposobu korzystania z usług urzędów, ale przede wszystkim popra- wienie standardu i niezawodności tych usług. Po rewolucji informacyjnej spotkaliśmy się zatem z sytuacją dla wielu ba- daczy trudną do wyjaśnienia. Udało się pokonać przeszkody techniczne i for- malne, bowiem wszyscy, którzy chcą, mogą korzystać z Internetu, a w regula- cjach prawnych zde(cid:976)iniowano zasady komunikacji elektronicznej z urzędami. Pozostają jeszcze przeszkody społeczne i psychologiczne, czasem trudne do sprecyzowania. W wielu opracowaniach podkreślana jest rola uwarunkowań kulturowych w rozwoju społeczeństwa informacyjnego. Postuluje się, by me- todologia badania rozwoju tego zjawiska, wykorzystująca wskaźniki ilościo- we, została uzupełniona jakościowymi. W pracy poruszono zagadnienie świadczenia nowej kategorii usług, czy- li usług cyfrowych, różnego popytu na poszczególne ich rodzaje oraz zana- lizowano przyczyny niskiego poziomu wykorzystania jednej ich klasy, czyli cyfrowych usług administracji publicznej. Problemem badawczym stało się znalezienie sposobu na podniesienie poziomu ich użycia, bez konieczności wprowadzenia obowiązku – rozwiązania łatwego, ale sprzecznego z koncep- cją społeczeństwa obywatelskiego. Porównywanie sytuacji różnych krajów w przypadku wszystkich usług e-government często nie jest możliwe ze względu na istniejące różnice strukturalne. Na przykład w jednym państwie za cały system transportu ko- lejowego może być odpowiedzialna administracja rządowa i samorządowa, a w innym także prywatne przedsiębiorstwa. Zatem do porównywania naj- lepiej wybrać usługi, za które w całości w każdym kraju odpowiadają organy państwowe. Ze względu na bardzo szeroką gamę usług świadczonych przez admini- strację publiczną i różną częstotliwość ich stosowania (czasem nawet raz na kilka lat) autorka zdecydowała się wybrać jedną, najbardziej popularną we Problem badawczy i cel pracy Wstęp 15 wszystkich krajach wdrażających systemy administracji elektronicznej, wy- korzystywaną regularnie raz w roku i z tych przyczyn pozwalającą na ana- logie i uogólnienia. Ponadto regularność jej stosowania potencjalnie może wytworzyć nawyk korzystania z technik ICT w komunikacji z urzędami, co zwiększy stosowanie innych cyfrowych usług administracji. Elektroniczne rozliczanie podatków to najpopularniejsza e-usługa ad- ministracji publicznej we wszystkich krajach UE oraz OECD. W większości państw od niej rozpoczyna się wprowadzanie usług elektronicznych i naj- więcej obywateli właśnie z niej korzysta. Pozostałe usługi e-administracji są w wielu krajach używane przez tak małą liczbę obywateli, iż bardzo trudno byłoby wyniki ich badań porównywać i cokolwiek wnioskować na ich pod- stawie. Z tej przyczyny uznano, że na obecnym etapie rozwoju usług admini- stracji elektronicznej na przykładzie elektronicznego rozliczania podatku do- chodowego od osób (cid:976)izycznych można zbadać stosunek obywateli do innych cyfrowych usług tej kategorii. Dane statystyczne wskazują, iż po kilku latach funkcjonowania elek- tronicznego wysyłania deklaracji PIT w naszym kraju nadal stosunkowo mały odsetek populacji z niego korzysta. Należy odpowiedzieć na pytanie: Czy małe zainteresowanie potencjalnych odbiorców świadczy o istniejących ograniczeniach instytucjonalnych czy o złym odbiorze społecznym? Czy usłu- ga nie jest potrzebna? Czy jest źle przygotowana i wymaga dopracowania albo lepszego rozpropagowania? Wytyczone zostały następujące cele: 1)zidenty(cid:976)ikowanie przyczyn małego zainteresowania i tym samym ni- skiego wykorzystania jednej kategorii usług cyfrowych, jaką są usługi admi- nistracji elektronicznej; 2)opracowanie modelu barier hamujących rozwój usług administracji elektronicznej w Polsce po stronie obywateli; 3)wypracowanie strategii podniesienia poziomu wykorzystania cyfro- wych usług administracji publicznej, adekwatnej do obecnego stanu rozwoju. Tezy pracyW pracy sformułowano następujące tezy główne: 1. Na podstawie analizy popytu na elektroniczne wysyłanie deklaracji podatkowych można wyciągnąć wnioski na temat akceptacji i popularności kolejnych cyfrowych usług dla obywateli. 2. Główną przyczyną małego zainteresowania cyfrowymi usługami ad- ministracji publicznej jest brak rzetelnej wiedzy o pełnych procedurach prze- prowadzania elektronicznych czynności administracyjnych. 3. Barierami hamującymi rozwój cyfrowych usług administracji są przyzwyczajenia i obawy obywateli, czyli czynniki społeczno-kulturowe. Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji... Niski poziom wykorzystania elektronicznego rozliczania deklaracji podatkowej wynika z braku rzetelnej wiedzy o całym procesie realizacji PIT, ponieważ nawet jeśli wiedzą o istnieniu tej usługi, to nie są przeko- nani do jej funkcjonalności i nie mają motywacji, by zdobyć informacje potrzebne do jej przetestowania. 16 Poprawność pierwszej tezy uzasadniona zostanie w rozdziale 4. Dla uza- sadnienia drugiej i trzeciej tezy sformułowano następujące hipotezy pomoc- nicze: Obywatele nie korzystają z elektronicznego wysyłania deklaracji usługi elektronicznego wysyłania deklaracji. Można wnioskować, że jest to skutkiem nie najlepiej prowadzonej kampanii marketingowej i błędów wdro- żenia systemu informatycznego. Poprawność powyższych hipotez zostanie uzasadniona w rozdziale 6. Możliwość ich uogólnienia wynika z pierwszej tezy. Poprzez przeprowadzone badanie ankietowe sprawdzone zostanie, czy potencjalni użytkownicy słyszeli o istniejącej możliwości, czy wiedzą, co jest potrzebne do przeprowadzenia procedury, czy zdają sobie sprawę z istnienia darmowej metody uwierzytelnienia, czy wiedzą, w jaki sposób upewnić się, że procedura przebiegła prawidłowo, oraz jak w przyszłości udowodnić ter- minowe wysłanie deklaracji. Spojrzenie na cyfrowe usługi administracji publicznej przez pryzmat naj- popularniejszej dotychczas usługi daje możliwość prognozowania sukcesu, a przynajmniej oszacowania tempa akceptacji kolejnych wdrożeń. Wynika to z bardzo małej popularności pozostałych usług e-administracji. Teoria postaw oraz spostrzeżenia na temat roli doświadczenia cyfrowego w podejmowaniu kolejnych decyzji przez obywateli pozwalają zauważyć analogię między tą wybraną usługą i pozostałymi. Teza pierwsza zostanie zatem uzasadniona poprzez rozumowanie uprawdopodabniające, w którym poprawność prze- słanek gwarantuje prawdziwość wniosku na podstawie zadowalającej liczby przypadków. Tezy związane z akceptacją cyfrowych usług administracji publicznej zo- staną sprawdzone w badaniu przyczyn oddawania tradycyjnych formularzy PIT. Zdecydowano się badać nie tych, którzy z usługi skorzystali, ale więk- szość, która wypełniła papierowe deklaracje. Postanowiono sprawdzić, dla- czego osoby oddające tradycyjne formularze nie spróbowały nowej metody oraz czy łatwo uda się je do tego przekonać, tzn. czy poznane bariery mogą zostać szybko pokonane. Za adekwatną metodę badawczą uznano w tym przypadku ankiety kwestionariuszowe w formie papierowej. Badanie zosta- ło przeprowadzone w urzędach skarbowych w kilku województwach pod- czas oddawania deklaracji PIT w kwietniu 2012 i 2013 roku. Metoda badawcza Układ pracy 17 Wstęp Dla przedstawionego celu pracy, sformułowanych tez oraz założeń ba- dawczych przyjęto następujący układ pracy. W rozdziale 1 opisano zjawisko nazywane społeczeństwem informacyj- nym i wynalazki z nim związane, które zrewolucjonizowały wszystkie sfe- ry życia oraz zapoczątkowały tworzenie usług cyfrowych. Przedstawiono tu również ramy prawne zastosowania nowych wynalazków w dziedzinach wy- magających regulacji. Rozdział 2 poświęcony został cyfrowym usługom i ich de(cid:976)inicji. Omówio- no ich historię: od usług sieciowych do usług webowych, a także perspektywę przyszłego rozwoju, czyli usługi Internetu rzeczy (lub Internetu produktów) i sieci semantycznej. Podjęto próbę doprecyzowania, czym są usługi cyfrowe. W rozdziale 3 przedstawiono rozmaitość usług cyfrowych i dziedzin, w których znalazły zastosowanie. Są to przykłady e-usług w kluczowych sferach życia, czyli w (cid:976)inansach i handlu, w pracy zawodowej, w rozrywce, kulturze, transporcie, edukacji, ochronie zdrowia i w życiu publicznym. Za- nalizowano dane dotyczące popytu na wybrane usługi cyfrowe, adresowane do masowego klienta: dane wtórne, jak i zebrane w ankiecie internetowej przygotowanej przez autorkę. Przedyskutowano różnice popularności wy- branych kategorii usług i wybór metodyki badania przyczyn oporu przed ich użyciem. W rozdziale 4 omówiono proces przyswajania i motywacji do użycia cy- frowych usług. Przedstawiono tu sposoby badania ich akceptacji, które są stosowane w naukach społecznych. Dobór zaprezentowanych modeli wynika z przeglądu literatury światowej. Przytoczono przykłady zastosowania opi- sanych teorii w praktyce elektronicznej administracji, czyli grupy usług naj- mniej popularnych. Najdokładniej opisano jedną usługę administracji cyfrowej, na przykła- dzie której postanowiono uzasadnić postawione w pracy tezy. Usługą tą jest elektroniczne rozliczanie podatku dochodowego od osób (cid:976)izycznych. Poświe- cono jej rozdział 5. Opisano w nim historię wprowadzenia tego podatku na świecie oraz zastosowania systemów informatycznych w obsłudze czynno- ści z nim związanych. Zaprezentowano sposób wdrożenia elektronicznego składania i rozliczania rocznych zeznań podatkowych w wybranych krajach z różnych kontynentów. Przedstawiono dokładny opis wdrożenia tej usługi w Polsce wraz z opisem problemów, na jakie natknęli się ci, którzy z niej sko- rzystali lub chcieli skorzystać. W zakończeniu rozdziału dokonano przeglądu światowych badań akceptacji tej usługi. W rozdziale 6 opracowano wyniki ankiety kwestionariuszowej badającej przyczyny niekorzystania z możliwości elektronicznego wysłania rocznego zeznania podatkowego. Na początku rozdziału dokonano oceny opisanych Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji... 18 wcześniej modeli wraz z uzasadnieniem, dlaczego zastosowano inną meto- dykę badania. Na podstawie analizy zebranego materiału stworzono model barier. W rozdziale 7 przedstawiono autorską koncepcję strategii upowszech- nienia cyfrowych usług administracji publicznej na przykładzie wytypowa- nej usługi elektronicznego wysyłania deklaracji podatkowej PIT. Pracę kończą wnioski wynikające z podsumowania uzyskanych wyników oraz przedstawionych w rozprawie rozważań. Autorka pragnie podziękować Koleżankom i Kolegom z Katedry Infor- matyki za dopingujące i dodające otuchy rady. Dziękuję wielu Osobom, które poświęciły czas na lekturę niniejszej pracy i podejmowały dyskusje na po- ruszane w niej tematy. Ich wiedza i życzliwa pomoc przyczyniły się do obec- nej postaci tej książki. Szczególne podziękowania pragnę złożyć na ręce Pani dr hab. Marii Mach-Król oraz Pana prof. dr. hab. Zdzisława Szyjewskiego za wnikliwe uwagi, cenne wskazówki i sugestie, które umożliwiły rozszerze- nie pracy o nowe wątki i znacząco wpłynęły na ostateczny jej kształt. Jestem także wdzięczna mojemu mężowi i dzieciom za cierpliwość i wyrozumiałość w trakcie pisania niniejszej rozprawy oraz wszechstronne wsparcie. 1. Społeczeństwo informacyjne „Quod scimus, gutta est, ignoramus mare” (To, co wiemy, jest kroplą, nie znamy morza). Informacja zawsze towarzyszyła ludziom, choć nie każdy zdawał sobie sprawę z jej wartości. Współcześnie truizmem jest stwierdzenie, że infor- macja stanowi podstawę podejmowania każdej decyzji. W przeszłości bar- dziej doceniali ją monarchowie i dowódcy niż ich poddani. Ci pierwsi mieli na nią większe zapotrzebowanie, widzieli bowiem konieczność zdobycia informacji i starali się to zrobić, by wykorzystać ją w sprawowaniu wła- dzy, zdobywaniu kolejnych terytoriów lub w obronie przed zbliżającymi się niebezpieczeństwami. Dla poddanych były to sprawy zbyt skomplikowane i trudne, ale również oni mogli wykorzystywać np. sygnały, jakie daje przy- roda, do podejmowania codziennych decyzji, związanych m.in. z uprawą ziemi.Potrzeba przekazywania informacji sobie nawzajem spowodowała wy- kształcenie się mowy i pisma. Szybko ważne stało się przesyłanie jej na odle- głość. Potrzeba przekazania ważnych wiadomości dopingowała do wielkich wyczynów, które dziś czcimy np. nazwą konkurencji lekkoatletycznej, upa- miętniającą wydarzenie po zwycięskiej dla Greków bitwie z Persami pod Ma- ratonem w 490 roku p.n.e. Chęć przesyłania nie tylko istotnych informacji była przyczyną powstania wielu wynalazków. Informacja jest obiektem zainteresowań naukowców różnych dyscyplin nauki, stąd istnieje wiele jej de(cid:976)inicji. Rozwijane są też liczne teorie mają- ce na celu wyjaśnienie tego powszechnie stosowanego pojęcia. Najbardziej uznane na świecie to (chronologicznie): teoria informacji Ralpha Hartleya, ilościowa teoria Claude’a Shannona, nieprobabilistyczna (lub aproksymacyj- na) teoria Andrieja Kołmogorowa, a w Polsce: jakościowa teoria informacji Mariana Mazura, teoria pragmatyczna Klemensa Szaniawskiego, semantycz- 1.1. Pojęcie informacji Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji... 20 na wykładnia informacji Józefa Oleńskiego i infologiczna teoria informacji Bogdana Stefanowicza1 (2004). Informacja to „wiadomość, wieść, nowina, rzecz zakomunikowana, za- wiadomienie, komunikat, pouczenie, powiadomienie, zakomunikowanie o czymś” (Kopaliński, 1989, s. 229). W cybernetyce jest nią każdy czynnik (także abstrakcyjny), który może być wykorzystany przez organizmy żywe lub urządzenia automatyczne do racjonalnego działania lub sterowania. Ist- nieją jednak dwa punkty widzenia informacji: obiektywny i subiektywny. W obiektywnym (podejście matematyczne, (cid:976)izyczne, ilościowe, oparte na po- jęciu entropii) – informacja oznacza pewną własność (cid:976)izyczną lub struktural- ną obiektów. W subiektywnym zaś – informacja ma charakter względny i jest tym, co umysł może przetworzyć i wykorzystać do własnych celów. Informację de(cid:976)iniuje się na podstawie pojęć i zasad dostosowanych do danej dziedziny nauki. Filozofowie rozumieją informację jako odbicie (odwzorowanie) różnorodności obiektów, procesów, zdarzeń i zjawisk, czyli otaczającej nas rzeczywistości. Informacją w biologii może być zbiór sygna- łów, w psychologii – bodźców odbieranych z otoczenia, a w (cid:976)izyce albo che- mii – struktura materii lub tylko obecność nieokreśloności jej stanu. Fizyczną de(cid:976)inicję podał Glynn Harmon: „Informacja to metaenergia – impuls energe- tyczny, który reguluje większe ilości energii w różnych rodzajach systemów biologicznych lub (cid:976)izycznych oraz pomiędzy tymi systemami” (za: Stefano- wicz, 2004, s. 14). Twórca cybernetyki, Norbert Wiener (1961, s. 18), infor- mację de(cid:976)iniował jako „treść zaczerpniętą ze świata zewnętrznego w proce- sie naszego dostosowania się do niego i przystosowania się do niego naszych zmysłów”. Zatem informacja nie jest ani materią, ani energią. Informacja powstaje lub zostaje zdobyta w wyniku obserwacji (pomia- ru) dokonanej przez obserwatora. Jest zatem tam, gdzie zachodzą procesy rozróżniania i wyodrębniania, w których uczestniczą obserwator i obiekt obserwowany. W innych teoriach, np. Claude’a Shannona (1948, s. 380), aby zaistniał przekaz, potrzebne są źródło informacji, kanał transmisyjny i od- biorca.Shannon zaproponował ilościowe podejście do postrzegania informacji, którą zde(cid:976)iniował, pomijając aspekt zawartości informacyjnej kryjącej się w przekazie. Określił ją jako poziom niepewności odbiorcy związanej z tym, co jest przekazywane. W teorii Shannona informacja jest mierzona jako praw- dopodobieństwo zajścia zdarzenia. Zatem zdarzenia mniej prawdopodobne (zaskakujące) dają więcej informacji niż oczekiwane. Jeśli bowiem znamy otrzymany znak lub symptom, tzn. że informację już posiadamy i niczego no- wego się nie dowiadujemy. 1 Przypomnienie teorii Bo Sundgrena i Börje Langeforsa.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Usługi cyfrowe. Perspektywy wdrożenia i akceptacji cyfrowych usług administracji publicznej w Polsce
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: