Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00462 005549 15339309 na godz. na dobę w sumie
Usługi turystyczne. Komentarz - ebook/pdf
Usługi turystyczne. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 546
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-5183-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W komentarzu omówiono wszystkie najważniejsze problemy związane z ustawą o usługach turystycznych, w tym dotyczące takich zagadnień jak:

W publikacji uwzględniono aktualne orzecznictwo sadów, w tym Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, decyzje Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a także raporty Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Najwyższej Izby Kontroli oraz rozporządzenia wykonawcze do komentowanej ustawy.

Komentarz zawiera liczne wskazówki dotyczące prawidłowej praktyki w działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych, a także omawia błędy, których powinno się unikać.

Adresaci:
Książka przeznaczona jest dla organizatorów turystyki, pośredników turystycznych, agentów turystycznych, osób świadczących usługi hotelarskie oraz przewodników turystycznych i pilotów wycieczek. Może być także przydatna dla pracowników urzędów marszałkowskich i urzędów gmin, sędziów, adwokatów i radców prawnych, pracowników Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów oraz Najwyższej Izby Kontroli, powiatowych (miejskich) rzeczników ochrony konsumenta oraz przedstawicieli organizacji konsumenckich. Stanowi cenna lekturę dla pracowników naukowych, studentów oraz dziennikarzy zainteresowanych problematyka usług turystycznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

USŁUGI TURYSTYCZNE KOMENTARZ Piotr Cybula Warszawa 2012 Stan prawny na 1 września 2012 r. Recenzenci Dr Jerzy Gospodarek Dr Jerzy Raciborski Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Małgorzata Jarecka Opracowanie redakcyjne Bartosz Stanisławski Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krystyna Szych © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2012 ISBN: 978-83-264-3965-0 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści 7 13 SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Wprowadzenie Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych 21 23 Rozdział 1. Przepisy ogólne Rozdział 2. Organizatorzy turystyki, pośrednicy i agenci turystyczni 66 152 Rozdział 3. Ochrona klienta 283 Rozdział 4. Przewodnicy turystyczni i piloci wycieczek Rozdział 5. Usługi hotelarskie 418 Rozdział 6. Zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe 539 5 Wykaz skrótów WYKAZ SKRÓTÓW 1. Akty prawne – dyrektywa Rady z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorgani- zowanych podróży, wakacji i wycieczek (Dz. Urz. WE L 158 z 23.06.1990, s. 59; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 10, s. 132) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) poz. 553 z późn. zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania ad- ministracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do ce- 7 dyrektywa 90/314 k.c. k.k. Konstytucja RP k.p. k.p.a. k.p.c. k.w. r.b.l.p. Wykaz skrótów r.m.w.s.g. r.o.u. rozporządzenie kategoryzacyjne rozporządzenie w sprawie CEOTiPT r.p.t.p.w. r.z.t.p. u.o.k.k. u.s.d.g. u.u.t. u.w. 8 lów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 332 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Finansów z 16 grudnia 2010 r. w sprawie minimalnej wysokości sumy gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej wymaganej w związku z działalnością wykonywaną przez organizatorów turystyki i pośredników turystycznych (Dz. U. Nr 238, poz. 1584) – rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia na rzecz klientów w związku z działalnością wykonywaną przez organizato- rów turystyki i pośredników turystycznych (Dz. U. Nr 252, poz. 1690) – rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierp- nia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiek- tów, w których są świadczone usługi hotelarskie (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 22, poz. 169 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 6 paź- dziernika 2011 r. w sprawie Centralnej Ewidencji Organiza- torów Turystyki i Pośredników Turystycznych (Dz. U. Nr 225, poz. 1353) – rozporządzenie Ministra Sportu i Turystyki z dnia 4 marca 2011 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wy- cieczek (Dz. U. Nr 60, poz. 302) – rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. Nr 100, poz. 908) – ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i kon- sumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 z późn. zm.) – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności go- spodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i admini- stracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 z późn. zm.) Wykaz skrótów 2. Czasopisma – Europejski Przegląd Sądowy – Folia Turistica – Gdańskie Studia Prawnicze – Przegląd Orzecznictwa – International Travel Law Journal – Kwartalnik Prawa Prywatnego – Monitor Prawniczy – Monitor Sądowy i Gospodarczy – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A – Państwo i Prawo – Przegląd Prawa Handlowego – Przegląd Sejmowy – Przegląd Sądowy – Problemy Turystyki – Problemy Współczesnego Prawa Międzynarodowego, Euro- pejskiego i Porównawczego – Rynek Podróży – Rynek Turystyczny – Wiadomości Turystyczne EPS FT GSP PO ITLJ KPP M. Praw. MSiG OSA OSNC OSP OTK OTK-A PiP PPH Prz. Sejm. PS PT PWPMEiP RP RT WT 3. Publikatory Dz. U. Dz. Urz. UE Dz. Urz. WE – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich ETS 4. Sądy, urzędy i organizacje – Europejski Trybunał Sprawiedliwości (od 1 stycznia 2009 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) 9 Wykaz skrótów EWG NIK NSA SA SN SOKiK SR UE UOKiK WSA – Europejska Wspólnota Gospodarcza – Najwyższa Izba Kontroli – Naczelny Sąd Administracyjny – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – sąd rejonowy – Unia Europejska – Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów – wojewódzki sąd administracyjny 5. Raporty i inne dokumenty urzędowe 5.1. Raporty UOKiK Raport UOKiK (2003) – Raport z ogólnopolskiej kontroli działalności organizatorów turystyki, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. De- partament Polityki Konsumenckiej. Wydział Handlu i Usług, Warszawa 2003, www.uokik.gov.pl Raport UOKiK (2004) – Raport z kontroli wzorców umownych oferowanych konsumen‑ tom przez organizatorów turystyki, Urząd Ochrony Konkuren- cji i Konsumentów, Warszawa 2004, www.uokik.gov.pl Raport UOKiK (2005) – Raport z kontroli wzorców umownych stosowanych przez orga‑ nizatorów turystyki, Warszawa 2005, www.uokik.gov.pl Raport UOKiK (2007) – Raport z badania rynku usług hotelarskich, Kraków 2007 Raport UOKiK (2008) – Raport z kontroli wzorców umów stosowanych przez organiza‑ torów turystyki, Warszawa 2008, www.uokik.gov.pl Raport UOKiK (2011) – Raport z kontroli działalności organizatorów turystyki, Warszawa– Katowice 2011, www.uokik.gov.pl 5.2. Raport Komisji Europejskiej – Report on the Implementation of Directive 90/314/EEC on Pa‑ ckage Travel and Holiday Tours in the Domestic Legislation of EC Member States, http://ec.europa.eu/consumers/cons_int/ safe_shop/pack_trav/pack_trav02_en.pdf Raport KE 10 Funkcjonowanie ustawy Informacja NIK (2004) Informacja NIK (2010) 5.3. Inne dokumenty urzędowe Wykaz skrótów – Funkcjonowanie ustawy o usługach turystycznych, Ministerstwo Gospodarki, Departament Turystyki, Warszawa, maj 2002 – Informacja o wynikach kontroli realizacji przez organy admi‑ nistracji rządowej zadań wynikających z ustawy o usługach tu‑ rystycznych, Warszawa 2004 – Informacja o wynikach kontroli realizacji zadań wynikają‑ cych z ustawy o usługach turystycznych przez marszałków wo‑ jewództw, które przygotowują się do turnieju Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej UEFA EURO 2012, Gdańsk, styczeń 2010 11 Wprowadzenie WPROWADZENIE Literatura: Bałkowski Z., Wybrane zagadnienia prawa (dla zakładów hotelar‑ skich i biur podróży), Warszawa 1973; Gospodarek J., Prawo w turystyce, Warsza- wa 2006; Gospodarek J., Prawo w turystyce i rekreacji, Warszawa 2007; Gospoda- rek J., Pojęcie i zakres prawa turystycznego, Wędrujemy 2007, nr 4; Gospodarek J., Prawo w turystyce i rekreacji. Definicje. Schematy. Kazusy. Testy. Wykaz aktów normatywnych. Bibliografia, Warszawa 2008; Gospodarek J., Ochrona konsu‑ menta w rządowym projekcie z 2009 roku nowelizacji ustawy o usługach turystycz‑ nych z 1997 roku, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 591, Eko- nomiczne Problemy Usług nr 53, Szczecin 2010; Libera K., Prawo turystyczne i prawo dotyczące międzynarodowego ruchu turystycznego (w:) Problemy turysty‑ ki zagranicznej, red. T. Jarowiecka, Kraków 1974; Marak K., Administracyjno‑ prawne warunki podejmowania działalności gospodarczej w zakresie prowadze‑ nia biur podróży w świetle projektu nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z 25 marca 2009 r. (w:) Transformacje prawa turystycznego, red. P. Cybula, Kra- ków 2009; Nesterowicz M., Prawo turystyczne, Warszawa 2012; Prawo sportowe i turystyczne – między regulacją a deregulacją, red. M. Kaliński, M. Koszowski, Kraków 2011; Raciborski J., Usługi turystyczne. Przepisy i komentarz, Warsza- wa 1999; Raciborski J., Prawo w turystyce (w:) Nauki o turystyce, cz. 2, red. R. Wi- niarski, Kraków 2004; Sondel J., Prawne aspekty uprawiania turystyki na obsza‑ rach chronionych, FT 2006, nr 17; Sondel J., U początków prawa turystycznego. Zarys problematyki (1945–1989) (w:) Turystyka a prawo. Aktualne problemy le‑ gislacyjne i konstrukcyjne, red. P. Cybula, J. Raciborski, Sucha Beskidzka–Kra- ków 2008; Transformacje prawa turystycznego, red. P. Cybula, Kraków 2009; Tu‑ rystyka a prawo, red. P. Cybula, FT 2009, nr 20; Turystyka a prawo. Aktualne problemy legislacyjne i konstrukcyjne, red. P. Cybula, J. Raciborski, Sucha Be- skidzka-Kraków 2008; Waltoś S., Problematyka prawa turystycznego (w:) Prob‑ lemy turystyki zagranicznej, red. T. Jarowiecka, Kraków 1974. 13 Wprowadzenie 1. Ustawa o usługach turystycznych uchwalona została w dniu 29 sierpnia 1997 r. Weszła w życie z dniem 1 lipca 1998 r. Mimo już jej kilkunastoletniego okresu obowiązywania dotychczas nie został opra- cowany do niej klasyczny komentarz. Jedynym opracowaniem nawiązu- jącym do tego typu wypowiedzi jest nowatorska publikacja J. Racibor- skiego Usługi turystyczne. Przepisy i komentarz (Warszawa 1999). Praca ta jednak w istocie rzeczy jest opracowaniem o charakterze monograficz- nym, bez odrębnego wydzielenia komentarza do poszczególnych artyku- łów ustawy. Do dzisiaj stanowi ona jednak najobszerniejsze samodziel- ne opracowanie książkowe, w którym została przedstawiona „filozofia” ustawy o usługach turystycznych. Jest ona tym cenniejsza, że jej autor brał udział w pracach nad przygotowaniem ustawy oraz kolejnych nowe- lizacji, jak również w przygotowywaniu do niej aktów wykonawczych. 2. Stopień zainteresowania doktryny poszczególnymi zagadnienia- mi prawnymi objętymi ustawą o usługach turystycznych jest różny. O ile można spotkać coraz więcej opracowań dotyczących działalności biur podróży, a zwłaszcza ochrony klientów korzystających z usług przez nich świadczonych, o tyle problematyka usług hotelarskich oraz przewodni- ków turystycznych i pilotów wycieczek spotyka się w literaturze wręcz z marginalnym zainteresowaniem. Sytuacja taka musiała wpłynąć na ni- niejszy komentarz. Siłą rzeczy przedstawienie poglądów literatury doty- czących pewnych instytucji i odniesienie się do nich skutkuje szerszym omówieniem niektórych przepisów, niż miałoby to miejsce w przypadku, gdy nie spotkały się one z większym zainteresowaniem doktryny; z dru- giej strony czasami można wówczas odwołać się do literatury, bez szer- szego omówienia rzeczy nie zawsze najbardziej istotnych. 3. Ustawa o usługach turystycznych jest podstawowym aktem praw- nym dyscypliny naukowo-badawczej określanej jako prawo turystyczne. Od dawna pojawia się pytanie o dopuszczalność posługiwania się taką nazwą1. Obecnie termin „prawo turystyczne” jest coraz częściej spoty- kany, choć czasem podchodzi się do niego z pewną ostrożnością czy re- zerwą2. W literaturze nie ma zgodności co do definicji i zakresu „prawa 1 Zob. S. Waltoś, Problematyka prawa turystycznego (w:) Problemy turystyki zagranicznej, red. T. Jarowiecka, Kraków 1974, s. 57. 2 Wynika to przede wszystkim z dwóch powodów: po pierwsze, niektórzy autorzy używają ter- minu „prawo w turystyce” (czasami zamiennie z terminem „prawo turystyczne”), podkreślając tym 14 Wprowadzenie turystycznego”, co nie może dziwić na obecnej fazie rozwoju dyscypliny. Już w roku 1974 K. Libera postawił tezę, że „wykształciło się już w prak- tyce prawo turystyczne obejmujące cały zespół norm prawa międzynaro- dowego i prawa wewnętrznego, dotyczących ruchu turystycznego, zacho- wania substancji «patrimonium» turystycznego i udostępnienia go dla ruchu turystycznego oraz różnych aspektów i dziedzin obsługi ruchu”3. Rok wcześniej Z. Bałkowski pisał, że prawo turystyczne nie oznacza od- rębnej gałęzi prawa, lecz – ze względów praktycznych – służy do określe- nia zespołu przepisów prawnych obowiązujących w dziedzinie turystyki, należących do różnych gałęzi prawa4. Podsumowania dyskusji w zakresie tej definicji dokonał przed kilku laty J. Gospodarek5. Stanowisko tego autora podlegało pewnej ewolucji. Obecnie reprezentuje on pogląd, że przez prawo turystyczne należy rozumieć kompleksową dyscyplinę re- gulującą stosunki społeczne związane z podróżami poza codziennym środowiskiem i świadczeniem usług na rzecz osób podróżujących oraz zapewnieniem im bezpiecznych warunków podróży i pobytu6. 4. Jak wynika już z powyższych uwag, badania naukowe dotyczące regulacji odnoszących się do turystyki mają już pewną tradycję7. Jed- nak w Polsce dopiero ustawa o usługach turystycznych nadała im pew- ną rangę i ukierunkowanie. W niektórych krajach problematyka prawa samym, że trudno mówić o jakiejś gałęzi czy dyscyplinie, a można mówić jedynie o zespole prze- pisów różnych gałęzi odnoszących się do turystyki; po drugie, zwraca się też uwagę, że termin ten nie do końca jest uzasadniony, bowiem w dziedzinie turystyki brak jest podstawowej ustawy, którą określa się w żargonie mianem „ustawy-matki”, taką bowiem nie jest ustawa o usługach turystycz- nych, dotycząca jedynie części problematyki turystycznej – tak J. Sondel, Prawne aspekty uprawiania turystyki na obszarach chronionych, FT 2006, nr 17, s. 7; por. tenże, U początków prawa turystycznego. Zarys problematyki (1945–1989) (w:) Turystyka a prawo. Aktualne problemy legislacyjne i konstrukcyj‑ ne, red. P. Cybula, J. Raciborski, Sucha Beskidzka–Kraków 2008, s. 9. 3 K. Libera, Prawo turystyczne i prawo dotyczące międzynarodowego ruchu turystycznego (w:) Problemy turystyki zagranicznej, red. T. Jarowiecka, Kraków 1974, s. 37 i n. 4 Zob. Z. Bałkowski, Wybrane zagadnienia prawa (dla zakładów hotelarskich i biur podróży), Warszawa 1973, s. 37. 5 Zob. J. Gospodarek, Pojęcie i zakres prawa turystycznego, Wędrujemy 2007, nr 4, s. 64 i n. 6 J. Gospodarek, Prawo w turystyce i rekreacji, Warszawa 2007, s. 33. 7 Zob. J. Sondel, U początków…, s. 9 i n. Oceny dorobku badawczego prawa w turystyce do- konał w 2004 r. J. Raciborski, Prawo w turystyce (w:) Nauki o turystyce, cz. 2, red. R. Winiarski, Kra- ków 2004, s. 33 i n. Najobszerniejszy wykaz literatury odnoszącej się do prawa turystycznego przed- stawił J. Gospodarek w pracy Prawo w turystyce i rekreacji. Definicje. Schematy. Kazusy. Testy. Wykaz aktów normatywnych. Bibliografia, Warszawa 2008, s. 213 i n. 15 Wprowadzenie turystycznego już od dłuższego czasu cieszy się większą popularnością, co przekłada się m.in. na dużą liczbą publikacji, w tym także wydawa- nie czasopism poświęconych problematyce prawnych aspektów turystyki (np. we Francji – Juristourisme, w Niemczech – ReiseRecht aktuell, we Włoszech – Rivista italiana di Diritto del turismo, w Wielkiej Brytanii zaś Travel Law Quarterly) czy powstawanie stowarzyszeń zrzeszających prawników specjalizujących się w tej dyscyplinie (z czołowym Interna- tional Forum of Travel and Tourism Advocates8). W polskim piśmien- nictwie prace poświęcone prawu turystycznemu są w znacznym stopniu rozproszone. Artykuły prezentowane są przede wszystkim w czasopis- mach prawniczych oraz czasopismach poświęconych turystyce – nauko- wych i branżowych. Publikowane są także opracowania o charakterze monograficznym. Częściej problematyka prawa turystycznego stanowi część jakiegoś szerszego tematu, zwłaszcza z zakresu ochrony konsu- mentów. Cechą charakterystyczną jest stosunkowo duża liczba podręcz- ników, z wiodącymi J. Gospodarka9 i M. Nesterowicza10. Również u nas podejmowane są prace zmierzające do powołania stowarzyszenia prawa turystycznego11, a problematyka prawnych aspektów turystyki coraz częś- ciej jest przedmiotem spotkań naukowych, także jako temat główny12. 5. Postulaty uchwalenia w Polsce ustawy dotyczącej usług turystycznych pojawiały się w Polsce od wczesnych lat 70. poprzedniego wieku13. Wówczas jednak potrzeba opracowania takiej regulacji wynikała z ducha tamtych czasów – oczekiwano, że ustawa będzie stanowić gwarancję dostępu do od- powiednich środków publicznych na realizację w tym zakresie zadań pań- stwa14. Prace nad ustawą o usługach turystycznych rozpoczęto w 1992 r.15 Za 8 Zob. http://iftta.org/. 9 Zwłaszcza J. Gospodarek, Prawo w turystyce, Warszawa 2006. 10 Zob. M. Nesterowicz, Prawo turystyczne, Warszawa 2012. 11 Zob. http://prawoturystyczne.wordpress.com/stowarzyszenie/. 12 Owocem kilku z nich były późniejsze publikacje: Turystyka a prawo. Aktualne problemy legisla‑ cyjne i konstrukcyjne, red. P. Cybula, J. Raciborski, Sucha Beskidzka–Kraków 2008; Transformacje pra‑ wa turystycznego, red. P. Cybula, Kraków 2009; Turystyka a prawo, red. P. Cybula, FT 2009, nr 20; Prawo sportowe i turystyczne – między regulacją a deregulacją, red. M. Kaliński, M. Koszowski, Kraków 2011. 13 Zob. Funkcjonowanie ustawy, s. 2; J. Raciborski, Usługi turystyczne…, s. 11. 14 Zob. Funkcjonowanie ustawy, s. 2. 15 Zob. tamże, s. 3. 16 Wprowadzenie sprawę najpilniejszą uznano problematykę regulacji dotyczących ochrony konsumenta (w szerokim znaczeniu), tj. ustalenie standardów świadczenia usług turystycznych oraz określenie warunków zawierania umów z klienta- mi16. W początkowych pracach w ogóle nie brano pod uwagę potrzeby im- plementacji w prawie polskim przepisów dyrektywy 90/314 w sprawie zor- ganizowanych podróży, wakacji i wycieczek. Było to spowodowane jeszcze słabą znajomością jej przepisów17, jak również zapewne odległą wówczas perspektywą naszego członkostwa we Wspólnocie Europejskiej. Dopiero z czasem zaczęto dostrzegać tę potrzebę i tym samym problemy związane z prawidłową implementacją dyrektywy do prawa polskiego. 6. Zakres przedmiotowy ustawy może wydawać się dość przypadko- wy. Wynika on nie tylko z pewnego pomysłu na ten akt prawny, ale także z możliwego do osiągnięcia w chwili jej uchwalenia kompromisu. W ko- mentowanej ustawie można wyróżnić trzy bloki zagadnień. Po pierwsze, przepisy odnoszące się do biur podróży, w tym dotyczące ochrony ich klientów. Po drugie, przepisy dotyczące pilotów wycieczek i przewod- ników turystycznych. Po trzecie, przepisy regulujące świadczenie usług hotelarskich. W pierwszym przypadku występują z mniej więcej równym nasileniem przepisy zarówno o charakterze administracyjnoprawnym, jak i cywilnoprawnym. W pozostałych dwóch wyraźnie dominują prze- pisy o charakterze administracyjnoprawnym. 7. Abstrahując od oceny zakresu i kształtu poszczególnych regula- cji, zgodzić się należy z twierdzeniem, że ustawa o usługach turystycz- nych zapełniła w prawie polskim istotną lukę. Zarówno w literaturze, jak i w dokumentach urzędowych spotkać się można z generalną opinią, że przyczyniła się ona do wprowadzenia na rynku usług turystycznych sy- stemu standardów, dzięki którym klienci oraz przedsiębiorcy „mogą ko- munikować się w sposób względnie uporządkowany”18. W zasadzie nie spotyka się głosów, które rozwiązania ustawy aprobowałyby w całości, bez żadnych zastrzeżeń. Najczęściej zwraca się uwagę na różne jej nie- dociągnięcia czy luki, które wymagają korekty. W dalszym ciągu moż- 16 J. Raciborski, Usługi turystyczne…, s. 12; Funkcjonowanie ustawy, s. 3. 17 Funkcjonowanie ustawy, s. 3. 18 Założenia nowelizacji ustawy o usługach turystycznych (projekt) z dnia 21 maja 2008 r. (przygo- towane przez Departament Turystyki Ministerstwa Sportu i Turystyki), s. 2. 17 Wprowadzenie na spotkać się z krytycznymi opiniami, zwłaszcza ze strony praktyków, włącznie z kwestionowaniem potrzeby jej istnienia (te ostatnie formuło- wane są jednak coraz rzadziej). 8. Niemal od chwili uchwalenia ustawy pojawiają się głosy wskazują- ce na potrzebę jej nowelizacji. Żyjemy niestety w czasie ciągłych zmian prawa i ustawa o usługach turystycznych nie jest wyjątkiem. Znamiennie jest stwierdzenie zawarte w jednym z dokumentów urzędowych: „Proces kształtowania treści ustawy nie jest zakończony. Zgłaszane są kolejne po- stulaty jej nowelizacji lub rozszerzenia. Niewątpliwie mechanizmy wyko- rzystywane w ustawie o usługach turystycznych powinny być z czasem, po okresie wdrożenia podstawowych celów ustawy, zastępowane bardziej efektywnymi”19. Przyczyny występowania z takimi poglądami były i są różne. Do najczęściej powoływanych argumentów należy zaliczyć: nie- zgodność obowiązujących regulacji z prawem unijnym (w szczególności z dyrektywą 90/314 w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wy- cieczek) oraz z Konstytucją RP; konieczność dostosowania obowiązują- cych regulacji do innych aktów prawnych, zwłaszcza „konstytucji gospo- darczych” (najpierw ustawy – Prawo działalności gospodarczej, Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm., później ustawy o swobodzie działalności gospodarczej); konieczność dostosowania obowiązujących regulacji do kolejnych reform administracji publicznej; potrzebę zapewnienia szerszej ochrony konsumentom usług turystycznych; konieczność ograniczenia barier w prowadzeniu działalności gospodarczej; błędy redakcyjne oraz potrzebę deregulacji w tym obszarze. 9. Ostatnio coraz częściej zgłaszane są postulaty rozważenia celo- wości opracowania nowej ustawy odnoszącej się do usług turystycznych, zamiast kolejnych nowelizacji obecnie obowiązującej ustawy20. Z pew- nością taka potrzeba istnieje. Bez względu jednak na to, czy toczone prace będą koncentrować się na nowej ustawie czy też chodzić będzie 19 Funkcjonowanie ustawy, s. 6. 20 Tak np. K. Marak, Administracyjnoprawne warunki podejmowania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia biur podróży w świetle projektu nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z 25 marca 2009 r. (w:) Transformacje prawa turystycznego, red. P. Cybula, Kraków 2009, s. 90; J. Go- spodarek, Ochrona konsumenta w rządowym projekcie z 2009 roku nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z 1997 roku, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego nr 591, Ekonomiczne Problemy Usług nr 53, Szczecin 2010, s. 69. 18 Wprowadzenie o kolejne nowelizacje obecnie obowiązującego aktu, niezbędne wydaje się wyciągnięcie wniosków z dotychczasowych prób jego udoskonalenia. Doświadczenie w tym zakresie nie wypada zbyt pozytywnie. Kierunek prac wynikać będzie z pewnością z zapowiadanych zmian w dyrekty- wie 90/314, jak i być może z występujących w Europie tendencji zbliża- nia standardów świadczenia usług hotelarskich. W przypadku pilotów wycieczek i przewodników turystycznych istotną rolę może tu odegrać zapowiadany proces deregulacji, a także potrzeba zwiększenia transpa- rentności (system uprawnień jest skomplikowany), z uwzględnieniem re- gulacji prawa unijnego. 10. Niniejsza praca skierowana jest do osób, które w swojej działalności spotykają się z sytuacjami regulowanymi przez ustawę o usługach tury- stycznych, a więc m.in. do: osób prowadzących działalność jako organi- zatorzy turystyki, pośrednicy turystyczni oraz agenci turystyczni, osób świadczących usługi hotelarskie oraz przewodników turystycznych i pilo- tów wycieczek, pracowników urzędów marszałkowskich i urzędów gmin, sędziów, adwokatów i radców prawnych, pracowników Urzędu Ochro- ny Konkurencji i Konsumentów oraz Najwyższej Izby Kontroli, powiato- wych (miejskich) rzeczników konsumenta oraz przedstawicieli organizacji konsumenckich, pracowników naukowych, studentów oraz dziennikarzy. 11. Prezentowany komentarz jest owocem kilkunastoletniego zain- teresowania autora problematyką prawnych aspektów świadczenia usług turystycznych. Doświadczenie dotyczące spraw uregulowanych w ustawie o usługach turystycznych wynika m.in. z: – tematyki rozprawy doktorskiej Umowa o imprezę turystyczną w pol‑ skim prawie cywilnym, obronionej 24 września 2007 r. na Wydzia- le Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, której niektóre wątki wykorzystano w niniejszej pracy; – świadczenia pomocy prawnej, zwłaszcza przedsiębiorcom i ich klien- tom (obecnie jako radca prawny); – prowadzenia zajęć na uczelniach wyższych (Akademia Wychowania Fizycznego w Krakowie, Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego) z ta- kich przedmiotów, jak: prawo w turystyce, ubezpieczenia turystycz- ne, bezpieczeństwo w turystyce, prawo gospodarcze; 19 Wprowadzenie i Prokuratury; – prowadzenia szkoleń, w tym także w Krajowej Szkole Sądownictwa – członkostwa w zespole problemowym Komisji Kodyfikacyjnej Pra- wa Cywilnego przy Ministrze Sprawiedliwości powołanego do opra- cowania problematyki ochrony konsumenta w kodeksie cywilnym w poprzedniej kadencji, gdzie zajmowałem się problematyką umowy o podróż; – uczestnictwa w konferencjach, krajowych i zagranicznych, na których poruszane były zagadnienia prawa turystycznego; – członkostwa w International Forum of Travel and Tourism Advocates; – prowadzenia bloga prawoturystyczne.wordpress.com/; – przygotowywania wcześniejszych publikacji z zakresu prawa tury- stycznego, w tym także jako redaktor. W jakimś sensie niniejsza praca jest kontynuacją wcześniejszych prac, zarówno samodzielnych, jak i przygotowywanych wspólnie z innymi oso- bami. Z wieloma z nich miałem również przyjemność uczestniczyć w róż- nego rodzaju konferencjach i seminariach. W tym miejscu chciałbym po- dziękować w sposób szczególny dwóm z nich – dr. Jerzemu Gospodarkowi z Katedry Prawa Gospodarczego Szkoły Głównej Handlowej w Warsza- wie oraz dr. Jerzemu Raciborskiemu z Zakładu Prawa Akademii Wycho- wania Fizycznego w Krakowie. Wywarli oni największy wpływ na mój sposób rozumienia przepisów ustawy o usługach turystycznych, a nawet na całość regulacji prawnych odnoszących się do turystyki. Nie sposób przecenić ich gotowości do rozmów, a także okazywanego mi wsparcia, którego doświadczam od wielu lat. Dziękuję im także za podjęcie trudu przygotowania recenzji wydawniczych do niniejszego komentarza. Wiele uwag w nich zawartych wykorzystałem w ostatecznej wersji tej publikacji. Kraków, 29 sierpnia 2012 r. dr Piotr Cybula 20 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach turystycznych* (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268; zm.: Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703; z 2005 r. Nr 175, poz. 1462; z 2006 r. Nr 220, poz. 1600; z 2008 r. Nr 180, poz. 1112; z 2010 r. Nr 106, poz. 672; z 2011 r. Nr 80, poz. 432, Nr 171, poz. 1016) * Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 90/314/EWG z dnia 13 czerwca 1990 r. w sprawie zorganizowanych podróży, wakacji i wycieczek (Dz. Urz. WE L 158 z 23.06.1990). Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w niniejszej ustawie – z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – dotyczą ogło- szenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej – wydanie specjalne. Rozdział 1. Przepisy ogólne Rozdział 1 PRZEPISY OGÓLNE Literatura: Cybula P., Umowa o imprezę turystyczną, Warszawa 2005; Cybula P., Podstawy prawne współpracy pilota wycieczek z organizatorem turystyki, PT 2006, nr 1–4; Cybula P., Deklarowany a rzeczywisty zakres regulacji ustawy o usługach turystycznych (w:) Prawo sportowe i turystyczne – między regulacją a deregulacją, red. M. Kaliński, M. Koszowski, Kraków 2011; Cybula P., O definiowaniu pojęcia przewodnika turystycznego i określaniu jego zadań w ustawie o usługach turystycznych (kilka uwag krytycznych) (w:) Góry – Człowiek – Turystyka. Księga jubileuszowa de‑ dykowana prof. dr. hab. Andrzejowi Matuszykowi w 75. rocznicę urodzin, red. P. Cy- bula, M. Czyż, S. Owsianowska, Kraków 2011; EC Consumer Law Compendium – Comparative Analysis, red. H. Schulte -Nölke we współpracy z Ch. Twigg -Flesner i M. Ebers, February 2008, http://ec.europa.eu/consumers/rights/docs/consumer_ law_compendium_comparative_analysis_en_final.pdf; Gospodarek J., Prawo tu‑ rystyczne w zarysie, Bydgoszcz–Warszawa 2003; Gospodarek J., Prawo w turystyce, Warszawa 2006; Gospodarek J., Zasady i zakres odpowiedzialności cywilnej przed‑ siębiorcy turystycznego. Próba uogólnień (w:) Odpowiedzialność cywilna w obro‑ cie gospodarczym, red. A. Śmieja, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu 2011, nr 203; Kidyba A., Prawo handlowe, Warszawa 2008; Kijow- ski D., Kulesza M., Misiąg W., Prutis S., Stec M., Szlachta J., Zaleski J., Dysfunk‑ cyjny podział kompetencji między terytorialnymi organami administracji publicz‑ nej w wybranych zakresach administracji publicznej: ochronie środowiska, ochronie przyrody, gospodarce wodnej, Samorząd Terytorialny 2005, nr 1–2; Koroluk S. (w:) M. Cholewa -Klimek [i in.], Prawo w praktyce biur podróży, red. P. Cybula, Warsza- wa 2006; Kuciński J., Trzciński Z., Zaborowski J., Podstawy prawne świadczenia usług turystycznych, red. J. Zaborowski, Warszawa 2002; Marak K., Administracyj‑ noprawne warunki podejmowania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia 23 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne biur podróży w świetle projektu nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z 25 mar‑ ca 2009 r. (w:) Transformacje prawa turystycznego, red. P. Cybula, Kraków 2009; Moll T., Podział zadań między jednostki samorządu terytorialnego, Przegląd Prawa Publicznego 2011, nr 1; Morawski L., Zasady wykładni prawa, Toruń 2010; Neste- rowicz M., Usługi turystyczne, PiP 1999, z. 12; Nesterowicz M., Prawo turystyczne, Warszawa 2012; Raciborski J., Usługi turystyczne. Przepisy i komentarz, Warsza- wa 1999; Raciborski J., Wprowadzenie do ustawy o usługach turystycznych, Warsza- wa 1998; Sondel K., Problematyka tzw. wycieczek fakultatywnych a cywilnoprawna odpowiedzialność organizatora względem klienta (w:) Turystyka a prawo. Aktualne problemy legislacyjne i konstrukcyjne, red. P. Cybula, J. Raciborski, Sucha Beskidz- ka–Kraków 2008; Wolski D., Prawne uwarunkowania tzw. wypraw partnerskich (w:) Turystyka a prawo. Aktualne problemy legislacyjne i konstrukcyjne, red. P. Cybula, J. Raciborski, Sucha Beskidzka–Kraków 2008; Zawistowska H., Nowe zasady świad‑ czenia usług turystycznych, Warszawa 2005; Zawistowska H., Podejmowanie i prowa‑ dzenie działalności gospodarczej w turystyce. Cz. 1. Aspekty prawne, Warszawa 2010. Art. 1. Ustawa określa warunki świadczenia przez przedsiębiorców usług turystycznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także za granicą, jeżeli umowy z klientami o świadczenie tych usług są zawierane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 1. W komentowanym przepisie określony został zakres regulacji usta- wy o usługach turystycznych. Zgodnie z nim ustawa określa warunki świadczenia przez przedsiębiorców usług turystycznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także za granicą, jeżeli umowy z klientami o świadczenie tych usług są zawierane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Takie określenie zakresu podmiotowego i przedmiotowego nie jest prawidłowe. Nie odpowiada ono rzeczywistej treści ustawy. Z jednej strony jest za wąskie, a z drugiej za szerokie1. 2. Ustawa o usługach turystycznych składa się z sześciu rozdziałów. Pierwszy z nich zawiera przepisy ogólne. W rozdziale tym określone zo- stały: zakres regulacji ustawy (art. 1); warunki zawierania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego niepo- 1 Szerzej P. Cybula, Deklarowany a rzeczywisty zakres regulacji ustawy o usługach turystycznych (w:) Prawo sportowe i turystyczne – między regulacją a deregulacją, red. M. Kaliński, M. Koszowski, Kraków 2011, s. 193 i n. W dalszych uwagach wykorzystano wątki tej pracy. 24 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 siadającego siedziby na terytorium państwa członkowskiego Unii Euro- pejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodar- czym lub Konfederacji Szwajcarskiej umów z klientami o organizowanie imprez turystycznych (art. 2); charakter zadań marszałka województwa, o których mowa w ustawie (art. 2a) oraz wybrane definicje pojęć używa- nych w ustawie (art. 3). Rozdział 2 zawiera przepisy o charakterze admini- stracyjnoprawnym, odnoszące się do działalności organizatorów turysty- ki, pośredników turystycznych oraz agentów turystycznych. W rozdziale tym określone zostały m.in. warunki, które należy spełnić, aby prowadzić działalność jako organizator turystyki lub pośrednik turystyczny w związ- ku z określeniem tego rodzaju działalności jako działalności regulowanej w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W rozdziale 3 zamieszczone zostały przepisy regulujące „ochronę klienta”. To przede wszystkim w tym rozdziale wprowadzone zostały przepisy stanowiące im- plementację do prawa polskiego postanowień dyrektywy 90/314. Rozdział 4 zawiera przepisy regulujące działalność przewodników turystycznych oraz pilotów wycieczek. Zawarto w nim również regulacje odnoszące się organizatorów szkoleń dla kandydatów na przewodników turystycznych i pilotów wycieczek. W rozdziale 5 określone zostały warunki świadczenia usług hotelarskich. Rozdział 6 zawiera przepisy wprowadzające zmiany w innych ustawach oraz przepisy przejściowe i końcowe. 3. Usługi turystyczne są w praktyce świadczone przez podmioty o zróżnicowanym charakterze. Jedną z podstawowych kwestii, do których musiał się odnieść ustawodawca polski, określając kształt przepisów usta- wy o usługach turystycznych, było pytanie, czy ustawa ta powinna odno- sić się do usług turystycznych świadczonych tylko przez przedsiębiorców czy także przez inne podmioty. Odpowiedzi na to pytanie ustawodawca udzielił już w komentowanym artykule. Zgodnie z nim ustawa ta okre- śla warunki świadczenia usług turystycznych „przez przedsiębiorców”. Przepis ten, jeśli weźmie się pod uwagę wskazaną kwestię, jest jednak wadliwie sformułowany, zważywszy na rzeczywistą treść ustawy. Zgodnie z art. 3 pkt 14 u.u.t. przez przedsiębiorcę w rozumieniu komentowanej ustawy należy rozumieć „przedsiębiorcę i przedsiębiorcę zagraniczne- go w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności 25 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne gospodarczej”. O ile nie ulega wątpliwości, że jako przedsiębiorcy w ro- zumieniu ustawy o usługach turystycznych zawsze działają organizato- rzy turystyki, pośrednicy turystyczni oraz agenci turystyczni, to w przy- padku pozostałych usług uregulowanych w ustawie wskazać można na przypadki ich świadczenia zarówno przez przedsiębiorców, jak i przez podmioty nieposiadające takiego statusu. Zarówno pilot wycieczek, jak i przewodnik turystyczny nie muszą świadczyć swoich usług jako przedsiębiorca. Mogą je świadczyć także na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie będąc przedsiębiorcą w rozumie- niu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a także – co w prak- tyce występuje jednak rzadko – na podstawie umowy o pracę2. W pewien sposób zauważa to już sam ustawodawca – o ile np. w przypadku orga- nizatora turystyki czy agenta turystycznego w przedmiotowych defini- cjach w art. 3 u.u.t. użyto określnika „przedsiębiorca”, o tyle w przypad- ku przewodnika turystycznego oraz pilota wycieczek zwrot ten zasadnie nie występuje. Nie ulega wątpliwości, że także jeżeli przewodnik tury- styczny lub pilot wycieczek nie działa jako przedsiębiorca w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, a świadczy swoje usługi w innym charakterze, to przepisy ustawy o usługach turystycznych – co do zasady – również znajdują zastosowanie. Podobnie nie tylko przedsiębiorca może prowadzić szkolenie teo- retyczne i praktyczne dla kandydatów na przewodników turystycznych i pilotów wycieczek. Szkolenia takie mogą prowadzić osoby fizyczne lub jednostki organizacyjne, które uzyskają wpis do rejestru organizatorów szkoleń dla kandydatów na przewodników turystycznych i pilotów wycie- czek (art. 24 ust. 1 u.u.t.). Wniosek o wpis do rejestru organizatorów szko- leń powinien zawierać wskazanie, czy działalność szkoleniowa będzie pro- wadzona w ramach działalności gospodarczej (art. 24 ust. 5 pkt 2 u.u.t.). Wynika z tego wyraźnie, że ustawa dopuszcza możliwość organizacji ta- kich szkoleń przez podmioty, które nie są przedsiębiorcami (nie prowadzą działalności gospodarczej). Działalność podmiotów organizujących takie szkolenia budzi wątpliwości z punktu widzenia art. 1 u.u.t. także z innego powodu, o czym będzie mowa w dalszych uwagach. 2 Szerzej zob. P. Cybula, Podstawy prawne współpracy pilota wycieczek z organizatorem turystyki, PT 2006, nr 1–4, s. 167 i n. 26 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 Jeszcze inne zastrzeżenia można zgłosić odnośnie do usług hotelar- skich. W tym przypadku w słowniczku ustawowym, w przeciwieństwie do wcześniej wymienionych rodzajów działalności, ustawodawca stosuje podej- ście nie podmiotowe, lecz przedmiotowe – określa nie podmiot świadczący usługi hotelarskie, ale „usługi hotelarskie”. Przyjęcie takiego rozwiązania nie wydaje się uzasadnione. Poprawniejsze z redakcyjnego punktu widzenia byłoby także w tym przypadku podejście podmiotowe. Stwarzałoby to jed- nak konieczność prawidłowego określenia podmiotów świadczących usłu- gi hotelarskie. Takim określeniem mógłby być na przykład termin „pod- mioty świadczące usługi hotelarskie”. Obecne brzmienie definicji „usług hotelarskich” nie przesądza jednoznacznie, że w tym przypadku chodzi tylko o usługi świadczone przez przedsiębiorców (art. 3 pkt 8 u.u.t.), tak jak w przypadku organizatorów turystyki, pośredników turystycznych czy agentów turystycznych. Prima facie wynika to jednak w sposób pośredni z art. 1 u.u.t., który – jak wyżej wskazano – wyraźnie stwierdza, że „Ustawa określa warunki świadczenia przez przedsiębiorców usług turystycznych”. Tym samym w świetle art. 3 pkt 8 w zw. z art. 1 u.u.t. należałoby przyjąć, że ustawa reguluje świadczenie usług hotelarskich tylko przez przedsiębior- ców. Z tego punktu widzenia istotne wątpliwości budzi art. 39 u.u.t. Okre- śla on, jakie czynności należy podjąć przed rozpoczęciem świadczenia usług hotelarskich. Generalnie rzecz ujmując, jest to uzależnione od tego, w jakim obiekcie usługi mają być świadczone. Ustawa dzieli obiekty, w któ- rych mogą być świadczone usługi hotelarskie, na „obiekty hotelarskie” oraz „inne obiekty” (art. 35 ust. 1 i 2 u.u.t.). Do „innych obiektów” zalicza tak- że – zgodnie z art. 35 ust. 3 u.u.t. – „wynajmowane przez rolników pokoje i miejsca na ustawianie namiotów w prowadzonych przez nich gospodar- stwach rolnych”. Według art. 39 ust. 1 u.u.t. przed rozpoczęciem świad- czenia usług hotelarskich w obiekcie hotelarskim „przedsiębiorca jest obo- wiązany uzyskać zaszeregowanie tego obiektu do odpowiedniego rodzaju i kategorii”. Ustawodawca wyraźnie zaznaczył, że przepis ten adresowa- ny jest do „przedsiębiorcy”. Inaczej sytuacja przedstawia się w przypad- ku świadczenia usług hotelarskich w „innym obiekcie”. W tym bowiem przypadku ustawodawca, wskazując, że podmiot taki ma obowiązek przed rozpoczęciem świadczenia usług hotelarskich zgłosić obiekt do ewidencji prowadzonej przez wójta (burmistrza, prezydenta), używa zwrotu „przed- 27 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne siębiorca lub rolnik zamierzający świadczyć usługi hotelarskie w gospodar- stwie rolnym” (art. 39 ust. 3 u.u.t.). Użycie zwrotu „przedsiębiorca lub rol- nik” z jednej strony ma sens wtedy, gdy uznamy, że rolnik świadczący tego rodzaju usługi nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (art. 3 pkt 14 u.u.t.). Z drugiej jednak strony ozna- cza to, że także z tego powodu w art. 1 u.u.t. zakres zastosowania ustawy nie został określony poprawnie, skoro ustawa dotyczy nie tylko przedsiębior- ców, ale także rolników świadczących wskazane wyżej usługi. W literatu- rze zresztą istnieje spór co do tego, czy rolnik świadczący usługi agrotury- styczne, o których mowa w art. 3 u.s.d.g., jest przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy3. W myśl pierwszego poglądu rolnik taki nie jest przedsiębiorcą. Dopiero jeśli świadczy usługi turystyczne wykraczające poza zakres okre- ślony w tym przepisie, staje się przedsiębiorcą4. Według konkurencyjnego stanowiska rolnik taki jest przedsiębiorcą, a jedynie na mocy powołane- go przepisu nie podlega obowiązkom wynikającym z ustawy o swobodzie działalności gospodarczej5. Bez względu na to, które z tych dwóch stanowisk uznamy za trafne, niewątpliwie wskazane przepisy ustawy o usługach tu- rystycznych nie zostały sformułowane poprawnie. Jeżeli uznamy, że rolnik świadczący te usługi jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, to zwrot użyty w art. 39 ust. 3 u.u.t. („przed- siębiorca lub rolnik”) należy uznać za błędny. Jeżeli jednak przyjmiemy, że nie jest on przedsiębiorcą w rozumieniu tej ustawy, to okazuje się, że działalność ta wykracza poza zakres regulacji określony w art. 1 ustawy. Z powyższego wynika, że ustawa o usługach turystycznych wbrew wyraźnemu brzmieniu art. 1 określa warunki świadczenia usług tury- stycznych nie tylko przez przedsiębiorców. Inny problem to kwestia zde- finiowania organizatora turystyki jako „przedsiębiorcy”, co budzi pew- ne wątpliwości z punktu widzenie zgodności z dyrektywą 90/314 (szerzej zob. uwagi do art. 3 pkt 5 u.u.t.). 3 Wątpliwości tego rodzaju nie powstają natomiast w przypadku definicji przedsiębiorcy zawar- tej w kodeksie cywilnym (art. 431 k.c.), gdzie nie ma odpowiednika art. 3 u.s.d.g. 4 Tak J. Gospodarek, Prawo w turystyce, Warszawa 2006, s. 133. 5 Tak K. Marak, Administracyjnoprawne warunki podejmowania działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia biur podróży w świetle projektu nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z 25 marca 2009 r. (w:) Transformacje prawa turystycznego, red. P. Cybula, Kraków 2009, s. 79. 28 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 4. Zakres przedmiotowy ustawy został objaśniony przez wskazanie, że ustawa określa warunki świadczenia usług turystycznych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a także za granicą, jeżeli umowy (z klientami) o świadczenie tych usług są zawierane na terytorium Rzeczypospolitej Pol- skiej. Pojęcie usług turystycznych zostało określone w art. 3 pkt 1 u.u.t. (sze- rzej zob. uwagi do tego przepisu). Zgodnie z tym przepisem usługi turystycz- ne to „usługi przewodnickie, usługi hotelarskie oraz wszystkie inne usługi świadczone turystom lub odwiedzającym”. Zakres tego pojęcia jest bardzo szeroki. Odbiega ono od potocznego, raczej wąskiego, rozumienia pojęcia usług turystycznych. W definicji zawartej w art. 3 pkt 1 u.u.t. usługi te zde- finiowano w dwojaki sposób. Z jednej strony wskazano, że usługami tymi są usługi przewodnickie oraz usługi hotelarskie (w tym przypadku nie ma zna- czenia, kto jest odbiorcą tych usług). Ponadto dodano, że usługami tymi są wszystkie inne usługi świadczone turystom lub odwiedzającym. Oczywiste jest, że ustawa nie może określać wszystkich „warunków świadczenia” tak rozumianych usług turystycznych, co może sugerować art. 1 u.u.t. W usta- wie uregulowane zostały wyłącznie warunki świadczenia usług turystycz- nych przez organizatorów turystyki, pilotów wycieczek, przewodników tu- rystycznych oraz przez podmioty świadczące usługi hotelarskie. Oczywiste jest, że nie są to wszystkie rodzaje usług turystycznych, z czego wynika, że ustawą uregulowano jedynie warunki świadczenia tylko niektórych usług turystycznych. Ponadto część regulacji ustawy nie dotyczy bezpośrednio usług turystycznych, lecz usług o innym charakterze (zob. dalsze uwagi). Do innych usług turystycznych niż usługi przewodnika turystycznego, pi- lota wycieczek oraz usługi hotelarskie ustawa odnosi się tylko w takim za- kresie, w jakim są one oferowane przez organizatora turystyki (pomijam w tym miejscu usługi pośrednictwa). Te inne usługi, mimo że są to usługi turystyczne w rozumieniu ustawy o usługach turystycznych, są regulowa- ne przez inne przepisy, a ustawa o usługach turystycznych, we wskazanym wyżej zakresie, stanowi pewne ich uzupełnienie. W konsekwencji trafnie zauważa się w literaturze, że w stosunku do definicji usług turystycznych z art. 3 pkt 1 u.u.t. „zakres ustawy i konkretne wymagania stawiane pod- miotom świadczącym usługi turystyczne są ograniczone”6. Przyczyn ta- 6 J. Raciborski, Usługi turystyczne. Przepisy i komentarz, Warszawa 1999, s. 17. 29 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne kiego stanu rzeczy upatruje się w tym, że „ustawa nie reguluje generalnie zasad świadczenia usług turystycznych w sposób jednolity dla wszystkich przedsiębiorców działających w tej sferze, natomiast odwołuje się do po- jęcia usług turystycznych w celu wyjaśnienia innych pojęć i dopiero w tak ograniczonym zakresie nakłada obowiązki i kreuje uprawnienia”7. Rzecz jednak wydaje się nadmiernie i niepotrzebnie skomplikowana. W świetle powyższego nie ulega jednak wątpliwości, że w rzeczywistości ustawa re- guluje tylko niektóre usługi turystyczne i to w pewnym zakresie. 5. Z art. 1 u.u.t. płynie wniosek, że ustawa ta określa warunki świad- czenia tylko usług turystycznych. W rzeczywistości ustawa określa tak- że „warunki świadczenia” również innych usług niż usługi turystyczne. Wynika to z dwóch przyczyn. Po pierwsze, pewne wątpliwości powsta- ją w związku z usługami świadczonymi przez pośrednika turystyczne- go oraz agenta turystycznego. W literaturze zajęto stanowisko, z któ- rym można się co do zasady zgodzić, że usługa agenta turystycznego nie jest usługą turystyczną w rozumieniu art. 3 pkt 1 u.u.t., nie jest bo- wiem świadczona turyście lub odwiedzającemu, tylko usługodawcy8. Po- dobne zastrzeżenia mutatis mutandis pojawiają się także w przypadku usług pośrednika turystycznego. Po drugie, pewne wątpliwości powstają w związku z usługami szkoleniowymi dla kandydatów na pilotów wycie- czek i przewodników turystycznych. W tym przypadku, literalnie rzecz biorąc, moglibyśmy mówić o usługach turystycznych w rozumieniu ko- mentowanej ustawy, jeżeli kursantami byłyby osoby będące turystami lub odwiedzającymi, albo jeżeli przyjmiemy, że szkolenie praktyczne odby- wające się poza miejscem stałego zamieszkania kursantów ma charakter usługi turystycznej9. Z istoty swojej nie są to jednak usługi turystyczne. 6. Kolejna kwestia budząca wątpliwości to określenie, że ustawa w pewnym zakresie znajduje zastosowanie do świadczenia usług tu- rystycznych „za granicą”. Zagadnienie to jednak jest nieco bardziej 7 Tamże. 8 Tak tamże, s. 22. 9 H. Zawistowska przyjmuje nawet, że usługi te w ogóle nie należą do usług turystycznych, nie spełniają bowiem podstawowego warunku, jakim jest ich świadczenie turystom lub odwiedzającym – H. Zawistowska, Nowe zasady świadczenia usług turystycznych, Warszawa 2005, s. 62. Podobnie ocenia ta autorka wspomniane wcześniej usługi pośrednictwa turystycznego – taż, Podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej w turystyce. Cz. 1. Aspekty prawne, Warszawa 2010, s. 31. 30 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1a skomplikowane, żeby nie powiedzieć enigmatyczne. Na uwagę zasłu- guje w szczególności to, że w tej kwestii ustawa nie zawiera ani żadnych ograniczeń, ani żadnych wskazówek. Z dalszych jej przepisów nie wynika jasno, o jakie zastosowanie tu chodzi. Formalnie przepis art. 1 u.u.t. od- nosi się zarówno do norm o charakterze cywilnoprawnym, jak i admini- stracyjnoprawnym. Podobnie rzecz się przedstawia z zakresem przed- miotowym – nie jest jasne, czy chodzi tu o wszystkie usługi regulowane przez ustawę czy tylko o niektóre. Tak szerokie zastosowanie budzi już prima facie daleko idące wątpliwości. Przykładowo rozdział 5 ustawy, który dotyczy usług hotelarskich, należałoby stosować w stosunku do przedsiębiorcy świadczącego usługi hotelarskie za granicą, jeżeli umo- wa z klientem zawarta jest na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. Arty- kuł 1 w omawianym zakresie wymaga więc co najmniej pewnego do- precyzowania. 7. Odnosząc się do kwestii świadczenia przez przedsiębiorców usług turystycznych „na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej” – o którym mowa w komentowanym przepisie – należy stwierdzić, że ma ono miej- sce bez względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę przedsiębiorcy świadczącego usługi turystyczne i państwo zamieszkania czy obywatel- stwa klienta. Usługami tymi są usługi świadczone na terenie Rzeczypo- spolitej Polskiej, które faktycznie są realizowane w Polsce10. Co do za- sady bez znaczenia pozostaje również obywatelstwo osób korzystających z tych usług. 8. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że określenie zakresu pod- miotowego oraz przedmiotowego ustawy w art. 1 u.u.t. nie zostało doko- nane w sposób prawidłowy. W konsekwencji przepis ten nie spełnia swo- jej funkcji, powoduje dodatkowe problemy interpretacyjne, a nawet może wprowadzać w błąd. Jako taki nie odpowiada też zasadom prawidłowej techniki legislacyjnej. Z przepisu tego powinno wynikać w sposób precy- zyjny jakiego rodzaju sprawy reguluje ustawa i jakich podmiotów dotyczy. Art. 1a. (uchylony). 10 Tak J. Raciborski, Usługi turystyczne…, s. 18. 31 Art. 2 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2. Zawieranie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w imieniu przedsiębiorcy zagranicznego nieposiadającego siedziby na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Eu- ropejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej umów z klientami o organizowanie imprez turystycznych jest dopusz- czalne, jeżeli przedsiębiorca ten prowadzi w tym zakresie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą w formie oddziału, na warunkach określonych w ustawie z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.). 1. Przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o usługach turystycznych z dnia 29 kwietnia 2010 r. (Dz. U. Nr 106, poz. 672) art. 2 u.u.t. brzmiał: „Zawieranie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w imieniu przed- siębiorcy zagranicznego umów z klientami o świadczenie usług turystycz- nych jest dopuszczalne, jeżeli przedsiębiorca ten prowadzi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalność gospodarczą na warunkach okre- ślonych w ustawie, o której mowa w art. 1”. Przepis art. 1 u.u.t. do czasu wejścia w życie art. 28 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowa- dzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808 z późn. zm.) odsyłał w tym zakresie do ustawy z dnia 19 listo- pada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.). Po tej zmianie nie odwoływał się on już do żadnej ustawy. Tym samym art. 2 odwoływał się do warunków ustawy, o której mowa w art. 1, podczas gdy art. 1 nie odwoływał się do żadnej ustawy. Na oko- liczność tę od dłuższego czasu zwracano uwagę w literaturze11, jednak dopiero wspomniana ustawa nowelizująca z dnia 29 kwietnia 2010 r. na- dała art. 2 u.u.t. nowe brzmienie, uwzględniające zmianę art. 1 u.u.t. 2. Komentowany artykuł określa warunek, który powinien spełniać przedsiębiorca, aby móc zawierać umowy z klientami o organizowanie imprez turystycznych, jeżeli jest przedsiębiorcą zagranicznym nieposia- dającym siedziby na terytorium państwa członkowskiego Unii Europej- skiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym 11 Zob. P. Cybula, Umowa o imprezę turystyczną, Warszawa 2005, s. 10. 32 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodar- czym lub Konfederacji Szwajcarskiej. Tym warunkiem jest prowadzenie działalności gospodarczej w formie oddziału na warunkach określonych w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej. 3. Przedsiębiorca zagraniczny w myśl ustawy o swobodzie działalności gospodarczej to osoba zagraniczna wykonująca działalność gospodarczą za granicą oraz obywatel polski wykonujący działalność gospodarczą za granicą (art. 5 pkt 3 u.s.d.g.). Z kolei osoba zagraniczna to osoba fizyczna nieposiadającą obywatelstwa polskiego, osoba prawna z siedzibą za gra- nicą oraz jednostka organizacyjna niebędącą osobą prawną posiadającą zdolność prawną, z siedzibą za granicą (art. 5 pkt 2 u.s.d.g.). 4. Komentowany przepis odsyła do warunków prowadzenia działalności gospodarczej w formie oddziału, które zostały określone w ustawie o swo- bodzie działalności gospodarczej. Problematyka ta została uregulowana w rozdziale 6 tej ustawy „Oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych”. Dla wykonywania działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przedsiębiorcy zagraniczni mogą, na zasadzie wzajemności, o ile ratyfikowane umowy międzynarodowe nie stanowią inaczej, tworzyć oddziały z siedzibą na terytorium Rzeczypospolitej Pol- skiej (art. 85 ust. 1 u.s.d.g.). Ustawa o swobodzie działalności gospodar- czej oddziały przedsiębiorstw zagranicznych dzieli na dwie kategorie. Po pierwsze, oddziały przedsiębiorców zagranicznych z państw członkowskich Unii Europejskiej, państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego niena- leżących do Unii Europejskiej oraz państw niebędących stronami umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, którzy mogą korzystać ze swo- body przedsiębiorczości na podstawie umów zawartych przez te państwa ze Wspólnotą Europejską i jej państwami członkowskimi. Po drugie, od- działy przedsiębiorców z innych państw. Do tych pierwszych odpowiednie zastosowanie znajduje art. 13 u.s.d.g. (art. 85 ust. 2 u.s.d.g.). Oznacza to, że mogą oni podejmować i wykonywać działalność gospodarczą na takich samych zasadach jak obywatele polscy. Do pozostałych przedsiębiorców zastosowanie znajduje rozdział 6 u.s.d.g. (art. 85 i n.). 5. Przedsiębiorca zagraniczny tworzący w Polsce oddział może wykony- wać działalność gospodarczą wyłącznie w zakresie przedmiotu działalności przedsiębiorcy zagranicznego (art. 86 u.s.d.g.). Powinien on ustanowić oso- 33 Art. 2 Rozdział 1. Przepisy ogólne bę upoważnioną w oddziale do jego reprezentowania (art. 87 u.s.d.g.). Przedsiębiorca zagraniczny może rozpocząć działalność w ramach oddzia- łu po uzyskaniu wpisu oddziału do rejestru przedsiębiorców (art. 88 zda- nie pierwsze u.s.d.g.). Zasady wpisu do rejestru przedsiębiorców określają przepisy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądo- wym (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186 z późn. zm.). Zgodnie z art. 89 u.s.d.g. niezależnie od obowiązków określonych w przepisach o Kra- jowym Rejestrze Sądowym przedsiębiorca zagraniczny jest obowiązany: 1) podać imię i nazwisko oraz adres na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej osoby upoważnionej w oddziale do reprezentowania przed- siębiorcy zagranicznego; 2) dołączyć poświadczony notarialnie wzór podpisu tej osoby; 3) jeżeli przedsiębiorca zagraniczny działa na podstawie aktu założyciel- skiego, umowy lub statutu – złożyć ich odpisy do akt rejestrowych oddziału wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski (w przypadku gdy przedsiębiorca zagraniczny utworzył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej więcej niż jeden oddział, złożenie tych doku- mentów może nastąpić w aktach jednego z oddziałów, z tym że w ak- tach rejestrowych pozostałych oddziałów należy wskazać ten oddział, w którego aktach złożono wskazane dokumenty, wraz z oznaczeniem sądu, w którym znajdują się akta, i numeru oddziału w rejestrze); 4) jeżeli istnieje lub wykonuje działalność na podstawie wpisu do reje- stru – złożyć do akt rejestrowych oddziału odpis z tego rejestru wraz z uwierzytelnionym tłumaczeniem na język polski (w przypadku gdy przedsiębiorca zagraniczny utworzył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej więcej niż jeden oddział, złożenie tych dokumentów może nastąpić w aktach jednego z oddziałów, z tym że w aktach rejestro- wych pozostałych oddziałów należy wskazać ten oddział, w które- go aktach złożono wskazane dokumenty, wraz z oznaczeniem sądu, w którym znajdują się akta, i numeru oddziału w rejestrze). 6. Według art. 90 u.s.d.g. przedsiębiorca zagraniczny, który utworzył oddział, jest obowiązany ponadto do: 1) używania do oznaczenia oddziału oryginalnej nazwy przedsiębiorcy zagranicznego wraz z przetłumaczoną na język polski nazwą formy prawnej przedsiębiorcy oraz dodaniem wyrazów „oddział w Polsce”; 34 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2a 2) prowadzenia dla oddziału oddzielnej rachunkowości w języku pol- skim zgodnie z przepisami o rachunkowości; 3) zgłaszania Ministrowi Gospodarki wszelkich zmian stanu faktycz- nego i prawnego w zakresie okoliczności, o których mowa w art. 91 ust. 1 pkt 2 u.s.d.g. (tj. jeżeli nastąpiło otwarcie likwidacji przedsię- biorcy zagranicznego, który utworzył oddział, lub przedsiębiorca ten utracił prawo wykonywania działalności gospodarczej), w terminie 14 dni od dnia ich wystąpienia. 7. W pewnych ściśle określonych sytuacjach Minister Gospodarki wydaje decyzję o zakazie wykonywania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę zagranicznego w ramach oddziału. Następuje to, gdy (art. 91 ust. 1 u.s.d.g.): 1) oddział rażąco narusza prawo polskie lub nie wykonuje wskazanego wyżej obowiązku informacyjnego; 2) nastąpiło otwarcie likwidacji przedsiębiorcy zagranicznego, który utworzył oddział, lub przedsiębiorca ten utracił prawo wykonywania działalności gospodarczej; 3) działalność przedsiębiorcy zagranicznego zagraża bezpieczeństwu i obronności państwa, ochronie tajemnicy państwowej lub innemu ważnemu interesowi publicznemu. W przypadku wydania takiej decyzji Minister Gospodarki zawiada- mia wskazaną wyżej osobę upoważnioną w oddziale do reprezentowania przedsiębiorcy zagranicznego o obowiązku wszczęcia postępowania li- kwidacyjnego oddziału w oznaczonym terminie, nie krótszym niż 30 dni. Odpis decyzji, o której mowa w ust. 1, minister przesyła do właściwego sądu rejestrowego (art. 91 ust. 2 u.s.d.g.). Do likwidacji oddziału stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu spółek handlowych o likwidacji spół- ki z ograniczoną odpowiedzialnością (art. 92 u.s.d.g.). Art. 2a. Zadania marszałka województwa, o których mowa w usta- wie, są zadaniami z zakresu administracji rządowej. 1. Ustawa o usługach turystycznych nakłada na marszałka wojewódz- twa określone zadania i kompetencje. Stał się on właściwy w tych spra- 35 Art. 2a Rozdział 1. Przepisy ogólne wach z dniem 1 stycznia 2006 r. na mocy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze zmianami w podziale zadań i kompetencji administracji terenowej (Dz. U. Nr 175, poz. 1462). W urzę- dach marszałkowskich w celu wykonywania tych zadań utworzone zostały odpowiednie komórki organizacyjne, a zatrudnionym w nich pracowni- kom przypisano odpowiedzialność za ich wykonanie12. 2. Poprzednio zadania marszałka województwa, o których mowa w usta- wie, były zadaniami wojewody. Zmiana ta była wynikiem ogólnej oceny co do konieczności przesunięcia w prawie polskim szeregu zadań i kompeten- cji z wojewody na jednostki samorządu terytorialnego13. Miało to służyć uporządkowaniu i racjonalizacji podziału zadań między administrację rzą- dową i samorządową, a w konsekwencji doprowadzić do wzrostu znaczenia samorządu województwa w dziedzinie turystyki14. Wydaje się, że nie bez znaczenia była tu także krytyczna ocena organów kontrolnych co do wyko- nywania wcześniej tych zadań przez wojewodę. Przeprowadzona w 2003 r. kontrola ich wykonywania ujawniła wiele istotnych nieprawidłowości15. Pozo- stałością po poprzedniej regulacji jest spotykana jeszcze czasem w przypad- ku niektórych organizatorów turystyki informacja, że posiadają oni np. „ze- zwolenie wojewody” (czasem takie sformułowania można znaleźć również w pracach naukowych, i to kilka lat po wprowadzeniu zmian). Z drugiej jednak strony obecnie zauważa się, iż mimo wskazanej wyżej krytyki admi- nistracja rządowa zadania te realizowała sprawniej. W raporcie Najwyższej Izby Kontroli z 2010 r. wskazano, że: „Porównanie wyników niniejszej kon- troli z przeprowadzoną przez NIK w 2003 r. kontrolą realizacji przez wo- jewodów zadań wynikających z ustawy o usługach turystycznych wskazuje, iż zakres nieprawidłowości zwiększył się w okresie pierwszych trzech i pół lat realizacji tych zadań przez marszałków województw. Wynika z tego, że administracja rządowa sprawniej od samorządu terytorialnego realizowała 12 Zob. Informacja NIK (2010), s. 16. 13 Zob. np. D. Kijowski, M. Kulesza, W. Misiąg, S. Prutis, M. Stec, J. Szlachta, J. Zaleski, Dysfunkcyjny podział kompetencji między terytorialnymi organami administracji publicznej w wybra‑ nych zakresach administracji publicznej: ochronie środowiska, ochronie przyrody, gospodarce wod‑ nej, Samorząd Terytorialny 2005, nr 1–2, s. 98. Zob. także T. Moll, Podział zadań między jednostki samorządu terytorialnego, Przegląd Prawa Publicznego 2011, nr 1, s. 59 i n. 14 Zob. J. Gospodarek, Prawo w turystyce…, s. 34. 15 Zob. Informacja NIK (2004). 36 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2a zadania określone w ustawie o usługach turystycznych, na co niewątpliwie wpływ miało większe doświadczenie w wykonywaniu tych zadań przez woje- wodów (prawie 7-letni okres)”16. Ustalenia kontroli wskazały, że marszałko- wie województw popełniali te same co wojewodowie błędy w wykonywaniu zadań wynikających z ustawy o usługach turystycznych, przy zwiększeniu ich zakresu17. Nieprawidłowości te polegały w szczególności na: nierzetelnym prowa
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Usługi turystyczne. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: