Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00690 012026 7451802 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 384
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2387-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
? Komentarz omawia zasady funkcjonowania i organizacji BOR. Przedstawiono w nim następujące zagadnienia: katalog podmiotów objętych ochroną BOR, formy działania i zakres uprawnień BOR, obowiązki, praw i wymogów stawianych funkcjonariuszom Biura. ? Publikacja przeznaczona jest dla funkcjonariuszy BOR i podmiotów współpracujących z Biurem.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

USTAWA O BIURZE OCHRONY RZĄDU pod redakcją Kamila Zeidlera Jacek Lipski Urszula Nalaskowska Kamil Zeidler Warszawa 2008 Stan prawny na 31 marca 2008 r. Autorzy poszczególnych rozdziałów: Jacek Lipski – część I – rozdział I, II, III, IV (z wyj. art. 30a), V, VI (z wyj. art. 66–75), X, XI Urszula Nalaskowska – część I – art. 30a, art. 66–75, rozdział VII, VIII, IX, XII Kamil Zeidler – część II Wydawca Anna Berska Redaktor prowadzący Izabela Ratusińska Skład i łamanie Anna Atanaziewicz Opinie wyrażone w książce są poglądami autorów i nie odzwierciedlają stanowiska Biura Ochrony Rządu. © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2008 ISBN: 978-83-7526-482-1 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl SpiS treści Wykaz najważniejszych skrótów.................................................................... 11 Wstęp.............................................................................................................. 13 CZĘŚĆ PIERWSZA [Jacek Lipski, Urszula Nalaskowska] Ustawa.z dnia 16 marca 2001 r..o Biurze Ochrony Rządu............................. 17 Rozdział 1..PRZEPISy OgóLNE.................................................................. 17 Art. 1. [Formacja BOR].................................................................................. 17 Art. 2. [Zadania BOR].................................................................................... 20 Art. 3..[Warunki do wykonywania zadań]...................................................... 24 Art. 4. [Święto BOR]...................................................................................... 2 Art. 5. [Sztandar BOR]................................................................................... 26 Rozdział 2..ORgANIZACJA BOR................................................................ 26 Art. 6. [Szef BOR].......................................................................................... 26 Art. 7. [Obowiązki Szefa BOR]...................................................................... 30 Art. 8. [Zastępcy Szefa BOR]......................................................................... 32 Art. 9..[Struktura organizacyjna BOR]........................................................... 33 Art. 10. [Koszty funkcjonowania BOR]......................................................... 33 Rozdział 3..FORmy dZIAłANIA I ZAKRES UPRAWNIEń BOR............ 34 Art. 11. [Formy realizacji zadań BOR]........................................................... 34 Art. 12. [Uprawnienia BOR]........................................................................... 34 Art. 13. [Uprawnienia funkcjonariusza BOR]................................................ 36 Art. 14. [Środki przymusu bezpośredniego]................................................... 40  Spis treści Art. 15..[Użycie broni palnej]......................................................................... 42 Art. 16. [Zakres realizacji zadań BOR].......................................................... 46 Art. 17. [Korzystanie z informacji]................................................................. 47 Art. 18. [Upoważnienie do wydania aktu wykonawczego]............................ 0 Rozdział 4..SłUżBA W BOR........................................................................ 2 Art. 20. [Warunki podjęcia służby w BOR].................................................... 2 Art. 21. [Zdolność do służby w BOR]............................................................ 7 Art. 22..[Ślubowanie]...................................................................................... 9 Art. 23. [mianowanie, powstanie stosunku służbowego]............................... 60 Art. 24. [Służba przygotowawcza].................................................................. 63 Art. 25. [Obsada stanowisk służbowych]....................................................... 6 Art. 25a. [Odmowa wydania poświadczenia bezpieczeństwa]....................... 66 Art. 27. [Czas pełnienia służby]...................................................................... 69 Art. 28. [Upoważnienie do wydania aktu wykonawczego]............................ 70 Art. 29. [Opinia służbowa].............................................................................. 72 Art. 30. [Oddelegowanie do innej miejscowości]........................................... 73 Art. 30a. [Uprawnienia funkcjonariusza-kobiety].......................................... 7 Art. 31. [Powierzenie obowiązków na innym stanowisku . oraz oddelegowanie poza BOR]................................................................ 7 Art. 32. [Przeniesienie na inne stanowisko służbowe]................................... 79 Art. 33. [Zawieszenie w czynnościach służbowych]...................................... 80 Art. 34. [Skierowanie do komisji lekarskiej].................................................. 82 Art. 35. [Zwolnienie ze służby]...................................................................... 83 Art. 36. [Uchylenie negatywnych skutków]................................................... 91 Art. 37. [Zwolnienie ze służby – okresy ochronne]........................................ 93 Art. 38. [Zwolnienie ze służby – funkcjonariusz-kobieta]............................. 94 Art. 39. [Podmiot zwalniający ze służby]....................................................... 97 Art. 40. [Świadectwo służby i opinia służbowa]............................................ 98 Rozdział ..KORPUSy I StOPNIE FUNKCJONARIUSZy...................... 100 Art. 41. [Stopnie służbowe].......................................................................... 100 Art. 42. [mianowanie na stopień]................................................................. 101 Art. 43. [mianowanie na stopień]................................................................. 102 Art. 44. [Warunki mianowania na stopień]................................................... 103 Art. 45. [mianowanie na pierwszy stopień oficerski]................................... 104 Art. 46. [mianowanie na kolejny wyższy stopień]....................................... 10 Art. 47..[Skrócenie okresu służby przed mianowaniem na kolejny . wyższy stopień]....................................................................................... 106 Art. 48. [Stopnie dożywotnie, utrata stopnia]............................................... 107 6 Spis treści Art. 49. [Pozbawienie, obniżenie, utrata stopnia] ........................................ 110 Art. 50. [Przywrócenie stopnia] ................................................................... 110 Art. 51. [Równorzędność stopni] ..................................................................111 Rozdział 6. ObOwiązki i PRawa funkcjOnaRiuSza ................... 113 Art. 53. [Obowiązki funkcjonariusza; odmowa wykonania rozkazu   lub polecenia] ......................................................................................... 113 Art. 54. [umundurowanie i wyposażenie] ................................................... 114 Art. 55. [Okazanie legitymacji służbowej] .................................................. 11 Art. 56. [Podejmowanie dodatkowego zajęcia zarobkowego] ..................... 118 Art. 5. [członkostwo partii politycznych i stowarzyszeń] ......................... 119 Art. 58. [związki zawodowe] ...................................................................... 121 Art. 59. [wyjazd za granicę] ........................................................................ 121 Art. 60. [Ochrona jak dla funkcjonariuszy publicznych] ............................. 122 Art. 61. [Odszkodowanie] ............................................................................ 123 Art. 62. [Emerytura i renty] ......................................................................... 128 Art. 63. [uzbrojenie i wyposażenie specjalne] ............................................ 136 Art. 64. [wyżywienie] .................................................................................. 138 Art. 65. [Przejazd na koszt bOR] ................................................................ 142 Art. 66. [uprawnienia funkcjonariusza-kobiety] ......................................... 145 Art. 6. [Okres służbowy wliczany do okresu zatrudnienia] ....................... 149 Art. 68. [urlop wypoczynkowy] .................................................................. 150 Art. 0. [urlop okolicznościowy] ................................................................ 155 Art. 1. [urlop szkoleniowy] ....................................................................... 158 Art. 2. [wymiar urlopu szkoleniowego] .................................................... 159 Art. 3. [Sposób udzielania urlopu szkoleniowego] .................................... 160 Art. 4. [urlop bezpłatny] ............................................................................ 160 Art. 5. [wyróżnienia funkcjonariuszy] ...................................................... 161 Rozdział . MiESzkania funkcjOnaRiuSzy ................................... 164 Art. 6. [Prawo do lokalu mieszkalnego] .................................................... 164 Art. 6a. [Stan lokalu mieszkalnego] ........................................................... 16 Art. . [uwzględnienie rodziny przy przydziale lokalu   mieszkalnego] ......................................................................................... 168 Art. a. [Przyznanie dodatkowej powierzchni mieszkalnej] ..................... 169 Art. 9. [Równoważnik pieniężny za lokal mieszkalny] ............................. 11 Art. 80. [Przyznanie równoważnika pieniężnego] ....................................... 14 Art. 81. [zwrot równoważnika pieniężnego] ............................................... 16 Art. 82. [zwrot kosztów dojazdu] ................................................................ 18 Art. 83. [Prawo do lokalu i ekwiwalent pieniężny] ..................................... 181  Spis treści Art. 4. [Przydzielenie lokalu] ..................................................................... 17 Art. 5. [Lokal tymczasowy w innej miejscowości] .................................... 190 Art. 7. [Zachowanie prawa do lokalu po zwolnieniu ze służby] ............... 196 Rozdział . UpoSażenie i inne świadcZenia pieniężne   fUnkcjonaRiUSZy ............................................................ 200 Art. . [prawo do uposażenia] .................................................................... 200 Art. 9. [Ustanie prawa do uposażenia] ....................................................... 206 Art. 90. [Składniki uposażenia i inne należności pieniężne] ....................... 207 Art. 91. [Uposażenie zasadnicze] ................................................................. 210 Art. 92. [obliczanie wysługi lat] .................................................................. 211 Art. 93. [Zachowanie stawki dotychczasowej] ............................................ 214 Art. 94. [Uposażenie funkcjonariuszy uczących się   i dopiero powołanych do służby] ........................................................... 21 Art. 95. [podmiot przyznający uposażenie] ................................................. 219 Art. 96. [dodatkowe wynagrodzenie za czynności zlecone] ....................... 220 Art. 97. [przedawnienie roszczeń] ............................................................... 221 Art. 9. [Bezzwrotność uposażenia] ............................................................ 224 Art. 99. [dodatki do uposażenia] ................................................................. 225 Art. 100. [Zasiłek na zagospodarowanie] .................................................... 227 Art. 101. [nagrody i zapomogi] ................................................................... 22 Art. 102. [nagroda jubileuszowa] ................................................................ 231 Art. 103. [należności pieniężne z tytułu podróży służbowej] ..................... 232 Art. 103a. [należności pieniężne w związku z otrzymaniem   pierwszego lokalu] ................................................................................. 234 Art. 104. [odprawa] ..................................................................................... 237 Art. 106. [Zasiłek pogrzebowy] ................................................................... 243 Art. 107. [odprawa w razie śmierci funkcjonariusza] ................................. 245 Art. 10. [prawo do uposażenia w sytuacjach szczególnych] ..................... 247 Art. 109. [Uposażenie funkcjonariusza zawieszonego] ............................... 24 Art. 111. [potrącenia z uposażenia] ............................................................. 251 Art. 112. [egzekucja z uposażenia] ............................................................. 254 Art. 113. [potrącenia z odprawy] ................................................................. 255 Art. 114. [potrącenia w pełnej wysokości] .................................................. 256 Art. 115. [Upoważnienie do wydania aktu wykonawczego] ....................... 257 Rozdział 9. odpowiedZiaLność dyScypLinaRna   fUnkcjonaRiUSZy ............................................................ 257 Art. 116. [odpowiedzialność dyscyplinarna] .............................................. 257 Art. 117. [naruszenie dyscypliny służbowej] .............................................. 259  Spis treści Art. 118. [Kary dyscyplinarne]..................................................................... 261 Art. 119. [Przedawnienie]............................................................................. 264 Art. 120. (uchylony)...................................................................................... 26 Art. 121. (uchylony)...................................................................................... 266 Art. 122. [Wyłączna odpowiedzialność dyscyplinarna]............................... 266 Rozdział 10..PRZEPISy KARNE................................................................ 272 Art. 124. [Odmowa wykonania polecenia]................................................... 272 Art. 125. [Samowolne opuszczenie miejsca służby].................................... 272 Art. 126. [trwałe samowolne opuszczenie miejsca służby]......................... 273 Rozdział 11..OChRONA SEJmU I SENAtU.............................................. 273 Art. 127. [Ochrona Sejmu i Senatu].............................................................. 273 Art. 128. [Uprawnienia strażników Straży marszałkowskiej]...................... 27 Art. 129. [Straż marszałkowska].................................................................. 279 Rozdział 12..ZmIANy W PRZEPISACh OBOWIąZUJąCyCh, . PRZEPISy PRZEJŚCIOWE I KOńCOWE........................... 280 Art. 130. [Zmiana ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym . funkcjonariuszy]...................................................................................... 280 Art. 131. [Zmiana ustawy – Prawo o ruchu drogowym].............................. 281 Art. 132. [Zmiana ustawy o ochronie osób i mienia]................................... 281 Art. 133. [Zmiana ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych]................ 281 Art. 134. [Zmiana ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu . Ubezpieczeń Społecznych]..................................................................... 281 Art. 135. [Zmiana ustawy o ochronie informacji niejawnych]..................... 281 Art. 136. [Zmiana ustawy o zmianie ustawy o powszechnym . obowiązku obrony RP]............................................................................ 282 Art. 137. [Zmiana ustawy o odpowiedzialności majątkowej . funkcjonariuszy]...................................................................................... 282 Art. 138. [Zmiana ustawy o broni i amunicji].............................................. 282 Art. 139. [żołnierze zawodowi jako funkcjonariusze BOR]........................ 282 Art. 141. [Służba kandydacka w BOR]........................................................ 290 Art. 142. [Zasadnicza służba wojskowa jako służba . kandydacka]............................................................................................ 291 Art. 143. [Sprawy lokalowe]......................................................................... 293 Art. 143a..[Organ właściwy w sprawach lokalowych]................................. 297 Art. 144. [Likwidacja jednostek wojskowych podległych . ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych]................................. 298 Art. 145. [Przyznanie uprawnień funkcjonariuszy Policji]........................... 300 9 Spis treści Art. 146. [Przejście do dyspozycji ministra właściwego . do spraw wewnętrznych]......................................................................... 302 Art. 147. [Równoważnik za brak kwatery]................................................... 304 Art. 148. [Wszczęte postępowania dyscyplinarne]....................................... 30 Art. 149. [Stosowanie dotychczasowych przepisów wykonawczych]......... 30 Art. 150. [derogacja].................................................................................... 306 Art. 151. [Wejście w życie]........................................................................... 308 CZĘŚĆ dRUgA [Kamil Zeidler] Zarządzenie Nr 2 Szefa Biura Ochrony Rządu.. z dnia 25 stycznia 2006 r..w sprawie zasad etyki zawodowej . funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu................................................... 311 Rozdział I. Przepisy ogólne (§ 1–3)........................................................ 311 Rozdział II. Wykonywanie zawodu (§ 4–18).......................................... 324 tytuł I. tajemnica zawodowa (§ 4–7)............................................... 324 tytuł II. Niezależność (§ 8–13)......................................................... 328 tytuł III. Stosunki pomiędzy funkcjonariuszami (§ 14–18).............. 334 Rozdział III. Inne postanowienia (§ 19–22)............................................ 343 Źródła prawa................................................................................................. 347 Inne akty normatywne................................................................................... 361 Orzecznictwo................................................................................................ 36 Literatura....................................................................................................... 369 Indeks rzeczowy............................................................................................ 37 Wykaz najWażniejSzych SkrótóW BOR dz. U. FUS k.c. k.p. k.p.c. k.p.k. – Biuro Ochrony Rządu – dziennik Ustaw – Fundusz Ubezpieczeń Społecznych – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karne- go (dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) KZS m. P. ONSAiWSA – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Woje- – Krakowskie Zeszyty Sądowe – monitor Polski OSNKW OSNP SN tekst jedn. u.p.d.o.f. wódzkich Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Sąd Najwyższy – tekst jednolity – ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od . osób fizycznych (tekst jedn. dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 . z późn. zm.) z późn. zm. – z późniejszymi zmianami 11 WStęp W 2008 r. Biuro Ochrony Rządu obchodzi swoje 84 urodziny. W 1922 r., dnia 16 grudnia w warszawskiej „Zachęcie” dokonano udanego zamachu na pierwszego Prezydenta II Rzeczypospolitej Polskiej – gabriela Naru- towicza. Wydarzenie to stało się impulsem, aby w 1924 r. powołać bryga- dę ochronną, której zadaniem było zapewnienie bezpieczeństwa Prezy- dentowi RP. W 1956 r. utworzono Biuro Ochrony Rządu jako jednostkę wojskową podporządkowaną ministrowi Spraw Wewnętrznych. Od tego czasu, niezależnie od różnych przeobrażeń organizacyjnych, BOR wy- konuje coraz szersze zadania, jednakże główne jego cele na przestrzeni tych kilkudziesięciu lat nie uległy zmianie. Zmieniła się natomiast otaczając nas rzeczywistość – polityczna, gospodarcza, ekonomiczna – a z tym przyszła konieczność przygotowy- wania się do nowych wyzwań współczesności. Również Biuro Ochrony Rządu, formacja pozostająca w cieniu innych formacji i służb, pełniąca zadania w zakresie ochrony najważniejszych osób w państwie, jak i obiek- tów im służących, musi być gotowa na stawienie czoła nowym sytuacjom i potencjalnym zagrożeniom. Zaś jednym z elementów, które niewątpliwie mają znaczenie w działaniu każdej instytucji, są przepisy prawne. Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu nie była dotychczas komentowana. I sądzić należy, iż nie dlatego, że jest źródłem prawa stosunkowo nowym. dlatego raczej, że BOR pozostaje formacją zabiegającą o dyskrecję, tak w zakresie realizowanych zadań, jak i od- nośnie do struktury i procedur wewnętrznych. Niemniej niemożliwe jest sprawne funkcjonowanie służby bez właściwych podstaw prawnych, jak też bez zapewnienia odpowiedniego zaplecza finansowego. W niniejszej pracy autorzy postanowili poddać naukowej, ale także praktycznej, refleksji podstawy prawne działania Biura Ochrony Rządu. 13 Wstęp Analizy dokonano w formie komentarza do ustawy o BOR, przy uwzględ- nieniu licznych aktów wykonawczych oraz aktów prawnych wewnętrz- nie obowiązujących. Komentarz niniejszy obejmuje całą treść normatywną ustawy z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu. Na końcu, niezależnie od przywoływania ich przy komentowaniu poszczególnych przepisów usta- wy, zawarte zostało pełne zestawienia aktów wykonawczych do ustawy. Autorzy uznali ponadto, iż ze względów pragmatycznych godne uwa- gi jest także Zarządzenie Nr 2 Szefa Biura Ochrony Rządu z dnia 25 stycznia 2006 r. w sprawie zasad etyki zawodowej funkcjonariuszy Biu- ra Ochrony Rządu, które będąc aktem normatywnym o charakterze we- wnętrznie obowiązującym, w szczególny sposób znajduje zastosowanie w praktyce. dlatego też także ów Kodeks Etyki został skomentowany. W zamyśle autorów Komentarz do ustawy o BOR winien służyć nie tylko samym funkcjonariuszom BOR i podmiotom z tą służbą współ- pracującym, ale wszystkim tym, którzy tak w warstwie teoretycznej, jak i praktycznej chcieliby poznać podstawy prawne szczegółowo kształtu- jące ramy funkcjonowania Biura Ochrony Rządu. Należy mieć nadzie- ję, że praca niniejsza będzie przydatnym narzędziem praktycznym oraz pozwoli tym samym na szerokie kształtowanie świadomości prawnej tak samych funkcjonariuszy BOR, jak i wszystkich zainteresowanych czytelników. Jacek Lipski Urszula Nalaskowska Kamil Zeidler częśĆ pierWSza Ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. nr 163, poz. 1712; zm.: Dz. U. z 2004 r. nr 210, poz. 2135; Dz. U. z 2006 r. nr 104, poz. 708 i 711) rozdział 1 przepiSy ogólne Art. 1. [Formacja BOR] 1. Tworzy się Biuro Ochrony Rządu jako jednolitą, umundurowaną, uzbrojoną formację, zwaną dalej „BOR”, wykonującą zadania z zakresu ochrony osób, obiektów i urządzeń. 2. Nazwa Biuro Ochrony Rządu i jej skrót BOR przysługuje wy- łącznie formacji, o której mowa w ust. 1. Biuro Ochrony Rządu jest wyspecjalizowaną formacją powołaną do realizacji zadań związanych z ochroną osób, obiektów i urządzeń, ma- jących szczególne znaczenie dla sprawnego funkcjonowania państwa. Formacja ta nawiązuje do tradycji służb ochrony osób zajmujących kierownicze stanowiska w państwie, kształtujących się po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. W związku z zamachem dokona- nym w dniu 16 grudnia 1922 r. przez Eligiusza Niewiadomskiego w war- szawskiej „Zachęcie” na pierwszego Prezydenta Rzeczypospolitej Pol- skiej gabriela Narutowicza, minister Spraw Wewnętrznych Zygmunt 17 Art. 1 ROZdZIAł 1. Przepisy ogólne hübner w dniu 12 czerwca 1924 r. powołał brygadę ochronną. Jej głów- nym zadaniem było zapewnienie bezpieczeństwa osobie Prezydenta RP (A. misiuk, Administracja spraw wewnętrznych w Polsce od połowy XVIII wieku do współczesności. Zarys dziejów, Olsztyn 2005, s. 299). dodatkowo brygada chroniła prezydentów państw obcych oraz wybit- nych dygnitarzy polskich. Odbywało się to w formie ochrony osobistej, zabezpieczenia obiektów, tras kolejowych, stacji (zob. Instrukcja o pro- wadzeniu służby ochronnej, dodatek tajny do dziennika Rozkazów ministra Spraw Wojskowych z dnia 29 lipca 1924 r., poz. 59 – Central- ne Archiwum Wojskowe). Ochroną osobistą Prezydenta Rzeczypospo- litej Polskiej oraz jego miejsca zamieszkania zajmowali się również żołnierze z Oddziału Przybocznego, a od 1926 r. zadania te były reali- zowane przez adiutantów przybocznych Prezydenta RP oraz kompanię zamkową funkcjonujących w ramach gabinetu Wojskowego Prezydenta RP (zob. dodatek tajny do dziennika Rozkazów ministra Spraw Woj- skowych z dnia 20 lipca 1926 r., poz. 12 – Centralne Archiwum Wojsko- we; zob. też: A. misiuk, Służby specjalne II Rzeczypospolitej, Warszawa 1998; J. Wojtczak, Zarys organizacji Policyjnych Brygad Ochronnych w Drugiej Rzeczypospolitej, Przegląd Policyjny 1993, nr 1–2). także w okresie okupacji realizowane były działania ochronne wy- nikające z potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa przywódcom podziem- nych organizacji polityczno-wojskowych. Nad bezpieczeństwem człon- ków Komendy głównej Armii Krajowej czuwał konspiracyjny kontr- wywiad, natomiast bezpośrednią ochronę miejsc pracy Komendy głównej Armii Krajowej realizował trzyosobowy zespół ochronny. W 1942 r. utworzono bojową grupę Specjalną Sztabu głównego gwar- dii Ludowej. Jej zadaniem była m.in. ochrona członków Komitetu Cen- tralnego Polskiej Partii Robotniczej, Sztabu głównego gwardii Ludowej (zob. t. Strzembosz, Oddziały szturmowe konspiracyjnej Warszawy 1939–1944, Warszawa 1979, s. 20; J. Otocki, Zarys historii Biura Ochro- ny Rządu, materiał na prawach maszynopisu, Warszawa 1984, s. 15–17; d. Aleksandrowicz, Analiza porównawcza sił zapewniających bezpie- czeństwo naczelnym organom władzy i administracji w Polsce, praca magisterska, Warszawa 2003, s. 1–13). W dniu 22 sierpnia 1944 r. w ramach Resortu Bezpieczeństwa Pub- licznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego rozpoczął funk- 18 Formacja BOR Art. 1 cjonowanie Wydział Ochrony Rządu. Początkowo w jego składzie służ- bę pełniło około pięćdziesięciu funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, natomiast już w marcu 1946 r. Wydział liczył 356 osób. Jego podstawo- wymi zadaniami było zapewnienie bezpieczeństwa osobistego członków PKWN, Biura Politycznego Komitetu Centralnego Polskiej Partii Ro- botniczej, Przewodniczącego Krajowej Rady Narodowej. W tym samym okresie za ochronę obiektów o szczególnym znacze- niu odpowiadały Wojska Wewnętrzne, Korpus Bezpieczeństwa We- wnętrznego i istniejący w ich strukturach Batalion Ochrony PKWN, przekształcony w Samodzielny Batalion Ochrony Rządu, a następnie w Samodzielny Pułk Ochrony Rządu. do ich zadań należała m.in. ochro- na Belwederu, ministerstw, budynków komitetów partyjnych i stronnictw politycznych (zob. W. Nowacki, Organizacja i działanie Wojsk We- wnętrznych, Warszawa 1966, s. 81). Kompetencje te przejęły powstałe na bazie Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego Nadwiślańskie Jed- nostki Wojskowe ministerstwa Spraw Wewnętrznych. W styczniu 1949 r. w miejsce Wydziału Ochrony Rządu powstał departament Ochrony Rządu ministerstwa Bezpieczeństwa Publiczne- go. Wreszcie w 1956 r. w wyniku dwuletniej reorganizacji ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego ukonstytuował się resort spraw wewnętrz- nych, a w jego strukturze jednostka organizacyjna – Biuro Ochrony Rządu (13 grudnia 1956 r.). Ochronie ówczesnego BOR podlegali I se- kretarz i sekretarze KC PZPR, Przewodniczący Rady Państwa, Prezes Rady ministrów i jego zastępcy, marszałek Sejmu, członkowie Biura Politycznego KC PZPR i ich zastępcy, członkowie delegacji zagranicz- nych oraz inne osoby chronione ze względu na interes i dobro państwa (zob. np. zarządzenie Nr 0192/57 mSW z dnia 26 października 1957 r. w sprawie współdziałania jednostek podległych mSW przy ochronie członków kierownictwa Partii, Rady Państwa i Rządu oraz rządowych delegacji zagranicznych; zarządzenie Nr 051 mSW z dnia 13 marca 1963 r. w sprawie ochrony osób zajmujących kierownicze stanowiska w KC PZPR, Radzie Państwa i rządzie PRL oraz członków rządowych delega- cji zagranicznych; zarządzenie Nr 023/68 mSW z dnia 11 marca 1968 r. w sprawie ochrony osób zajmujących kierownicze stanowiska w KC PZPR oraz naczelnych organów władzy i administracji PRL). Na początku lat dziewięćdziesiątych nastąpiły kolejne przeobrażenia w BOR. Z dniem 1 sierpnia 1990 r. funkcjonariusze uzyskali status żoł- 19 Art. 2 ROZdZIAł 1. Przepisy ogólne nierzy Jednostki Wojskowej Nr 1004 – Biura Ochrony Rządu. Jednost- ka mimo poddania regulacjom wojskowym nadal podporządkowana była ministrowi Spraw Wewnętrznych i realizowała ten sam co dotychczas rodzaj zadań. ten stan prawny uległ zmianie w związku z wejściem w życie Kon- stytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) oraz interpretacją zawartego w niej art. 134, sprowadzającej się do sformułowania tezy, że niezgodna z jej treścią jest sytuacja, w której istnieją jednostki wojskowe funkcjonujące poza mi- nisterstwem Obrony Narodowej (podległe, podporządkowane lub nad- zorowane przez ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji). W kon- sekwencji takiego stanowiska Jednostka Wojskowa Nr 2305 – gROm została przeniesiona w struktury mON, zlikwidowano Nadwiślańskie Jednostki Wojskowe mSWiA, jak również rozpoczęto prace legislacyj- ne, mające na celu uregulowanie sytuacji prawnej dotychczasowej Jed- nostki Wojskowej Nr 1004 – Biuro Ochrony Rządu. Podjęto decyzję o utworzeniu w drodze odrębnej ustawy nowej służby parapolicyjnej noszącej nazwę Biuro Ochrony Rządu. W wyniku tych działań w dniu 30 marca weszła w życie komentowana ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rządu (dz. U. Nr 27, poz. 298), a żołnierze Jednost- ki Wojskowej Nr 1004 – BOR z mocy prawa stali się funkcjonariuszami BOR, o ile nie złożyli pisemnego oświadczenia, że nie wyrażają zgody na zmianę statusu (art. 139 ust. 1 ustawy). Zadania nowej formacji w sto- sunku do tych, które realizowała JW Nr 1004 rozszerzono o część kom- petencji zlikwidowanych Nadwiślańskich Jednostek Wojskowych mSWiA związanych z ochroną obiektów i urządzeń. Art. 2. [Zadania BOR] 1. Do zadań BOR, z zastrzeżeniem ust. 2, należy ochrona: 1) Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Marszałka Sejmu, Marszałka Senatu, Prezesa Rady Ministrów, wiceprezesa Rady Ministrów, ministra właściwego do spraw wewnętrz- nych oraz ministra właściwego do spraw zagranicznych; 2) innych osób ze względu na dobro państwa; 3) byłych prezydentów Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o uposażeniu byłego Prezydenta 20 Zadania BOR Art. 2 Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 75, poz. 356 oraz z 1998 r. Nr 160, poz. 1065); 4) delegacji państw obcych przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej; 5) polskich przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów kon- sularnych oraz przedstawicielstw przy organizacjach mię- dzynarodowych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej; 6) obiektów i urządzeń o szczególnym znaczeniu oraz zapew- 7) prowadzenie rozpoznania pirotechniczno-radiologicznego nienie ich funkcjonowania; obiektów Sejmu i Senatu; 8) obiektów służących Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesowi Rady Ministrów, ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych oraz ministrowi właściwemu do spraw zagra- nicznych. 2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o objęciu ochroną osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2. 3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decyzję o zakresie działań, o których mowa w ust. 1 pkt 1–4 i 6–8. 4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych, podejmuje decy- zję o prowadzeniu rozpoznania pirotechniczno-radiologicznego obiektów, o których mowa w ust. 1 pkt 7, na wniosek lub po porozumieniu z Szefem Kancelarii Sejmu i Szefem Kancelarii Senatu. 5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zagranicznych, określi, w dro- dze rozporządzenia, zakres, warunki i tryb wykonywania zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 5, przez funkcjonariuszy BOR, uwzględniając w szczególności: 1) tryb kierowania funkcjonariuszy BOR do wykonywania zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 5, oraz odwoływania ich z tych zadań; 2) wymogi, jakie powinni spełniać funkcjonariusze BOR wyko- nujący zadania, o których mowa w ust. 1 pkt 5; 21 Art. 2 ROZdZIAł 1. Przepisy ogólne 3) należności i świadczenia związane z wykonywaniem przez funkcjonariuszy BOR zadań, o których mowa w ust. 1 pkt 5. W niniejszym przepisie następuje konkretyzacja sformułowania, po- jawiającego się w art. 1 ust. 1, a dotyczącego zadań Biura Ochrony Rządu. Chroni ono z mocy ustawy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, mar- szałków Sejmu i Senatu, Prezesa oraz wiceprezesa Rady ministrów, ministrów właściwych do spraw wewnętrznych i spraw zagranicznych, jak również obiekty służące wymienionym podmiotom. Ponadto na tej formacji ciąży ustawowy obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa delega- cjom państw obcych, przebywających na terytorium Rzeczypospolitej. Natomiast ochrona byłych prezydentów następuje w oparciu o regu- lacje zawarte w ustawie z dnia 30 maja 1996 r. o uposażeniu byłego Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, a dokładnie na podstawie art. 5. Zgodnie z jego brzmieniem były Prezydent zachowuje uprawnienie do ochrony, ale wyłącznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zasady korzystania z tego prawa określa minister Spraw Wewnętrznych, zaś wydatki związane z ochroną pokrywane są z budżetu państwa w części dotyczącej ministra Spraw Wewnętrznych. takie ujęcie źródeł pokrycia wydatków koresponduje z treścią art. 10 komentowanej ustawy. Obok osób chronionych przez BOR z mocy ustawy można wyróżnić kategorię osób objętych ochroną w oparciu o decyzję ministra właści- wego do spraw wewnętrznych (art. 2 ust. 2). Są to osoby, którym przy- znawana jest ochrona ze względu na dobro państwa. Rozstrzygnięcia ministra w tych sprawach zawsze opatrzone są odpowiednią klauzulą niejawności. Zakres podejmowanych przez formację czynności związanych z za- pewnieniem bezpieczeństwa osobom i obiektom określa decyzja Nr Pf–38 ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 kwietnia 2007 r. w sprawie objęcia ochroną osób ze względu na dobro państwa oraz zakresu działań ochronnych realizowanych przez Biuro Ochrony Rządu. Wydana ona została w oparciu o ust. 2 i 3 omawianego przepisu ustawy. do zadań formacji należy także ochrona oraz zapewnienie funkcjo- nowania obiektom i urządzeniom o szczególnym znaczeniu, a wszystkie informacje o nich opatrzone są najwyższym gryfem niejawności – klau- zulą „ściśle tajne”. Zasady, według których następuje realizacja tego 22 Zadania BOR Art. 2 obowiązku określone zostały w decyzji Nr 00–10 ministra Spraw We- wnętrznych i Administracji z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie zapew- nienia przez Biuro Ochrony Rządu ochrony obiektom i urządzeniom o szczególnym znaczeniu. Biuro Ochrony Rządu prowadzi również rozpoznanie pirotechniczno- radiologiczne Sejmu i Senatu. Zakres tych działań określony został w decyzji Nr 0–28 ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 października 2001 r. w sprawie prowadzenia rozpoznania pirotech- niczno-radiologicznego obiektów Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Należy wskazać w tym miejscu, że za samą ochronę Sejmu i Senatu odpowiada Straż marszałkowska, umun- durowana formacja podległa marszałkowi Sejmu. do kompetencji Biura Ochrony Rządu należy również zapewnienie bezpieczeństwa znajdującym się poza granicami Rzeczypospolitej Pol- skiej polskim przedstawicielstwom dyplomatycznym, urzędom konsu- larnym oraz polskim przedstawicielstwom przy organizacjach między- narodowych. Jednakże, zgodnie z brzmieniem wydanego na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy rozporządzenia ministra Spraw Wewnętrznych i Ad- ministracji z dnia 20 marca 2003 r. w sprawie zakresu, warunków i try- bu wykonywania przez funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu zadań ochrony polskich przedstawicielstw dyplomatycznych, urzędów konsu- larnych oraz przedstawicielstw przy organizacjach międzynarodowych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej (dz. U. Nr 55, poz. 491), funkcjonariusze BOR zapewniają ochronę nie wszystkim placówkom, ale tylko znajdującym się w wysokim stopniu zagrożenia (m.in. atakiem terrorystycznym, działalnością obcych służb specjalnych lub umiejsco- wionych w krajach zagrożonych niepokojami i przestępczością). Ochrona ta jest realizowana jedynie w formie fizycznej ochrony placówek (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). O uznaniu placówki za placówkę wysokiego stopnia zagrożenia Szef Biura Ochrony Rządu informowany jest przez dyrek- tora generalnego Służby Zagranicznej (§ 3 ust. 1 rozporządzenia). Zadania Biura Ochrony Rządu wykazują pewną zbieżność z kompe- tencjami innych formacji. Zapewnienie bezpieczeństwa polskim przed- stawicielstwom dyplomatycznym, urzędom konsularnym, przedstawi- cielstwom przy organizacjach międzynarodowych pokrywa się z zada- niem Agencji Wywiadu odnoszącym się do ochrony zagranicznych przedstawicielstw Rzeczypospolitej Polskiej i ich pracowników przed 23 Art. 3 ROZdZIAł 1. Przepisy ogólne działaniami obcych służb specjalnych i innymi działaniami mogącymi przynieść szkodę interesom Rzeczypospolitej Polskiej (art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy o ABW oraz AW). Jednakże działania Biura Ochrony Rządu w tym zakresie zostały ograniczone aktem wykonawczym do ustawy jedynie do ochrony fizycznej placówki i nie kolidują z zobowiązaniami Agencji Wywiadu. Natomiast ochrona osób wykonywana przez BOR pokrywa się dzia- łaniami podejmowanymi przez żandarmerię Wojskową, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 18 ustawy o żandarmerii Wojskowej. Zgodnie z jego treścią do jednych z podstawowych obowiązków tej instytucji należy wykonywanie czynności ochronnych w stosunku do uprawnionych osób, a także zabezpieczanie pobytu w jednostkach wojskowych osób zajmu- jących kierownicze stanowiska państwowe i delegacji zagranicznych. W celu zapobieżenia powielaniu kompetencji między formacjami został skonstruowany przepis art. 21 ust. 1 ustawy o żandarmerii Wojskowej zawierający upoważnienie do wydania przez ministra Obrony Narodowej, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i mi- nistrem właściwym do spraw zagranicznych, rozporządzenia określającego zakres działań podejmowanych przez żandarmerię Wojskową (zob. . W. Kotowski, B. Kurzępa, Żandarmeria Wojskowa i wojskowe organy porządkowe. Komentarz praktyczny, Warszawa 2005). Celem realizacji przedmiotowej delegacji zostało wydane rozporządzenie z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie osób, w stosunku do których żandarmeria Wojskowa wykonuje czynności ochronne, oraz zakresu i trybu współdziałania żan- darmerii Wojskowej z Biurem Ochrony Rządu (dz. U. Nr 157, poz. 1863 z późn. zm.). Zgodnie z brzmieniem § 1 pkt 2 i 5 żandarmeria wykonuje czynności ochronne wobec Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, mar- szałka Sejmu, marszałka Senatu, Prezesa Rady ministrów oraz innych osób i delegacji ochranianych przez Biuro Ochrony Rządu jedynie podczas ich pobytu na terenie jednostek wojskowych. Jednakże zakres tych czyn- ności za każdym razem określa BOR (§ 4 ust. 2 rozporządzenia). Art. 3. [Warunki do wykonywania zadań] Organy administracji rządowej, samorządu terytorialnego oraz państwowe i inne jednostki organizacyjne zapewniają BOR niezbęd- ne warunki do wykonywania zadań określonych w ustawie. 24 Święto BOR Art. 4 Biuro Ochrony Rządu wykonuje zadania mieszczące się w kompe- tencjach administracji publicznej. Realizuje zadania sytuujące się w ka- tegorii przedsięwzięć administracji rządowej, do których należy zapew- nienie bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz bezpieczeństwa państwowego. Formacja funkcjonuje w ramach działu sprawy wewnętrz- ne, obejmującego między innymi sprawy ochrony bezpieczeństwa i po- rządku publicznego (zob. art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, tekst jedn. dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 z późn. zm.). Aby wykonanie ustawowych powinności służby było możliwe, konieczne jest ukształtowanie wzajemnych relacji BOR z innymi podmiotami na poziomie gwarantującym sprawną ko- operację. Przepis art. 3 ustawy wskazuje na powinność szerokiego krę- gu podmiotów (obok organów administracji publicznej, wsparcie dla działań BOR winno pochodzić od każdej jednostki wyodrębnionej or- ganizacyjnie), mającą na celu zapewnienie niezbędnych warunków dla efektywnego funkcjonowania Biura Ochrony Rządu. Podobne w swej wymowie konstrukcje prawne występują również w innych pragmatykach służbowych. dla przykładu należy zacytować art. 2 ustawy o Straży granicznej, zgodnie z którym organy administra- cji rządowej, jednostki samorządu terytorialnego oraz państwowe i inne jednostki organizacyjne są obowiązane współdziałać z organami Straży granicznej oraz zapewnić im niezbędne warunki do wykonywania zadań określonych w ustawie; jak również art. 10 ustawy o ABW oraz AW stwierdzający, iż organy administracji rządowej, organy samorządu te- rytorialnego, instytucje państwowe oraz przedsiębiorcy prowadzący działalność w zakresie użyteczności publicznej są obowiązani, w zakre- sie swojego działania, do współdziałania z Agencjami, a w szczególno- ści udzielania pomocy w realizacji zadań Agencji. Art. 4. [Święto BOR] Dzień 12 czerwca ustanawia się świętem BOR. Ustawodawca, ustanawiając 12 czerwca świętem Biura Ochrony Rządu, nawiązał do historycznego faktu z 1924 r., w której to dacie powołano do życia Brygadę Ochronną. Celem tej formacji była ochrona osób zajmujących kierownicze stanowiska w państwie. W tym dniu ce- 25 Art. 5–6 ROZdZIAł 2..Organizacja BOR lebruje się „ducha korpusu”, honoruje się funkcjonariuszy, którzy z peł- nym poświęceniem wykonują nałożone na nich obowiązki, oddaje się hołd tym, którzy odeszli. W tym szczególnym dniu mianuje się także na wyższe stopnie, przyznaje nagrody uznaniowe oraz odznaki honorowe. W związku ze świętem BOR wypłacana jest również nagroda roczna. Inne formacje również posiadają swoje święta: Policja w dniu 24 lipca, Straż graniczna 16 maja, natomiast Straż Pożarna 4 maja. Art. 5. [Sztandar BOR] Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze zarządze- nia, nadaje BOR sztandar oraz określa jego wzór. Powyższe upoważnienie ustawowe zostało zrealizowane zarządze- niem Nr 11 ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 czerw- ca 2001 r. w sprawie nadania oraz określenia wzoru sztandaru Biura Ochrony Rządu (dz. Urz. mSWiA Nr 8, poz. 18). W treści aktu zostały określone dokładne rozmiary poszczególnych elementów sztandaru, oznaczenie barw, umożliwiające jego wykonanie. Wykonując dyspozy- cję § 6 ust. 1 przedmiotowego zarządzenia, minister Spraw Wewnętrz- nych i Administracji marek Biernacki z dniem14 lipca 2001 r. nadał Biuru Ochrony Rządu sztandar ufundowany przez Społeczny Komitet Na Rzecz Ufundowania Sztandaru BOR. Wręczenie sztandaru nastąpiło tego samego dnia w Ośrodku Szkolenia BOR w Raduczu; zostało do- konane w imieniu ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przez Podsekretarza Stanu w ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Admini- stracji Antoniego Podolskiego. Sztandar odbierał Szef Biura Ochrony Rządu gen. bryg. mirosław gawor. rozdział 2 organizacja Bor Art. 6. [Szef BOR] 1. Szef BOR podlega ministrowi właściwemu do spraw wewnętrz- nych. 26 Szef BOR Art. 6 2. Szef BOR jest przełożonym funkcjonariuszy BOR, zwanych dalej „funkcjonariuszami”, oraz pracowników zatrudnionych w BOR. 3. Szefa BOR powołuje i odwołuje Prezes Rady Ministrów na wnio- sek ministra właściwego do spraw wewnętrznych. 4. Zastępców Szefa BOR, na wniosek Szefa BOR, powołuje i od- wołuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. 5. W razie opróżnienia stanowiska Szefa BOR, minister właściwy do spraw wewnętrznych, do czasu powołania nowego szefa, powierza pełnienie obowiązków Szefa BOR jednemu z jego zastępców, na okres nie dłuższy niż 3 miesiące. 6. W razie czasowej niemożności sprawowania funkcji przez Szefa BOR, minister właściwy do spraw wewnętrznych, do czasu usta- nia przeszkody w sprawowaniu tej funkcji przez dotychczasowe- go szefa, nie dłużej jednak niż na 6 miesięcy, powierza pełnienie obowiązków Szefa BOR jednemu z jego zastępców. Biuro Ochrony Rządu, podobnie jak i inne formacje, jest organizacją silnie zhierarchizowaną, na której czele stoi kierownik noszący miano Szefa BOR. Szef BOR nie posiada statusu organu administracji publicz- nej. mimo że BOR legitymuje się przymiotami charakterystycznymi dla urzędu centralnego, ustawodawca nie uznał za zasadne przyznania pod- miotowi kierującemu tą strukturą waloru centralnego organu administra- cji rządowej. Biuro Ochrony Rządu, zgodnie z treścią obwieszczenia ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 marca 2002 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych podległych lub nadzorowanych przez ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (m. P. Nr 14, poz. 234), należy jedynie do jednostek organizacyjnych podległych lub nadzoro- wanych przez ministra, tak samo jak Wyższe Szkoły Policji i Służby Pożarniczej oraz instytucje naukowo-badawcze. W ramach Biura Ochrony Rządu, podobnie jak i w innych formacjach, istnieją dwie grupy zatrudnionych o zdecydowanie różnej sytuacji praw- nej. Jedną kategorię stanowią funkcjonariusze pozostający w stosunku służbowym poddanym regulacjom prawa administracyjnego, tj. przede wszystkim pragmatyce służbowej określonej w ustawie. Inne normy mają zastosowanie do tej grupy, o ile przepis ustawy wyraźnie do nich 27 Art. 6 ROZdZIAł 2..Organizacja BOR odsyła (zob. art. 61, 66 i 67) lub też inne uregulowania prawne wskazu- ją na ich zastosowanie również do funkcjonariuszy BOR. Natomiast drugą grupę stanowią pracownicy zatrudnieni na podstawie ogólnie obowiązujących przepisów prawa pracy. Szef BOR podlega ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych i tenże minister sprawuje nadzór nad działalnością Biura Ochrony Rządu (art. 29 ust. 4 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej, tekst jedn. dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437). Podporządko- wanie formacji ministrowi przejawia się w szczególności w prerogaty- wach w sprawach personalnych dotyczących jej kierownictwa. Wyłącz- nie minister właściwy do spraw wewnętrznych kompetentny jest do występowania z wnioskiem do Prezesa Rady ministrów o powołanie i odwołanie Szefa BOR, jak również powoływania i odwoływania za- stępców Szefa z inicjatywy tego ostatniego. Instytucja powołania na stanowisko wykazuje pewną zbieżność z powołaniem, o którym mowa w Oddziale 1 Rozdziału III kodeksu pracy, noszącego tytuł „Stosunek pracy na podstawie mianowania”. Jednakże w przeciwieństwie do regu- lacji zawartej w przepisach prawa pracy, powodującej nawiązanie sto- sunku pracy, akt powołania, funkcjonujący w oparciu o zapisy ustawy, należy do sfery stosunków prawnych o charakterze administracyjnym (zob. postanowienie SN z 9 kwietnia 1992 r., III ARN 17/92, OSNC 1992/3/44). Wynika to z faktu, że adresatem tego aktu są osoby pozo- stające w stosunku służby podlegającemu regulacjom z zakresu prawa administracyjnego, tj. ustawie o BOR oraz aktom wykonawczym wy- danym na jej podstawie. Zgodnie z brzmieniem wydanego na podstawie art. 28 ustawy rozporządzenia ministra Spraw Wewnętrznych i Admi- nistracji z dnia 4 września 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinien odpowiadać funkcjonariusz Biura Ochrony Rządu na stanowisku szefa komórki organizacyjnej lub innym stanowisku służbowym (dz. U. Nr 165, poz. 1357) funkcjonariusze Biura Ochrony Rządu powołani na stanowi- sko Szefa BOR lub zastępcy Szefa BOR winni legitymować się wy- kształceniem wyższym (posiadać co najmniej tytuł zawodowy magistra), przeszkoleniem specjalistycznym oraz siedmioletnim stażem służby. W związku z powyższym akt ten należy traktować jako czynność z za- kresu administracji (akt administracyjny). Ważną kwestią z punktu widzenia możliwości stosowania kontroli instancyjnej oraz kontroli sądowej jest stwierdzenie, czy akt powołania 28 Szef BOR Art. 6 (odwołania) posiada przymiot decyzji administracyjnej. Zgodnie z ist- niejącymi w doktrynie prawa administracyjnego oraz w orzecznictwie Sądu Najwyższego, jak również w sądownictwie administracyjnym de- finicjami przez decyzję administracyjną rozumie się kwalifikowany akt administracyjny, stanowiący przejaw woli administrujących w państwie organów, wydany na podstawie powszechnie obowiązującego prawa administracyjnego o charakterze władczym i zewnętrznym rozstrzyga- jący konkretną sprawę, idywidualnie określonej osoby fizycznej lub prawnej, w postępowaniu unormowanym przez przepisy proceduralne (m.in. wyrok SN z dnia 3 kwietnia 2000 r., I CKN 582/98, LEX nr 50843; wyrok NSA z dnia 22 września 1983 r., SA/Wr 367/83, ONSA 1983/2/75; wyrok NSA z dnia 21 lutego 1994 r., I SAB 54/93, OSP 1995/1/222; . B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2003, s. 456 i 457; W. dawidowicz, Nauka pra- wa administracyjnego. Zarys wykładu, Warszawa 1965, s. 285). mając na uwadze cytowaną treść oraz z ze względu na fakt, że w prze- pisach prawa akt administracyjny indywidualny jest nazywany decyzją, orzeczeniem, zarządzeniem, zezwoleniem, pozwoleniem, koncesją, na- kazem, zakazem, przydziałem, zgodą, nominacją, mianowaniem, powo- łaniem na stanowisko (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 197), trudno nie uznać znamion decyzji administracyjnej w po- wołaniu (odwołaniu) Szefa BOR i jego zastępców. Ponadto w wyroku SN z dnia 18 października 1985 r., II CR 320/85 (OSNCP 1986/10/158) stwierdzono, że „użycie tej czy innej nazwy nie ma znaczenia dla cha- rakteru prawnego danego aktu jako decyzji, jeżeli jest to, zgodnie z art. 104, akt rozstrzygający merytorycznie indywidualną sprawę należącą do właściwości organu administracji państwowej. Natomiast w posta- nowieniu SN z dnia 8 maja 1992 r., III ARN 29/92 (niepubl.) stwierdzo- no, że nazwanie przez ustawodawcę danego aktu „powołaniem” na sta- nowisko nie oznacza, iż nie jest on decyzją administracyjną, bo nie różni się od nominacji innych funkcjonariuszy, a nie ma cech powołania jako aktu nawiązania stosunku pracy na podstawie przepisów kodeksu pracy. Konsekwencją potraktowania powołania (odwołania) jako decy- zji administracyjnej jest konieczność stosowania przepisów k.p.a. i uwzględnienie nakazu opatrywania tego rodzaju aktu w elementy okreś- lone w art. 107 k.p.a. (szczególnie w uzasadnienie faktyczne i prawne), 29 Art. 7 ROZdZIAł 2..Organizacja BOR jak również obowiązek stworzenia warunków umożliwiających skorzy- stanie przez adresata z wymienionych w kodeksie środków prawnych (przede wszystkim wniosku o ponowne rozpatrzenie). Ponadto przed- miotowe rozstrzygnięcie, zgodnie z dyspozycją art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyj- nymi (dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), może zostać poddane kontroli sądu administracyjnego, o ile jego adresat wniesie na powołanie (odwołanie) skargę. Na takim stanowisku stoi wojewódzki sąd admini- stracyjny, który w wyroku z dnia 1 lipca 2004 r. (II SA 4031/03, LEX nr 173993) stwierdza, iż odwołanie skarżącego ze stanowiska Zastępcy Komendanta głównego Straży granicznej jest decyzją administracyjną. Jest to bowiem oświadczenie woli organu decydującego o odwołaniu ze stanowiska. Organ kształtuje w ten sposób indywidualną sytuację prawną funkcjonariusza Straży granicznej. Sprawa dotycząca odwołania ze sta- nowiska nie jest wyłączona spod kognicji sądownictwa administracyjne- go art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Instytucja powołania i odwołania wynikająca z ustawy o Sg jest identyczna z ujęciem tej materii w ustawie o BOR. Ustępy 5 i 6 omawianego przepisu odnoszą się do sytuacji, w której Szef BOR nie wykonuje swoich obowiązków, przy czym w pierwszym ustępie określona została trwała niezdolność do wykonywania funkcji Szefa BOR poprzez opróżnienie jego stanowiska, natomiast w następnym uregulowano jedynie czasową niemożność sprawowania funkcji Szefa BOR. Ze stanem „opróżnienia” stanowiska mamy do czynienia, gdy odwołanie już nastąpiło, a jeszcze nie podjęto decyzji o powołaniu na stanowisko (np. w przypadku śmierci Szefa BOR, jak również zwolnie- nia ze służby z przyczyn określonych w art. 35 ustawy). Z kolei czasowa niemożność sprawowania funkcji dotyczy m.in. długotrwałej choroby, zawieszenia w czynnościach służbowych, o którym mowa w art. 33 ustawy oraz urlopu bezpłatnego wymienionego w art. 74. W obu przy- padkach pełnienie obowiązków Szefa BOR minister właściwy do spraw wewnętrznych powierza jednemu z zastępców Szefa. Art. 7. [Obowiązki Szefa BOR] Szef BOR kieruje BOR i zapewnia sprawne oraz efektywne wy- konywanie jego zadań, w szczególności poprzez: 30 Obowiązki Szefa BOR Art. 7 1) organizowanie ochrony; 2) prowadzenie polityki kadrowej; 3) określanie oraz wykonywanie programu szkolenia funkcjo- nariuszy i doskonalenia zawodowego pracowników, a także zapewnianie im właściwych warunków i trybu szkolenia; 4) współdziałanie z centralnymi organami administracji rządo- wej podległymi ministrowi właściwemu do spraw wewnętrz- nych, jednostkami organizacyjnymi podporządkowanymi, podległymi oraz nadzorowanymi przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub Ministra Obrony Narodowej oraz innymi organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego w zakresie zadań realizowanych przez BOR i te organy. Obok przepisu zawartego w art. 6 ust. 2, identyfikującego Szefa BOR jako przełożonego wszystkich funkcjonariuszy BOR, omawiany przepis upoważnia Szefa do wytyczania kierunków działania formacji w taki sposób, aby zapewnić jej sprawne i efektywne realizowanie nałożonych na służbę zadań. W artykule wskazany został również katalog form, w oparciu o które kierownictwo Szefa jest wykonywane. Użycie przez ustawodawcę sformułowania „w szczególności” informuje, iż nie jest to katalog zamknięty, a także, że wymienione formy winny przede wszyst- kim wystąpić. to Szef BOR rozstrzyga, jakie siły i środki należy za- angażować do ochrony osób, obiektów i urządzeń, podejmuje decyzje w sprawie mianowania do służby, na stanowiska służbowe, stwarza warunki do właściwego przygotowania funkcjonariuszy oraz pracowni- ków do wykonywania nałożonych na nich obowiązków. Szef BOR za- pewnia także kooperację z organami administracji publicznej. Konkretyzacja tego zapisu następuje poprzez zawarcie odpowiednie- go porozumienia (obecnie funkcjonują m.in. porozumienie Komendan- ta głównego żandarmerii Wojskowej i Szefa BOR z dnia 8 stycznia 2002 r. w sprawie zasad współdziałania żandarmerii Wojskowej i Biura Ochrony Rządu; porozumienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrz- nego i Szefa BOR z dnia 18 listopada 2005 r. o współpracy i współdzia- łaniu w zakresie przeprowadzania badań psychologicznych kierujących pojazdami oraz kandydatów na instruktorów i egzaminatorów; porozu- mienie Komendanta głównego Policji i Szefa BOR z dnia 4 czerwca 31 Art. 8 ROZdZIAł 2..Organizacja BOR 2007 r. w sprawie współdziałania w zakresie zapewnienia bezpieczeń- stwa i porządku publicznego miejscach pobytu osób ochranianych przez Biuro Ochrony Rządu). Artykuł ten stanowi także podstawę do wydawania aktów kierowni- ctwa wewnętrznego, zawierających normy prawne, mające zastosowanie wyłącznie do pracowników oraz funkcjonariuszy Biura Ochrony Rządu. Z reguły przybierają one formę zarządzeń, instrukcji, wytycznych, re- gulaminów. Art. 8. [Zastępcy Szefa BOR] 1. Szef BOR wykonuje zadania bezpośrednio oraz przy pomocy swoich zastępców i szefów komórek organizacyjnych. 2. Szefa BOR w czasie jego nieobecności zastępuje wyznaczony przez niego jeden z jego zastępców. 3. Szef BOR może upoważnić swoich zastępców, a także innych funkcjonariuszy, do podejmowania decyzji w określonych spra- wach. 4. Zastępcy Szefa BOR oraz szefowie komórek organizacyjnych wykonują zadania zgodnie z zakresami zadań określonymi przez Szefa BOR. Zgodnie z dyspozycją zawartą w omawianym przepisie zadania zwią- zane z kierowaniem formacją nie muszą być bezpośrednio realizowane przez Szefa BOR. dopuszcza się możliwość skorzystania w tym zakresie z pomocy zastępców Szefa, jak również osób kierujących komórkami organizacyjnymi BOR, zgodnie z określonymi przez Szefa zadaniami. dodatkowo Szef BOR mocą ust. 3 może upoważnić innych funkcjona- riuszy, w tym zastępców, do podejmowania określonych rozstrzygnięć. Należy zauważyć, że brak w ustawie normy określającej formę wzmianko- wanego upoważnienia. mając powyższe na uwadze przyjmuje się, że upoważnienie takie może przybrać dowolną formę, o ile odrębne prze- pisy nie wymagają, aby umocowanie do działania nie posiadało konkret- nej formy (np. pełnomocnictwa procesowe). Konieczne jest jednak, aby z upoważnienia wynikało jasno, do jakich rozstrzygnięć dana osoba jest umocowana. Najkorzystniejszą dla celów dowodowych byłaby forma pisemna. W Biurze Ochrony Rządu przedmiotowe upoważnienia wyni- 32 Koszty funkcjonowania BOR Art. 9–10 kają najczęściej z treści aktów kierownictwa wewnętrznego takich jak: zarządzenia, decyzje, instrukcje, regulaminy, wytyczne, czy też rozkazy. Art. 9. [Struktura organizacyjna BOR] Minister właściwy do spraw wewnętrznych określi, w drodze za- rządzenia, przy uwzględnieniu zasad ochrony informacji niejawnych, szczegółową strukturę organizacyjną BOR. Obecnie obowiązujący kształt formacji został ustanowiony zarządze- niem Nr Pf–2 ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 2007 r. w sprawie wprowadzenia szczegółowej struktury organi- zacyjnej Biura Ochrony Rządu. treść przedmiotowego aktu normatyw- nego jest niejawna i stanowi tajemnicę służbową. Jednakże z brzmienia załącznika do rozporządzenia ministra Spraw Wewnętrznych i Admini- stracji z dnia 4 września 2002 r. w sprawie wymagań, jakim powinien odpowiadać funkcjonariusz Biura Ochrony Rządu na stanowisku szefa komórki organizacyjnej lub innym stanowisku służbowym (dz. U. Nr 165, poz.1357) wynika, iż funkcjonujące w ramach BOR komórki orga- nizacyjne noszą nazwy zarządów, wydziałów, gabinetu, sztabu, zespołu. Art. 10. [Koszty funkcjonowania BOR] Wydatki związane z funkcjonowaniem BOR są pokrywane z bud- żetu państwa w części dotyczącej urzędu ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Wydatki Biura Ochrony Rządu są pokrywane w części budżetowej 42 dotyczącej spraw wewnętrznych, dziale 754, rozdziale 75408. Formacja finansowana jest wyłącznie z budżetu państwa. Ustawodawca nie prze- widział możliwości pokrywania zobowiązań BOR z innych źródeł. W przeciwieństwie do pragmatyk służb funkcjonujących w ramach resor- tu spraw wewnętrznych i administracji, ustawa nie przewiduje możliwo- ści pokrywania wydatków inwestycyjnych, modernizacyjnych lub re- montowych oraz kosztów utrzymania i funkcjonowania, a także zakupu niezbędnych towarów i usług przez jednostki samorządu terytorialnego, państwowe jednostki organizacyjne, stowarzyszenia, fundacje, banki oraz 33 Art. 11–12 ROZdZIAł 3..Formy działania i zakres uprawnień BOR instytucje ubezpieczeniowe, jak również inne podmioty (zob. art. 13 ust. 3 ustawy o Policji, art. 8a ust. 1 ustawy o Straży granicznej, art. 19b–d usta- wy o Państwowej Straży Pożarnej). rozdział 3 Formy Działania i zakreS UpraWnień Bor Art. 11. [Formy realizacji zadań BOR] W celu zapewnienia ochrony, o której mowa w art. 2 ust. 1, BOR w szczególności: 1) planuje zabezpieczenie osób, obiektów i urządzeń; 2) rozpoznaje i analizuje potencjalne zagrożenia; 3) zapobiega powstawaniu zagrożeń; 4) koordynuje realizację działań ochronnych; 5) wykonuje bezpośrednią ochronę; 6) zabezpiecza obiekty i urządzenia; 7) doskonali metody pracy. Artykuł określa formy, w jakich realizowane są przez BOR zadania z zakresu ochrony osób, obiektów i urządzeń, wymienione w art. 2 ust. 1 ustawy. Katalog wymienionych działań nie jest zamknięty. doprecyzo- wanie ich brzmienia następuje w dalszych przepisach ustawy (zob. art. 12–19), jak również w aktach normatywnych wydanych na jej podstawie. Art. 12. [Uprawnienia BOR] 1. W zakresie swoich zadań BOR wykonuje czynności administra- cyjno-porządkowe oraz podejmuje działania profilaktyczne. 3. 2. Funkcjonariusz w toku wykonywania czynności służbowych jest obowiązany do respektowania godności ludzkiej oraz przestrze- gania i ochrony praw człowieka. BOR w zakresie koniecznym do wykonywania zadań, o których mowa w art. 2 ust. 1, korzysta z pomocy i informacji uzyska- nych w szczególności przez: Policję, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencję Wywiadu, Straż Graniczną, Służbę 34 Uprawnienia BOR Art. 12 Kontrwywiadu Wojskowego, Służbę Wywiadu Wojskowego oraz Żandarmerię Wojskową. 4. Prezes Rady Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, zakres, warunki i tryb przekazywania BOR informacji uzyskanych przez podmioty, o których mowa w ust. 3, z uwzględnieniem: 1) sytuacji, w których informacje są przekazywane; 2) przypadków nieprzekazania informacji lub ograniczenia ich zakresu; 3) sposobu udokumentowania tych informacji oraz 4) podmiotów upoważnionych do ich przekazywania. Aby zapewnić BOR środki umożliwiające efektywną realizację zadań, formację wyposażono w uprawnienia do podejmowania czynności ad- ministracyjno-porządkowych oraz działa
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o Biurze Ochrony Rządu. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: