Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00859 010946 7461420 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 386
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2386-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Komentarz jest pierwszym w Polsce tak kompletnym opracowaniem poświęconym zawodowi biegłego rewidenta oraz standardom kierującym wykonywaniem zawodu.
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

USTAWA O BIEGŁYCH REWIDENTACH I ICH SAMORZĄDZIE, PODMIOTACH UPRAWNIONYCH DO BADANIA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH ORAZ O NADZORZE PUBLICZNYM Mikołaj Turzyński Michał Wiatr Warszawa 2010 Stan prawny na 15 kwietnia 2010 r. Recenzja: dr hab. Ewa Walińska, prof. nadzw. UŁ Wydawca: Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący: Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne: „Littera” Maria Beata Wawrzyńczak-Jędryka © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2010 ISBN 978-83-264-0404-7 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa: www.profi nfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów ......................................................................................... Wprowadzenie .......................................................................................... 13 17 Ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz. U. Nr 77, poz. 649) .................................................................... Rozdział 1. Przepisy ogólne ..................................................................... Uwagi wstępne ................................................................................... Art. 1. [Zakres regulacji objętych ustawą] ......................................... Art. 2. [Defi nicje stosowane w ustawie] ............................................ Przepisy ogólne – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. ............................ W świetle Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Kontroli Jakości – cel badania sprawozdań fi nansowych, charakterystyka sprawozdawczości fi nansowej ......................... Rozdział 2. Biegli rewidenci .................................................................... Uwagi wstępne ................................................................................... Art. 3. [Zawód biegłego rewidenta] ................................................... Art. 4. [Obowiązki biegłego rewidenta]............................................. Art. 5. [Rejestr biegłych rewidentów] ................................................ Art. 6. [Skład Komisji egzaminacyjnej]............................................. Art. 7. [Zadania Komisji egzaminacyjnej] ......................................... Art. 8. [Organizacja czynności egzaminacyjnych] ............................ Art. 9. [Zakres egzaminów] ............................................................... 21 21 21 22 23 31 40 45 45 48 49 50 53 56 56 60 5 Spis treści Art. 10. [Rejestr biegłych rewidentów] .............................................. Art. 11. [Skreślenie z rejestru biegłych rewidentów] ......................... Art. 12. [Stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego do uchwał Krajowej Rady Biegłych Rewidentów] ......................... Biegli rewidenci – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. ............................ W świetle Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Kontroli Jakości – cel i charakterystyka zawodu biegłego rewidenta .................................................................................... Rozdział 3. Samorząd zawodowy biegłych rewidentów ....................... Uwagi wstępne ................................................................................... Art. 13. [Krajowa Izba Biegłych Rewidentów] ................................ Art. 14. [Prawo wyborcze biegłych rewidentów] .............................. Art. 15. [Osobowość prawna Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] Art. 16. [Zadania Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] .................. Art. 17. [Organy Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] ................... Art. 18. [Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów oraz Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów] ...................................... Art. 19. [Wybory do organów Krajowej Izby Biegłych 64 66 67 68 73 88 88 91 91 91 92 93 93 95 Rewidentów] .............................................................................. 95 Art. 20. [Zadania Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów] ........... Art. 21. [Zadania Krajowej Rady Biegłych Rewidentów] ................. 97 Art. 22. [Skład Krajowej Rady Biegłych Rewidentów]..................... 100 Art. 23. [Skład i zadania Krajowej Komisji Rewizyjnej] .................. 101 Art. 24. [Skład i zadania Krajowego Sądu Dyscyplinarnego] ........... 102 Art. 25. [Zadania Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego] .............. 103 Art. 26. [Skład i zadania Krajowej Komisji Nadzoru] ....................... 104 Art. 27. [Czynności pokontrolne Krajowej Komisji Nadzoru] ......... 107 Art. 28. [Obsługa organizacyjno-kancelaryjna Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] ............................................................... 111 Art. 29. [Statut Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] ...................... 111 Art. 30. [Opłaty z tytułu nadzoru] ...................................................... 112 Rozdział 4. Odpowiedzialność dyscyplinarna biegłych rewidentów ... 114 Uwagi wstępne ................................................................................... 114 Art. 31. [Ogólne zasady odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów] ............................................................................... 115 6 Spis treści Art. 32. [Strony w postępowaniu dyscyplinarnym] ........................... 117 Art. 33. [Obrońcy obwinionego] ........................................................ 118 Art. 34. [Postępowanie dyscyplinarne a postępowanie karne] .......... 118 Art. 35. [Kontynuacja postępowania dyscyplinarnego] ..................... 118 Art. 36. [Zakres postępowania dyscyplinarnego] .............................. 119 Art. 37. [Wszczęcie dochodzenia dyscyplinarnego] .......................... 120 Art. 38. [Rozprawa przed Krajowym Sądem Dyscyplinarnym] ........ 121 Art. 39. [Ujawnienie innego przewinienia w toku rozprawy]............ 121 Art. 40. [Orzeczenie Krajowego Sądu Dyscyplinarnego].................. 122 Art. 41. [Odwołanie do sądu pierwszej instancji] .............................. 122 Art. 42. [Prawo wglądu do akt i żądania informacji] ......................... 123 Art. 43. [Koszty postępowania dyscyplinarnego] .............................. 123 Art. 44. [Wykonanie prawomocnego orzeczenia o ukaraniu biegłego rewidenta] .................................................................... 124 Art. 45. [Niezawisłość członków Krajowego Sądu Dyscyplinarnego i Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego] ................................ 124 Art. 46. [Stosowanie Kodeksu postępowania karnego w postępowaniu dyscyplinarnym] ............................................. 124 Rozdział 5. Podmioty uprawnione do badania sprawozdań fi nansowych ...................................................................................... 125 Uwagi wstępne ................................................................................... 125 Art. 47. [Formy prowadzenia działalności przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań fi nansowych] ................... 127 Art. 48. [Przedmiot działalności podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych] ............................................. 130 Art. 49. [Obowiązki podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych] .......................................................... 131 Art. 50. [Ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych] ................ 132 Art. 51. [Odpowiedzialność podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych] .......................................................... 133 Art. 52. [Wnoszenie opłat przez podmiot uprawniony do badania sprawozdań fi nansowych] .......................................................... 134 Art. 53. [Lista podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych] .............................................................................. 135 Art. 54. [Skreślenie podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych z listy] ............................................... 138 7 Spis treści Art. 55. [Stosowanie Kodeksu postępowania administracyjnego do uchwał Krajowej Rady Biegłych Rewidentów w przedmiocie wpisu lub skreślenia z listy] ....................................................... 139 Podmioty uprawnione do badania sprawozdań fi nansowych – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. ..................................................... 139 Rozdział 6. Warunki i zasady wykonywania czynności rewizji fi nansowej ......................................................................................... 143 Uwagi wstępne ................................................................................... 143 Art. 56. [Obowiązek przestrzegania zasad etyki zawodowej] ........... 144 Art. 57. [Zakaz ingerowania w czynności rewizyjne w sposób zagrażający niezależności i obiektywizmowi] ........................... 147 Art. 58. [Obowiązek informowania o przyjęciu korzyści majątkowej przez funkcjonariusza publicznego] ....................... 148 Art. 59. [Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej] ................. 148 Art. 60. [Kształtowanie wynagrodzenia za czynności rewizji fi nansowej] ................................................................................. 150 Art. 61. [Biegły rewident grupy] ........................................................ 150 Art. 62. [Zastąpienie biegłego rewidenta lub podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych przez innego biegłego rewidenta lub podmiot uprawniony do badania sprawozdań fi nansowych] ............................................. 152 Warunki i zasady wykonywania czynności rewizji fi nansowej – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. .................................................... 153 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Dokumentacja badania – MSRF 230 .................................................................................. 160 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Komunikowanie się z osobami sprawującymi nadzór – MSRF 260 .......................... 165 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Postępowanie biegłego rewidenta w odpowiedzi na ocenę ryzyka – MSRF 330 .................................................................................. 174 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Badanie wartości szacunkowych, w tym szacunków wartości godziwej i powiązanych ujawnień – MSRF 540 ....................................... 186 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Podmioty powiązane – MSRF 550 .................................................................................. 208 8 Spis treści Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Późniejsze zdarzenia (zdarzenia po dacie sprawozdań fi nansowych) – MSRF 560 .... 226 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Pisemne oświadczenia – MSRF 580 .................................................................................. 233 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Badanie sprawozdań fi nansowych grupy (w tym praca biegłych rewidentów części grupy) – MSRF 600 ................................................................... 241 Badanie sprawozdań zgodnie z MSRF – Odpowiedzialność biegłego rewidenta dotycząca innych informacji zamieszczonych w dokumentach zawierających zbadane sprawozdanie fi nansowe – MSRF 720 ....................................... 270 Rozdział 7. Nadzór publiczny ................................................................. 273 Uwagi wstępne ................................................................................... 273 Art. 63. [Utworzenie Komisji Nadzoru Audytowego] ....................... 275 Art. 64. [Zadania Komisji Nadzoru Audytowego] ............................. 275 Art. 65. [Skład Komisji Nadzoru Audytowego] ................................ 278 Art. 66. [Ograniczenia nakładane na członków Komisji Nadzoru Audytowego] .............................................................................. 279 Art. 67. [Powoływanie członków Komisji Nadzoru Audytowego] ... 280 Art. 68. [Kadencja Komisji Nadzoru Audytowego] .......................... 281 Art. 69. [Organizacja prac Komisji Nadzoru Audytowego] .............. 282 Art. 70. [Podejmowanie uchwał przez Komisję Nadzoru Audytowego] .............................................................................. 282 Art. 71. [Wynagrodzenie członków Komisji Nadzoru Audytowego] 283 Art. 72. [Zatwierdzanie uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] .............................................................................. 284 Art. 73. [Ponowne rozpatrzenie sprawy w przypadku decyzji admi- nistracyjnych wydanych przez Komisję Nadzoru Audytowego] 285 Art. 74. [Kontrola wykonywania zawodu przez biegłych rewi- dentów i działalności podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych] .......................................................... 285 Art. 75. [Organizacja czynności kontrolnych] ................................... 287 Art. 76. [Uprawnienia osoby przeprowadzającej kontrolę] ............... 288 Art. 77. [Wyłączenie od udziału w kontroli] ...................................... 289 Art. 78. [Sposób przeprowadzenia kontroli] ...................................... 291 Art. 79. [Dokumentowanie ustaleń kontroli] ..................................... 291 Art. 80. [Protokół kontroli] ................................................................ 293 9 Spis treści Art. 81. [Odbiór protokołu] ................................................................ 294 Art. 82. [Kwestionowanie ustaleń kontroli] ....................................... 295 Art. 83. [Działania pokontrolne] ........................................................ 296 Art. 84. [Kontrola realizacji zaleceń] ................................................. 298 Art. 85. [Szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania kontroli] ....... 298 Nadzór publiczny – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. ......... 299 Rozdział 8. Czynności rewizji fi nansowej w jednostkach zaintereso- wania publicznego ............................................................................ 301 Uwagi wstępne ................................................................................... 301 Art. 86. [Komitet audytu] ................................................................... 303 Art. 87. [Informacja o podpisanych w roku poprzedzającym umowach na wykonywanie czynności rewizji fi nansowej z jednostkami zainteresowania publicznego] ............................. 306 Art. 88. [Obowiązki informacyjne podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych wykonującego czynności rewizji fi nansowej w jednostce zainteresowania publicznego] .. 308 Art. 89. [Okres wykonywania czynności rewizyjnych przez kluczowego biegłego rewidenta w jednostce zainteresowania publicznego] ............................................................................... 311 Art. 90. [Ograniczenie zajmowania stanowisk kierowniczych] ........ 311 Czynności rewizji fi nansowej w jednostkach zainteresowania publicznego – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. ............................ 312 Rozdział 9. Współpraca z innymi państwami Unii Europejskiej i państwami trzecimi ........................................................................ 317 Uwagi wstępne ................................................................................... 317 Art. 91. [Współpraca Komisji Nadzoru Audytowego z organami nadzoru publicznego z państw Unii Europejskiej] ................... 319 Art. 92. [Wszczęcie przez organy nadzoru publicznego z państw Unii Europejskiej dochodzenia dyscyplinarnego przeciwko biegłemu rewidentowi] .............................................................. 320 Art. 93. [Udział przedstawicieli organu nadzoru publicznego z państwa Unii Europejskiej w dochodzeniu dyscyplinarnym] 321 Art. 94. [Informowanie o podejmowaniu przez biegłego rewidenta lub podmiot uprawniony do badania sprawozdań fi nansowych 10 Spis treści działań niezgodnych z prawem Unii Europejskiej w zakresie rewizji fi nansowej] ..................................................................... 322 Art. 95. [Rejestr biegłych rewidentów z państw trzecich oraz lista podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych z państw trzecich] ................................................. 323 Art. 96. [Wpis do rejestru biegłego rewidenta z państwa trzeciego, badającego sprawozdanie fi nansowe spółki zarejestrowanej w państwie trzecim, której papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym w Polsce] ........ 323 Art. 97. [Wpis na listę podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych z państwa trzeciego, badającego sprawozdanie fi nansowe spółki zarejestrowanej w państwie trzecim, której papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Polski] .................................................. 325 Art. 98. [Uznanie systemu postępowania dyscyplinarnego, systemu zapewnienia jakości i wymagań za równoważne z ustawowymi oraz standardów za równoważne z Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej] ............................................. 327 Art. 99. [Nadzór Komisji Nadzoru Audytowego nad biegłym re- widentem i podmiotem uprawnionym do badania sprawozdań fi nansowych z państwa trzeciego] .............................................. 328 Art. 100. [Odstąpienie od wpisu do rejestru biegłego rewidenta z państwa trzeciego oraz od wpisu na listę podmiotu uprawnio- nego do badania sprawozdań fi nansowych z państwa trzeciego] . 329 Art. 101. [Przekazanie dokumentacji rewizyjnej organowi nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i podmiotami uprawnio- nymi do badania sprawozdań fi nansowych z państwa trzeciego] .. 329 Art. 102. [Porozumienie z organem nadzoru publicznego z państwa trzeciego] .................................................................................... 331 Art. 103. [Odmowa przekazania dokumentacji organowi nadzoru publicznego z państwa trzeciego] ............................................. 332 Współpraca z innymi państwami Unii Europejskiej i państwami trzecimi – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. ............................ 333 Rozdział 10. Przepisy zmieniające, przejściowe i końcowe .................. 340 Art. 104. [Zmiany w Prawie spółdzielczym] ..................................... 340 Art. 105. [Zmiany w ustawie o rachunkowości] ................................ 340 11 Spis treści Art. 106. [Zmiany w ustawie o działach administracji rządowej] ..... 342 Art. 107. [Zmiany w ustawie o obrocie instrumentami fi nansowymi] .............................................................................. 342 Art. 108. [Zmiany w ustawie o nadzorze nad rynkiem fi nansowym] 343 Art. 109. [Obowiązki podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych] .......................................................... 343 Art. 110. [Obowiązki biegłych rewidentów] ...................................... 343 Art. 111. [Obowiązki Krajowej Rady Biegłych Rewidentów] .......... 344 Art. 112. [Stosowanie uprzednio obowiązujących przepisów wykonawczych] ......................................................................... 344 Art. 113. [Sprawy przed sądem dyscyplinarnym] .............................. 344 Art. 114. [Bieg terminów przedawnienia karalności] ........................ 345 Art. 115. [Komisja egzaminacyjna i postępowanie kwalifi kacyjne] .. 345 Art. 116. [Ciągłość praw i obowiązków Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] .............................................................................. 345 Art. 117. [Powoływanie komitetu audytu] ......................................... 346 Art. 118. [Obowiązywanie uchwał Krajowej Izby Biegłych Rewidentów] .............................................................................. 346 Art. 119. [Składanie wniosków o rejestrację przez biegłych rewidentów] ............................................................................... 346 Art. 120. [Standardy rewizji fi nansowej] ........................................... 346 Art. 121. [Utrata mocy ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie] ................................ 347 Art. 122. [Wejście w życie ustawy] ................................................... 347 Zakończenie .............................................................................................. 348 Skorowidz rzeczowy ................................................................................. 363 WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne Dyrektywa KE – Dyrektywa 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań fi nansowych i skonso- lidowanych sprawozdań fi nansowych, zmieniająca dyrektywy Rady 78/660/EWG i 83/349/EWG oraz uchylająca dyrektywę Rady 84/253/EWG (Dz. Urz. UE L Nr 157, s. 87 z późn. zm.) dyrektywa 78/660/EWG – Czwarta Dyrektywa Rady z dnia 25 lipca 1978 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g Traktatu, w sprawie rocznych sprawozdań fi nansowych nie- których rodzajów spółek (78/660/EWG) (Dz. Urz. UE L Nr 222, s. 11 z późn. zm.) dyrektywa 83/349/EWG – Siódma Dyrektywa Rady z dnia 13 czerwca 1983 r. wydana na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g Traktatu w sprawie skonsolidowanych sprawozdań fi nanso- wych (83/349/EWG) (Dz. Urz. UE L Nr 193, s. 1 z późn. zm.) dyrektywa 2004/39/WE – Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumen- tów fi nansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE 13 Wykaz skrótów Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz. Urz. UE L Nr 145, s. 1 z późn. zm.) dyrektywa 86/635/EWG – Dyrektywa Rady z dnia 8 grudnia 1986 r. w spra- wie rocznych i skonsolidowanych sprawozdań fi - nansowych banków i innych instytucji fi nansowych (Dz. Urz. UE L Nr 372, s. 1 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny k.c. k.k.s. k.p.a. k.s.h. u.b.r. u.b.r.s. u.o.r. u.p.d.o.f. u.p.d.o.p. (Dz. U. Nr 16, poz. 63 z późn. zm.) – ustawa z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks kar- ny skarbowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postę- powania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (tekst jedn.: Dz. U. 2001 r. Nr 31 poz. 359 z późn. zm.) – ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do ba- dania sprawozdań fi nansowych oraz o nadzorze pub- licznym (Dz. U. Nr 77, poz. 649) – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowo- ści (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodo- wym od osób fi zycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307) – ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodo- wym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) 14 Wykaz skrótów Inne Dz. U. Dz. Urz. UE EOG JZP KIBR KKN KKR KNA KNF KRBR KRD KSD KSR KZBR MSR MSRF MSSF z późn. zm. – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej – Europejski Obszar Gospodarczy – jednostka zainteresowania publicznego – Krajowa Izba Biegłych Rewidentów – Krajowa Komisja Nadzoru – Krajowa Komisja Rewizyjna – Komisja Nadzoru Audytowego – Komisja Nadzoru Finansowego – Krajowa Rada Biegłych Rewidentów – Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny – Krajowy Sąd Dyscyplinarny – Krajowe Standardy Rachunkowości – Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów – Międzynarodowe Standardy Rachunkowości – Międzynarodowe Standardy Rewizji Finansowej – Międzynarodowe Standardy Sprawozdawczości Finansowej – z późniejszymi zmianami WPROWADZENIE W dniu 11 października 2005 r. Komisja Europejska przyjęła VIII Dy- rektywę zmieniając Dyrektywy 78/660/EEC i 83/349/EEC w sprawie ba- dania ustawowego rocznych sprawozdań fi nansowych i skonsolidowa- nych sprawozdań fi nansowych. Wytyczne i zalecenia nowej dyrektywy w sposób zasadniczy zmieniają warunki wykonywania zawodu biegłego rewidenta w Unii Europejskiej. W celu odbudowy zaufania publicznego do rewizji sprawozdawczości fi nansowej wprowadzone zostały rozwią- zania zmierzające do podniesienia jej jakości. Przyjęta VIII Dyrektywa, określająca obowiązek stosowania międzynarodowych standardów re- wizji fi nansowej, jawności struktur funkcjonowania fi rm audytorskich, wdrożenia systemu zapewniającego wysoką jakość usług rewizyjnych lub organu bezpośredniego nadzoru publicznego – wprowadza regulacje bazujące na najlepszych doświadczeniach i rozwiązaniach wdrożonych w tej dziedzinie w gospodarce brytyjskiej czy amerykańskiej. W dniu 6 czerwca 2009 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach upraw- nionych do badania sprawozdań fi nansowych oraz o nadzorze pub- licznym (Dz. U. Nr 77, poz. 649). Ustawa ta zawiera przepisy mające na celu wdrożenie postanowień dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań fi nansowych i skonsolidowanych spra- wozdań fi nansowych. Głównymi regulacjami powyższej dyrektywy, które zostały wdrożone, są m.in.: stworzenie systemu nadzoru publicz- nego nad biegłymi rewidentami i fi rmami audytorskimi, zmiana syste- mu zapewnienia jakości rewizji fi nansowej, zdefi niowanie „czynności rewizji fi nansowej”, określenie katalogu „jednostek zainteresowania 17 Wprowadzenie publicznego” oraz nałożenie obowiązku utworzenia komitetów audytu w takich jednostkach. Jedną z najistotniejszych zmian jest utworzenie Komisji Nadzoru Audytowego (KNA), która sprawuje publiczny nadzór nad biegłymi re- widentami, fi rmami audytorskimi i Krajową Izbą Biegłych Rewidentów (KIBR). Taka zmiana przepisów miała za zadanie uniezależnić nadzór publiczny nad biegłymi rewidentami od ich samorządu zawodowego. Ko- misja Nadzoru Audytowego, w zależności od rodzaju i zakresu wykrytych nieprawidłowości w działalności fi rmy audytorskiej, może m.in. zalecić ich usunięcie, wymierzyć karę fi nansową, zakazać działalności rewizyjnej na okres od sześciu miesięcy do trzech lat lub skreślić z listy fi rm audytor- skich. Znowelizowana ustawa wprowadza także pojęcie czynności rewizji fi nansowej oraz pojęcie jednostek zainteresowania publicznego. Czynnoś- cią rewizji fi nansowej w rozumieniu ustawy jest badanie, przeglądy spra- wozdań fi nansowych lub inne usługi poświadczające, o których mowa w odrębnych przepisach lub standardach rewizji fi nansowej. Jednostka- mi zainteresowania publicznego są: emitenci papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym państwa Unii Europej- skiej; banki krajowe (w tym BGK i banki spółdzielcze); spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe; zakłady ubezpieczeń; instytucje pieniądza elektronicznego; otwarte fundusze emerytalne; powszechne towarzy- stwa emerytalne; fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundu- sze inwestycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, których publiczne certyfi katy inwestycyjne nie zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym oraz podmioty prowadzące działalność maklerską z wyłączeniem podmiotów prowadzących działalność wyłącznie w zakre- sie przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumen- tów fi nansowych lub w zakresie doradztwa inwestycyjnego. Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie i analiza regulacji ustawy z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych oraz o nadzorze publicznym na tle zapisów VIII Dyrektywy KE oraz Mię- dzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Kontroli Jakości. W pracy sformułowano tezę, iż VIII Dyrektywa KE istotnie wpływa na krajowe rozwiązania w zakresie: wykonywania zawodu biegłego re- 18 Wprowadzenie widenta, systemu nadzoru publicznego oraz systemu zapewniania jako- ści usług biegłego rewidenta i niezależności biegłego rewidenta. W pierwszym rozdziale pracy scharakteryzowano zakres regulacji objętych ustawą, przybliżono stosowaną w niej terminologię, a także zarysowano podstawowe zasady zawarte w VIII Dyrektywie KE oraz zaprezentowano cel badania sprawozdań fi nansowych w świetle Mię- dzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Kontroli Jakości. Drugi rozdział pracy poświęcony jest charakterystyce uwarunkowań wykonywania zawodu biegłego rewidenta. Omówiono tu m.in. obo- wiązki biegłego rewidenta, rejestr biegłych rewidentów, organizację i zakres egzaminów. Trzeci rozdział zawiera charakterystykę samorzą- du zawodowego biegłych rewidentów. Zaprezentowano tu m.in. orga- nizację i funkcjonowanie Krajowej Izby Biegłych Rewidentów oraz jej organów. W czwartym rozdziale przedstawiono zasady oraz warunki funkcjonowania systemu odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów. Piąty rozdział pracy obejmuje charakterystykę podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych: ich rodzaje, przed- miot działalności, obowiązki oraz zakres odpowiedzialności. W rozdzia- le szóstym pracy omówiono warunki i zasady wykonywania czynności rewizji fi nansowej, m.in. obowiązek przestrzegania zasad etyki zawo- dowej, zakaz ingerowania w czynności rewizyjne w sposób zagrażający niezależności i obiektywizmowi, obowiązek zachowania tajemnicy za- wodowej, zakres prac biegłego rewidenta grupy. Rozdział siódmy pra- cy zawiera omówienie systemu nadzoru publicznego, m.in. zadań oraz składu i organizacji prac Komisji Nadzoru Audytowego. W rozdziale ósmym przedstawiono czynności rewizji fi nansowej w jednostkach za- interesowania publicznego, w rozdziale dziewiątym – regulacje w za- kresie współpracy z innymi państwami Unii Europejskiej i państwami trzecimi. Ostatni, dziesiąty rozdział pracy dotyczy przepisów przejścio- wych i końcowych związanych ze stosowaniem ustawy. USTAWA z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz. U. Nr 77, poz. 649) Rozdział 1 PRZEPISY OGÓLNE Uwagi wstępne Przepisy ogólne wskazują na zakres regulacji objętych ustawą. Obejmują wykaz pojęć stosowanych w ustawie: czynności rewizji fi nansowej, kluczowy biegły rewident, biegły rewident grupy, państwo Unii Europejskiej, państwo trzecie, sieć, standardy rewizji fi nansowej, jednostka powiązana, jednostki zainteresowania publicznego i opłata z tytułu kontroli. Ustawodawca wpro- wadził nowe defi nicje czynności rewizji fi nansowej oraz jednostek zaintere- sowania publicznego. Do jednostek zainteresowania publicznego zalicza się: 1) mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej emiten- tów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku 21 Art. 1 Ustawa o biegłych rewidentach... regulowanym państwa Unii Europejskiej (np. emitenci akcji i dłuż- nych papierów wartościowych, fundusze inwestycyjne niebędące funduszami aktywów niepublicznych), 2) banki krajowe (w tym m.in. Bank Gospodarstwa Krajowego i banki spółdzielcze), oddziały instytucji kredytowych i oddziały banków zagranicznych, 3) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, 4) zakłady ubezpieczeń i główne oddziały zakładów ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji, 5) instytucje pieniądza elektronicznego, 6) otwarte fundusze emerytalne oraz powszechne towarzystwa emery- talne, 7) fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwesty- cyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, których pub- liczne certyfi katy inwestycyjne nie zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym, 8) podmioty prowadzące działalność maklerską z wyłączeniem pod- miotów prowadzących działalność wyłącznie w zakresie przyjmo- wania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów fi - nansowych lub w zakresie doradztwa inwestycyjnego. Z defi nicji jednostek zainteresowania publicznego ustawodawca wyłączył gminy i związki gmin, które emitują obligacje komunalne na rynku regulowanym. Defi niując zakres podmiotowy katalogu jednostek zainteresowania publicznego ustawodawca wziął pod uwagę szczegól- ne znaczenie gospodarcze i społeczne otwartych funduszy emerytalnych i funduszy inwestycyjnych. Stąd też za uzasadnione uznał objęcie tych jednostek rozwiązaniami prawnymi przewidzianym dla jednostek zain- teresowania publicznego, przyjmując, że przesłanki wskazane w art. 2 pkt 13 Dyrektywy KE dla poszerzenia katalogu tych jednostek są speł- nione. Słownik pojęć zapewnia jednolitą ich interpretację w ustawie. Art. 1. [Zakres regulacji objętych ustawą] Ustawa określa zasady: 1) uzyskiwania tytułu i wykonywania zawodu biegłego rewidenta; 22 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 2) organizacji samorządu zawodowego biegłych rewidentów; 3) odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów; 4) działania podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi - nansowych, w tym podmiotów uprawnionych do badania spra- wozdań fi nansowych wykonujących czynności rewizji fi nanso- wej w jednostkach zainteresowania publicznego; 5) sprawowania nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i podmiotami uprawnionymi do badania sprawozdań fi nanso- wych oraz samorządem zawodowym biegłych rewidentów; 6) utworzenia i działania komitetów audytu w jednostkach zainte- resowania publicznego; 7) współpracy organu nadzoru publicznego z innymi organami nad- zoru publicznego z państw Unii Europejskiej i państw trzecich. Przepisy ogólne określają zakres regulacji objętych ustawą: 1) uzyskiwanie tytułu i wykonywanie zawodu biegłego rewidenta, 2) organizacja samorządu zawodowego biegłych rewidentów, 3) odpowiedzialność dyscyplinarna biegłych rewidentów, 4) działanie podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nan- sowych, w tym podmiotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych wykonujących czynności rewizji fi nansowej w jed- nostkach zainteresowania publicznego, 5) sprawowanie nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i podmiotami uprawnionymi do badania sprawozdań fi nansowych oraz samorządem zawodowym biegłych rewidentów, 6) utworzenie i działanie komitetów audytu w jednostkach zaintereso- wania publicznego, 7) współpraca organu nadzoru publicznego z innymi organami nadzo- ru publicznego z państw Unii Europejskiej i państw trzecich. Art. 2. [Defi nicje stosowane w ustawie] Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) biegłym rewidencie grupy – rozumie się przez to biegłego rewi- denta przeprowadzającego w imieniu podmiotu uprawnionego 23 Art. 2 Ustawa o biegłych rewidentach... do badania sprawozdań fi nansowych badanie skonsolidowane- go sprawozdania fi nansowego; 2) czynnościach rewizji fi nansowej – rozumie się przez to badanie, przeglądy sprawozdań fi nansowych lub inne usługi poświadcza- jące, o których mowa w odrębnych przepisach lub standardach rewizji fi nansowej; 3) jednostce powiązanej – rozumie się przez to jednostkę powiązaną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694, z późn. zm.); 4) jednostkach zainteresowania publicznego – rozumie się przez to: a) mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do ob- rotu na rynku regulowanym państwa Unii Europejskiej, z wyłączeniem jednostek samorządu terytorialnego, b) banki krajowe, oddziały instytucji kredytowych i oddzia- ły banków zagranicznych – w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.), c) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – w rozumie- niu ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.), d) zakłady ubezpieczeń i główne oddziały zakładów ubez- pieczeń oraz zakłady reasekuracji – w rozumieniu usta- wy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151, z późn. zm.), e) instytucje pieniądza elektronicznego – w rozumieniu ustawy z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz. U. Nr 169, poz. 1385, z późn. zm.), f) otwarte fundusze emerytalne oraz powszechne towarzystwa emerytalne – w rozumieniu ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667, z późn. zm.), g) fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze in- westycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, 24 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 których publiczne certyfi katy inwestycyjne nie zostały do- puszczone do obrotu na rynku regulowanym – w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.), h) podmioty prowadzące działalność maklerską z wyłączeniem podmiotów prowadzących działalność wyłącznie w zakresie przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów fi nansowych lub w zakresie doradztwa in- westycyjnego – w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami fi nansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, z późn. zm.); 5) kluczowym biegłym rewidencie – rozumie się przez to biegłego rewidenta odpowiedzialnego za wykonywanie czynności rewi- zji fi nansowej w imieniu podmiotu uprawnionego do badania sprawozdań fi nansowych, podpisującego opinię lub raport, o których mowa w art. 65 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości; 6) opłatach z tytułu nadzoru – rozumie się przez to opłaty na częś- ciowe fi nansowanie funkcjonowania systemu nadzoru publicz- nego, w tym w szczególności kosztów przygotowania regulacji prawnych, prowadzenia ewidencji biegłych rewidentów i pod- miotów uprawnionych do badania sprawozdań fi nansowych, przeprowadzania kontroli, prowadzenia postępowania dyscy- plinarnego oraz kosztów obsługi administracyjnej; 7) państwie trzecim – rozumie się przez to państwo inne niż wy- mienione w pkt 8; 8) państwie Unii Europejskiej – rozumie się przez to państwo członkowskie Unii Europejskiej, państwo członkowskie Euro- pejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – stronę umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym; 9) sieci – rozumie się przez to strukturę mającą na celu współpra- cę, do której należy biegły rewident lub podmiot uprawniony do badania sprawozdań fi nansowych oraz której wyraźnym celem jest wspólny podział zysków i strat lub która posiada wspólne- go właściciela, kontrolę bądź zarząd, wspólną politykę i proce- 25 Art. 2 Ustawa o biegłych rewidentach... dury kontroli jakości, wspólną strategię gospodarczą, korzysta ze wspólnej nazwy lub znaczącej części zasobów zawodowych; 10) standardach rewizji fi nansowej – rozumie się przez to Między- narodowe Standardy Rewizji Finansowej, ogłoszone w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej. Przyjęty w ustawie słownik pojęć zapewnia jednolitą ich interpreta- cję w u.b.r.s. Z uwagi na istotny wpływ zapisów dyrektywy na ostatecz- ny kształt ustawy o biegłych rewidentach niżej prezentujemy porówna- nie defi nicji. Tabela 1.1. Porównanie defi nicji zawartych w ustawie o biegłych rewidentach i Dyrektywy KE Defi nicja według u.b.r.s. Pojęcie Badanie usta- wowe Defi nicja według Dyrektywy KE Badanie rocznych sprawozdań fi nansowych bądź skonsolidowa- nych sprawozdań fi nansowych, w takim zakresie, w jakim wyma- ga tego prawo wspólnotowe. Czynności rewizji fi nan- sowej Badanie, przeglądy sprawozdań fi nansowych lub inne usługi poświadczajace, o których mo- wa w odrębnych przepisach lub standardach rewizji fi nansowej. Jednostka powiązana Jednostka powiązana w rozu- mieniu art. 3 ust. 1 pkt 43 u.o.r. Biegły rewi- dent Osoba fi zyczna zatwierdzona zgodnie z przepisami dyrektywy przez właściwe władze Państwa Członkowskiego w celu przepro- wadzania badań ustawowych. 26 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 Pojęcie Firma audy- torska Jednostka audytorska z państwa trzeciego Biegły rewi- dent z pań- stwa trzeciego Biegły rewi- dent grupy Sieć Defi nicja według u.b.r.s. Struktura mająca na celu współ- pracę, do której należy biegły rewident lub podmiot upraw- niony do badania sprawozdań fi nansowych oraz której wyraź- nym celem jest wspólny podział zysków i strat lub która posiada wspólnego właściciela, kontrolę bądź zarząd, wspólną politykę i procedury kontroli jakości, wspólną strategie gospodarczą, korzysta ze wspólnej nazwy lub znaczącej części zasobów za- wodowych. Defi nicja według Dyrektywy KE Osoba prawna lub jakakolwiek inna jednostka organizacyjna, nie- zależnie od jej formy prawnej, za- twierdzona zgodnie z dyrektywą przez właściwe organy Państwa Członkowskiego do przeprowa- dzania badań ustawowych. Jakakolwiek jednostka organiza- cyjna, niezależnie od jej formy prawnej, która przeprowadza ba- dania rocznych bądź skonsolido- wanych sprawozdań fi nansowych spółki zarejestrowanej w państwie trzecim. Osoba fi zyczna, która przeprowa- dza badanie rocznych bądź skon- solidowanych sprawozdań fi nan- sowych spółki, zarejestrowanej w państwie trzecim. Biegły rewident, bądź fi rma au- dytorska, przeprowadzająca bada- nie ustawowe skonsolidowanych sprawozdań fi nansowych. Struktura, której celem jest współ- praca i do której należy biegły rewident lub fi rma audytorska, oraz której wyraźnym celem jest wspólny podział zysków i kosz- tów lub która posiada wspólnego właściciela, kontrolę bądź zarząd, wspólną politykę i procedury kontroli jakości, wspólną strategię gospodarczą, korzysta ze wspól- nej nazwy lub znaczącej części zasobów profesjonalnych. 27 Defi nicja według u.b.r.s. Art. 2 Pojęcie Podmiot powiązany z fi rmą audy- torską Sprawozdanie z badania Właściwe władze Międzynaro- dowe Stan- dardy Rewizji Finansowej Międzynarodowe Standardy Rewizji Finansowej, ogłoszone w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej. Jednostki (zainteresowa- nia) interesu publicznego 1. Mający siedzibę na teryto- rium Rzeczypospolitej Polskiej emitenci papierów wartościo- wych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym państwa Unii Europejskiej, z wyłącze- niem jednostek samorządu tery- torialnego. 2. Banki krajowe, oddziały in- stytucji kredytowych i oddziały banków zagranicznych. 3. Spółdzielcze kasy oszczęd- nościowo-kredytowe. 28 Ustawa o biegłych rewidentach... Defi nicja według Dyrektywy KE Podmiot, niezależnie od jego for- my prawnej, który jest związany z fi rmą audytorską poprzez wspól- ne prawo własności, wspólną kon- trolę lub zarzą dzanie. Sprawozdanie, o którym mowa w art. 51a dyrektywy 78/660/ EWG oraz art. 37 dyrektywy 83/ 349/EWG, sporządzone przez biegłego rewidenta lub przez fi r- mę audytorską. Władze lub organy wyznaczone przepisami prawa, którym powie- rzono regulację lub sprawowanie nadzoru nad biegłymi rewidenta- mi i fi rmami audytorskimi bądź nad ich szczególnymi aspekta- mi; odniesienie do „właściwych władz” w konkretnym artykule oznacza odniesienie do władz lub organu(-ów) odpowiedzialnych za funkcje. Międzynarodowe Standardy Re- wizji Finansowej i powiązane z nimi wskazówki i standardy – w zakresie, w jakim odnoszą się one do badania ustawowego. Jednostki podlegające prawu Pań- stwa Członkowskiego, których zbywalne papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym któregokol- wiek z Państw Członkowskich w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 14 dyrektywy 2004/39/WE, instytu- cje kredytowe określone w art. 1 pkt 1 dyrektywy 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 marca 2000 r. w spra- wie podejmowania i prowadzenia Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 Pojęcie Defi nicja według u.b.r.s. 4. Zakłady ubezpieczeń i głów- ne oddziały zakładów ubezpie- czeń oraz zakłady reasekuracji. 5. Instytucje pieniądza elektro- nicznego. 6. Otwarte fundusze emerytalne oraz powszechne towarzystwa emerytalne. 7. Fundusze inwestycyjne ot- warte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz fun- dusze inwestycyjne zamknięte, których publiczne certyfi katy inwestycyjne nie zostały do- puszczone do obrotu na rynku regulowanym. 8. Podmioty prowadzące dzia- łalność maklerską z wyłącze- niem podmiotów prowadzących działalność wyłącznie w za- kresie przyjmowania i prze- kazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów fi nanso- wych lub w zakresie doradztwa inwestycyj nego. Osoba nie- wykonująca zawodu Defi nicja według Dyrektywy KE działalności przez instytucje kre- dytowe oraz zakłady ubezpieczeń w rozumieniu w art. 2 ust. 1 dy- rektywy 91/674/EWG. Państwa Członkowskie mogą ponadto wyznaczyć inne jednostki jako jednostki interesu publicznego, na przykład jednostki o doniosłym znaczeniu publicznym ze względu na charakter prowadzonej przez nie działalności, ich wielkość lub liczbę zatrudnionych pracowni- ków. Osoba fi zyczną, która przez przy- najmniej trzy lata przed zaan- gażowaniem się w zarządzanie systemem nadzoru publicznego nie przeprowadzała badań usta- wowych, nie posiadała prawa gło- su w fi rmie audytorskiej, nie była członkiem organu administracyj- nego bądź zarządzającego żadnej fi rmy audytorskiej i nie pozosta- wała z żadną taką fi rmą w stosun- ku pracy ani nie była z nią związa- na w inny sposób. 29 Art. 2 Ustawa o biegłych rewidentach... Pojęcie Kluczowy partner fi rmy audytorskiej (u.b.r.s. – klu- czowy biegły rewident) Defi nicja według u.b.r.s. Biegły rewident odpowiedzial- ny za wykonywanie czynności rewizji fi nansowej w imieniu podmiotu uprawnionego do ba- dania sprawozdań fi nansowych, podpisującego opinie lub raport, o których mowa w art. 65 u.o.r. Defi nicja według Dyrektywy KE Biegły rewident wyznaczony przez fi rmę audytorską – w przypadku realizacji konkretnego zlecenia badania – jako w głównym stop- niu odpowiedzialnego za przepro- wadzenie badania ustawowego w imieniu danej fi rmy audytorskiej; bądź w przypadku badania grupy – przynajmniej biegłego rewidenta wyznaczonego przez fi rmę audytor- ską jako w głównym stopniu odpo- wiedzialnego za przeprowadzenie badania ustawowego na poziomie grupy oraz biegłego rewidenta wy- znaczonego jako w głównym stop- niu odpowiedzialnego na poziomie istotnych spółek zależnych; bądź biegły rewident, który podpisuje sprawozdanie z badania. Opłaty z tytu- łu nadzoru Państwo Unii Europejskiej Państwo trzecie Opłaty na częściowe fi nanso- wanie funkcjonowania systemu nadzoru publicznego, w tym w szczególności kosztów przy- gotowania regulacji prawnych, prowadzenia ewidencji bie- głych rewidentów i podmiotów uprawnionych do badania spra- wozdań fi nansowych, przepro- wadzania kontroli, prowadzenia postępowania dyscyplinarnego oraz kosztów obsługi admini- stracyjnej. Państwo członkowskie Unii Eu- ropejskiej, państwo członkow- skie Europejskiego Stowarzy- szenia Wolnego Handlu (EFTA) – strona umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Państwo inne niż państwo Unii Europejskiej. Źródło: opracowanie własne na podstawie Dyrektywy KE oraz u.b.r.s. 30 Rozdział 1. Przepisy ogólne Komentarz Dyrektywy... Przepisy ogólne – komentarz Dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. Dyrektywa ma na celu osiągnięcie wysokiego stopnia – choć niepeł- nej – harmonizacji wymogów dotyczących badania ustawowego. Kwalifi kacje do przeprowadzania badania uzyskane przez biegłych rewidentów na podstawie niniejszej dyrektywy powinny być uznawa- ne za równoważne. Z tego powodu Państwa Członkowskie nie powinny mieć prawa żądania, by większość praw głosu w fi rmie audytorskiej na- leżała do biegłych rewidentów zatwierdzonych w danym państwie lub by większość członków organu administracyjnego lub zarządzającego fi rmy audytorskiej była zatwierdzona w danym państwie. Badanie ustawowe wymaga odpowiedniej wiedzy w zakresie prawa spółek, prawa podatkowego i ubezpieczeń społecznych. Wiedza taka powinna być sprawdzona przed zatwierdzeniem biegłego rewidenta z innego Państwa Członkowskiego. W celu ochrony osób trzecich wszyscy zatwierdzeni biegli rewidenci i fi rmy audytorskie powinni być wpisani do publicznie dostępnego reje- stru, zawierającego podstawowe informacje na temat biegłych rewiden- tów lub fi rm audytorskich. Biegli rewidenci powinni przestrzegać najwyższych standardów etycznych. Powinni zatem podlegać etyce zawodowej, obejmującej przynajmniej ich działanie w interesie publicznym, ich uczciwość i obiektywizm oraz kompetencje zawodowe i należytą staranność. Od- powiedzialność biegłych rewidentów w zakresie pełnienia funkcji w in- teresie publicznym oznacza, że na jakości pracy biegłego rewidenta polega szersza zbiorowość osób i instytucji. Dobra jakość badania przy- czynia się do prawidłowego funkcjonowania rynków przez zwiększenie wiarygodności i efektywności sprawozdań fi nansowych. Komisja może przyjąć środki wykonawcze dotyczące etyki zawodowej jako standardy minimalne. Czyniąc to, może uwzględnić zasady zawarte w kodeksie etycznym Międzynarodowej Federacji Księgowych (IFAC). Jest rzeczą ważną, by biegli rewidenci i fi rmy audytorskie szanowali prywatność swoich klientów. Powinni zatem przestrzegać ścisłych za- sad poufności i tajemnicy zawodowej, które nie powinny jednak utrud- 31 Komentarz Dyrektywy... Ustawa o biegłych rewidentach... niać prawidłowego wykonywania przepisów Dyrektywy KE. Powyższe zasady poufności powinny także obowiązywać w stosunku do wszyst- kich biegłych rewidentów i fi rm audytorskich, które zaprzestały udziału w określonym badaniu sprawozdań fi nansowych. Przeprowadzając badania ustawowe, biegli rewidenci i fi rmy audy- torskie powinni zachować niezależność. Mogą oni informować badaną jednostkę o kwestiach pojawiających się w związku z badaniem, lecz po- winni powstrzymać się od udziału w wewnętrznych procesach decyzyj- nych badanej jednostki. W przypadku znalezienia się w sytuacji, gdzie stopień zagrożenia ich niezależności, nawet po zastosowaniu zabezpie- czeń w celu jego złagodzenia, jest zbyt wysoki, powinni zrezygnować lub wstrzymać się od przeprowadzenia danego badania. Rozstrzygnięcie kwestii, czy zachodzi związek naruszający niezależność biegłego rewi- denta, może być odmienne w przypadku związku pomiędzy biegłym re- widentem a badaną jednostką i w przypadku związku pomiędzy siecią a badaną jednostką. W przypadku gdy od spółdzielni w rozumieniu art. 2 ust. 14 Dyrektywy KE lub podobnej jednostki, o której mowa w art. 45 dyrektywy Rady z dnia 8 grudnia 1986 r. w sprawie rocznych i skonso- lidowanych sprawozdań fi nansowych banków i innych instytucji fi nan- sowych (86/635/EWG) (Dz. Urz. UE L Nr 372, s. 1 z późn. zm.), wy- maga się lub zezwala, zgodnie z przepisami krajowymi, na członkostwo w fi rmie audytorskiej typu non-profi t, obiektywna, rozsądna i poinfor- mowana strona nie uznaje, że związek wynikający z członkostwa naru- sza niezależność biegłego rewidenta, pod warunkiem że gdy taka fi rma audytorska przeprowadza ustawowe badanie jednego ze swoich człon- ków, to stosuje zasadę niezależności wobec biegłych rewidentów pro- wadzących badanie oraz osób mogących wywierać wpływ na ustawo- we badanie. Przykładem zagrożeń dla niezależności biegłego rewidenta bądź fi rmy audytorskiej są bezpośredni lub pośredni udział fi nansowy w badanej jednostce oraz świadczenie dodatkowych usług niebędących badaniem. Ponadto niezależności biegłego rewidenta bądź fi rmy audy- torskiej może zagrażać poziom wynagrodzenia otrzymywanego od jed- nej badanej jednostki lub struktura tego wynagrodzenia. Zabezpiecze- nia, które należy stosować w celu złagodzenia lub wyeliminowania tych zagrożeń, obejmują zakazy, ograniczenia, inne polityki i procedury oraz 32 Rozdział 1. Przepisy ogólne Komentarz Dyrektywy... wymogi dotyczące ujawniania informacji. Biegli rewidenci i fi rmy au- dytorskie powinni odmawiać podejmowania się realizacji jakichkolwiek dodatkowych usług niebędących badaniem, które naruszają ich nieza- leżność. Komisja może przyjąć środki wykonawcze w zakresie nieza- leżności jako standardy minimalne. Dla ustalenia niezależności biegłych rewidentów konieczne jest wyjaśnienie pojęcia „sieci”, w której biegli rewidenci działają. W tej kwestii należy wziąć pod uwagę różnorodne okoliczności, takie jak przypadki, w których strukturę można by okre- ślić jako sieć, gdyż jej celem jest wspólny podział zysków i kosztów. Przesłanki wskazujące na istnienie sieci należy oceniać i rozważać na podstawie wszystkich znanych okoliczności faktycznych, np. czy istnie- ją wspólni stali klienci. W przypadkach kontroli własnej działalności lub interesu własnego, gdy jest to stosowne dla zagwarantowania niezależności biegłego rewi- denta bądź fi rmy audytorskiej, decyzja o tym, czy dany biegły rewident bądź fi rma audytorska powinni zrezygnować lub wstrzymać się od wy- konania badania z uwagi na klientów, na rzecz których wykonują bada- nie, powinna należeć raczej do Państwa Członkowskiego niż biegłego rewidenta bądź fi rmy audytorskiej. Nie powinno to jednak prowadzić do sytuacji, w której Państwa Członkowskie mają ogólny obowiązek uniemożliwienia biegłym rewidentom bądź fi rmom audytorskim świad- czenia klientom, na rzecz których wykonują badania, usług niebędących badaniem. Dla celów ustalenia, czy w przypadkach kontroli własnej działalności lub interesu własnego jest rzeczą właściwą, aby biegły re- wident bądź fi rma audytorska nie przeprowadzali badań ustawowych, tak by zagwarantowana była niezależność biegłego rewidenta bądź fi r- my audytorskiej, kwestie wymagające uwzględnienia obejmują między innymi pytanie, czy badana jednostka interesu publicznego wyemito- wała zbywalne papiery wartościowe, dopuszczone do obrotu na regu- lowanym rynku w rozumieniu art. 4 ust. 1 pkt 14 dyrektywy 2004/39/ WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w spra- wie rynków instrumentów fi nansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Euro- pejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG (Dz. Urz. UE L Nr 145, s. 1 z późn. zm.). 33 Komentarz Dyrektywy... Ustawa o biegłych rewidentach... Jest rzeczą ważną, by zapewnić jednolicie wysoką jakość wszyst- kich badań ustawowych wymaganych przez prawo wspólnotowe. Po- winny być one zatem przeprowadzane w oparciu o międzynarodowe standardy rewizji fi nansowej. W ocenie poprawności, pod względem technicznym, wszystkich międzynarodowych standardów rewizji fi - nansowej powinien wspierać Komisję komitet techniczny lub grupa ds. rewizji fi nansowej, która ponadto zaangażuje system organów nadzoru publicznego Państw Członkowskich. Dla osiągnięcia maksymalnego stopnia harmonizacji Państwa Członkowskie powinny mieć prawo do określania dodatkowych krajowych procedur lub wymogów dotyczą- cych badania jedynie wtedy, gdy wynikają one ze specyfi cznych krajo- wych wymogów prawnych odnoszących się do zakresu badania usta- wowego rocznych lub skonsolidowanych sprawozdań fi nansowych, co oznacza, że wymogi te nie zostały objęte przyjętymi międzynarodo- wymi standardami rewizji fi nansowej. Państwa Członkowskie mogły- by utrzymać te dodatkowe procedury badania do czasu, gdy procedu- ry lub wymogi dotyczące badania zostaną objęte przyjętymi w dalszej kolejności międzynarodowymi standardami rewizji fi nansowej. Gdyby jednak przyjęte międzynarodowe standardy rewizji fi nansowej obej- mowały procedury badania, których wykonywanie prowadziłoby do szczególnego konfl iktu prawnego z przepisami krajowymi wynikający- mi ze szczególnych krajowych wymogów dotyczących zakresu badania ustawowego, Państwa Członkowskie mogą pomijać część międzynaro- dowych standardów rewizji fi nansowej, powodującą te konfl ikty, przez czas ich trwania, z zastrzeżeniem stosowania środków, o których mowa w art. 26 ust. 3 Dyrektywy KE. W celu przyjęcia przez Komisję międzynarodowego standardu rewi- zji fi nansowej do stosowania we Wspólnocie musi być on ogólnie ak- ceptowany w skali międzynarodowej i zostać opracowany przy pełnym udziale wszystkich zainteresowanych stron w wyniku jawnej i przejrzy- stej procedury, poprawiać wiarygodność i jakość rocznych sprawozdań fi nansowych i skonsolidowanych sprawozdań fi nansowych oraz prowa- dzić do dobra wspólnego Europy. W przypadku skonsolidowanych sprawozdań fi nansowych ważne jest jasne określenie odpowiedzialności biegłych rewidentów prowa- 34 Rozdział 1. Przepisy ogólne Komentarz Dyrektywy... dzących badanie wchodzących w skład grupy. W tym celu biegły rewi- dent grupy powinien ponosić pełną odpowiedzialność za sprawozdanie z badania. Aby zwiększyć porównywalność między spółkami stosującymi takie same standardy rachunkowości oraz zwiększyć zaufanie opinii publicz- nej do funkcji badania, Komisja może przyjąć wspólny wzór sprawo- zdania z badania dotyczący badania rocznych sprawozdań fi nansowych lub skonsolidowanych sprawozdań fi nansowych, sporządzonych na pod- stawie zatwierdzonych międzynarodowych standardów rachunkowości, o ile na poziomie Wspólnoty nie został przyjęty odpowiedni standard dla tego rodzaju sprawozdań. Regularne kontrole stanowią właściwy środek służący osiągnię- ciu jednolicie wysokiej jakości badań ustawowych. Biegli rewidenci i fi rmy audytorskie powinni być objęci systemem zapewnienia jakości, zorganizowanym w sposób gwarantujący jego niezależność od kon- trolowanych biegłych rewidentów i fi rm audytorskich. Dla potrzeb sto sowania art. 29 dyrektywy KE, dotyczącego systemów zapewnia- nia jakości, Państwa Członkowskie mogą postanowić, że – gdy po- szczególni biegli rewidenci mają wspólną politykę zapewniania ja- kości – należy rozpatrywać wyłącznie wymogi odnoszące się do fi rm audy torskich. Państwa Członkowskie mogą zorganizować system zapewniania jakości w taki sposób, aby każdy biegły rewident był objęty kontrolą jakości przynajmniej co 6 lat. Pod tym względem fi - nansowanie systemu zapewniania jakości powinno być wolne od nie- pożądanych wpływów. Komisja powinna dysponować uprawnieniami do przyjmowania środków wykonawczych w sprawach związanych z organizacją systemów zapewniania jakości oraz w zakresie jej fi - nansowania w przypadkach, gdy publiczne zaufanie do systemu za- pewniania jakości zostało poważnie naruszone. Powinno zachęcać się system nadzoru publicznego Państw Członkowskich do wypracowania skoordynowanego podejścia w zakresie przeprowadzania kontroli za- pewniania jakości, by zapobiec nakładaniu bezzasadnych obciążeń na zainteresowane strony. Dochodzenia i odpowiednie sankcje pomagają w zapobieganiu i po- prawieniu niewłaściwego przeprowadzenia badania ustawowego. 35 Komentarz Dyrektywy... Ustawa o biegłych rewidentach... Biegli rewidenci i fi rmy audytorskie mają obowiązek wykonywać swoją pracę z należytą starannością i w związku z tym powinni odpo- wiadać za szkody fi nansowe spowodowane brakiem wymaganej sta- ranności. Jednakże na możliwość uzyskania przez biegłych rewidentów i fi rmy audytorskie ubezpieczenia od odpowiedzialności zawodowej może mieć wpływ to, czy podlegają oni nieograniczonej odpowiedzial- ności fi nansowej. Państwa Członkowskie powinny zorganizować dla biegłych rewiden- tów i fi rm audytorskich skuteczny system nadzoru publicznego w opar- ciu o kontrolę w państwie pochodzenia. Rozwiązania regulacyjne doty- czące nadzoru publicznego powinny umożliwiać skuteczną współpracę na szczeblu Wspólnoty pomiędzy działaniami Państw Członkowskich w zakresie nadzoru. System nadzoru publicznego powinien być zarzą- dzany przez osoby niewykonujące zawodu1, które posiadają wiedzę w dziedzinach istotnych dla badania ustawowego sprawozdań fi nanso- wych. Te niewykonujące zawodu osoby mogą być specjalistami, któ- rzy nigdy nie byli związani z zawodem biegłego rewidenta, lub osobami wykonującymi ten zawód w przeszłości, które z niego odeszły. Państwa Członkowskie mogą jednak dopuścić, by w zarządzaniu systemem nad- zoru publicznego uczestniczyły w mniejszości osoby wykonujące za- wód. Właściwe władze Państw Członkowskich powinny współpracować ze sobą ilekroć jest to konieczne dla celu wykonania swych obowiąz- ków nadzoru nad biegłymi rewidentami bądź fi rmami audytorskimi, które zostały przez nie zatwierdzone. Współpraca taka może znacznie przyczynić się do zapewnienia jednolicie wysokiej jakości badań usta- wowych we Wspólnocie. Zważywszy, że istnieje konieczność zapew- nienia skutecznej współpracy i koordynacji na szczeblu europejskim pomiędzy właściwymi
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym. Komentarz
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: