Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00205 011973 7452394 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 564
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-7428-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
W komentarzu omówiono m.in.:
Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

USTAWA O DZIAŁALNOŚCI LECZNICZEJ KOMENTARZ Maciej Dercz Tomasz Rek 2. wydanie Warszawa 2014 Stan prawny na 1 września 2014 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Anna Łubińska-Bujak Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Krystyna Szych Komentarz do poszczególnych artykułów napisali: M. Dercz: zagadnienia wstępne, art. 1–4, 6–13, 16, 17, 21–24, 26, 27, 33, 36, 37, 40–43, 46–49, 51–55, 59–61, 83–87, 100–113, 117–122, 202–205, 211, 213, 216–218, 220, 221 oraz omówienie do: art. 123–189. T. Rek: art. 5, 14, 15, 18–20, 25, 28–32, 34, 35, 38, 44, 45, 50, 56–58, 62–69, 70–82, 88–99, 114–116, 190–201, 206–210, 212, 214, 215, 219. Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2014 ISBN: 978-83-264-3362-7 2. wydanie Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Zagadnienia wstępne Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej DZIAŁ I Przepisy ogólne DZIAŁ II Zasady funkcjonowania podmiotów leczniczych Rozdział 1 Podmiot leczniczy wykonujący działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne Rozdział 2 Podmioty lecznicze o szczególnej regulacji Rozdział 3 Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami Oddział 1 Przepisy ogólne Oddział 2 Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej Oddział 3 Podmiot leczniczy w formie jednostki budżetowej Spis treści 7 13 21 23 161 161 203 212 212 251 352 5 Spis treści Rozdział 4 Regulacje szczególne dotyczące działalności leczniczej obejmującej realizację zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych i promocją zdrowia DZIAŁ III Czas pracy pracowników podmiotów leczniczych DZIAŁ IV Rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą DZIAŁ V Zasady przekazywania środków publicznych podmiotom wykonującym działalność leczniczą DZIAŁ VI Kontrola i nadzór DZIAŁ VII Zmiany w przepisach obowiązujących DZIAŁ VIII Przepisy przejściowe, dostosowujące i końcowe Literatura Wykaz orzecznictwa 362 373 406 439 462 477 494 553 557 6 dyrektywa 91/533/EWG dyrektywa 2003/88/WE k.c. Konstytucja RP k.p. k.p.a. k.p.c. Wykaz skrótów WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne – dyrektywa Rady 91/533/EWG z dnia 14 października 1991 r. w sprawie obowiązku pracodawcy dotyczące- go informowania pracowników o warunkach stoso- wanych do umowy lub stosunku pracy (Dz. Urz. WE L 288 z 18.10.1991, s. 32; Dz. Urz. UE Polskie wy- danie specjalne, rozdz. 5, t. 2, s. 3) – dyrektywa 2003/88/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 4 listopada 2003 r. dotycząca niektó- rych aspektów organizacji czasu pracy (Dz. Urz. UE L 299 z 18.11.2003, s. 9; Dz. Urz. UE Polskie wyda- nie specjalne, rozdz. 5, t. 4, s. 381) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pra- cy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postę- powania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) 7 Wykaz skrótów k.s.h. k.w. nowela z dnia 14 lipca 2006 r. p.p.s.a. p.s.w. p.w.u.r.a. p.z.p. u.c.c.z. u.d.l. u.d.lab. u.f.p. u.o.z.p. u.p.n. 8 – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 482 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o za- kładach opieki zdrowotnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1032) – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 124 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnic- twie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 907 z późn. zm.) – ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 118, poz. 687 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczni- czej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 217 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. o diagnostyce laboratoryj- nej (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 174 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach pub- licznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) u.p.p. u.p.p.p.k. u.p.p.r. u.p.s. u.p.t. u.r. u.s.d.g. u.s.g. u.s.k.ż. u.s.m.p. u.s.p. ustawa o PRM u.s.w. Wykaz skrótów – ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjen- ta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.) – ustawa z dnia 1 lipca 2005 r. o pobieraniu, przecho- wywaniu i przeszczepianiu komórek, tkanek i narzą- dów (Dz. U. Nr 169, poz. 1411 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 kwietnia 2005 r. o pomocy publicz- nej i restrukturyzacji publicznych zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 78, poz. 684 z późn. zm.) – ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z późn. zm.) – ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od to- warów i usług (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 330 z późn. zm.) – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.) – ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 594 z późn. zm.) – ustawa z dnia 18 kwietnia 2002 r. o stanie klęski żywiołowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 333 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie po- wiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 595 z późn. zm.) – ustawa z dnia 8 września 2006 r. o Państwowym Ra- townictwie Medycznym (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 757 z późn. zm.) – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie wo- jewództwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 596 z późn. zm.) 9 Wykaz skrótów u.ś.o.z. u.w.o.k. u.z.ch.z. u.z.l. u.z.o.z. u.z.p. – ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) – ustawa z dnia 3 marca 2000 r. o wynagradzaniu osób kierujących niektórymi podmiotami prawny- mi (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 254 z późn. zm.) – ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 947 z późn. zm.) – ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach leka- rza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opie- ki zdrowotnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniar- ki i położnej (Dz. U. Nr 174, poz. 1039 z późn. zm.) Czasopisma i oficjalne publikatory – Biuletyn Informacyjny Sądu Najwyższego – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Biul. SN Dz. U. Dz. Urz. Dz. Urz. Min. Zdrow. – Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia Fin. Kom. GSP ONSA OSA OSNC OSNP – Finanse Komunalne – Gdańskie Studia Prawnicze – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubez- pieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo w Sprawach Samorządowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego OSP OSS OTK 10 OTK-A PiM PiP PiZS POP Pr. Pracy Rec. Sam. Teryt. Zb. Orz. ZP CMKP ETS j.s.t. KRS NFZ NSA NZOZ PZOZ SA SN SPZOZ TK WSA ZOZ Wykaz skrótów – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A – Prawo i Medycyna – Państwo i Prawo – Praca i Zabezpieczenie Społeczne – Przegląd Orzecznictwa Podatkowego – Prawo Pracy – zbiór orzeczeń sądów wspólnotowych (przed dniem 1 maja 2004 r.) – Samorząd Terytorialny – zbiór orzeczeń sądów wspólnotowych (po dniu 1 maja 2004 r.) – Zdrowie Publiczne Inne – Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego – Europejski Trybunał Sprawiedliwości (obecnie: Try- bunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – jednostki/jednostka samorządu terytorialnego – Krajowy Rejestr Sądowy – Narodowy Fundusz Zdrowia – Naczelny Sąd Administracyjny – Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej – Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej – Trybunał Konstytucyjny – Wojewódzki Sąd Administracyjny – Zakład Opieki Zdrowotnej 11 Zagadnienia wstępne ZAGADNIENIA WSTĘPNE Na początku niniejszej publikacji pozwolę sobie zacząć od nawiąza- nia do oficjalnego uzasadnienia ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o dzia- łalności leczniczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 217 z późn. zm.). Treść tego dokumentu znajduje się w internecie pod adresem orka.sejm. gov.pl pod pozycją druku sejmowego nr 3489. Projektodawca, czyli Minister Zdrowia (a właściwie Rada Ministrów, bo to ona firmowała ten dokument), dokonał w nim bardzo istotnych konstatacji. Na samym jego początku stwierdzono, że: „przepisy usta- wy zasadniczej w istotny sposób określają, że do zapewnienia prawa do ochrony zdrowia nie jest wystarczające określenie zakresu świadczeń zdrowotnych, które są finansowane przez władze publiczne. Konieczne jest także ustanowienie ram ustawodawczych dla takiej organizacji sy- stemu ochrony zdrowia, który pozwoli na rzeczywistą realizację tychże świadczeń zdrowotnych”. Dalej przedstawiono ocenę funkcjonalności systemu ochrony zdro- wia do czasu wprowadzenia w życie ustawy o działalności leczniczej. Wskazano tam główne przyczyny przeżywanych od wielu lat poważnych trudności, takie jak: „1. ułomna, nieefektywna forma prawna, w jakiej funkcjonują zakłady opieki zdrowotnej, 2. niewystarczające kwalifikacje kadr zarządzających publicznymi jednostkami opieki zdrowotnej, 3. ogra- niczona odpowiedzialność podmiotów tworzących za zobowiązania sa- modzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej”. Swoistym reme- dium na te bolączki ma być, zdaniem projektodawcy: „Przedkładany projekt (…) [który] jest odpowiedzią na niewątpliwą konieczność wpro- wadzenia zmian, zarówno w zakresie zasad organizacji systemu ochro- 13 Zagadnienia wstępne ny zdrowia, jak i funkcjonowania podmiotów prowadzących działalność leczniczą. Stanowi on systemową regulację dotyczącą organizacji i funk- cjonowania ochrony zdrowia”. Zanim przejdę do omawiania uregulowań poszczególnych przepisów komentowanej ustawy, odniosę się pokrótce do powyższych twierdzeń. Faktyczna realizacja dyspozycji wynikającej z art. 68 Konstytu- cji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) będzie możliwa tylko wtedy, gdy władze publiczne będą zdolne do wypełnienia luki kompetencyjnej powstałej w ramach funkcjonowania systemu ochrony zdrowia w naszym kraju. Nie zosta- ło bowiem do dziś ustalone, które podmioty władzy publicznej ponoszą prawną odpowiedzialność za poszczególne rodzaje i poziomy świadczeń zdrowotnych. Nie jest dalej określone ani w ustawie o działalności lecz- niczej, ani w innej ustawie, która władza publiczna ponosi w państwie odpowiedzialność za wykonywanie wysokospecjalistycznych świadczeń szpitalnych, kto za podstawowe świadczenia szpitalne, kto za specjalistkę ambulatoryjną i podstawową opiekę zdrowotną. Na jednostki samorządu terytorialnego nałożono w ustawie o działalności leczniczej obowiązek pełnej odpowiedzialności finansowej za ujemny wynik finansowy nowych podmiotów leczniczych, jak i za zobowiązania dotychczasowych Samo- dzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej (SPZOZ-ów). Na- łożenie nowych zadań nastąpiło bez obowiązku zapewnienia im odpo- wiednich do tego środków finansowych, wynikającego z Konstytucji RP i Europejskiej Karty Samorządu Lokalnego, sporządzonej w Stras- burgu dnia 15 października 1985 r. (Dz. U. z 1994 r. Nr 124, poz. 607 z późn. zm.). Obowiązek ten związany jest z ponoszeniem obecnie przez samorząd odpowiedzialności polityczno-finansowej za sprawy, które ze swojej natury są domeną parlamentu i rządu. To przecież te podmioty odpowiadają za politykę zdrowotną państwa. Decyzję o niezbędnej dla utrzymania bezpieczeństwa zdrowotnego państwa liczbie szpitali i per- sonelu medycznego nie należą do władz lokalnych. Samorząd terytorial- ny ma tylko realizować państwową politykę zdrowotną na odpowiednim szczeblu swojej działalności. Rzeczywiście od lat są podejmowane próby naprawy systemu ochro- ny zdrowia w Polsce. Wprowadzenie do obrotu prawnego ustawy o dzia- 14 Zagadnienia wstępne łalności leczniczej jest działaniem bardzo spektakularnym, ze względu na objęcie nią niemal całej sfery wykonawczej świadczeń zdrowotnych. Mamy otrzymać do użytku nowe, doskonalsze rozwiązania organiza- cyjno-prawne, które poprawią dostępność do świadczeń zdrowotnych i doprowadzą do sprawniejszego działania wykonawców świadczeń zdro- wotnych, a zwłaszcza szpitali. Jednak zaproponowane rozwiązania od- noszą się w zasadzie do przekształcania szpitali i innych publicznych świadczeniodawców, a nie całego systemu zdrowotnego, który ma szansę lepiej służyć pacjentom tylko wtedy, gdy funkcjonuje jako całość. Ustawo- dawca bardziej miał na uwadze sytuację wierzycieli obecnych SPZOZ-ów i stan finansów państwa niż los każdego leczonego pacjenta. Mimo deklaracji o dążeniu do nieułomności, komentowane prze- pisy zawierają wiele nieostrych i niezdefiniowanych tu sformułowań (np. „samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej”, „zakład opie- kuńczo-leczniczy”, „pojazd przeznaczony do udzielania świadczeń”). Ta- kie „ulepszające” podejście po linii najmniejszego oporu (przez proste przeniesienie do ustawy o działalności leczniczej tylko nazewnictwa, bez znajdujących się w ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opie- ki zdrowotnej, tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89 z późn. zm., definicji niektórych pojęć) nie ułatwia położenia tych, którzy zmiany te mają wprowadzać w życie. Powodować to będzie istotne problemy inter- pretacyjne. Najistotniejszym z nich jest (dostrzeżony nawet przez Biuro Analiz Sejmowych) fakt posiadania lub nieposiadania przez SPZOZ-y osobowości prawnej. Zalecono w tym zakresie pilną nowelizację ustawy – zaznaczając, że w pierwotnej rządowej wersji ustawy były wprost zapi- sy o osobowości prawnej SPZOZ-ów. Mimo zapowiedzi uporządkowania systemowego w ustawie o dzia- łalności leczniczej nie zostały precyzyjnie uregulowane podstawowe dla sprawnej i efektywnej interpretacji ustawy pojęcia i terminy w niej za- warte. Nie ustalono (poza lakonicznym stwierdzeniem, że jest on przed- siębiorstwem), czym pod względem merytorycznym jest szpital – nie ma jego definicji funkcjonalnej – ani też nie został sklasyfikowany poziom referencyjny świadczeń szpitalnych. Nie wprowadzono dla wszystkich podmiotów leczniczych prowadzących szpitale obligatoryjnych minimal- nych norm i standardów, jakie powinny być zachowane w odniesieniu do 15 Zagadnienia wstępne liczby łóżek szpitalnych i personelu medycznego przypadającego na od- powiednią liczbę pacjentów. Nie określono także, jakie prawa ma pacjent leczony w szpitalu i czy ma prawo do pomieszczeń i wyżywienia (z lite- ralnej analizy treści ustawy wynika, że tych praw nie ma). Podobnie jest w lecznictwie ambulatoryjnym, zwłaszcza jeżeli chodzi o specjalistykę ambulatoryjną. Dodatkowo należy zwrócić uwagę na przeoczenie w usta- wie o działalności leczniczej takiego rodzaju świadczeń, jak świadcze- nia wysokospecjalistyczne. Tak istotne niedopatrzenia skutkują dużymi trudnościami w sferze implementacji dyrektywy Parlamentu Europej- skiego i Rady 2011/24/UE z dnia 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz. Urz. UE L 88 z 4.04.2011, s. 45, z późn. zm.) (zob. także M. Dercz, Wzajemne relacje zachodzące między ustawą o działalności leczniczej a dyrektywą w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (w:) Namy- sły nad problemami polityki zdrowotnej: globalnej, europejskiej, krajowej. Księga Jubileuszowa prof. dra hab. Cezarego W. Włodarczyka, red. I. Ko- walska, A. Mokrzycka, Warszawa 2013, s. 259–282). Miała ona być uzdrowieniem złego zarządzania podmiotami udzie- lającymi świadczeń zdrowotnych. Jest to oczywiście możliwe, gdy będą nimi zarządzać nie ludzie z klucza politycznego, czy też specjaliści z branż wszelakich, ale wykwalifikowani menadżerowie ochrony zdro- wia. Te oczywiste prawdy znane są już w większości krajów europejskich i w USA. Zamiast tego, na co czekaliśmy, otrzymaliśmy w nowych pod- miotach działających w formie spółek prawa handlowego wieloosobową odpowiedzialność za całość działalności leczniczej ponoszoną przez za- rządy spółek. Nie ma tam wymogu, aby zarządy spółek, czyli osoby za- rządzające podmiotami leczniczymi, posiadały jakiekolwiek, nawet mi- nimalne profesjonalne kwalifikacje w dziedzinie, w której mają działać. Nie ma tu prostego przełożenia na umiejętności kierownicze w innych w pełni rynkowych przedsięwzięciach, bo rynek zdrowia nie jest w pełni wolny, tylko regulowany. Jego prawa i regulacje powinny być znane kie- rującym podmiotami leczniczymi, bo bez tego ich płynność finansowa będzie zagrożona, nie mówiąc już o sytuacji pacjentów, którzy mają się martwić sami o siebie. Nie wyodrębniono, mimo oczywistego zapotrze- bowania, zarządu ekonomiczno-organizacyjnego od zarządu medyczne- 16 Zagadnienia wstępne go. Brak w ustawie przepisu ustanawiającego stanowisko oczekiwanego stanowiska naczelnego lekarza szpitala lub kierownika medycznego pod- miotu leczniczego. Należy bowiem pamiętać, że dotychczasowe stanowi- ska kierowników NZOZ zostały zlikwidowane wraz z NZOZ (art. 205). Tak liberalne, w odniesieniu do kierowania podmiotami leczniczy- mi, regulacje nie pojawiają się nawet w tak urynkowionym systemie, jak amerykański. Zarządzanie podmiotami leczniczymi związane jest z waż- ną dla obywateli będących pacjentami sferą życia społecznego, a zdro- wie i dostęp do jego ratowania lub poprawy są ważniejsze niż pozyskanie jakiegokolwiek zwykłego towaru konsumpcyjnego. Obecnie przeprowa- dzana deregulacja nie powinna obejmować dziedziny, w której od właś- ciwych umiejętności kierowniczych zależy nasze życie i zdrowie. Wręcz odwrotnie – wzorem krajów skandynawskich – powinno się dążyć docelo- wo do stworzenia profesjonalnego korpusu kierowniczego w podmiotach leczniczych. Należy doprowadzić także do jednoznacznego personalne- go oddzielenia zarządzania podmiotami leczniczymi od wykonywania w nich świadczeń zdrowotnych. W ramach „podnoszenia” kwalifikacji osób zarządzających publicz- nymi jednostkami opieki zdrowotnej zaniechano wymogu posiadania profesjonalnej wiedzy z zakresu zarządzania służbą zdrowia przez kie- rowników SPZOZ-ów (co wynikało z przepisów wykonawczych do art. 10 ust. 2 u.z.o.z.). Wprowadzono dla nich tylko wymóg posiadania ogólnych kwalifikacji zarządczych i skrócono z 6 do 5 lat niezbędne doświadczenie zawodowe na stanowisku kierowniczym. Takie działanie spowoduje dal- sze osłabienie nielicznych w naszym kraju podmiotów naukowo-dydak- tycznych prowadzących specjalizację z zarządzania ochroną zdrowia i ze zdrowia publicznego. A więc zamiast oczekiwanego – i jakże potrzebnego – podniesienia profesjonalnej jakości zarządzenia, będzie ona obniżona. Wbrew obietnicy wynikającej z uzasadnienia, a dotyczącej zapewnie- nia stabilności w dostępności do świadczeń zdrowotnych, nie ma w obec- nych przepisach gwarancji – w sytuacji likwidacji podmiotu lecznicze- go – tego, co było ustalone w art. 43 u.z.o.z., tj. obowiązku określenia sposobu i formy zapewnienia osobom korzystającym z oznaczonych ro- dzajowo świadczeń zdrowotnych likwidowanej jednostki dalszego, nie- przerwanego udzielania takich świadczeń, bez istotnego ograniczenia ich 17 Zagadnienia wstępne dostępności, warunków udzielania i jakości. Właśnie m.in. na podstawie interpretacji tego przepisu Trybunał Konstytucyjny wydał programowy dla systemu ochrony zdrowia wyrok z dnia 27 czerwca 2000 r., K 20/99, OTK 2000, nr 5, poz. 140, który określał konstytucyjne obowiązki władz publicznych w zakresie bezpieczeństwa zdrowotnego państwa. Zastosowanie w art. 41 ust. 1 u.d.l. kwalifikowanej większości głosów (3/4) w przypadku ewentualnej likwidacji podmiotu leczniczego działa- jącego w formie publicznej spółki prawa handlowego, samo w sobie nie stanowi wystarczającego zabezpieczenia dla utrzymania istnienia danego podmiotu leczniczego i zapewnienia dostępności do świadczeń dla pacjen- tów ubezpieczonych. W sytuacji osiągnięcia przez taką publiczną spółkę dużych strat finansowych jej władze, tj. zarząd i rada nadzorcza, muszą bo- wiem zgłosić upadłość. Jeżeli tego nie zrobią, to odpowiadają całym swoim majątkiem. Właściciel, czyli w większości przypadków j.s.t., nie może za pomocą swojego budżetu pokrywać strat z bieżącej działalności leczni- czej takiej spółki, ponieważ finansowanie tej działalności (poza zakupami sprzętu i inwestycjami w infrastrukturę oraz programami zdrowotnymi) nie należy do zadań własnych samorządu. To przecież jest, zgodnie z dys- pozycją art. 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.), zadanie Ministra Zdrowia, właś- ciwych ministrów i NFZ. Zła sytuacja finansowa NFZ może doprowadzić w niedalekiej przyszłości do ujemnych wyników finansowych podmiotów leczniczych działających w formie komercyjnych spółek, a wtedy pozo- stanie tylko ich upadłość lub sprzedaż udziałów albo akcji na otwartym rynku. To rodzi niebezpieczeństwo utraty wystarczającej liczby placówek zdrowotnych i zagrożenie w niedalekiej przyszłości dostępności do świad- czeń zdrowotnych w systemie publicznym. W tym zatem sensie oparcie się całego systemu ochrony zdrowia w kraju tylko lub w większości na pod- miotach czysto prywatnych może zagrażać bezpieczeństwu zdrowotnemu państwa. Jest to właśnie dlatego tak niebezpieczne, że podstawowym za- daniem tej ustawy (jak wskazano to w uzasadnieniu) jest wyeliminowa- nie z regulowanego rynku świadczeń zdrowotnych skompromitowanych SPZOZ-ów i zastąpienie ich docelowo podmiotami leczniczymi działa- jącymi w formie zwykłych spółek komercyjnych. 18 Zagadnienia wstępne Mimo że Minister Zdrowia miał mieć, jak wynika to z uzasadnienia ustawy, odpowiednie instrumenty prawne do stworzenia „takiej organiza- cji systemu ochrony zdrowia, który pozwoli na rzeczywistą realizację (…) świadczeń zdrowotnych”, to analiza ustawy o działalności leczniczej pod kątem jego kompetencji pokazuje, że w efekcie niemal całkowicie został pozbawiony bezpośredniego wpływu na bezpieczną dla państwa liczbę działających podmiotów leczniczych o publicznym charakterze oraz na jakość udzielanych świadczeń i liczbę fachowego personelu medyczne- go koniecznego do utrzymania odpowiedniej dostępności do świadczeń zdrowotnych. Co prawda, dano mu dosyć rozbudowane werbalnie kom- petencje kontrolne, jednak nie wskazano, w jakim kierunku i celu mają one być realizowane. Zatem proponowane rozwiązania mogą nie tylko nie poprawić spraw- ności zarządzania publicznymi środkami finansowymi przeznaczonymi na zapewnienie przez władze publiczne dostępu do świadczeń zdrowot- nych (art. 68 Konstytucji RP), lecz także w sytuacji niewyeliminowania z tej ustawy wielu ewidentnych błędów i nieścisłości mogą wręcz zdesta- bilizować funkcjonowanie publicznego systemu ochrony zdrowia. W drugim wydaniu zostały uwzględnione wszystkie nowelizacje usta- wy o działalności leczniczej dokonane na dzień 1 kwietnia 2014 r. Ponie- waż dokonane po publikacji pierwszego wydania niniejszego komentarza zmiany nastąpiły w odniesieniu do poszczególnych przepisów tej ustawy tylko jednorazowo, nie ma potrzeby przy okazji ich omawiania powoły- wać się każdorazowo na konkretną nowelizację. Nowelizacje u.d.l. zo- stały wskazane na początku tekstu ustawy. 19 Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 217; zm.: Dz. U. z 2014 r. poz. 24, poz. 423, poz. 619) DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 1 DZIAŁ I PRZEPISY OGÓLNE Art. 1. Ustawa określa: 1) zasady wykonywania działalności leczniczej; 2) zasady funkcjonowania podmiotów wykonujących działalność lecz- niczą niebędących przedsiębiorcami; 3) zasady prowadzenia rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą; 4) normy czasu pracy pracowników podmiotów leczniczych; 5) zasady sprawowania nadzoru nad wykonywaniem działalności lecz- niczej oraz podmiotami wykonującymi działalność leczniczą. 1. Intencją ustawodawcy było, aby na początku ustawy został od razu wskazany jej normatywny zakres. Przepis ten ma określić, jakie najważ- niejsze według ustawodawcy zagadnienia zostały w ustawie unormowane. Ideą takich ogólnych przepisów jest wskazanie adresatom ustawy celu, jaki ma być osiągnięty przez jej wprowadzenie, czyli w tym przypadku – co ma zostać ustawowo określone, aby działalność lecznicza mogła być realizowana z zamierzonym przez ustawodawcę skutkiem w postaci zorganizowanego instytucjonalnie sposobu udzielania świadczeń zdro- wotnych. Najważniejszym przesłaniem tego wprowadzającego przepisu jest wskazanie, że istotą ustawy jest prowadzenie przez podmioty leczni- cze profesjonalnej działalności leczniczej. Jednak mimo pewnych prze- słanek wskazujących, że takie właśnie były założenia, sama treść tego przepisu w odniesieniu do zawartości dalszych przepisów ustawy temu 23 Art. 1 DZIAŁ I. Przepisy ogólne przeczy. Jest tak dlatego, że wiele zagadnień, które są przedmiotem re- gulacji przez tę ustawę, nie mieści się w tym ogólnym przepisie, a także zagadnienia w samej treści ustawy są zamieszczone w innej niż w tym przepisie kolejności oraz odnoszą się do zagadnień niemieszczących się w zakresie pojęciowym wskazanym w pkt 1–5. Przecież określenie nieja- ko od podstaw zasad przekazywania środków publicznych oraz wprowa- dzenie na dotychczas niespotykaną w ochronie zdrowia skalę przepisów przejściowych i dostosowujących jest niezaprzeczalnie istotą tej ustawy. Zatem o tych zagadnieniach, aby nie być posądzonym o bałaganiarstwo, powinno się w ogólnym przepisie porządkowym także wspomnieć. Nie- stety – jaki początek, taka i dalsza treść. Treść wskazuje na dużą przy- padkowość używanych pojęć i sformułowań oraz na brak jednoznacznej wizji celu, do jakiego osiągnięcia ustawodawca dążył, poza może sporym zaangażowaniem w osiągnięcie efektu materializacji i fiskalizacji w dzia- łalności podmiotów leczniczych. 2. Za główne zasady mające regulować działalność leczniczą pod- miotów profesjonalnie do tego przygotowanych w art. 1 pkt 1 ustawo- dawca uznał: 1) nadanie działalności leczniczej ściśle sformalizowanych i zinstytucjo- nalizowanych cech – ograniczony został ustawowo zakres podmioto- wy udzielania świadczeń zdrowotnych określonych jako prowadzenie działalności leczniczej do podmiotów leczniczych (art. 4) i praktyk zawodowych (art. 5); 2) ograniczenie czasowo i funkcjonalnie zakresu publicznej aktywno- ści w odniesieniu do udzielania świadczeń zdrowotnych przez przy- jęcie kategorii podmiotów leczniczych niebędących przedsiębiorca- mi, wraz z przyjęciem, że SPZOZ-y nie mogą być w dalszym ciągu od nowa tworzone; 3) dokonanie nowego podziału działalności leczniczej na „rodzaje”, któ- re to pojęcie jest używane w zasadzie tylko w odniesieniu do działal- ności tu określonej, a niekiedy nawet odmiennie nazywanej i inaczej określanej w innych ustawach, np. specjalistyczna opieka zdrowotna (art. 8–12); 4) po raz pierwszy określenie wprost, że działalność lecznicza to działalność regulowana w rozumieniu ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. 24 DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 1 o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 672 z późn. zm.) (art. 16); 5) formalizacja warunków progowych niezbędnych do spełnienia, aby zostać dopuszczonym do prowadzenia działalności leczniczej (art. 17); 6) wskazanie jako podstawowego, niezbędnego do przyjęcia od począt- ku działalności dokumentu, niejako programowego, w postaci regu- laminu organizacyjnego. 3. Ustawodawca do zasad wykonywania działalności leczniczej nie zaliczył już reguł dotyczących samego funkcjonowania podmiotu leczni- czego. W art. 1 pkt 2 zostało bowiem ustalone, że są to odrębne zagad- nienia, i to odnoszące się do podmiotów niebędących przedsiębiorcami. Jednak już w samej treści ustawy dział II, który w zasadzie ma to zagad- nienie regulować, został zatytułowany: „Zasady funkcjonowania podmio- tów leczniczych”, choć znajdują się w nim także zagadnienia dotyczące funkcjonowania podmiotów leczniczych niebędących przedsiębiorcami. Takie niedoprecyzowanie w treści przepisów niestety jest znamienne dla tej ustawy. Należy więc bardzo uważnie wczytywać się w treść poszcze- gólnych przepisów, ale także patrzeć na tytuły poszczególnych systema- tycznych części ustawowych, bo nie zawsze są ze sobą koherentne. Możliwe, że ustawodawcy chodziło o fakt, iż ogólne zasady funkcjo- nowania podmiotów leczniczych będących przedsiębiorcami uregulowa- ne są w ustawach dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej, w ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) oraz ustawie z dnia 23 kwiet- nia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121), a działanie podmiotów w tej ustawie określonych wprost jako „niebędą- ce przedsiębiorcami” na zasadzie lex specialis regulują przepisy tylko tu się znajdujące. Należy jednak pamiętać, że w art. 2 ust. 1 pkt 4 jako „pod- mioty niebędące przedsiębiorcami” wskazano tylko podmioty określone w art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3, a już te wskazane w art. 4 ust. 1 pkt 4–6 takiego określenia nie mają. Czy zatem a contrario należałoby przyjąć, że np. koś- cioły – w zakresie, w jakim wykonują działalność leczniczą – są przed- siębiorcami? Takie założenie chyba zostało w tej ustawie poczynione, jednak nie jest ono precyzyjne, zwłaszcza na tle przepisów regulujących sensu stricto działalność podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 4–6. 25 Art. 1 DZIAŁ I. Przepisy ogólne 4. Punkt 3 ma regulować „zasady prowadzenia rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą”, natomiast tytuł działu IV brzmi już „Rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą”. Należy zatem uznać materię dotyczącą zasad rejestracji podmiotów leczniczych i prak- tyk zawodowych za najistotniejszą dla ustawodawcy. Do podstawowych zasad prowadzenia rejestru należy zaliczyć: 1) obowiązek złożenia przez podmiot wykonujący działalność leczni- czą wniosku o wpis wraz ze stosownym niewystępującym w u.z.o.z. pisemnym oświadczeniem (art. 100–102); 2) prawo oficjalnego rozpoczęcia działalności dopiero po uzyskaniu stosownego wpisu (art. 103–104); 3) obowiązek uiszczenia ustawowo określonej opłaty wpisowej (art. 105) (ale pamiętać należy o art. 16 i jego odpowiednich konsekwencjach fiskalnych); 4) właściwość miejscową organów prowadzących rejestr (art. 104 ust. 1); 5) obowiązek trwałości i aktualności danych wpisowych, na których stra- ży stoi ewentualna kara pieniężna za jego niedopełnienie (art. 107); 6) zasadę podejmowania rozstrzygnięć przez organ rejestrowy w formie decyzji administracyjnej (art. 110); 7) zasadę sformalizowania decyzji dotyczących rejestrowych czynności kontrolnych za pomocą protokołu (art. 112). 5. Następny punkt został określony jako „normy czasu pracy pra- cowników podmiotów leczniczych”. Zagadnienia do tego się odnoszą- ce zostały uregulowane w dziale III, który nosi tytuł „Czas pracy pra- cowników podmiotów leczniczych” i został umieszczony w przepisach art. 93–99, czyli przed przepisami działu IV, dotyczącego rejestru, za- wartymi w art. 100–113. Świadczy to o pewnym bałaganiarstwie regula- cyjnym polegającym na nietrzymaniu się wcześniej ustalonej struktury treściowej ustawy. Warto także pamiętać, że ustawodawca określił w tym rozdziale nie tylko normy czasu pracy, lecz także rozkłady czasu pracy (mowa jest o nich w art. 93–94 u.d.l.). Uwagę należy również zwrócić na przepis przejściowy art. 214. 6. W art. 1 pkt 5 zostały wskazane „zasady sprawowania nadzoru nad wykonywaniem działalności leczniczej oraz podmiotami wykonu- jącymi działalność leczniczą”, a dział VI nosi tytuł „Kontrola i nadzór”. 26 DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 2 Po analizie treści tego działu dochodzimy do wniosku, że ustawodaw- ca w miarę postępu w pracy nad treścią przepisów poszerzył swoje za- interesowanie materią nadzorczą o zagadnienia stricte kontrolne, za- warte w art. 118–120, nadzorowi zaś poświęcił jedynie przepis art. 121 ust. 1–3, i to tylko w odniesieniu do podmiotów leczniczych niebędących przedsiębiorcami. Z treści przepisów wynika, że ustawodawca wpro- wadza odbiorców przepisów w pewien błąd, nie zawarł bowiem w tym miejscu przepisów odnoszących się do praktyk zawodowych. Czyli za- gadnienia „zasad sprawowania nadzoru nad wykonywaniem działalno- ści leczniczej oraz podmiotami wykonującymi działalność leczniczą” w tym dziale dotyczą tylko podmiotów leczniczych, a ewentualna kon- trola praktyk zawodowych uregulowana jest tylko przy okazji ich reje- stracji i jej zmian. Art. 2. 1. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) dokumentacja medyczna – dokumentację medyczną, o której mowa w przepisach ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2012 r. poz. 159 i 742); 2) osoba wykonująca zawód medyczny – osobę uprawnioną na podsta- wie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osobę legitymującą się nabyciem fachowych kwalifikacji do udziela- nia świadczeń zdrowotnych w określonym zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny; 3) pacjent – pacjenta w rozumieniu ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta; 4) podmiot leczniczy niebędący przedsiębiorcą – podmiot leczniczy wy- mieniony w art. 4 ust. 1 pkt 2 i 3; 5) podmiot wykonujący działalność leczniczą – podmiot leczniczy, o któ- rym mowa w art. 4, oraz lekarza lub pielęgniarkę wykonujących za- wód w ramach działalności leczniczej jako praktykę zawodową, o któ- rej mowa w art. 5; 6) podmiot tworzący – podmiot albo organ, który utworzył podmiot leczniczy w formie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdro- wotnej albo jednostki budżetowej; 27 Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy ogólne 7) promocja zdrowia – działania umożliwiające poszczególnym osobom i społeczności zwiększenie kontroli nad czynnikami warunkującymi stan zdrowia i przez to jego poprawę, promowanie zdrowego stylu życia oraz środowiskowych i indywidualnych czynników sprzyjających zdrowiu; 8) przedsiębiorstwo – zespół składników majątkowych, za pomocą któ- rego podmiot leczniczy wykonuje określony rodzaj działalności lecz- niczej; 9) szpital – przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego, w którym podmiot ten wykonuje działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne; 10) świadczenie zdrowotne – działania służące zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działania medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich wykonywania; 11) świadczenie szpitalne – wykonywane całą dobę kompleksowe świad- czenia zdrowotne polegające na diagnozowaniu, leczeniu, pielęgna- cji i rehabilitacji, które nie mogą być realizowane w ramach innych stacjonarnych i całodobowych świadczeń zdrowotnych lub ambu- latoryjnych świadczeń zdrowotnych; świadczeniami szpitalnymi są także świadczenia udzielane z zamiarem zakończenia ich udzielania w okresie nieprzekraczającym 24 godzin; 12) stacjonarne i całodobowe świadczenie zdrowotne inne niż świadcze- nie szpitalne – świadczenia opiekuńcze, pielęgnacyjne, paliatywne, hospicyjne, świadczenia z zakresu opieki długoterminowej, rehabili- tacji leczniczej, leczenia uzależnień, psychiatrycznej opieki zdrowot- nej oraz lecznictwa uzdrowiskowego, udzielane pacjentom, których stan zdrowia wymaga udzielania całodobowych lub całodziennych świadczeń zdrowotnych w odpowiednio urządzonych, stałych po- mieszczeniach; 13) uczelnia medyczna – publiczną uczelnię medyczną albo publiczną uczelnię prowadzącą działalność dydaktyczną i badawczą w dzie- dzinie nauk medycznych oraz Centrum Medyczne Kształcenia Po- dyplomowego. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) kierowniku bez bliższego określenia – rozumie się przez to także zarząd spółki kapitałowej, a w przypadku innych podmiotów wyko- 28 DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 2 nujących działalność leczniczą – osobę uprawnioną do kierowania tymi podmiotami i ich reprezentowania na zewnątrz, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej; 2) działalności leczniczej w rodzaju stacjonarne i całodobowe świad- czenia zdrowotne bez bliższego określenia – rozumie się przez to działalność leczniczą w rodzaju świadczenia szpitalne, jak i działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świad- czenia zdrowotne inne niż szpitalne; 3) pielęgniarce – rozumie się przez to także położną; 4) lekarzu – rozumie się przez to także lekarza dentystę. 3. Przedsiębiorstwo podmiotu leczniczego jest jednostką lokalną w rozumieniu przepisów o statystyce publicznej, dla której nie sporzą- dza się odrębnego bilansu, chyba że podmiot leczniczy postanowi inaczej w regulaminie organizacyjnym, o którym mowa w art. 24. 1. Komentowany przepis zawiera legalne definicje najistotniejszych według ustawodawcy pojęć występujących w poszczególnych przepisach komentowanej ustawy. 2. Definicję pojęcia dokumentacji medycznej wprowadzono pierwot- nie do art. 18d u.z.o.z. w wyniku jej nowelizacji ustawą z dnia 14 lipca 2006 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 143, poz. 1032). Wcześniej definicja tego poję- cia znajdowała się w nieobowiązującym już § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 10 sierpnia 2001 r. w sprawie rodzajów doku- mentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej, sposobu jej prowa- dzenia oraz szczegółowych warunków jej udostępniania (Dz. U. Nr 88, poz. 966 z późn. zm.), który stanowił, że dokumentacja medyczna to zbiór dokumentów medycznych zawierających dane oraz informacje medyczne dotyczące stanu zdrowia pacjentów i udzielanych świadczeń zdrowotnych w ZOZ-ie. Obecne wyjaśnienie tego pojęcia zostało ustalone w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjen- ta (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.) – w art. 1 i w roz- dziale 7 „Prawo pacjenta do dokumentacji medycznej”. Dokumentacja medyczna jest także, jak się wydaje, elementem zdarzenia medycznego wskazanego w art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. b u.d.l. 29 Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy ogólne 3. Drugie z wymienionych pojęć bardzo często przewija się nie tylko w przepisach komentowanej ustawy, lecz także innych ustaw i rozporzą- dzeń. Ma ono na gruncie komentowanej ustawy istotne, choć nie bez- pośrednio ustalone, znaczenie. Widać to zwłaszcza w kontekście art. 5 i 18–19, które wskazują, kto może wykonywać działalność leczniczą, po- legającą przecież na udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Jak zauważa A. Kolosa: „Pojęcie «wykonywanie zawodu medycznego» odnosi się do osób, które fachowo, stale i w celach zarobkowych zajmują się wykony- waniem zajęcia mającego związek z medycyną i które mają odpowiednie kwalifikacje. Przez kwalifikacje należy rozumieć zasób wiedzy i umiejęt- ności wymaganych do udzielania świadczeń zdrowotnych” (zob. A. Ko- losa, Zdaniem Państwowej Inspekcji Pracy, PiZS 2000, nr 7–8, s. 54). Po- jęcie osoby wykonującej zawód medyczny obejmuje osoby wykonujące zawody, których status jest określony ustawowo, jak i zawody, które nie mają na gruncie obowiązującego prawa takiego uregulowania (tamże). Co pewien czas pojawiają się projekty aktów prawnych mające na celu kompleksowe zdefiniowanie i uregulowanie wszystkich zawodów medycz- nych albo unormowanie kolejnych. Więcej o tym zagadnieniu zob. ko- mentarz do art. 17 ust. 1 pkt 3. 4. Według art. 2 ust. 1 pkt 3 definicję pacjenta mamy rozumieć zgod- nie z jej treścią zawartą w art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.p.: „pacjent – osoba zwracająca się o udzielenie świadczeń zdrowotnych lub korzystająca ze świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmiot udzielający świad- czeń zdrowotnych lub osobę wykonującą zawód medyczny”. 5. Pod wskazanymi w art. 2 ust. 1 pkt 4 u.d.l. pozycjami znajdują się tylko SPZOZ-y i jednostki budżetowe. Jest to zbieżne z ustaleniami za- wartymi w rozdziale 3 działu II, zatytułowanego „Podmioty lecznicze niebędące przedsiębiorcami”. Jednak należy pamiętać, że wymienione w tym przepisie w art. 4 ust. 1 pkt 4–6 podmioty także nie są przedsię- biorcami sensu stricto. Można tylko do nich odpowiednio stosować przy- jętą w ustawie o działalności leczniczej nomenklaturę, ponieważ w za- kresie, w jakim wykonują działalność leczniczą prowadzą ją w sposób wskazany w art. 2 ust. 1 pkt 8. 6. „Podmiot wykonujący działalność leczniczą” jest kolejnym przy- kładem nowego nazewnictwa stworzonego na potrzeby komentowanej 30 DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 2 ustawy. Należy bardzo uważnie czytać poszczególne przepisy, w których używane są nazwy nowych konstrukcji prawnych, ponieważ stosowane są one zamiennie, a nie zawsze z systematyki tego aktu prawnego można wysnuć prawidłowo zagadnienia normowane w poszczególnych działach, rozdziałach czy oddziałach. Aby uniknąć mylnej interpretacji analizowa- nego tekstu ustawy, zawsze trzeba sprawdzić, do jakich typów podmiotów leczniczych i do jakich rodzajów działalności leczniczej dany przepis ma mieć zastosowanie. Przez zmianę dokonaną w treści pkt 5 ustawodawca dokładniej zaakcentował, że w odniesieniu do praktyki zawodowej należy uznać ją za jedną z podstawowych form wykonywania zawodu zarówno lekarza, jak i pielęgniarki. Należy jednak zwrócić uwagę, że pielęgniarki mają szczegółowo uregulowane – w art. 19 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (Dz. U. Nr 174, poz. 1039 z późn. zm.) – formy wykonywania swojego zawodu, a lekarze jedyną regulację tego tematu przenieśli do ustawy o działalności leczniczej, nie pozostawiając szczególnych regulacji w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach le- karza i lekarza dentysty (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 z późn. zm.). 7.1. W odniesieniu do podmiotów publicznych wymienionych w art. 6 ust. 1, 2, 6 w zw. z art. 7 u.d.l., występujących w stosunku do SPZOZ-ów oraz jednostek budżetowych jako ich faktyczne organy założycielskie, używa się w przepisach komentowanej ustawy sformułowania „podmiot tworzący” (zob. art. 38, 40, 42, 43, 46, 47–50, 54, 59, 66, 70, 72, 73, 75, 82, 115, 120–122, 190, 195–197, 199 u.d.l.). Sens tego sformułowania należy interpretować w znaczeniu funkcjonalnym, a nie historycznym, a więc określenia takie użyte w odniesieniu do np. j.s.t. nie oznaczają, że jednostki te faktycznie musiały utworzyć jakiś SPZOZ (o podmio- tach tworzących zob. także uwagi do art. 6; por. Zakłady opieki zdrowot- nej. Stan obecny i proponowane kierunki zmian, red. M. Dercz, Warsza- wa 2008, s. 15–16). 7.2. Warto w tym miejscu poświęcić trochę uwagi bardziej, moim zdaniem, adekwatnemu w tym zakresie pojęciu organu założycielskie- go. Użyto go już oficjalnie w odniesieniu do SPZOZ-ów w art. 50 ustawy budżetowej na rok 1999 z dnia 17 lutego 1999 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 154) oraz w wydanym na jego podstawie rozporządzeniu Rady Ministrów 31 Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy ogólne z dnia 4 sierpnia 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania i spo- sobu rozliczania dotacji z rezerwy celowej budżetu państwa na rok 1999 dla organów założycielskich samodzielnych publicznych zakładów opie- ki zdrowotnej na zadania własne bieżące i inwestycyjne związane z do- finansowaniem kosztów wdrażania reform w ochronie zdrowia (Dz. U. Nr 68, poz. 760). W następstwie nowelizacji ustawy o zakładach opie- ki zdrowotnej dokonanej ustawą z dnia 14 maja 2004 r. o zmianie usta- wy o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 75, poz. 518 z późn. zm.) pojęcie organu założycielskiego znalazło się w przepisie art. 18d ust. 3 u.z.o.z.: „ilekroć w obowiązujących przepisach jest mowa o podmiocie, który utworzył zakład, należy przez to rozumieć także pod- miot, który przejął uprawnienia podmiotu, który utworzył zakład, oraz organ założycielski”. Jednak w wyniku noweli z dnia 14 lipca 2006 r. ust. 3 wskazanego przepisu został uchylony, na skutek czego pojęcie to miało bezpośrednie odniesienie jedynie do SPZOZ-ów uczelnianych (art. 36a ust. 1 u.z.o.z.) oraz do dawnych kolumn transportu sanitarnego (art. 70a ust. 4 u.z.o.z.; zob. M. Dercz, H. Izdebski, Organizacja ochrony zdrowia w Rzeczypospolitej Polskiej w świetle obowiązującego ustawodawstwa, War- szawa–Poznań 2001, s. 184–190). 8.1. Następne z pojęć („promocja zdrowia”) ma szczególne znacze- nie w kontekście definicji działalności leczniczej (zob. art. 3). Może to być jedna z dwóch najważniejszych (obok udzielania świadczeń zdrowot- nych) sfer aktywności każdego podmiotu leczniczego. Warto zaznaczyć, że aby możliwa była realizacja programów zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych krajowych lub zagranicznych, podmioty lecznicze powinny mieć możliwość wykonywania zadania związanego z promocją zdrowia. Aby to było możliwe, należy określić to w odniesieniu do pod- miotów leczniczych niebędących przedsiębiorcami w statucie, a w pozo- stałych przypadkach – w regulaminach organizacyjnych. 8.2. Promocja zdrowia ma również szerokie uregulowanie normatyw- ne. Należy jednak pamiętać, że co do zasady jest ona częścią większego zbioru, jakim jest ochrona zdrowia, któremu więcej uwagi zostanie po- święcone przy omawianiu świadczeń zdrowotnych. 8.3. Pojęcie promocji zdrowia należy rozumieć jako działanie umoż- liwiające poszczególnym osobom (czyli tzw. zdrowie indywidualne) i spo- 32 DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 2 łeczności (w ramach zdrowia publicznego) zwiększenie kontroli (włas- nej, jak i zinstytucjonalizowanej) nad czynnikami warunkującymi stan zdrowia i przez to jego poprawę (ale i utrzymanie w stanie dotychczaso- wym, czyli niepogorszonym), a także promowanie zdrowego stylu życia (kultura fizyczna i sport) oraz środowiskowych i indywidualnych czynni- ków sprzyjających zdrowiu (ochrona środowiska). Definicja ta jest bardzo ogólna, lecz oddaje istotę omawianego pojęcia (zob. J. Nosko, Promocja zdrowia i ochrona zdrowia jako zadania własne samorządu terytorialnego, cz. 1, ZP 2000, nr 4, s. 151 i n.). Należy jednak w tym miejscu pamiętać, że promocja zdrowia wraz z profilaktyką zgodnie z niezależnymi bada- niami odnoszącymi się do naszego systemu zdrowotnego należą do sfery nie za dużej aktywności zarówno osób indywidualnych, jak i instytucji państwowych i publicznych. Główny nacisk kładzie się na medycynę na- prawczą i na świadczenia szpitalne. 8.4. Omawiane pojęcie zostało rozwinięte również w niektórych in- nych aktach prawnych, np. w art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 125, poz. 1317 z późn. zm.) określono, iż służba zdrowia realizuje zadania z zakresu inicjowania i realizowania promocji zdrowia, a zwłaszcza pro- filaktycznych programów prozdrowotnych, wynikających z oceny stanu zdrowia pracujących, przy czym realizację tych programów nazywa się inicjatywą prozdrowotną (art. 7 ust. 2 pkt 2 u.s.m.p.), natomiast w art. 19 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkoma- nii (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 124 z późn. zm.) promocję zdrowia psychicznego oraz promocję zdrowego stylu życia zaliczono do działal- ności wychowawczej i zapobiegawczej (zob. M. Dercz, H. Izdebski, Pry- watyzacja w opiece zdrowotnej. Jak prywatyzować samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej w świetle obowiązujących przepisów, Warsza- wa 2001, s. 4–18). 8.5. Omawiany termin został precyzyjnie uregulowany (chociaż jedy- nie w odniesieniu do zdrowia psychicznego) w akcie wykonawczym wyda- nym na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochro- nie zdrowia psychicznego (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375 z późn. zm.), tj. w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 1996 r. w sprawie sposobu organizowania i prowadzenia działalności 33 Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy ogólne w dziedzinie promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburze- niom psychicznym (Dz. U. Nr 112, poz. 537). 8.6. W świetle obowiązującego prawa przez promocję zdrowia nale- ży rozumieć różnego rodzaju inicjatywy i działania podejmowane przez organy i instytucje powołane do realizacji zadań z zakresu ochrony zdro- wia, jak też przez inne podmioty mające na celu propagowanie zdrowego stylu życia, pobudzenie troski o środowiskowe i indywidualne czynniki sprzyjające zdrowiu oraz – co nieprzypadkowo podkreślono w Europej- skiej Karcie Społecznej, sporządzonej w Turynie dnia 18 października 1961 r. (Dz. U. z 1999 r. Nr 8, poz. 67 z późn. zm.) – rozwijanie indywi- dualnej odpowiedzialności za własne zdrowie. 8.7. Promocja zdrowia ściśle wiąże się z działalnością edukacyjną, wychowawczą i informacyjną w zakresie zdrowia, stanowiąc podstawowy składnik treści nauczania, wychowania i informowania w tej dziedzinie. 9.1. Zmiana dokonana w odniesieniu do treści pkt 8 niesie za sobą odejście od posługiwania się w odniesieniu do pojęcia przedsiębiorstwa definicją zawartą w kodeksie cywilnym na rzecz spłycenia znaczenia tego pojęcia do samych składników majątkowych. Tak więc cała sfera niema- jątkowa, jaka związana jest z uczestnictwem przedsiębiorcy przez przed- siębiorstwo w rozumieniu art. 551 k.c. w obrocie gospodarczym i cywil- nym obecnie odnosić się będzie do całego podmiotu leczniczego. Należy także zauważyć, że wymienione w tym punkcie składniki majątkowe mają być wyodrębnione tylko wewnątrz tego podmiotu leczniczego w odnie- sieniu do rodzaju działalności wskazanej w art. 3 u.d.l. To wyodrębnienie dotyczy w zasadzie jego wewnętrznych rozrachunków w ramach całego podmiotu leczniczego i jest istotne jedynie w odniesieniu do realizacji umów z NFZ. Dysponentem podstawowym tych składników majątko- wych, mimo przyporządkowania ich dla poszczególnych rodzajów dzia- łalności, jest podmiot leczniczy jako główny ich użytkownik. To podmiot leczniczy ma kompetencje władcze wobec tych składników majątkowych i to on, przez kierownika, odnotowuje dysponowanie nimi w odpowied- nich rejestrach, a także ma obowiązek zapewnić należyte funkcjonowa- nie składników majątkowych zarówno pod względem technicznym, jak i prawnym. To kierownik podmiotu leczniczego ponosi odpowiedzial- ność za stan używalności wszystkich będących w dyspozycji tego pod- 34 DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 2 miotu składników majątkowych. W codziennej praktyce funkcjonowa- nia podmiotu leczniczego może dojść do scedowania pewnych czynności technicznych dokonywanych wobec składników majątkowych na rzecz wskazanych w regulaminie organizacyjnym osób kierujących poszczegól- nymi przedsiębiorstwami, a nawet jednostkami bądź komórkami organi- zacyjnym działającymi w ramach przedsiębiorstwa. Jednak wszystkie te techniczne i ewentualnie proceduralne kwestie pozostają w odniesieniu do składników majątkowych w gestii kierownika podmiotu leczniczego. 9.2. Wskazany w powyższej definicji zespół składników majątkowych jest de facto nadal zorganizowanym zespołem składników niematerial- nych i materialnych przeznaczonym co do zasady do prowadzenia dzia- łalności gospodarczej, polegającej w tym wypadku na wykonywaniu dzia- łalności leczniczej, która określona została w art. 3. Ze względu na swój specyficzny charakter związany w zasadniczy sposób z procesem udzie- lania świadczeń zdrowotnych każdy z ww. składników powinien być tak interpretowany w praktyce, żeby mogły zostać spełnione warunki nie- zbędne do prawidłowego procesu udzielania tych świadczeń. Zatem te składniki muszą spełniać normy, standardy, prawa – wynikające z prze- pisów regulujących funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. 9.3. Pojęcie przedsiębiorstwa w odniesieniu do jego pozostawania w obrocie prawnym, mimo że zostało ono w ustawie o działalności lecz- niczej spłycone tylko do składników majątkowych, nadal ma w odnie- sieniu do całego podmiotu leczniczego znaczenie, ponieważ to podmiot leczniczy wypełnia faktycznie znamiona przedsiębiorstwa w rozumie- niu art. 551 k.c. w trzech podstawowych znaczeniach: podmiotowym, przedmiotowym i funkcjonalnym. O tym, jakie są ogólne znaczenia tego pojęcia najlepiej napisał W.J. Katner (por. tenże (w:) Kodeks cywil- ny. Część ogólna. Komentarz, red. M. Pyziak -Szafnicka, Warszawa 2009; zob. zwłaszcza komentarz do art. 551). Według tego autora: „Pojęcie podmiotowe jest tożsame z przedsiębiorcą, formami prawnymi dzia- łalności gospodarczej oraz właścicielem (właścicielami), co zawiera się w art. 431 k.c. Pojęcie przedmiotowe kojarzy się z przedsiębiorstwem jako przedmiotem stosunku cywilnoprawnego, zwłaszcza umowy, w której jest ono nabywane, zbywane, dzierżawione, oddawane w leasing, wnoszone do spółki itp. (zob. bliżej W.J. Katner, Przedmioty stosunku cywilnopraw- 35 Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy ogólne nego (w:) System Prawa Prywatnego, t. 1, Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2007, rozdz. XVII). Pojęcie funkcjonalne do- tyczy zorganizowanej działalności gospodarczej opartej na pewnym ma- jątku i umiejętności, jak działalność agenta, komisanta, przewoźnika, przedsiębiorcy składowego, finansującego w umowie leasingu i innych, którzy «w zakresie prowadzonego przedsiębiorstwa» wykonują czynności należące do przedmiotu ich działalności gospodarczej (por. art. 7091, 758 § 1, art. 765, 853 § 1). Funkcjonalne znaczenie przedsiębiorstwa należy odróżnić od samej działalności gospodarczej, która może mieć postać przedsiębiorstwa albo stanowić tylko na tyle zorganizowaną, że możliwą do podjęcia i wykonywania działalność”. 9.4. Rozumienie nowej definicji pojęcia przedsiębiorstwa w odnie- sieniu do wykonywanych rodzajów działalności leczniczej powinno jed- nak, moim zdaniem, dla prawidłowego jego wyjaśnienia być powiąza- ne (w odniesieniu do zakresu przedmiotowego i podmiotowego samej działalności leczniczej) z treścią art. 3, 4, 8 i 16 w zw. z art. 13 pkt 2. To z tych właśnie przepisów wynika bowiem, że działalność lecznicza jest zorganizowanym przedsięwzięciem gospodarczym, w wyniku którego mają być udzielane świadczenia zdrowotne. Prowadzenie działalności leczniczej tylko za pomocą funkcjonowania przedsiębiorstwa nie może jedynie dotyczyć gromadzenia w tym celu niematerialnych i material- nych składników majątkowych, które mają stanowić jego infrastrukturę techniczną (będących częściami składowymi przedsiębiorstwa w znacze- niu przedmiotowym). To jest także działanie mające na celu zapewnie- nie temu podmiotowi profesjonalnego personelu medycznego mającego prawa do wykonywania zawodów medycznych oraz zapewnienie odpo- wiednich wyrobów medycznych i podpisanie stosownej umowy ubezpie- czeniowej (art. 17). Musi być to spełnione po to, aby ta działalność mogła bezpiecznie służyć do wykonywania świadczeń zdrowotnych. Dopiero spełnienie przesłanek z art. 17 ust. 1 czyni podmiot leczniczy zdolnym do prowadzenia działalności leczniczej przez przedsiębiorstwo, które ma mu do tego służyć. Samo zgromadzenie składników majątkowych i spełnienie warunków, o których mowa w art. 17, nawet wraz z podję- ciem stosownych decyzji o prowadzeniu przez te podmioty działalności leczniczej, przez osoby czy organy uprawnione do tego w odniesieniu do 36 DZIAŁ I. Przepisy ogólne Art. 2 podmiotów leczniczych wskazanych w art. 4 ust. 1, nie jest wystarcza- jące do jej rozpoczęcia. Zgodnie z art. 103, będzie to możliwe dopiero w momencie zarejestrowania podmiotu leczniczego w rejestrze prowa- dzonym przez wojewodę. 9.5. Jednak te ustalenia, oczywiste w odniesieniu do podmiotów lecz- niczych „będących przedsiębiorcami”, nie są już tak oczywiste w stosun- ku do tych podmiotów, które przedsiębiorcami nie są. Z przepisów doty- czących ustroju tych podmiotów nie wynika bowiem, że muszą one mieć w swoich strukturach organizacyjnych „przedsiębiorstwo” (zob. art. 42 ust. 2 pkt 4). Kwestie te, moim zdaniem, nadal nie zostały jednoznacznie określone w ustawie, a do tego czasu niestety pozostaną istotne wątpli- wości, które będą przedmiotem analizy organów rejestrowych i sądów. Co prawda we wszystkich aktach wykonawczych do ustawy o działal- ności leczniczej wydanych w odniesieniu do zagadnień rejestrowych i ustrojowych zostało zaznaczone, że każdy odrębny rodzaj działalności leczniczej to osobne przedsiębiorstwo, ale wątpliwości w odniesieniu do SPZOZ-ów, jako nieprzedsiębiorców, pozostają. Wątpliwości pozostają także co do art. 205 u.d.l. w sytuacji przekształcenia ustawowego w jedno przedsiębiorstwo NZOZ-ów prowadzących kilka rodzajów działalności. 10. W art. 2 ust. 1 pkt 9 zamieszczono jedyną w tej ustawie definicję terminu „szpital”. W pkt 11 tego przepisu określono co to jest świadcze- nie szpitalne. Jednak ani w art. 8, ani w następnych po nim przepisach definiujących rodzaje działalności leczniczej, zarówno szerokiej defini- cji działalności szpitalnej, jak i innej, bardziej „merytorycznej”, definicji szpitala nie zamieszczono. Wynika z tego tylko tyle, że zdaniem ustawo- dawcy każdy podmiot leczniczy prowadzący działalność leczniczą w ro- dzaju świadczenia szpitalne (art. 8 pkt 1 lit. a w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 11) może ją wykonywać tylko przez swoje „przedsiębiorstwo” (zob. wyżej uwagi do pkt 8). Pozostawienie takiej swoistej luki definicyjnej w ustawie, która jest najważniejszym aktem prawnym w zakresie regulacji organi- zacyjno-prawnej sfery wykonawstwa świadczeń zdrowotnych, budzi uza- sadnione wątpliwości. To czym jest sam szpital i jakie są jego rodzaje lub kategorie (może stopnie referencyjne), powinno być tu szeroko opisane. Zdefiniowanie tego terminu należy do ustawodawcy. Ani orzecznictwo, ani doktryna prawnicza nie mogą go w tej kwestii zastąpić. 37 Art. 2 DZIAŁ I. Przepisy ogólne 11.1. Zanim szczegółowo opiszę znaczenie użytego w art. 2 ust. 1 pkt 10 pojęcia świadczenia zdrowotnego, warto przynajmniej skróto- wo omówić termin „ochrona zdrowia”, często bowiem osoby stosujące w praktyce przepisy komentowanej ustawy nie pamiętają, że udziela- nie świadczeń zdrowotnych odbywa się w ramach szeroko rozumianej ochrony zdrowia. Z tego względu należy sobie uświadomić, że nie moż- na interpretować praw pacjentów/świadczeniobiorców do uzyskania na- leżytych świadczeń zdrowotnych w oderwaniu od konstytucyjnych praw odnoszących się do obowiązku władz publicznych zapewnienia równego dostępu do szeroko rozumianej ochrony zdrowia. Trzeba także pamiętać, że obywatelom przysługują konstytucyjne podmiotowe prawa do należy- tej ochrony zdrowia, a nie do służby zdrowia, oraz że władze publiczne mają obowiązek zorganizowania systemu ochrony zdrowia, a nie – jak się powszechnie mówi – systemu służby zdrowia. Samo zaś pojęcie służby zdrowia nawiązuje do PRL-owskiej państwowej służby zdrowia, na któ- rą składały się takie elementy, jak: finansowanie bezpośrednio z budże- tu państwa, ZOZ jako państwowa jednostka organizacyjna, lekarz jako funkcjonariusz publiczny, a także odpowiedzialność państwa (a właści- wie monopol) za zaopatrzenie w leki i materiały medyczne. Ówczesna scentralizowana administracja specjalna, z Ministrem Zdrowia na cze- le, określana była jako „służba zdrowia”. Pojęcie to jest nadal – mimo braku konstytucyjnych podstaw – używane w niektórych aktach praw- nych, pochodzi ono jednak z czasów kształtowania naszych rozwiązań organizacyjnych na radzieckim modelu Siemaszki. Samo pojęcie służby wskazuje na element ścisłego podporządkowania hierarchicznego wła- dzy centralnej i niejako zmilitaryzowany charakter sposobu jej pełnienia. Taki stan niedookreślenia pojęciowego doprowadza niekiedy do mylnego wrażenia, że można lekarzy nadal traktować jak funkcjonariuszy i wy- dawać im wiążące rozkazy. 11.2. W obowiązującym w Polsce porządku prawnym
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o działalności leczniczej. Komentarz
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: