Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00371 007492 11260009 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-5403-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Komentarz stanowi najbardziej aktualne opracowanie ustawy o ewidencji ludności - po jej nowelizacji dokonanej w grudniu 2012 r. Zawarto w nim kompleksowe omówienie zagadnień związanych z ewidencją ludności, począwszy od aspektów ogólnych i wprowadzających (istota ewidencji ludności, istota rejestrów publicznych, pojęcie obowiązku meldunkowego oraz jego zakres), a skończywszy na problematyce gromadzenia i udostępniania informacji o obywatelach i cudzoziemcach przez państwo.

Przepisy ustawy zostały omówione na tle poglądów przedstawicieli polskiej doktryny prawa konstytucyjnego oraz prawa i postępowania administracyjnego, jak również stanowiska organów orzeczniczych, zwłaszcza wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Adresaci:
Komentarz przeznaczony jest dla osób wykonujących zawody prawnicze (sędziów sądów administracyjnych, adwokatów i radców prawnych), pracowników administracji publicznej zajmujących się problematyką administracyjnoprawnego statusu jednostki oraz studentów wydziałów prawa i administracji.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

USTAWA O EWIDENCJI LUDNOŚCI KOMENTARZ Krzysztof Biernat Magdalena Dobek-Rak Paweł Mierzejewski Diana Trzcińska Warszawa 2013 Stan prawny na 1 stycznia 2013 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Ewa Fonkowicz Opracowanie redakcyjne Elżbieta Jóźwiak Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krystyna Szych Paweł Mierzejewski: Poszczególne części Komentarza opracowali: Krzysztof Biernat: komentarz do art. 6–23 Magdalena Dobek-Rak: Udostępnianie danych z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców. Wprowadzenie; komentarz do art. 45–58 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające; Obowiązek meldunkowy cudzoziemców. Refleksja ogólna; Zmiany w przepisach obowiązujących. Refleksja ogólna; komentarz do art. 1–5, art. 40–44 oraz art. 59–80 komentarz do art. 24–39, w tym: Obowiązek meldunkowy – wprowadzenie; Obowiązek meldunkowy jako typ obowiązku prawnego; Treść obowiązku meldunkowego Diana Trzcińska: © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2013 ISBN: 978-83-264-4054-0 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska SA Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści SpiS treści Wykaz skrótów Wstęp Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4. Art. 5. [Zakres przedmiotowy ustawy] [Ewidencja ludności – definicja] [Formy prowadzenia ewidencji] [Charakter zadań] [Organ wyższego stopnia i sprawowanie nadzoru] Rozdział 2. Zakres i zasady rejestracji danych w rejestrze PESEL i rejestrach mieszkańców Art. 6. Art. 7. Art. 8. Art. 9. Art. 10. Art. 11. Art. 12. Art. 13. Art. 14. [Rejestr PESEL] [Dane w rejestrze PESEL] [Zakres przedmiotowy] [Obowiązek selektywnego gromadzenia danych] [Właściwość organów] [Sprawdzanie danych] [Gromadzenie danych a oświadczenia] [Delegacja dla ministra] [Delegacja dla ministra] 9 17 19 47 49 49 61 64 68 73 86 86 89 94 98 103 110 113 114 117 5 Rozdział 3. Zasady i tryb nadawania numeru PESEL 118 118 [Numer PESEL] 121 [Nadawanie numeru PESEL] 122 [Nadanie numeru PESEL – wszczęcie postępowania] 124 [Wniosek o nadanie numeru PESEL] 126 [Zmiana numeru PESEL] [Przekazywanie danych] 128 [Powiadomienie o nadaniu lub zmianie numeru PESEL] 130 [Jednorazowość numeru PESEL] 132 134 [Delegacja dla ministra] Rozdział 4. Obowiązek meldunkowy obywateli polskich Spis treści Art. 15. Art. 16. Art. 17. Art. 18. Art. 19. Art. 20. Art. 21. Art. 22. Art. 23. Art. 24. Art. 25. Art. 26. Art. 27. Art. 28. Art. 29. Art. 30. Art. 31. Art. 32. Art. 33. Art. 34. Art. 35. Art. 36. Art. 37. Art. 38. Art. 39. [Zakres obowiązku meldunkowego] [Pobyt stały i pobyt czasowy] [Elementy adresu] [Termin wykonania obowiązku meldunkowego] [Forma dokonania zameldowania] [Zameldowanie dziecka] [Formularz meldunkowy] [Rozstrzyganie wątpliwości co do zgłoszonych danych] [Zaświadczenie o zameldowaniu] [Wymeldowanie] [Formularz wymeldowania] [Decyzja w sprawie wymeldowania] [Zgłoszenie wyjazdu za granicę] [Formularz zgłoszenia wyjazdu za granicę] [Wymeldowanie osoby zmarłej] [Delegacje dla ministrów] Rozdział 5. Obowiązek meldunkowy cudzoziemców Art. 40. Art. 41. Art. 42. Art. 43. Art. 44. [Obowiązek meldunkowy cudzoziemców] [Termin dopełnienia obowiązku meldunkowego] [Zwolnienia z obowiązku] [Wymogi formalne] [Prowadzenie rejestru zamieszkania cudzoziemców] 6 137 137 171 182 188 193 203 208 212 218 228 235 238 247 251 256 260 266 275 279 284 285 289 Spis treści Rozdział 6. Udostępnianie danych z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców Wprowadzenie Art. 45. Art. 46. Art. 47. Art. 48. Art. 49. Art. 50. Art. 51. Art. 52. Art. 53. Art. 54. Art. 55. Art. 56. Art. 57. Art. 58. [Wgląd do rejestru, zaświadczenie] [Udostępnianie] [Wniosek o udostępnienie danych] [Udostępnienie za pomocą urządzeń teletransmisji danych] [Rozwinięcie] [Podmiot udostępniający] [Decyzje organu] [Delegacja dla ministra] [Odpłatność i nieodpłatność] [Zwolnienie z opłat] [Dochód budżetu państwa] [Delegacja] [Kontrola] [Delegacja dla ministra] Rozdział 7. Przepisy karne Art. 59. Art. 60. [Regulacja dotycząca odpowiedzialności] [Odesłanie do ustawy proceduralnej] Rozdział 8. Zmiany w przepisach obowiązujących Art. 61. Art. 62. Art. 62a. (uchylony) [Zmiana ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP] [Uchylenie art. 147 ustawy – Kodeks wykroczeń] Art. 63. Art. 64. Art. 65. Art. 66. Art. 67. Art. 68. [Zmiana ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych] [Zmiana ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej i zatrudnianiu osób] [Zmiana ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego] [Zmiana ustawy o pomocy społecznej] [Zmiana ustawy o zmianie imienia i nazwiska] [Zmiana ustawy o funduszu sołeckim] [Zmiana ustawy o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych] 293 294 298 310 330 344 353 355 358 363 365 370 372 374 377 383 386 386 389 390 391 393 394 399 399 400 401 402 403 7 408 408 410 411 412 412 414 418 418 419 420 422 425 427 459 Spis treści Rozdział 9. Przepisy przejściowe i końcowe Art. 69. Art. 70. Art. 71. Art. 72. Art. 73. Art. 74. Art. 75. Art. 76. Art. 77. Art. 78. Art. 79. Art. 80. [Wpływ na postępowania w toku] [Ważność dotychczasowego zameldowania] [Numer PESEL; rejestr PESEL; rejestry zamieszkania cudzoziemców] [Rejestr PESEL; rejestry mieszkańców] [Wygaśnięcie decyzji] [Zniesienie obowiązku meldunkowego] [Likwidacja rejestrów] [Zniesienie obowiązku gromadzenia danych] [Określenie organu] [Przepis derogacyjny] (uchylony) [Obowiązywanie przepisów wykonawczych] [Wejście w życie ustawy] Załącznik. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności Bibliografia 8 Wykaz skrótów Wykaz skrótóW akty prawne k.c. Konstytucja k.p. k.p.a. k.p.c. k.p.w. k.r.o. k.w. k.wyb. nowela z dnia 24 maja 1990 r. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania ad- ministracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 z późn. zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuń- czy (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 788 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.) – ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks po- stępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201) 9 Wykaz skrótów nowela z dnia 2 marca 2000 r. nowela z dnia 12 lutego 2010 r. nowela z dnia 9 czerwca 2011 r. p.a.s.c. p.g.k. p.o.ś. p.p.s.a. p.r.d. pr. not. r.d.p.d.o. r.e.k.r.l. r.k.e.p.u. 10 – ustawa z dnia 2 marca 2000 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy o administra- cji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 22, poz. 268) – ustawą z dnia 12 lutego 2010 r. o zmianie ustawy o informaty- zacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 40, poz. 230) – ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o zmianie ustawy o dowo- dach osobistych i ustawy o ewidencji ludności (Dz. U. Nr 133, poz. 768) – ustawa z dnia 29 września 1986 r. – Prawo o aktach stanu cy- wilnego (tekst jedn.: Dz. U. 2011 r. Nr 212, poz. 1264) – ustawa z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i karto- graficzne (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowi- ska (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1158 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administra- cji z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie dokumentacji prze- twarzania danych osobowych oraz warunków technicznych i organizacyjnych, jakim powinny odpowiadać urządzenia i systemy informatyczne służące do przetwarzania danych osobowych (Dz. U. Nr 100, poz. 1024) – (rozporządzenie z 1928 r.) – rozporządzenie Prezydenta Rze- czypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności (Dz. U. Nr 32, poz. 309 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administra- cji z dnia 27 kwietnia 2011 r. w sprawie zakresu i warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej (Dz. U. Nr 93, poz. 546) r.k.k.d. r.o.m.ż. r.o.u.d.r. r.o.w.s.w. r.o.w.w. rozporządzenie nr 862/2007 r.s.t.u.d. r.w.o.m.ż. Wykaz skrótów – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administra- cji z dnia 27 września 2011 r. w sprawie kontroli korzystania z dostępu do danych z rejestru PESEL w drodze weryfikacji danych (Dz. U. Nr 224, poz. 1348 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia z dnia 22 lipca 2011 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldun- kowego przez żołnierzy w czynnej służbie wojskowej (Dz. U. Nr 168, poz. 1010 z późn. zm.) – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 12 września 2011 r. w sprawie opłat za udostępnienie danych z rejestrów miesz- kańców, rejestrów zamieszkania cudzoziemców oraz rejestru PESEL (Dz. U. Nr 195, poz. 1153 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administra- cji z dnia 29 września 2011 r. w sprawie określenia wzorów i sposobu wypełniania formularzy stosowanych przy wykony- waniu obowiązku meldunkowego (Dz. U. Nr 220, poz. 1306 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administra- cji z dnia 5 października 2011 r. w sprawie określenia wzo- rów wniosków o udostępnienie danych z rejestru mieszkań- ców, rejestru zamieszkania cudzoziemców i rejestru PESEL oraz trybu uzyskiwania zgody na udostępnienie danych po wykazaniu interesu faktycznego (Dz. U. Nr 243, poz. 1450 z późn. zm.) – rozporządzenie (WE) Parlamentu Europejskiego i Rady nr 862/2007 z dnia 11 lipca 2007 r. w sprawie statystyk Wspólnoty z zakresu migracji i ochrony międzynarodowej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 311/76 w sprawie statystyk dotyczących pracowników – cudzoziem- ców (Dz. Urz. UE L 199 z 31.07.2007, s. 23, z późn. zm.) – rozporządzenie Rady Ministrów w dniu 27 września 2005 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym (Dz. U. Nr 205, poz. 1692) – rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 22 lip- ca 2011 r. w sprawie wykonania obowiązku meldunkowego 11 Wykaz skrótów r.w.s.t. r.z.t.p. u.c. u.c.c.z. u.d.a.r. u.d.i.p. u.d.j.s.t. u.d.o. u.d.p. u.e.l. u.e.l.d.o. u.e.l.k.r. u.f.p. 12 przez żołnierzy w czynnej służbie zawodowej (Dz. U. Nr 168, poz. 1010 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administra- cji z dnia 21 kwietnia 2011 r. w sprawie szczegółowych warun- ków organizacyjnych i technicznych, które powinien spełniać system teleinformatyczny służący do identyfikacji użytkowni- ków (Dz. U. Nr 93, poz. 545) – rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. Nr 100, poz. 908) – ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 z późn. zm.) – ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowa- niu zmarłych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 118, poz. 687 z późn. zm.) – ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administra- cji rządowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 65, poz. 437 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 80, poz. 526 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (Dz. U. Nr 167, poz. 1131 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach paszportowych (Dz. U. Nr 143 poz. 1027 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. Nr 217, poz. 1427 z późn. zm.) – ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowo- dach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 164 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 z późn. zm.) u.f.s. u.i.d.p. u.k.s.e. u.k.u.r. u.o.d.o. u.o.g.p. u.o.p. u.o.p.l. u.p.e. u.p.o.o. u.p.s. u.p.z.k. u.r.z.s. Wykaz skrótów – ustawa z dnia 20 lutego 2009 r. o funduszu sołeckim (Dz. U. Nr 52, poz. 420 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1376 z późn. zm.) – ustawa z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rol- nego (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 803 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych oso- bowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 z późn. zm.) – ustawa z dnia 12 października 1990 r. o ochronie grani- cy państwowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 12, poz. 67 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 161) – ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 z późn. zm.) – ustawa z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym (Dz. U. Nr 130, poz. 1450 z późn. zm.) – ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiąz- ku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 461 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) – ustawa o podziale zadań i kompetencji określonych w usta- wach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy admi- nistracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) 13 – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności go- spodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 z późn. zm.) – ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.) – ustawa z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych ko- legiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) – ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 591 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu, tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154 z późn. zm.) – ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Admini- stracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.) – ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 392) – ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elek- troniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 z późn. zm.) – ustawa z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informa- cji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz. U. Nr 81, poz. 530 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i admini- stracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rze- czypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego tery- torium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 144, poz. 1043 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i na- zwiska (Dz. U. Nr 220, poz. 1414) Wykaz skrótów u.s.d.g. u.s.g. u.s.k.o. u.s.o. u.s.publ. ustawa o ABW ustawa o NSA ustawa o RM u.ś.u.d.e. u.u.i.g. u.w.a.r.w. u.w.t.r.p. u.z.i.n. 14 ONSA ONSA WSA OSNP OSP OTK-A M. Praw. NSA SN TK WSA Wykaz skrótów Periodyki – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Woje- wódzkich Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A – Monitor Prawniczy Inne – Naczelny Sąd Administracyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – wojewódzki sąd administracyjny 15 Wstęp WStęp Rozważania niniejszego Komentarza koncentrują się wokół analizy norm prawnych zawartych w ustawie z dnia 24 września 2010 r. o ewi- dencji ludności (Dz. U. Nr 217, poz. 1427 z późn. zm.), która po wejściu w życie zastąpi regulacje zawarte w obowiązującej od dnia 1 stycznia 1975 r. ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.). Komentowana ustawa, jest obok ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o do- wodach osobistych (Dz. U. Nr 167, poz. 1131 z późn. zm.) wyrazem dłu- goletnich zamierzeń legislacyjnych ukierunkowanych na dostosowanie krajowych regulacji normatywnych dotyczących statusu administracyj- noprawnego jednostki do panujących realiów społecznych (w wymiarze krajowym i ponadkrajowym, zwłaszcza w kontekście członkostwa Polski w Unii Europejskiej). Co istotne, wejście w życie przedmiotowego aktu normatywnego jest ści- śle powiązane z projektem pl.ID – polska ID karta, prowadzonym w ramach 7. osi priorytetowej Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka. Zasadniczym celem podejmowanej przez autorów analizy jest przed- stawienie kompetencji przypisanych organom administracji publicznej oraz uprawnień i obowiązków osób fizycznych w sferze szeroko rozu- mianej ewidencji ludności. Takie ujęcie przedmiotowej problematyki stanowi autorską próbę przedstawienia kompetencji przyznanych przez ustawodawcę konkret- nym organom administracji publicznej na gruncie ustawy z zakresu ma- terialnego prawa administracyjnego. 17 Wstęp Nadto, próba deskryptywnego przedstawienia kompetencji organów administracji publicznej oraz obowiązków osób fizycznych, dokonywana na tle poglądów przedstawicieli polskiej doktryny prawa administracyj- nego oraz stanowiska organów orzeczniczych (zwłaszcza wojewódzkich sądów administracyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego), do- tyka rozwiązań ogólnych i systemowych, w tym zagadnień statusu praw- nego jednostki sensu largo oraz sposobów i form gromadzenia i udostęp- niania informacji o obywatelach i cudzoziemcach przez Państwo. Niniejsza publikacja jest dziełem czterech autorów. W związku z tym za treść Komentarza oraz prezentowane opinie od- powiadają autorzy poszczególnych jego części. W Komentarzu uwzględniono stan prawny na dzień 1 stycznia 2013 r. wynikający z nowelizacji ustawy o ewidencji ludności dokonanej ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowo- dach osobistych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1407). Krzysztof Biernat, Magdalena Dobek-Rak Paweł Mierzejewski, Diana Trzcińska Gdańsk, grudzień 2012 r. 18 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające problematyka eWidencji ludności. Zagadnienia WproWadZające Problematyka ewidencji ludności (ang. census, niem. Volkszählung) w teorii prawa administracyjnego umiejscawiana jest w ramach material- nego prawa administracyjnego i analizowana w kontekście dokonywania określonych czynności materialno-technicznych organów administracji publicznej w sferze zewnętrznej, tj. dokonywania wpisów do rejestrów, ewidencji i innych urzędowych wykazów (względnie prowadzenia ewi- dencji i rejestrów) oraz przestrzegania obowiązków informacyjnych spo- czywających na osobach fizycznych1. Co oczywiste, zróżnicowanie czynności materialno-technicznych sprawia, że zróżnicowane są również podstawy prawne i tryb ich podej- mowania oraz wywoływane skutki2. W ogólnym ujęciu czynności faktyczne organów administracji pub- licznej postrzegane są bowiem jako czynności wywołujące bezpośrednio skutki prawne (np. czynność zameldowania) bądź też czynności wywo- łujące skutki prawne niejako pośrednio (np. prowadzenie ewidencji)3. 1 Zob. szerzej: K. Kłosowska, Pojęcie czynności materialno-technicznych oraz Prowadzenie ewi- dencji i rejestrów (w:) Czynności faktyczne jako prawna forma działania administracji, Rzeszów 2009, s. 72–78, 122 i n. 2 Zob. M. Stahl, Prawne formy działania administracji publicznej. Czynności faktyczne (w:) Z. Duniewska [i in.], Prawo administracyjne. Pojęcia, instytucje, zasady w teorii i orzecznictwie, War- szawa 2004, s. 408. 3 A. Błaś, Czynności faktyczne organów administracji publicznej (w:) J. Zimmermann (red.), Koncepcja systemu prawa administracyjnego. Zjazd Katedr Prawa Administracyjnego i Postępowania Administracyjnego Zakopane 24–27 września 2006 r., Warszawa 2007, s. 507–508. Paweł Mierzejewski 19 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające W odniesieniu do czynności faktycznych organów administracji publicznej przedmiotem analizy naukowej czyni się najczęściej kwe- stie ogólne, w tym istotę i charakter tego typu czynności4. Rzadziej analizie poddawane są określone typy czynności materialno-technicz- nych czy też regulacje normatywne stanowiące podstawę do ich do- konywania. Generalnie jednak uznaje się, że czynności faktyczne organów ad- ministracji publicznej, o ile nakładają określony obowiązek na obywa- tela (zob. obowiązek meldunkowy), powinny być legitymowane łącznie przepisami prawa administracyjnego, ustrojowego, materialnego i pro- cesowego5. *** Można wyrazić pogląd, że umiejscawiany w ramach ewidencji lud- ności (ewidencjonowania ludności) prawnie zdefiniowany (publiczno- prawny) obowiązek meldunkowy – determinujący w określony sposób administracyjnoprawny status jednostki – polega w swym zarysie na in- formowaniu przez obywatela organów administracji publicznej o okre- ślonym miejscu swojego przebywania. Z kolei rejestry (z łac. registrum) oraz ewidencje stanowią utwo- rzone przez prawo zbiory (wykazy) określonych informacji i danych dotyczących różnych (wskazanych przez przepisy) podmiotów i ich działalności, a także określonych zdarzeń, zjawisk czy rzeczy. Zbio- ry te przewidziane są dla wskazanych przez prawo potrzeb i określo- nych celów6. 4 Pionierski charakter w tej materii miało dzieło J. Starościaka, Prawne formy działania admini- stracji, Warszawa 1957, w którym autor podjął próbę analizy czynności materialno-technicznych na tle kompleksowo ujmowanego zbioru „czynności faktyczne administracji”; z nowszej literatury na uwagę zasługuje zwłaszcza dzieło K. Kłosowskiej, Czynności faktyczne jako prawna forma działania administracji, Rzeszów 2009. 5 Tamże, s. 515. 6 J. Jagielski, Wpisy do rejestrów, ewidencji i innych urzędowych wykazów. Uwagi wprowadzające (w:) System prawa administracyjnego. t. 7. Prawo administracyjne materialne, red. R. Hauser, Z. Nie- wiadomski, A. Wróbel, Warszawa 2012, s. 456; zob. także: T. Stawecki, Rejestry publiczne. Funkcje instytucji, Warszawa 2005. 20 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające Zarówno obowiązek meldunkowy, jak i prowadzenie rejestrów (ewi- dencji) z tym obowiązkiem powiązanych mają w polskich realiach nor- matywnych stosunkowo długą historię7. Początków regulacji normatywnej w tej materii należy bowiem po- szukiwać w regulacjach prawnych obowiązujących na ziemiach polskich w czasach II Rzeczypospolitej8, a mających u swych podstaw zadanie od- budowy państwowości po długim okresie zaborów. Podstawowym aktem normatywnym regulującym przedmiotową problematykę (jak i problematykę dokumentów tożsamości) stało się obowiązujące od dnia 20 września 1928 r. (częściowo od dnia 1 stycznia 1929 r.) rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej (z mocą ustawy) z dnia 16 marca 1928 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności (Dz. U. Nr 32, poz. 309 z późn. zm.)9. W akcie tym zawarto również upoważnienia do wydania aktów wy- konawczych. W oparciu o stosowne delegacje wydano: – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 29 listopada 1928 r. o dowodach osobistych (Dz. U. Nr 100, poz. 898); – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 październi- ka 1930 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Spraw Wojskowych co do art. 14 ust. 2, art. 20 ust. 1, art. 23 ust. 2 i 3 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do art. 20 ust. 2 o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 84, poz. 653 z późn. zm.); 7 W niniejszym Komentarzu pominięto aspekty historyczne związane z migracją i ewidencjono- waniem ludności na ziemiach polskich przed rokiem 1914. 8 Należy wskazać, że pierwszym aktem normatywnym dotyczącym analizowanej materii było rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 16 maja 1923 r. w przedmiocie obowiązku meldowania się obywateli gdańskich przybywających na teren Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 63, poz. 478). 9 Istotne zmiany do przedmiotowego aktu normatywnego zostały wprowadzone ustawą z dnia 15 marca 1932 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 marca 1928 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności (Dz. U. Nr 38, poz. 390). Rozporządzenie z 1928 r. zostało z kolei uchylone ustawą z dnia 14 lipca 1961 r. o ewidencji i kontroli ruchu ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 164 z późn. zm. wynikającymi z ustaw: z dnia 29 marca 1963 r. o cudzoziemcach, Dz. U. Nr 15, poz. 77 z późn. zm., z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm. oraz z dnia 20 maja 1971 r. – Przepisy wprowadzające Kodeks wykroczeń, Dz. U. Nr 12, poz. 115 z późn. zm.); zob. w tej materii: W. Da- widowicz, Prawo o ewidencji ludności (w:) Polskie prawo administracyjne, Warszawa 1980, s. 117 oraz wskazywana tam literatura przedmiotu. Paweł Mierzejewski 21 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 maja 1931 r. o ewidencji ruchu ludności (Dz. U. Nr 47, poz. 409); – rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydane w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3–5, z Mi- nistrem Spraw Wojskowych co do § 20, 21, 22, § 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489 z późn. zm.). Na mocy rozporządzenia z 1928 r. gminy wiejskie i miejskie zobowią- zane zostały do prowadzenia (na swym obszarze i pod nadzorem władz administracji ogólnej) ewidencji i kontroli ruchu ludności. Czynności te gminy sprawować miały pod nadzorem władz administracji ogólnej, a mianowicie: w Warszawie – Komisarza Rządu m. st. Warszawy, w mia- stach, w których funkcje powiatowej władzy administracji ogólnej zostały w całości poruczone prezydentowi miasta – wojewodów, a we wszystkich pozostałych gminach miejskich i wiejskich – rządowych powiatowych władz administracji ogólnej. W rozporządzeniu z 1928 r. wskazano nadto, iż osoba, która przeby- wa w jakiejkolwiek miejscowości dłużej niż 3 dni, powinna zameldować się w gminie przed upływem następnych 24 godzin. Obowiązek zameldo- wania ciążył z kolei na właścicielu lub dzierżawcy domu, w którym pod- legający zameldowaniu każdorazowo przebywa. Normodawca wskazał ponadto, że w miejscowościach uzdrowiskowych zameldowanie winno być dokonane przed upływem 48 godzin od chwili przybycia. W rozporządzeniu z 1928 r. odniesiono się nadto do obowiązku wy- meldowania się z miejsca zamieszkania w przypadku jego opuszczenia i przeniesienia się do innej miejscowości, względnie przeprowadzenia się do innego domu w obrębie tej samej miejscowości. Takim samym rygo- rem objęto opuszczenie miejsca pobytu czasowego (zob. art. 8 r.e.k.r.l.). W świetle tego przepisu wymeldowanie winno było być dokonane przez właściciela, względnie dzierżawcę domu, przed upływem 48 godzin od chwili opuszczenia mieszkania. W świetle art. 10 r.e.k.r.l., osoby pod- legające zameldowaniu lub wymeldowaniu, w myśl art. 7 i 8 r.e.k.r.l., obowiązane były przed wyjazdem lub przeniesieniem się zawiadomić o swym przybyciu lub wyjeździe właściciela, dzierżawcę, kierownika za- 22 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające kładu lub osobę ich zastępującą i udzielić mu danych potrzebnych dla zameldowania lub wymeldowania. Jednocześnie właściciel, dzierżawca domu lub kierownik zakładu wymienionego w art. 5 r.e.k.r.l. (tj. hoteli, pensjonatów, domów noclegowych i innych wszelkiego rodzaju zakła- dów przeznaczonych do przyjmowania osób na mieszkanie lub nocleg za opłatą lub bezpłatnie), względnie osoba zastępująca go, obowiązany był do zawiadamiania gminy o wszelkich zmianach w stanie rodzinnym (urodzenie, śmierć, ślub) osób zamieszkałych w domu lub w zakładzie, o ile zmiany te dotyczyły danych zawartych w zgłoszeniu meldunkowym. W rozporządzeniu z 1928 r. wskazano ponadto, że osoby podlegające zameldowaniu i wymeldowaniu mogą na żądanie otrzymać przy przy- jęciu zameldowania, względnie wymeldowania, potwierdzenie dopeł- nienia tego obowiązku. Zameldowanie i wymeldowanie oraz potwier- dzenie (art. 12 r.e.k.r.l.) były również czynnościami niepodlegającymi jakimkolwiek opłatom. W rozporządzeniu z 1928 r. zawarto również regulacje dotyczące toż- samości oraz obowiązku wylegitymowania się (Rozdział III, art. 17–19), cudzoziemców10 (częściowo Rozdział IV, art. 23) oraz czynów karalnych (Rozdział V, art. 24–27). *** Po drugiej wojnie światowej ewidencja ludności stała się samoistnym elementem systemu kontroli obywateli przez państwo. Ustawodawca, konstruując przepisy dotyczące problematyki ewidencji ludności, nałożył bowiem na obywatela dość rygorystyczny wymóg informowania o wyjeź- dzie poza miejsce zamieszkania. Obywatel zobowiązany był tym samym do zgłaszania miejsca pobytu nawet wtedy, gdy pobyt ten był pobytem krótkotrwałym. 10 W rozporządzeniu z 1928 r. przewidziano m.in. (zob. art. 23), że postanowienia obowiązują- cych przepisów, dotyczących cudzoziemców, nie zostają naruszone rozporządzeniem, z tym jednak że wykonanie przez cudzoziemca obowiązku meldunkowego przewidzianego w art. 8 rozporządze- nia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 13 sierpnia 1926 r. o cudzoziemcach (Dz. U. R. P. Nr 83, poz. 465) będzie uskuteczniane w sposób i w terminach przewidzianych w artykule 10 niniejszego rozporządzenia. W rozporządzeniu z 1928 r. wskazano nadto, że przedmiotowy akt normatywny nie narusza przepisów dotyczących powszechnego obowiązku wojskowego. Paweł Mierzejewski 23 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające Rolę podstawowego aktu prawnego regulującego problematykę ewi- dencji i kontroli ruchu ludności od dnia 1 stycznia 1962 r. zaczęła pełnić ustawa o ewidencji i kontroli ruchu ludności, której zakres przedmio- towy obejmował zagadnienia obowiązku meldunkowego, prowadzenia ewidencji i kontroli ruchu ludności oraz przepisy karne. W przedmiotowym akcie normatywnym przewidziano (zob. art. 1 ust. 1 i art. 2), że osoby przebywające na obszarze Polskiej Rzeczypo- spolitej Ludowej obowiązane są dopełnić obowiązku meldunkowego, przy czym obowiązek zameldowania powstaje w przypadku przebywa- nia w jakiejkolwiek miejscowości dłużej niż trzy dni11. Jednocześnie usta- wodawca przewidział, że osoba podlegająca obowiązkowi zameldowania powinna być zameldowana na pobyt stały (zamieszkanie) lub czasowy, w zależności od charakteru pobytu jej w danej miejscowości. Zameldo- wanie na pobyt stały (zamieszkanie) następowało, jeżeli w obrębie danej miejscowości dana osoba zajmowała mieszkanie lub jego część w oko- licznościach wskazujących na trwałe ześrodkowanie tam jej stosunków osobistych, rodzinnych i zarobkowych12. W ustawie przesądzono nadto, że w stosunku do osób przebywających w hotelu lub jakimkolwiek innym zakładzie przeznaczonym do czasowego wynajmu pokojów mieszkalnych lub udzielania noclegów obowiązku zameldowania należy dokonać przed upływem 24 godzin od chwili przybycia bez względu na czas, jaki oso- by te zamierzają tam przebywać, obowiązku wymeldowania zaś – przed upływem 24 godzin od chwili opuszczenia przez nie hotelu lub zakładu. Co istotne, obowiązkiem meldunkowym objęto również inne zda- rzenia. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 u.e.l.k.r., obowiązek meldunkowy powstawał także w przypadku urodzenia dziecka, zgonu osoby13 oraz 11 Obowiązku tego należało dopełnić najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. 12 W ustawie przewidziano (zob. art. 3 ust. 3 u.e.l.k.r.), że w miastach i osiedlach można odmó- wić zameldowania na pobyt stały (zamieszkanie), jeżeli lokal, w którym dana osoba ma być zamel- dowana, byłby przez to nadmiernie zagęszczony, a okoliczności przypadku wskazują, że zameldowa- nie ma być pozorne lub służyć uzyskaniu przydziału innego lokalu. 13 W art. 8 u.e.l.k.r. wskazano nadto, że organ ewidencji i kontroli ruchu ludności mógł po wyjaśnieniu skreślić z urzędu z ewidencji mieszkańców danej miejscowości osobę, która zmarła lub która opuściła miejsce pobytu stałego (zamieszkania) bez wymaganego wymeldowania, a miejsce jej pobytu nie zostało ustalone w ciągu 6 miesięcy od dnia opuszczenia miejsca zamieszkania. 24 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające zmiany imienia lub nazwiska14. Urzędy stanu cywilnego zobowiązane zostały w związku z tym do przesyłania w terminie 1 miesiąca od zare- jestrowania zdarzenia lub zmiany organom ewidencji i kontroli ruchu ludności danych o zarejestrowanych aktach dotyczących urodzeń, mał- żeństw i zgonów (art. 18 u.e.l.k.r.). W ustawie określona również została procedura meldunkowa. W art. 9 ust. 1 u.e.l.k.r. wskazano, że przy dopełnianiu obowiązku meldunkowego określona osoba zobligowana była przedstawić dowód osobisty. Z kolei udzielenie organowi ewidencji i kontroli ruchu ludno- ści niezbędnych danych potrzebnych do dokonania zameldowania nastę- powało przez wypełnienie odpowiedniego zgłoszenia meldunkowego15. Nadto ustawodawca zastrzegł (w art. 15 u.e.l.k.r.), że w miastach i osied- lach administratorzy domów, a w ich braku – właściciele domów obowią- zani są prowadzić książkę meldunkową przeznaczoną do prowadzenia wpisów o każdym zameldowaniu i wymeldowaniu. Z kolei wymeldowanie (art. 4 u.e.l.k.r.) ustawodawca powiązał z przy- padkami zmiany miejsca pobytu stałego (zamieszkania) albo opuszcze- nia miejsca pobytu czasowego, jeżeli pobyt ten podlegał zameldowaniu. Obowiązek ten należało dopełnić nie później niż w ciągu dwóch dni od chwili wyjazdu. Prowadzenie ewidencji i kontroli ruchu ludności polegało zaś na reje- strowaniu danych o stanie i ruchu ludności, jak również na wykonywaniu innych czynności zmierzających do ustalenia tego stanu i ruchu. Organa- mi ewidencji i kontroli ruchu ludności ustanowiono właściwe do spraw we- wnętrznych organy prezydiów rad narodowych, a w prezydiach rad narodo- wych, w których nie utworzono organów do spraw wewnętrznych – organy 14 W art. 19 u.e.l.k.r. przewidziano, że w przypadkach zmian dotyczących obywatelstwa, jak również zmiany imienia lub nazwiska organ, który wydał orzeczenie o zmianie lub zarejestrował zmianę, powinien zawiadomić o tym właściwy organ ewidencji i kontroli ruchu ludności. Ustawo- dawca nie wskazał jednakże, w jakim terminie przedmiotowe zawiadomienie winno być dokonane. 15 Odrębne obowiązki związane ze zgłaszaniem zdarzeń rzutujących na kwestie meldunkowe ustawodawca nałożył na osoby przyjmujące inne osoby do swych domów jednorodzinnych i miesz- kań spółdzielczych, wyłączonych spod publicznej gospodarki lokalami, kierowników hoteli lub za- kładów, kierowników zakładów lub instytucji udzielających poszczególnym osobom mieszkania na stałe lub czasowo w związku z pracą, nauką, leczeniem lub wypoczynkiem bądź też opieką społeczną oraz dozorców domu (względnie administratora), a w razie braku dozorcy domu (administratora) na właściciela domu (zob. art. 11 i 12 oraz 15 u.e.l.k.r. w odniesieniu do obowiązku prowadzenia tzw. książki meldunkowej). Paweł Mierzejewski 25 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające tych prezydiów wykonujące zadania w zakresie spraw wewnętrznych. Co istotne, organizację i zakres działania organów właściwych do spraw we- wnętrznych prezydiów rad narodowych oraz organów prezydiów rad naro- dowych wykonujących zadania dotyczące spraw wewnętrznych w zakresie ewidencji i kontroli ruchu ludności określić miały prezydia właściwych rad narodowych na podstawie wytycznych Ministra Spraw Wewnętrznych16. W rozdziale III u.e.l.k.r. (rozdział ten wypełniał art. 20 u.e.l.k.r.) określono problematykę odpowiedzialności karnej za niedopełnienie obowiązków przewidzianych w art. 2–7 oraz w art. 11 u.e.l.k.r. W spra- wach tych orzekanie następować miało w trybie przepisów o orzeczni- ctwie karno-administracyjnym, przy czym kolegium karno-administra- cyjne mogło orzec karę aresztu. *** Wyżej przedstawiona ustawa o ewidencji i kontroli ruchu ludności obowiązywała do dnia 31 grudnia 1974 r. Z dniem 1 stycznia 1975 r. we- szła bowiem w życie ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych będąca aktem prawnym regulującym dwa odrębne zagadnienia mate- rialnego prawa administracyjnego, tj. problematykę ewidencji ludności i problematykę dowodów osobistych17. W ustawie (zob. art. 1 ust. 2 u.e.l.d.o.) wskazano, że ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, zmia- nach stanu cywilnego, imion i nazwisk oraz o zgonach. W związku z tym obowiązkiem meldunkowym objęto: zameldowanie się w miejscu poby- tu stałego lub czasowego, wymeldowanie się z miejsca pobytu stałego lub czasowego, zameldowanie o urodzeniu dziecka, zameldowanie o zmianie stanu cywilnego oraz zameldowanie o zgonie osoby, z tym zastrzeżeniem, 16 Zapobiegawczo ustawodawca przewidział również (zob. art. 17 ust. 1 u.e.l.k.r.), że organy Milicji Obywatelskiej obowiązane były do zawiadamiania organów ewidencji i kontroli ruchu lud- ności o każdym spostrzeżonym fakcie wymagającym sprostowania w rejestrze mieszkańców bądź wymagającym dopełnienia zaniechanego obowiązku meldunkowego. 17 Z uwagi na dyspozycję art. 61 pkt 3 u.e.l.d.o., z dniem 1 stycznia 1975 r. przestał obowią- zywać dekret Rady Ministrów z dnia 22 października 1951 r. o dowodach osobistych (tekst jedn.: Dz. U. z 1962 r. Nr 2, poz. 5). Należy wskazać, że z dniem 1 stycznia 1975 r. weszło nadto w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 196). 26 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające że zameldowanie w miejscu pobytu stałego lub czasowego stanowi dowód miejsca pobytu osoby, której dotyczy i nie jest ono uzależnione od decy- zji o przydziale mieszkania ani nie rodzi prawa do takiego przydziału. W układzie przedmiotowym przepisy ustawy objęły swoim zakresem: – problematykę obowiązku meldunkowego (art. 4–9), – problematykę zameldowania (art. 10–14), – problematykę wymeldowania (art. 15–17), – problematykę obowiązku meldunkowego wczasowiczów i turystów (art. 18–22), – problematykę obowiązku meldunkowego cudzoziemców (art. 23–28), – obowiązki najemców, właścicieli domów i lokali, administratorów i dozorców domów, zakładów pracy oraz sołtysów (art. 29–32), – problematykę dokumentów stwierdzających tożsamość (art. 33–45), – właściwość organów w sprawach objętych zakresem przedmiotowej regulacji (art. 46–53); – problematykę odpowiedzialności karnej za naruszenie przepisów ustawy (art. 54–57). Niejako fundamentalne znaczenie dla stosowania przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych miało przywrócenie w pol- skich realiach sądownictwa administracyjnego, co nastąpiło z dniem 1 września 1980 r. na mocy ustawy z dnia z dnia 31 stycznia 1980 r. o Na- czelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy – Kodeks po- stępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 4, poz. 8 z późn. zm.). Przedmiotowy akt prawny mocą art. 11 pkt 90 dodał bowiem do prze- pisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admini- stracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) roz- dział III2 zatytułowany „Zaskarżanie decyzji do sądu administracyjnego”. Co istotne, dodany do k.p.a. art. 1507 § 2 w pkt 5 wskazywał, że do sądu administracyjnego mogą być zaskarżone decyzje w sprawach „[…] ewidencji ludności, dowodów tożsamości, aktów stanu cywilnego, imion i nazwiska oraz obywatelstwa […]”18. 18 Po ogłoszeniu tekstu jednolitego k.p.a. w dniu 28 marca 1980 r. (tekst jedn.: Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26), w tym zastosowaniu ciągłej numeracji jednostek redakcyjnych decyzje mogące stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego zostały enumeratywnie określone w art. 196 k.p.a. za- wartym w Dziale VI (art. 196–216) zatytułowanym „Zaskarżanie decyzji do sądu administracyjnego”. Istotna modyfikacja dyspozycji art. 196 k.p.a. nastąpiła mocą art. 1 pkt 22 ustawy z dnia 24 maja Paweł Mierzejewski 27 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające W jednym z pierwszych orzeczeń wydanych na tle wyżej wymienio- nej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że najemca, który nie sprzeciwia się zamieszkaniu w jego lokalu innej osoby z zamiarem po- bytu czasowego lub stałego, nie może skutecznie kwestionować upraw- nień organu ewidencji ludności do zarejestrowania tego faktu w formie meldunkowej rejestracji miejsca pobytu. Z kolei ustalenie w drodze po- stępowania administracyjnego, prowadzonego przez organ administra- cji, faktu zamieszkania obywatela pod określonym adresem uzasadnia – w razie sporu – wydanie decyzji o jego zameldowaniu pod tym adre- sem bez względu na istnienie i charakter tytułu prawnego do zajmowa- nia lokalu, w którym faktycznie zamieszkuje19. W kolejnych orzeczeniach zapadłych na tle przedmiotowej proble- matyki Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał m.in., że: – „odmowa właściciela (administratora) domu wyrażenia zgody na za- meldowanie osoby trzeciej nie ma znaczenia prawnego, jeżeli z oko- liczności sprawy wynika bezspornie, że ta osoba trzecia faktycznie zamieszkuje we wskazanym lokalu lub zamieszkiwała w nim w dacie wydania decyzji przez organ administracji na podstawie § 5 rozpo- rządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 20 września 1974 r. w sprawie wykonywania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności (Dz. U. Nr 33, poz. 196)”20; – „art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14, poz. 85) nie określa, jaki czas musi osoba zamieszkiwać pod danym adresem, by uznać jej pobyt za stały, lecz jedynie określa termin zarejestrowania tego pobytu we właściwym organie. Nieprzebywanie bezpośrednio po zameldowaniu na pobyt stały pod wskazanym adresem nie dowodzi jeszcze braku z a m i a r u pobytu stałego pod tym adresem”21; 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 34, poz. 201). Na mocy tego przepisu zamknięty katalog spraw poddanych kontroli sądu zastąpiony został klauzulą generalną z wyłączeniem wyraźnie wyszczególnionych przez przepis art. 196 § 4 k.p.a. Dział VI k.p.a. został następnie skreślony mocą art. 61 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Ad- ministracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). 19 Wyrok NSA w Warszawie z dnia 26 lutego 1981 r., SA 289/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 13. 20 Wyrok NSA w Warszawie z dnia 5 marca 1982 r., II SA 8/82, ONSA 1982/1/23. 21 Wyrok NSA w Krakowie z dnia 8 października 1982 r., SA/Kr 599/82, ONSA 1982/2/96. 28 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające – „zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 14, poz. 85) pobyt w miej- scowości dłuższy niż dwa miesiące nie traci charakteru pobytu cza- sowego, jeżeli zachodzi którakolwiek z okoliczności w tym przepisie wskazanych. Są to jednak okoliczności wymienione przykładowo, w konsekwencji czego podstawą do zameldowania na pobyt czaso- wy mogą być także inne, społecznie uzasadnione okoliczności, przy czym żaden przepis tej ustawy nie zakreśla ostatecznych granic poby- tu czasowego. Uprawnień organu administracji, określonych w art. 8 ust. 2 powyższej ustawy, nie można interpretować w ten sposób, że w razie wątpliwości należy sprawę rozstrzygać na niekorzyść obywa- tela. Przeciwnie, wątpliwości należy rozstrzygać na korzyść obywate- la, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny; tylko takie bowiem postępowanie może pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.)”22. Kolejna ustawa dotycząca sądownictwa administracyjnego, tj. usta- wa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, utrzymała sądową kontrolę aktów administracyjnych wydanych na tle ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o NSA (posługującym się swego ro- dzaju klauzulą generalną), kognicją sądu objęto bowiem m.in.: – decyzje administracyjne, – postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające sprawę co do istoty. Należy wskazać, że wpływ na stosowanie przepisów ustawy o ewi- dencji ludności i dowodach osobistych miało przywrócenie w Polsce w 1990 r. samorządu terytorialnego na szczeblu gminnym. Powołanie organów gmin wiązało się bowiem z przekazaniem tym organom okre- ślonych kompetencji zarezerwowanych do tej pory dla organów admini- stracji państwowej. Normatywną bazą dla powyższych działań stała się uchwalona w dniu 17 maja 1990 r. ustawa o podziale zadań i kompetencji określonych w usta- 22 Wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 września 1982 r., II SA 1031/82, ONSA 1982/2/91. Paweł Mierzejewski 29 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające wach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządo- wej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198 z późn. zm.)23. W art. 3 pkt 11 u.p.z.k. ustawodawca przesądził bowiem, że do właś- ciwości organów gminy przechodzą jako zadania zlecone – określone w ustawach – zadania i kompetencje należące dotychczas do rad naro- dowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podsta- wowego realizowane na tle przepisów ustawy o ewidencji ludności i do- wodach osobistych a związane z: a) wydawaniem dokumentów stwierdzających tożsamość, b) prowadzeniem ewidencji ludności, c) wydawaniem decyzji administracyjnych w sprawach zameldowania lub wymeldowania (wskazano precyzyjnie dyspozycję art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2 u.d.o.e.l.). Jednocześnie ustawodawca przewidział (art. 43 u.p.z.k.), że zada- nia i kompetencje rad narodowych i terenowych organów administra- cji państwowej określone w niniejszej ustawie jako zadania i kompeten- cje gminy przechodzą odpowiednio na rady, zarządy gmin lub wójtów albo burmistrzów (prezydentów miast). W ustawie przewidziano rów- nież (vide: art. 44 u.p.z.k.), że do czasu utworzenia rejonowych organów rządowej administracji ogólnej, nie dłużej jednak niż przez 3 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy, zadania i kompetencje przechodzące do tych organów, stosownie do przepisów ustawy, realizują: 1) wojewodowie – zadania i kompetencje należące dotychczas do woje- wódzkich rad narodowych oraz do terenowych organów administracji państwowej stopnia wojewódzkiego, 2) organy gminy – zadania i kompetencje należące dotychczas do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. Z kolei postępowania w sprawach indywidualnych, wszczętych przed dniem 27 maja 1990 r., przejąć miały organy właściwe w tych sprawach po dniu 27 maja 1990 r. Uzupełniająco wskazano, że: 1) wszystkie czynności podjęte w postępowaniu przed dniem 27 maja 1990 r., a także decyzje administracyjne pozostają w mocy; 23 Ustawa weszła w życie z dniem 27 maja 1990 r. 30 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające 2) odwołania od decyzji wydanych przez terenowe organy administra- cji państwowej stopnia wojewódzkiego przed dniem 27 maja 1990 r. w sprawach przechodzących do właściwości gmin rozpatrują właści- we naczelne (centralne) organy administracji państwowej; 3) odwołania od decyzji wydanych przez terenowe organy administra- cji państwowej stopnia podstawowego przed dniem 27 maja 1990 r. w sprawach przechodzących do właściwości gmin jako zadania włas- ne rozpatruje do czasu utworzenia kolegiów odwoławczych przy sej- mikach samorządowych właściwy wojewoda. Należy wskazać, że powyższa regulacja o charakterze intertemporal- nym dotyczyła postępowań, które 27 maja 1990 r. znajdowały się w toku. W istocie więc dalsze prowadzenie postępowania przejąć miały or- gany właściwe w danych sprawach „po dniu” 27 maja 1990 r., z uwzględ- nieniem zmian określonych w pkt 2 i 3 tego przepisu. Przepis ten nie dotyczył mocy wiążącej decyzji, które stały się ostateczne przed dniem 27 maja 1990 r.24 *** Przełomowe znaczenie dla stosowania przepisów ustawy o ewiden- cji ludności i dowodach osobistych (a w konsekwencji – dla treści samej ustawy) miał wydany w następstwie wniosku Rzecznika Praw Obywatel- skich wyrok TK z dnia 27 maja 2002 r. K 20/01 (Dz. U. Nr 78, poz. 716, OTK-A 2002/3/3425) mający za przedmiot zgodność z art. 7, 32, 52 ust. 1 i art. 83 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) dyspozycji art. 9 ust. 2 u.e.l.d.o.26 Sprawę przed Trybunałem Konstytucyjnym zainicjował Rzecz- nik Praw Obywatelskich, wnosząc o stwierdzenie niezgodności art. 9 ust. 2 u.e.l.d.o. z art. 2, 7, 32, art. 52 ust. 1 in fine i art. 83 Konstytucji. 24 Zob. T. Woś, glosa do uchwały SN z dnia 19 lutego 1991 r., III CZP 3/91, PiP 1992, z. 9, s. 111–117. 25 Wskazany wyrok został wydany w składzie: Krzysztof Kolasiński – przewodniczący, Jerzy Ciemniewski, Andrzej Mączyński (sprawozdawca), Marek Safjan oraz Marian Zdyb. 26 Przepis ten stanowił, że „Przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszcze- niu), w którym ma nastąpić zameldowanie”. Paweł Mierzejewski 31 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające Uzasadniając swój wniosek, Rzecznik Praw Obywatelskich – odwo- łując się do treści art. 2 i 9 u.e.l.d.o. – wskazał, że osoba realizująca obo- wiązek meldunkowy zobligowana jest wykazać się uprawnieniem do prze- bywania w danym lokalu. W efekcie tego przepisu wiele osób nie może zameldować się w miejscu pobytu stałego. Wprowadzenie do ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przepisu, który uzależnia zameldowanie od przedstawienia uprawnienia do przebywania w lokalu, spowodowało naruszenie istoty ewidencji lud- ności, gdyż o zarejestrowaniu informacji o określonym miejscu pobytu zaczęło decydować nie wyłącznie samo zgłoszenie tej okoliczności, lecz także przesłanka niemająca żadnego znaczenia dla dokonania tej czyn- ności o charakterze materialno-technicznym. Ugruntowano tym samym przekonanie, że zameldowanie w lokalu rodzi uprawnienia do niego. W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich reperkusje decyzji w spra- wach meldunkowych oraz stosowanych wpisów w dowodach osobistych o zameldowaniu rzutują na realizację prawa do pracy (obywatele bez wpisu w dowodzie o stałym miejscu zamieszkania są w tym zakresie dys- kryminowani), utrudniają założenie konta bankowego, powodują nie- uznawanie osób „bez meldunku” za członków wspólnoty samorządowej (w praktyce regułą stały się odmowy przyjęcia dziecka do przedszkola, którego brak meldunku utożsamiany jest z bezdomnością). Podobne ograniczenia stały się, zdaniem Rzecznika, praktyką przy udzielaniu świadczeń pomocy społecznej, które łatwiej uzyskać osobom zameldowanym, uznawanym za stałych mieszkańców gminy. Należy tak- że wziąć pod uwagę, że ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy spo- łecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) w art. 2a ust. 1 pkt 5a definiowała jako osobę bezdomną osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym w rozumieniu przepisów o najmie lokali mieszkal- nych i dodatkach mieszkaniowych i nigdzie nie zameldowaną na pobyt stały w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Posługiwanie się tą definicją rodzi zatem swego rodzaju fikcję praw- ną, prowadzącą do wniosków, że osoba mieszkająca w lokalu, do którego swych praw nie może potwierdzić z różnych, często formalnych powodów, jest osobą bezdomną. Brak meldunku pociąga za sobą nadto brak upraw- nienia do oczekiwania w kolejce na mieszkanie komunalne. Mieszkańcy 32 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające o nieuregulowanym (nie potwierdzonym meldunkiem) prawie do lokalu nie mogą bowiem korzystać z dodatków mieszkaniowych. W reasumpcji swojej argumentacji Rzecznik wskazał, że funkcjono- wanie kwestionowanego przepisu powoduje wyodrębnienie grupy oby- wateli mających „uboższe prawa” niż pozostali. Przyjęto bowiem błędne założenie, że każdy obywatel ma uprawnienie do jakiegoś mieszkania. Utrzymywanie tego założenia uzasadnia zarzut pewnej „hipokryzji pra- wa” oraz prowadzi do naruszenia w rażący sposób zasady równości, wyra- żonej w art. 32 Konstytucji. Zdaniem Rzecznika, osoby niemające zamel- dowania są dodatkowo narażone na odpowiedzialność karną określoną w art. 147 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 46, poz. 275 z późn. zm.). Sytuacja, w której państwo nakłada na obywatela określony obowiązek, za którego niewykonanie przewidziane są sankcje karne, i jednocześnie wprowadza ograniczenia uniemożliwiające wielu osobom wykonanie tego obowiązku, pozostaje w oczywistej sprzeczności z art. 83 Konstytucji zobowiązującym każde- go do przestrzegania prawa RP. Prokurator Generalny, odnosząc się do argumentacji zawartej we wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazał, iż po wejściu w życie aktualnego brzmienia kwestionowanego przepisu (co nastąpiło mocą ustawy z dnia 26 kwietnia 1984 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności, Dz. U. Nr 26, poz. 132) uprawnienie do przebywania w lokalu poddane zostało w orzecznictwie ocenie z punktu widzenia ingerencji w prawa właścicielskie. W konsekwencji skomplikowany został tryb postępowania w sprawach ewidencji ludności. Przyjęto bowiem, że kompetencje organu dokonującego zameldowania do samodzielnego rozstrzygania wątpliwo- ści (art. 47 ust. 2 u.e.l.d.o.) dotyczą jedynie kompletności dokumentacji, jej pochodzenia od osób upoważnionych, wiarygodności tej dokumentacji czy też przyczyn odmowy wydania wymaganego dokumentu. Kompeten- cje tego organu nie rozciągają się na problematykę ustalenia uprawnienia, którego dotyczy wymagane „potwierdzenie”, jeżeli uprawnienie to ma charakter cywilny lub wynika ze stosunku cywilnoprawnego i jeżeli jest ono sporne. Przyjęty zaś w orzecznictwie sądowym tryb postępowania w sprawach dotyczących ewidencji ludności z uwagi na swoją złożoność nie pozwala na realizację obowiązku meldunkowego w przewidzianym Paweł Mierzejewski 33 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych terminie (art. 10 ust. 1). Powoduje to niekonstytucyjność art. 9 ust. 2 u.e.l.d.o. W ocenie Prokuratora Generalnego, najbardziej adekwatnym wzorcem kontroli dla art. 9 ust. 2 u.e.l.d.o. jest art. 52 ust. 1 in fine Konstytucji. Na konstrukcję użytego w tym przepisie pojęcia „zamieszkanie” składają się bowiem dwa elementy, które muszą występować łącznie: przebywanie w sensie fizycz- nym oraz wola (zamiar) stałego pobytu. W ten sposób każdy ma prawo do złożenia w miejscu pobytu ośrodka swoich spraw osobistych i mająt- kowych. Kwestionowana regulacja pozostaje w sprzeczności z wolnością wyboru miejsca zamieszkania w tym znaczeniu, że zameldowanie stanowi dowód (chociaż nie decydujący) o zamieszkiwaniu wymagany w załatwia- niu spraw istotnych życiowo. W ocenie Prokuratora Generalnego, art. 9 ust. 2 u.e.l.d.o. jest także niezgodny z art. 83 Konstytucji. Skoro bowiem ustawodawca nałożył obowiązek meldunkowy, wprowadzając sankcje karne za jego niewykonanie, powinien stworzyć klarowne warunki do realizacji tego obowiązku. Ustosunkowując się do zarzutu naruszenia art. 52 ust. 1 Konstytucji, Marszałek Sejmu zauważył z kolei, że wybór miejsca zamieszkania lub pobytu i dopełnienie obowiązku meldunkowego to dwie różne sprawy. Wykonywanie uprawnień wynikających z art. 52 ust. 1 Konstytucji nie może kolidować z uprawnieniami innych osób, np. właściciela mieszka- nia lub domu, w którym wykonujący swoje prawo chce się zatrzymać na pobyt czasowy lub stały. Zgoda właściciela na przebywanie w lokalu ma charakter fundamentalny. Wyeliminowanie art. 9 ust. 2 u.e.l.d.o. z po- rządku prawnego spowoduje, że każdy będzie mógł wbrew woli właści- ciela zameldować się na pobyt stały lub czasowy, do czego wystarczać będzie przedstawienie zaświadczenia o wymeldowaniu z poprzednie- go miejsca zamieszkania i podanie danych osobowych, o których mowa w art. 11 ust. 1 u.e.l.d.o. Trybunał Konstytucyjny w wydanym w dniu 27 maja 2002 r. orze- czeniu stwierdził, że art. 9 ust. 2 u.e.l.d.o. jest niezgodny z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji. Jednocześnie Trybunał Konsty- tucyjny uznał, że przepis ten nie jest niezgodny z art. 7 i 32 Konstytucji. Uzasadniając wydane orzeczenie, Trybunał Konstytucyjny wskazał m.in., że potwierdzenia dokonanego przez właściciela budynku nie należy 34 Paweł Mierzejewski Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające utożsamiać z wyrażeniem zgody na zamieszkanie. O tym, czy zamiesz- kanie jakiejś osoby w lokalu wymaga nie tylko zgody osoby uprawnionej do używania tego lokalu na podstawie prawa odrębnej własności loka- lu, stosunku najmu, spółdzielczego prawa do lokalu lub innego tytułu prawnego, ale nadto i zgody właściciela (zarządcy) budynku, w którym znajduje się ten lokal, nie decydują przepisy o ewidencji ludności, ale przepisy prawa materialnego, normujące poszczególne typy stosunków prawnych, których elementem jest uprawnienie do używania lokalu. Wy- magana przez tego rodzaju przepisy zgoda dotyczy zaś uprawnienia do zamieszkania w lokalu, a nie – zameldowania się w nim. W świetle za- kwestionowanego przepisu konieczność potwierdzenia istnienia upraw- nienia przez właściciela budynku jako czynnik warunkujący możliwość dopełnienia obowiązku meldunkowego obowiązuje niezależnie od tego, czy w świetle wspomnianych przed chwilą przepisów prawa materialnego do powstania tego uprawnienia konieczna jest zgoda właściciela budyn- ku. W przypadku współwłasności budynku potwierdzenie uprawnień do przebywania w lokalu należy do czynności przekraczających zwykły za- rząd, a więc wymaga zgody wszystkich współwłaścicieli. W ocenie TK „[…] wolność, której dotyczy art. 52 ust. 1 Konstytu- cji, obejmuje przede wszystkim możliwość swobodnego wyboru miej- scowości, w której osoba przebywa lub mieszka. Wynika to po pierwsze z utrwalonego w polskim języku prawnym znaczenia zwrotu «miejsce zamieszkania». Definicja legalna zawarta w art. 25 kodeksu cywilnego pochodzi z okresu przedkonstytucyjnego, a jej treść jest głęboko zako- rzeniona w polskiej doktrynie prawa cywilnego co najmniej od czasu wejścia w życie art. 31 ust. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580 ze zm.), a następnie art. 12 ustawy z dnia 18 lipca 1950 r. Prze- pisy ogólne prawa cywilnego (Dz. U. Nr 34, poz. 311). […] Powyższe założenie nie oznacza jednak, że wolności swobodnego (nieskrępowa- nego) wyboru miejsca zamieszkania i miejsca pobytu nie należy od- nosić do możliwości wyboru lokalu (pomieszczenia), gdzie dana oso- ba zamierza mieszkać lub przebywać. Wybór miejscowości, w której się mieszka lub przebywa, nie ma przecież charakteru abstrakcyjne- go. Zamieszkanie lub dłuższy pobyt w jakiejś miejscowości łączy się Paweł Mierzejewski 35 Problematyka ewidencji ludności. Zagadnienia wprowadzające w praktyce z przebywaniem «pod dachem», a więc w nadającym się do tego pomieszczeniu (lokalu). Przebywając z zamiarem stałego pobytu w lokalu, który położony jest w określonej miejscowości, człowiek au- tomatycznie dokonuje także wyboru
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: