Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00381 005749 11249520 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8624-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Zbigniew Czarnik - doktor habilitowany nauk prawnych, profesor w Wyższej Szkole
Prawa i Administracji w Przemyślu, sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojciech Maciejko - doktor habilitowany nauk prawnych, profesor w Katedrze Postępowania Administracyjnego i Sądowoadministracyjnego w Wyższej Szkole Prawa i Administracji w Przemyślu, członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie,
adwokat, radca prawny.
Paweł Zaborniak - doktor nauk prawnych, sędzia Wojewódzkiego Sądu Administra-
cyjnego w Rzeszowie.
Książka kompleksowo opisuje zagadnienia związane z prowadzeniem - za pomocą stosownych rejestrów publicznych - ewidencji osób fizycznych oraz zasady realizacji obo-
wiązku meldunkowego wraz z istotą relacji zachodzących na tym tle między organami
administracji publicznej a obywatelami i cudzoziemcami. Nie pominięto kwestii prze-
twarzania danych zgromadzonych w rejestrach przez właściwe organy. Poszczególne wywody zilustrowano bogatym orzecznictwem sądowym oraz dotychczasowymi poglądami doktryny prawa.
W opracowaniu omówiono m.in. nowelizację wprowadzoną ustawą z dnia 22 grudnia
2015 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw
dotyczącą:
obszarów kontroli sprawowanej przez organy administracji rządowej w stosunku do
organów gminy;
zreformowania zakresu upoważnień ustawowych adresowanych do ministra spraw
wewnętrznych;
nowych zasad udostępniania danych z rejestru PESEL.
Komentarz przeznaczony jest dla osób wykonujących zawody prawnicze (sędziów sądów
administracyjnych, adwokatów i radców prawnych), pracowników administracji publicznej zajmujących się problematyką administracyjnoprawnego statusu jednostki oraz
studentów wydziałów prawa i administracji.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ustawa o ewidencji ludności Komentarz Zbigniew Czarnik Wojciech Maciejko Paweł Zaborniak KOMENTARZE PRAKTYCZNE 2. WYDANIE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 1 stycznia 2016 r. Wydawca Izabella Małecka Redaktor prowadzący Joanna Cybulska Opracowanie redakcyjne Michał Dymiński Łamanie Andrzej Gudowski Poszczególne części komentarza opracowali: Wojciech Maciejko – rozdziały 1, 2, 3, 7 Zbigniew Czarnik – rozdziały 4, 5, 9 Paweł Zaborniak – rozdziały 6, 8 Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN: 978-83-264-9984-5 2. wydanie Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl ISBN PDF-a: 978-83-264-8624-1 Spis treści Wykaz skrótów............................................................................... Wstęp.............................................................................................. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności............. Rozdział 1..Przepisy.ogólne.............................................................. [Zakres.przedmiotowy.regulacji]............................... [Definicja legalna ewidencji ludności]....................... [Forma ewidencji ludności]....................................... [Rządowy charakter zadań z zakresu ewidencji ludności]................................................... [Organ wyższego stopnia]......................................... Art..1.. Art. 2. Art. 3. Art. 4. Art. 5. Rozdział 2..Zakres.i.zasady rejestracji danych w.rejestrze.PESEL. i.rejestrach mieszkańców................................................................. [Rejestr.PESEL]........................................................... [Zakres.podmiotowy.rejestru.PESEL]......................... [Zakres.przedmiotowy.rejestru.PESEL. i rejestru mieszkańców]............................................. [Selektywne gromadzenie danych i kryterium dostępności danych]................................................. [Właściwość rzeczowa organów rejestrujących dane.w.rejestrze.PESEL]............................................ [Postępowanie sprawdzające]................................... [Oświadczenia osób, których dane dotyczą]............. [Upoważnienie do wydania rozporządzenia]............ Art..6.. Art..7.. Art..8.. Art. 9. Art. 10. . Art. 11. Art. 12. Art..13.. www.wolterskluwer.pl 9 13 15 17 17 20 22 24 25 29 29 32 40 48 51 65 72 73  Spis treści Art. 14. . [Upoważnienie do wydania rozporządzenia w zakresie trybu przekazywania danych między rejestrem PESEL a rejestrami centralnymi].............................................................. Rozdział 3..Zasady.i.tryb nadawania numeru PESEL......................... [Numer.PESEL].......................................................... [Nadanie.numeru.PESEL]........................................... [Wszczęcie postępowania o nadanie numeru.PESEL].......................................................... [Nadanie biegu wnioskowi o nadanie numeru.PESEL].......................................................... [Zmiana.numeru.PESEL]............................................ [Tryb przekazania danych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych]..................... [Powiadomienie o nadaniu lub zmianie numeru.PESEL].......................................................... [Zasada jednorazowości numeru PESEL]................... [Upoważnienie ustawowe]........................................ Rozdział 4..Obowiązek meldunkowy obywateli polskich.................. Art..15.. Art..16.. Art. 17. . Art. 18. . Art..19.. Art. 20. Art..21.. . Art. 22. Art. 23. Art. 24. . Art. 25. Art. 26. Art. 27. . Art. 28. Art. 29. Art..30.. Art. 31. Art. 32. Art. 33. Art. 34. Art..35.. Art. 36. Art..37.. Art. 38. Art..39.. [Treść i wykonywanie obowiązku meldunkowego]........................................................ [Definicja pobytu stałego i czasowego]..................... [Składniki określające adres zameldowania].............. [Termin i zasady wykonywania obowiązku meldunkowego]........................................................ [Forma wykonania obowiązku meldunkowego]........ [Wykonywanie obowiązku meldunkowego w związku z urodzeniem dziecka]............................. [Treść formularza meldunkowego]............................ [Tryb rozstrzygania o zameldowaniu]........................ [Zaświadczenia o zameldowaniu]............................. [Forma i tryb wymeldowania]................................... [Treść formularzy zgłoszenia o wymeldowaniu]........ [Decyzja.w.sprawie.wymeldowania]......................... [Obowiązek zgłoszenia wyjazdu za granicę]............. [Treść formularza zgłoszenia wyjazdu za granicę]....... [Wymeldowanie osoby zmarłej]................................ [Upoważnienie do określenia wzorów formularzy meldunkowych]...............................168  www.wolterskluwer.pl 75 77 77 84 86 89 91 95 99 100 102 105 105 120 131 133 134 143 145 147 148 151 153 154 163 166 167 Spis treści Rozdział 5..Obowiązek meldunkowy cudzoziemców....................... [Zameldowanie.cudzoziemców]................................ [Termin dopełnienia obowiązku przez.cudzoziemców]............................................... [Zwolnienia w obowiązku meldunkowym cudzoziemców]......................................................... [Wymogi.formalne.zameldowania. cudzoziemców]......................................................... [Rejestr.zameldowania.cudzoziemców]..................... Art..40.. Art. 41. . Art. 42. . Art..43.. . Art..44.. Rozdział 6..Udostępnianie danych z.rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców.............. [Prawo dostępu do danych zawartych w ewidencji ludności]................................................ Art. 45. Art..45a... [Dostęp do danych PESEL ministra właściwego Art. 46. Art. 47. Art. 48. . Art. 49. . Art..50.. Art. 51. Art. 52. Art. 53. Art. 54. Art..55.. Art..56.. Art. 57. . Art..58.. do spraw wewnętrznych].......................................... [Dostęp do danych podmiotów niebędących dysponentami danych].............................................. [Tryb udostępniania danych jednostkowych]............ [Udostępnianie danych na podstawie wniosku.uproszczonego].......................................... [Udostępnianie danych przez teletransmisję w.drodze.weryfikacji]................................................ [Właściwość organów].............................................. [Zgoda na udostępnianie danych]............................. [Upoważnienie ustawowe]........................................ [Reguły ponoszenia odpłatności za dostęp].............. [Zwolnienie od opłat]................................................ [Dochód budżetu państwa]...................................... [Delegacja.ustawowa]............................................... [Kontrola dostępu do danych w drodze weryfikacji]................................................................ [Delegacja.ustawowa]............................................... Rozdział 7..Przepisy.karne................................................................ [Kara.grzywny.dla.cudzoziemca]............................... [Odesłanie do regulacji procesowej]......................... Rozdział 8..Zmiany.w.przepisach obowiązujących........................... Art..59.. Art. 60. Art. 61. [Zmiany w ustawie o powszechnym obowiązku obrony]..................................................................... www.wolterskluwer.pl 171 171 172 174 175 178 179 179 187 189 199 201 205 209 211 216 218 220 222 223 224 227 229 229 230 231 231  Spis treści Art..62.. Art. 62a. Art. 63. Art. 64. . Art. 65. Art. 66. Art..67. Art. 68. Art. 68a. [Zmiany w kodeksie wykroczeń]................................ (uchylony)................................................................. [Zmiany w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych].................................................. [Zmiany w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego].................................................................... [Zmiany w ustawie o pomocy społecznej]................. (uchylony)................................................................. (uchylony)................................................................. [Zmiany w ustawie o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych]......................................................... [Zmiany w ustawie o funduszu sołeckim]................. Rozdział 9..Przepisy przejściowe i.końcowe...................................... Art. 69. Art. 70. . Art. 71. Art. 72. Art. 73. Art. 74. . Art. 75. . . Art. 76. . Art..77.. Art. 78. . Art. 79. Art. 80. [Umorzenie niezakończonych postępowań administracyjnych w sprawach indywidualnych]....... [Zachowanie ważności lub wygaśnięcie zameldowania]......................................................... [Numer PESEL; zbiór – rejestr PESEL]......................... [Ewidencje ludności a rejestr PESEL; zbiory meldunkowe a rejestry mieszkańców]....................... [Wygaśnięcie decyzji o zastrzeżeniu udostępnienia danych osobowych]........................... [Zniesienie obowiązku meldunkowego od.1.stycznia.2018.r.]................................................ [Likwidacja rejestrów mieszkańców oraz.rejestrów.zamieszkania.cudzoziemców. od.1.stycznia.2018.r.]................................................ [Zapowiedź niegromadzenia niektórych danych od.1.stycznia.2018.r.]................................................ [Organ prowadzący rejestry od 1 stycznia 2018 r.]..... [Utrata mocy niektórych przepisów ustawy od.1.stycznia.2018.r.]................................................ (uchylony)................................................................. [Wejście w życie ustawy]........................................... Powołane akty prawne.................................................................. 233 233 233 234 235 235 235 236 237 239 239 239 240 240 240 240 241 241 241 241 241 241 247  www.wolterskluwer.pl Wykaz skrótów Akty prawne k.c. k.p.a. k.p.c. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postę- powania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks po- stępowania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) k.w. – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 z późn. zm.) Konstytucja.RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i z późn. zm.) p.a.s.c.. – ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. poz. 1741 z późn. zm.) ustawa.z.dnia. – ustawa z 29 września 1986 r. – Prawo o aktach sta- nu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 212, 29 września 1986.r.. poz. 1264) – uchylona p.p.s.a. – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postę- powaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) www.wolterskluwer.pl  Wykaz skrótów u.c.. – ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. poz. 1650 z późn. zm.) ustawa.z.dnia. – ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 13.czerwca. 2003.r.. z późn. zm.) – uchylona o.cudzoziemcach u.d.o. – ustawa z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobi- u.d.p. u.d.p.p.w. u.e.l. u.in.d.p. u.o.d.o. stych (Dz. U. Nr 167, poz. 1131 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 lipca 2006 r. o dokumentach pasz- portowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 268 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1118 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 388 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1114) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2135 z późn. zm.) ustawa.z.dnia. – ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie pol- skim (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 15.lutego. 1962.r.. z późn. zm.) – uchylona o.obywatelstwie polskim u.o.p.. – ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 161 z późn. zm.) u.PCK u.p.e.a. – ustawa z dnia 16 listopada 1964 r. o Polskim Czer- wonym Krzyżu (Dz. U. Nr 41, poz. 276 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.) 10 www.wolterskluwer.pl u.s.g. u.ś.u.d.e. u.u.c. Wykaz skrótów – ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1515 z późn. zm.) – ustawa z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1422 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cu- dzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 680 z późn. zm.) Czasopisma i publikatory Dz..U. M.P. ONSAiWSA OSNAPiUS OSNC OSNP OTK-A PiP PS ST ZNSA – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej – Monitor Polski – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjne- go i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Admini- stracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Zbiór Urzędowy, Seria A – Państwo i Prawo – Przegląd Sądowy – Samorząd Terytorialny – Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego Organy władzy publicznej Generalny Dyrektor GDDKiA KFD NSA – Generalny Dyrektor Dróg Krajowych i Autostrad – Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad – Krajowy Fundusz Drogowy – Naczelny Sąd Administracyjny www.wolterskluwer.pl 11 Wykaz skrótów SN WSA TK Inne LEX PCK PESEL – Sąd Najwyższy – wojewódzki sąd administracyjny – Trybunał Konstytucyjny – system informacji prawnej LEX – Polski Czerwony Krzyż – Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Lud- ności 12 www.wolterskluwer.pl Wstęp Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności jest kolejną, po ustawie z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach oso- bistych, regulacją ograniczającą konstytucyjną wolność poruszania się po terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wolność wyboru miejsca zamieszkania. Określa w pierwszej kolejności sposób prowadzenia – poprzez stosowne rejestry publiczne – ewidencji osób fizycznych w celu urealnienia wiedzy państwa o liczbie tych osób oraz umożliwienia ich zlokalizowania, jeżeli przepisy prawa będą wymagały nałożenia na te osoby obowiązków przez właściwe władze. Podstawowym instrumentem administracyjnej identyfikacji osoby uczyniono numer PESEL, który za pomocą systemu PESEL umożli- wia organom władzy publicznej odnalezienie osoby oraz ustalenie jej podstawowych danych, w tym w szczególności ze sfery stanu cywilne- go i miejsca pobytu. Elementarnym obowiązkiem publicznoprawnym w zakresie ewidencji ludności pozostawiono obowiązek meldunkowy, który zachowano do dnia 31 grudnia 2017 r. Znosząc z dniem 1 stycz- nia 2018 r. obowiązek meldunkowy, postanowiono zrównać znaczenio- wo zameldowanie na pobyt stały lub czasowy z miejscem zamieszkania w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego. Nakaz gromadzenia danych osób fizycznych w rejestrach publicznych, a zwłaszcza w rejestrze PESEL, zrodził konieczność unormowania trybu www.wolterskluwer.pl 13 Wstęp udostępniania danych dotyczących tych osób. Z tych względów znaczną część regulacji poświęcono zakresowi podmiotowemu oraz kryterium udostępniania tego rodzaju danych. 14 www.wolterskluwer.pl Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 388; zm.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1337, poz. 1864 i 2281) www.wolterskluwer.pl 1 1 www.wolterskluwer.pl Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. [Zakres.przedmiotowy.regulacji] Ustawa określa: 1) zasady i sposób prowadzenia ewidencji ludności w Rzeczypospo- litej Polskiej; 2) zakres i zasady rejestracji danych gromadzonych w Powszech- nym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności, rejestrach mieszkańców i rejestrach zamieszkania cudzoziemców; 3) zasady i tryb nadawania numeru Powszechnego Elektronicznego 4) zasady wykonywania obowiązku meldunkowego przez obywateli Systemu Ewidencji Ludności; polskich i cudzoziemców; ) zasady udostępniania danych z Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności oraz rejestrów, o których mowa w pkt 2. 1. Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 388 z późn. zm.) początkowo miała wejść w życie z dniem 1 sierpnia 2011 r., termin ten jednak odroczono, wyznaczając datę 1 stycznia 2013 r. www.wolterskluwer.pl 1 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne 2. Ustawa o ewidencji ludności została wyposażona w przepisy ogólne, na które składa się pięć artykułów. Ten katalog regulacji wypełniają: za- kres przedmiotowy ustawy (art. 1), definicja legalna ewidencji ludności (art. 2), określenie formy prowadzenia ewidencji ludności (art. 3), usta- lenie właściwości rzeczowej organów w sprawach ewidencji ludności i charakteru zadań z tego zakresu (art. 4 i 5). W myśl art. 1 pkt 1 u.e.l. jednym z przedmiotów regulacji tej ustawy są zasady i sposób prowadzenia ewidencji ludności w RP. Należy wskazać, że skoro spośród zagadnień składających się na szeroko pojmowaną problematykę prowadzenia ewidencji ludności wyodrębniono „zasady prowadzenia ewidencji ludności”, to oznacza to, że normy określające założenia dotyczące prowadzenia ewidencji o dostatecznie wysokim poziomie abstrakcyjności, uniwersalne dla systemu ewidencji ludności w prawie polskim, zostały przez ustawodawcę potraktowane szczególnie. Na przykład zasady: prowadzenia ewidencji ludności w systemie telein- formatycznym (art. 3 ust. 1 u.e.l.) i posiadania numeru PESEL (art. 15 ust. 1 u.e.l.), są pewnym wyznacznikiem dla metodologii całej regulacji. Wskazać należy, iż przepis art. 3 ust. 1 u.e.l. w brzmieniu sprzed nowe- lizacji dokonanej ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. poz. 1741 z późn. zm.), ustanawiał zasadę elek- tronicznej formy ewidencji ludności, która następnie zastąpiona została zasadą prowadzenia ewidencji ludności w systemie teleinformatycznym. Powyższe zasady stanowią „myśl przewodnią”, której poddano unor- mowania szczegółowe, służebne względem tak pojmowanych zasad. Oczywiście, nie można w przypadku art. 1 pkt 1 u.e.l. mówić o zasadach w postaci, w jakiej znane są one z ustaw wyodrębniających je w osobny zbiór unormowań (zasad ogólnych), np. w rozdziale 2 działu I k.p.a. Nie jest jednak wykluczone, że wyodrębnienie – przynajmniej z nazwy – za- sad prowadzenia ewidencji ludności będzie wywierało pewien wpływ na wynik wykładni przepisów tej ustawy. Norma spełniająca warunki stawiane „zasadzie”, jako założenie programowe ustawodawcy, będzie mogła końcowo uprzywilejowywać jeden z wyników wykładni wzglę- dem innego, konkurencyjnego, jako bardziej odpowiadający ustawo- dawczej wizji wiedzy państwa o swoich obywatelach. Wprawdzie także art. 1 pkt 2–5 u.e.l. wskazuje m.in. pewne „zasady” jako zakres regulacji, 1 www.wolterskluwer.pl Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 występujący jednak obok nich określnik (np. „[...] rejestracji danych gromadzonych w PESEL”, „[...] nadawania numeru”, „[...] udostępniania danych”) ma walor na tyle konkretyzujący, zacieśniający sferę normo- wanych stosunków społecznych, że w zasadzie uchyla potencjalną ich rangę jako „zasad” wyznaczających kierunek myśli normotwórczej. Nie można tracić z pola widzenia faktu, że zasady prowadzenia ewidencji ludności (z art. 1 pkt 1 u.e.l.), w odróżnieniu od zasad działania instytu- cji szczegółowych (z art. 1 pkt 2–5 u.e.l.), nie odwołują się do instytucji objętej tytułem ustawy – „o ewidencji ludności”. 3. Przepisy ustawy normują, obok metod prowadzenia ewidencji ludności, również zasady szczegółowe, stanowiące opis techniki realizacji społecz- nej funkcji ewidencji ludności. W art. 1 pkt 2–5 u.e.l. wskazano w tym względzie na: zakres i zasady rejestracji danych gromadzonych w syste- mie PESEL, rejestrach mieszkańców i rejestrach zamieszkania cudzo- ziemców, zasady i tryb nadawania numeru PESEL, zasady wykonywania obowiązku meldunkowego oraz udostępniania danych z PESEL i reje- strów mieszkańców oraz zamieszkania cudzoziemców. 4. Już zatem treść art. 1 u.e.l. pozwala na podstawowe ustalenia co do me- tody, jaką posłużył się ustawodawca, wprowadzając instytucję ewiden- cji ludności. Instytucja ewidencji ludności polega na bardziej lub mniej stabilnym dokumentowaniu (ewidencjonowaniu) osób składających się na ludność. Ewidencjonowanie to realizowane jest za pomocą na- rzędzi technicznych, jakimi są: 1) system PESEL (instytucja nazwana systemem PESEL służy organom władzy publicznej do sprawdzania danych o obywatelach, por. postanowienie SN z dnia 26 maja 1998 r., III SW 1/98, OSNAPiUS 1998, nr 17, poz. 528), 2) rejestr mieszkańców, 3) rejestr zamieszkania cudzoziemców. Ewidencjonowanie, polegające na zamieszczeniu w ewidencji (rejestrze) danych identyfikujących każ- dego współtworzącego ludność, polega m.in. na utrwaleniu jego nume- ru PESEL, nadanego przez właściwy organ w przepisanym trybie, a tak- że na utrwalaniu zdarzeń zgłaszanych przez osoby realizujące ustawowy obowiązek meldunkowy. Zgromadzenie takich informacji (danych) po- woduje, że mogą być one udostępniane podmiotom ulokowanym poza strukturą organów pozostających w ich posiadaniu. Z tych względów www.wolterskluwer.pl 1 Art. 2 unormowano również zasady udostępniania danych zgromadzonych w systemie PESEL i w pozostałych rejestrach. Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2. [Definicja legalna ewidencji ludności] Ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie pod- stawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status admini- stracyjnoprawny osób fizycznych. 1. Przepis art. 2 u.e.l. definiuje ewidencję ludności, a więc instytucję okre- śloną w tytule komentowanej ustawy. Zgodnie z jego treścią ewidencja ludności polega na rejestracji określonych w ustawie podstawowych danych identyfikujących tożsamość oraz status administracyjnoprawny osób fizycznych. Ewidencja ludności, jako instytucja prawna, wykazu- je następujące cechy, które pozwalają na rekonstrukcję jej znaczenia. Po pierwsze, „polega na rejestracji”, a więc stanowi szereg czynności (podejmowanych rodzajów aktywności, działań), których wynikiem jest utrwalenie danych. Po drugie, zarejestrowaniu w ewidencji ludno- ści podlegają „podstawowe dane, określone w ustawie”, co oznacza, że oprócz tych podstawowych danych są również inne, spełniające to samo kryterium ustawowe, które rejestracji nie podlegają lub mogą nie pod- legać. Po trzecie, dane podstawowe utrwalone w ewidencji ludności po- winny „identyfikować tożsamość” oraz „status administracyjnoprawny” osób fizycznych. Zwrot „identyfikacja tożsamości” został chyba zamiesz- czony omyłkowo, gdyż identyfikować można osobę fizyczną, czemu służy proces poznawania jej tożsamości. Istotą statusu administracyj- noprawnego jest to, że nie wiąże się on z oznaczeniem osoby fizycznej w obrocie prawnym, do jakiego zobowiązują przepisy prawa prywatnego (w szczególności prawa cywilnego). Nie jest zatem dopuszczalne twier- dzenie, że tożsamość osoby utrwalona w ewidencji ludności przekłada się na jej status cywilnoprawny (np. w uchwale SN z dnia 17 listopada 2009 r., III CZP 89/09, OSNC 2010, nr 5, poz. 71, stwierdzono, że numer PESEL może ułatwiać identyfikację osoby w obrocie cywilnoprawnym). Przeciwnie – określanie uczestników obrotu cywilnego następuje na od- rębnych zasadach, gdyż w przeciwnym przypadku zamiast sformułowa- nia „status administracyjnoprawny” wskazano by „status prawny”. 20 www.wolterskluwer.pl Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 2. Ewidencja ludności nie została zdefiniowana za pomocą rzeczownika (synonimu); określono wyłącznie, na czym polega (aspekt dynamicz- ny) oraz jakiego rodzaju informacje są gromadzone w ramach składa- jących się na nią czynności (aspekt statyczny). Ewidencja ludności jest instytucją stanowiącą zespół działań organów administracji publicznej upoważnionych do jej prowadzenia. Jest względnie trwałym rezultatem gromadzenia danych o osobach fizycznych, w szczególności w postaci urzędowego rejestru umożliwiającego wgląd w te dane w celu realizacji norm prawa administracyjnego. 3. Ewidencja ludności może być, dzięki pewnemu uproszczeniu, pojmo- wana – bez narażania się na błąd – po prostu jako synonim zespołu pub- licznych rejestrów służących gromadzeniu i wykorzystywaniu zgroma- dzonych danych w celu realizacji praw i obowiązków osób fizycznych określonych materialnym i procesowym prawem administracyjnym. W orzecznictwie dopuszczono nakładanie na obywatela obowiązku po- sługiwania się numerem PESEL w stosunkach prawnych wynikających z prawa miejscowego (zob. wyrok NSA z dnia 15 września 2010 r., II OSK 1409/10, Nowe Zeszyty Samorządowe 2011, nr 2, poz. 4). Niektóre roz- wiązania postępowania administracyjnego nakazują posługiwanie się regulacją o ewidencji ludności (w tym numerem PESEL), warunkując dopuszczenie dowodu pochodzącego od tak oznaczonej strony (zob. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., I GSK 874/09, LEX nr 1611968). Wyrażono też pogląd, że niefigurowanie osoby w bazie PESEL może prowadzić do wydania przez sąd administracyjny zarządzenia zobo- wiązującego strony do wskazania adresu jednej ze stron (zob. postano- wienie NSA z dnia 13 lutego 2009 r., II OZ 128/09, LEX nr 535090). Numer PESEL jest oznaczeniem służącym realizacji obowiązków pub- licznoprawnych (por. postanowienie SN z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, LEX nr 523522). W szczególności zatem ewidencja ludności służy do określenia tożsamości i ulokowania przestrzennego osoby fi- zycznej. Stanowi, obok aktów stanu cywilnego, podstawowy instrument prawny określający obywatela – stronę stosunku prawnego obywatelstwa. Do wyjątków należy posługiwanie się numerem PESEL w celu realizacji obowiązku wynikającego z regulacji prawa prywatnego. Wyjątkiem ta- kim jest prawo pracy zobowiązujące pracownika do ujawnienia numeru www.wolterskluwer.pl 21 Art. 3 PESEL swojemu pracodawcy (zob. wyrok SN z dnia 5 sierpnia 2008 r., I PK 37/08, OSNP 2010, nr 1, poz. 4). Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 3. [Forma ewidencji ludności] 1. Ewidencję ludności prowadzi się w Powszechnym Elektronicznym Systemie Ewidencji Ludności, który stanowi rejestr PESEL, w reje- strach mieszkańców oraz rejestrach zamieszkania cudzoziemców, prowadzonych w systemie teleinformatycznym. 2. Rejestry zamieszkania cudzoziemców mogą być prowadzone w formie kartotecznej. 1. Podstawowa forma prowadzenia ewidencji ludności, wynikająca z art. 3 ust. 1 u.e.l., jest następstwem szerszej tendencji normodawczej, polegają- cej na informatyzacji administracji publicznej. W myśl art. 3 ust. 1 u.e.l. ewidencja ludności jest prowadzona w systemie teleinformatycznym. Przed nowelizacją dokonaną na mocy art. 122 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. – Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. poz. 1741 z późn. zm.), art. 3 ust. 1 u.e.l. ustanawiał zasadę prowadzenia ewiden- cji ludności w formie elektronicznej. Zmiana terminologii, dokonana na gruncie tejże nowelizacji, wynika z konieczności dostosowania termi- nologii w przepisach odrębnych ustaw o informatyzacji. Z kolei, pojęcie systemu teleinformatycznego zostało zdefiniowane w art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1422), jako zespół współpracujących ze sobą urządzeń informatycznych i oprogramowania, zapewniający przetwarza- nie i przechowywanie, a także wysyłanie i odbieranie danych poprzez sie- ci telekomunikacyjne za pomocą właściwego dla danego rodzaju sieci te- lekomunikacyjnego urządzenia końcowego w rozumieniu ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 243 z późn. zm.). Do tejże definicji odwołuje się również art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1114). Odstąpiono tym samym od formy pisemnej, przesądzając, że ewidencja ta wymaga posługiwania się urządzeniem elektronicznym (komputerem, systemem elektronicznym), które umożliwia gromadzenie danych za 22 www.wolterskluwer.pl Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 3 pomocą układów elektronicznych. Wprowadzenie systemu teleinforma- tycznego ewidencji ludności (poprzednio: formy elektronicznej ewiden- cji ludności) wymusiło na ustawodawcy określenie systemu elektronicz- nego, w jakim będzie dochodziło do gromadzenia oraz udostępniania danych ewidencyjnych. Jako urządzenia służące prowadzeniu ewidencji ludności wskazano trzy narzędzia: 1) Powszechny Elektroniczny System Ewidencji Ludności, określany skrótowo jako „rejestr PESEL”, 2) rejestry mieszkańców, 3) rejestry zamieszkania cudzoziemców. Wszystkie trzy odmiany urządzeń księgowych mają co do zasady postać systemów elek- tronicznych. Dopuszczono tylko jeden, warunkowy, wyłom w postaci rejestru zamieszkania cudzoziemców, który zgodnie z art. 3 ust. 2 u.e.l. może być prowadzony w formie kartotecznej. 2. Użyte w art. 3 ust. 2 u.e.l. wyrażenie: „mogą być prowadzone w formie kartotecznej”, oznacza, że do wyłącznej oceny organu ewidencyjnego po- zostawiono, czy rejestr zamieszkania cudzoziemców będzie prowadzony w systemie teleinformatycznym obsługiwanym za pomocą sprzętu kom- puterowego (bazy elektronicznej) czy też będzie miał formę kartoteki. Rejestr PESEL został nazwany bazą danych pozwalającą organowi pro- wadzącemu postępowanie na ustalenie okoliczności faktycznych mają- cych wpływ na wynik sprawy administracyjnej (zob. wyrok NSA z dnia 25 maja 2010 r., I FSK 899/09, LEX nr 594277). Nie wskazano organo- wi żadnych kryteriów, które mogłyby determinować jego decyzję co do założenia formy elektronicznej bądź kartotecznej rejestru zamieszkania cudzoziemców. Dysponuje zatem zupełną swobodą. Jak można przy- puszczać, organ będzie kierował się w tym względzie wymaganymi na- kładami pracy i środków pieniężnych przewidywanych na obsługę reje- stru zamieszkania cudzoziemców w takiej bądź innej formie. 3. Zarówno rejestr PESEL, rejestr mieszkańców, jak i rejestr zamieszkania cudzoziemców są zbiorami danych, o których mowa w art. 218 § 1 k.p.a. Mogą zatem, mimo braku zmaterializowanej postaci (braku dokumen- tu), stanowić podstawę do wydania zaświadczenia na podstawie art. 217 k.p.a. Zgodnie z art. 218 § 1 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu www.wolterskluwer.pl 23 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 4 prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, re- jestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Fakty oraz stan prawny utrwalone w rejestrze PESEL, rejestrze mieszkańców i rejestrze zamieszkania cudzoziemców są prowadzone w systemie tele- informatycznym odpowiadają zatem wymogom art. 218 k.p.a. Rejestry te służą ponadto prowadzeniu „ewidencji ludności”, a więc jednej z ewi- dencji wymienionych w art. 218 k.p.a. Art. 4. [Rządowy charakter zadań z zakresu ewidencji lud- ności] Organy gminy wykonują zadania określone w ustawie jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. 1. Zadania z zakresu ewidencji ludności tradycyjnie zostały przez ustawo- dawcę zakwalifikowane jako zadania zlecone z zakresu administracji rządowej. Sprawy uregulowane w u.e.l. są zatem pod względem for- malnym załatwiane przez organ gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta), ale są jednak sprawami z zakresu administracji rządowej. Pod względem materialnym są „sprawami państwowymi”. 2. Można przypuszczać, że brzmienie art. 4 u.e.l. jest następstwem wyraź- nego, choć znacznie już dziś ograniczonego, zastrzeżenia przez państwo na rzecz organów administracji rządowej zadań zdecentralizowanych, które pod względem materialnym wiążą się bezpośrednio ze statu- sem obywatela i stanowią refleks stosunku obywatelstwa. Wydaje się, że kwestia przestrzennego ulokowania obywatela na terytorium RP, a przynajmniej jego względnie trwałego ulokowania, ma walor wiedzy użytecznej dla organów państwa z punktu widzenia władczych relacji łączących je z obywatelem. Elementarne obowiązki obywatela, związane z obroną państwa (obowiązek służby wojskowej), finansowaniem jego zadań (obowiązek podatkowy), zapewnieniem odpowiedniego pozio- mu intelektualnego przekładającego się na potencjał produkcyjny pań- stwa (obowiązek szkolny), wszystko to są podstawowe dla państwa sfery działania obywatela (zob. motywy wyroku NSA z dnia 12 maja 2011 r., I GSK 244/10, LEX nr 1080749, w zakresie znaczenia numeru PESEL dla 24 www.wolterskluwer.pl Rozdział 1. Przepisy ogólne Art.  prawidłowego oznaczenia podatnika jako adresata aktu wkładającego ciężar finansowy). Egzekucja tak rozumianych podstawowych ciężarów państwowych zależy od sprawnego odnalezienia obywatela w przestrze- ni przez uprawniony organ i przymuszenia go – w razie potrzeby – do uczynienia zadość spoczywającym na nim ciężarom. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji numer PESEL stanowi element identyfi- kujący osobę (zob. wyrok NSA z dnia 30 lipca 2009 r., I OSK 1115/08, PS 2010, nr 4, s. 128). Rola regulacji z zakresu ewidencji ludności zo- stała dostrzeżona na tle skuteczności wymierzania danin celnych przez NSA w wyroku z dnia 22 lutego 2011 r., I GSK 79/10 (LEX nr 1070719). Z tych więc względów przesądzono, że ostateczne rozstrzygnięcie spraw ewidencji ludności, jako urządzenia pozwalającego na efektywne poszu- kiwanie obywatela, będzie się znajdować w katalogu spraw, w których państwo chce mieć decydujące znaczenie, a decentralizacja usprawnia- jąca działanie w tej sferze stosunków społecznych może mieć co najwy- żej walor formalny. 3. Sprawy ewidencji ludności nie są jedynymi kwestiami, które ustawo- dawca uznał za podstawowe dla statusu obywatela w państwie (statu- su administracyjnoprawnego). Mimo załatwiania niektórych innych spraw przez organy samorządu terytorialnego (co do zasady organy gminy, a wyjątkowo – powiatu) przewidziano właściwość wojewody jako organu odwoławczego (wyższego stopnia), wyłączając właści- wość samorządowego kolegium odwoławczego, która jest formalnym następstwem samorządowego charakteru sprawy. Los spraw z zakresu ewidencji ludności, pod względem ich „rządowego” charakteru, dzielą sprawy: dowodów osobistych, stanu cywilnego, imion i nazwisk oraz bezrobocia. Art. 5. [Organ wyższego stopnia] 1. Wojewoda jest organem wyższego stopnia w stosunku do organów gmin wydających rozstrzygnięcia administracyjne na podstawie ustawy. 2. Wojewoda sprawuje nadzór nad działalnością organów gmin w za- kresie realizacji obowiązków określonych w ustawie. www.wolterskluwer.pl 2
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o ewidencji ludności. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: