Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00299 005582 14856361 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 1153
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-560-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-90%), audiobook).
W publikacji Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz Autorzy omawiają nie tylko przepisy ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, lecz także poświęcają wiele uwagi aktom wykonawczym wydanym na jej podstawie. Wyjaśniają wiele problemów natury teoretycznej i praktycznej powstających w procesie stosowania skomplikowanych i obszernych uregulowań ustawy mającej interdyscyplinarny charakter, a wymagającej dobrej znajomości różnych dziedzin prawa, zarówno administracyjnego, jak i cywilnego. Wyczerpująco omawiają m.in. przepisy dotyczące wykonywania, ograniczania i pozbawiania praw do nieruchomości, działalności zawodowej w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami oraz uregulowania dotyczące powszechnej taksacji nieruchomości.
Oryginalność tego wydawnictwa przejawia się w tym, że omówiono wiele zagadnień podstawowych, nieporuszonych dotychczas w jednej publikacji.
Autorzy powołują bogatą literaturę fachową oraz orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Sądu Najwyższego, sądów apelacyjnych oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Książka jest adresowana do sędziów, notariuszy, adwokatów, radców prawnych oraz aplikantów zdobywających wiedzę w zakresie tych zawodów, pracowników nauki, pracowników organów administracji rządowej i samorządowej, geodetów, rzeczoznawców majątkowych, pośredników w obrocie nieruchomościami, zarządców nieruchomości i innych osób zainteresowanych tą problematyką.
Stan prawny na 1 sierpnia 2012 roku.
Gerard Bieniek – był sędzią Sądu Najwyższego, autorem znanych publikacji z zakresu prawa cywilnego.
Mirosław Gdesz – jest doktorem nauk prawnych, sędzią sądu administracyjnego, specjalizuje się w publicznym prawie nieruchomości.
Stanisława Kalus – jest profesorem zwyczajnym na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach na Wydziale Prawa i Administracji oraz sędzią Sądu Apelacyjnego w Katowicach w stanie spoczynku, wieloletnią ekspertką sejmową, specjalistką od prawa nieruchomościowego, spadkowego i rodzinnego.
Grzegorz Matusik – jest doktorem nauk prawnych, adiunktem w Katedrze Postępowania Cywilnego na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, radcą prawnym, specjalistą w zakresie służebności przesyłowych i w prawie nieruchomościowym.
Eugeniusz Mzyk – jest sędzią Naczelnego Sądu Administracyjnego w stanie spoczynku.

 

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ustawa o gospodarce nieruchomościami Komentarz Gerard Bieniek • Mirosław Gdesz • Stanisława Kalus Grzegorz Matusik • Eugeniusz Mzyk pod redakcją Stanisławy Kalus Wydanie 1 Stan prawny na 1 sierpnia 2012 roku Warszawa 2012 Gerard Bieniek, aktualizacja Mirosław Gdesz: art. 20–26, 37–81, 214, 216, 217, 229a Gerard Bieniek, aktualizacja Grzegorz Matusik: art. 10–19, 27–36, 199–213, Poszczególne części opracowali: 218–228, 240–242 Mirosław Gdesz: art. 82–91, 215, 216a, 229 Stanisława Kalus: art. 149–198, 230–233 Grzegorz Matusik: art. 1–9a, art. 109–111, 124–126 Eugeniusz Mzyk: art. 92–108, 112–123, 128–148b Tytuły do artykułów opracowała: Katarzyna Paterak Redaktor prowadząca: Małgorzata Stańczak Opracowanie redakcyjne: Katarzyna Bojarska, Małgorzata Stańczak, Joanna Tchorek, Magdalena Urbańska Opracowanie techniczne: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-560-9 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 I. USTAWA z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . DZIAŁ I. Przepisy ogólne (art. 1–9a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 17 DZIAŁ II. Gospodarowanie nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostki samorządu terytorialnego . . . . . 87 Rozdział 1. Zasady ogólne (art. 10–19) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 Rozdział 2. Zasoby nieruchomości (art. 20–26) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 Rozdział 3. Sprzedaż i oddawanie w użytkowanie wieczyste (art. 27–36). . . . . . . 240 Rozdział 4. Przetargi na zbycie nieruchomości (art. 37–42) . . . . . . . . . . . . . . . 331 Rozdział 5. Oddawanie w trwały zarząd (art. 43–50). . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Rozdział 6. Przekazywanie nieruchomości na cele szczególne (art. 51–61) . . . . . . 397 Rozdział 7. Ustalanie sposobu i terminów zagospodarowania nieruchomości gruntowych (art. 62–66). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 8. Ceny, opłaty i rozliczenia za nieruchomości (art. 67–91). . . . . . . . . . 430 439 DZIAŁ III. Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548 Rozdział 1. Podziały nieruchomości (art. 92–100). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 548 Rozdział 2. Scalanie i podział nieruchomości (art. 101–108) . . . . . . . . . . . . . . 593 611 Rozdział 3. Prawo pierwokupu nieruchomości (art. 109–111) . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 4. Wywłaszczanie nieruchomości (art. 112–127) . . . . . . . . . . . . . . . . 663 Rozdział 5. Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości (art. 128–135) . . . . 782 Rozdział 6. Zwrot wywłaszczonych nieruchomości (art. 136–142) . . . . . . . . . . . 799 Rozdział 7. Udział w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej (art. 143–148b) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 817 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 832 DZIAŁ IV. Wycena nieruchomości Rozdział 1. Określanie wartości nieruchomości (art. 149–159) . . . . . . . . . . . . . 832 Rozdział 2. Powszechna taksacja nieruchomości (art. 160–173) . . . . . . . . . . . . 868 Rozdział 3. Badanie rynku nieruchomości (art. 173a–173c) . . . . . . . . . . . . . . . 879 5 DZIAŁ V. Działalność zawodowa w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 882 . . . . . . . . . . . . . . . . 882 Rozdział 1. Rzeczoznawstwo majątkowe (art. 174–178) 908 Rozdział 2. Pośrednictwo w obrocie nieruchomościami (art. 179–183a). . . . . . . . Rozdział 3. Zarządzanie nieruchomościami (art. 184–190) . . . . . . . . . . . . . . . 926 Rozdział 4. Nadawanie uprawnień i licencji zawodowych rzeczoznawcom majątkowym, pośrednikom w obrocie nieruchomościami i zarządcom nieruchomości oraz orzekanie w sprawach odpowiedzialności zawodowej (art. 191–197). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . DZIAŁ VI. Przepisy karne (art. 198) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 941 966 DZIAŁ VII. Przepisy przejściowe, zmiany w przepisach obowiązujących i przepisy końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 969 Rozdział 1. Przepisy przejściowe (art. 199–233) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 969 Rozdział 2. Zmiany w przepisach obowiązujących (art. 234–239) . . . . . . . . . . . 1073 Rozdział 3. Przepisy końcowe (art. 240–242) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1073 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1075 II. Rozporządzenia wykonawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1081 1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 2004 r. w sprawie sposobu i trybu przeprowadzania przetargów oraz rokowań na zbycie nieruchomości (Dz.U. Nr 207, poz. 2108 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1081 2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie określenia rodzajów nieruchomości uznawanych za niezbędne na cele obronności i bezpieczeństwa państwa (Dz.U. Nr 207, poz. 2107) . . . . . . . . . . . . . . . . 1089 3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz.U. Nr 268, poz. 2663) . . . 1091 4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 maja 2005 r. w sprawie scalania i podziału nieruchomości (Dz.U. Nr 86, poz. 736) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1094 5. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1097 6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2005 r. w sprawie powszechnej taksacji nieruchomości (Dz.U. Nr 131, poz. 1092) . . . . . . . . . . 7. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 października 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rzeczoznawcy majątkowego (Dz.U. Nr 205, poz. 1357) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 października 2010 r. w sprawie 1111 1116 obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pośrednika w obrocie nieruchomościami (Dz.U. Nr 205, poz. 1358) . . . . . . . . . . . . . . 1118 9. Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 12 października 2010 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zarządcy nieruchomości (Dz.U. Nr 205, poz. 1359) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1120 10. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 22 czerwca 2010 r. w sprawie opłaty za postępowanie kwalifikacyjne oraz wysokości wynagrodzenia członków Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej (Dz.U. Nr 113, poz. 752) . . . . . 1122 6 Spis treści 11. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 15 lutego 2008 r. w sprawie nadawania uprawnień i licencji zawodowych w dziedzinie gospodarowania nieruchomościami (Dz.U. Nr 31, poz. 189 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1126 12. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1141 Skorowidz przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1147 Spis treści Wykaz skrótów Apel. W-wa Biul. SN decyzja o ustaleniu lokalizacji Dz.P.P.P. Dz.U. Dz.Urz. MI EOG j.s.t. k.c. k.k. k.k.w. – „Apelacja Warszawa” – Biuletyn Sądu Najwyższego – decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego – „Dziennik Praw Państwa Polskiego” – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Ministra Infrastruktury – Europejski Obszar Gospodarczy – jednostka samorządu terytorialnego – ustawa z  23  kwietnia 1964  r. –  Kodeks cywilny (Dz.U. Nr  16, poz.  93 ze zm.) – ustawa z z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, k.p.a. k.p.c. k.p.w. k.r.o. k.s.h. Legalis Lex LexPolonica MoP M.P. NP NPN NSA ONSA ONSAiWSA OSA OSN poz. 483 ze zm.) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 24 sierpnia 2001 r. – Kodeks postępowania w sprawach o wy- kroczenia (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 133, poz. 848 ze zm.) – ustawa z  25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788) – ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) – system informacji prawnej C.H. Beck – system informacji prawnej Wolters Kluwer – system informacji prawnej LexisNexis – „Monitor Prawniczy” – „ Monitor Polski” – „Nowe Prawo” – „Nowy Przegląd Notarialny” – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Są- dów Administracyjnych – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego (od 1962 r.) 9 Wykaz skrótów OSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubez- OSNC OSNC-ZD OSNCP OSPiKA OTK OwSK OSP PFSRM PiP PPP PUG pr.bud. pieczeń Społecznych (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna (od 1995 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – zeszyt dodatkowy – Orzecznictwo Sądu Najwyższego.  Izba Cywilna, Pracy i  Ubezpieczeń Społecznych (od 1964 r. do 1994 r.) – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo w Sprawach Karnych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Polska Federacja Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa Publicznego” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) pr.energ. – ustawa z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 ze zm.) pr. geol. i gór. – ustawa z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. Nr 163, poz. 981) – ustawa z  18  lipca 2001  r. –  Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z  2012  r., poz. 145) – „Prokuratura i Prawo” – „Przegląd Sądowy” – przepisy wprowadzające Kodeks cywilny – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – rozporządzenie Rady Ministrów z 29 czerwca 2005 r. w sprawie pow- szechnej taksacji nieruchomości (Dz.U. Nr 131, poz. 1092) – rozporządzenie Rady Ministrów z 21 września 2004 r. w sprawie wyce- ny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.) – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – „Transformacje Prawa Prywatnego” – ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości  (tekst jedn. Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) – nie- obowiązująca – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) – ustawa z 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.) – Urząd Komunikacji Elektronicznej – ustawa z  11  kwietnia 2003  r. o  kształtowaniu ustroju rolnego (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 803) – ustawa z  6  lipca 1982  r. o  księgach wieczystych i  hipotece (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 124, poz. 1361 ze zm.) – ustawa z  19  grudnia 2008  r. o  partnerstwie publiczno-prywatnym (Dz.U. z 2009 r. Nr 19, poz. 100 ze zm.) – ustawa z  27  marca 2003  r. o  planowaniu i  zagospodarowaniu prze- strzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647) pr.wod. Prok. i Pr. PS p.w.k.c. RPEiS r.s.t.n. r.s.w.n. SA SN TK TPP u.g.g. u.g.n. u.g.n.r. UKE u.k.u.r. u.k.w.h. u.p.p.p. u.p.z.p. 10 Wykaz skrótów u.s.g. u.s.m. u.s.p. – ustawa z  8  marca 1990  r. o  samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) – ustawa z  15  grudnia 2000  r. o  spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) – ustawa z  5  czerwca 1998  r. o  samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1592 ze zm.) ustawa n.n.c. – ustawa z  24  marca 1920  r. o  nabywaniu nieruchomości przez cudzo- ustawa wprowadzająca – ustawa z 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy re- ziemców (tekst jedn. Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 ze zm.) ustawa z 1958 r. u.z.z.w. u.s.w. u.s.w.g. WSA zm.u.g.g. ZNSA formujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) – ustawa z 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nierucho- mości (tekst jedn. Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64) – nieobowiązująca – ustawa z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbioro- wym odprowadzaniu ścieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 ze zm.) – ustawa z  5  czerwca 1998  r. o  samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1590 ze zm.) – ustawa z  26  marca 1982  r. o  scalaniu i  wymianie gruntów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749 ze zm.) – Wojewódzki Sąd Administracyjny – ustawa z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” Uwaga: Artykuły bez bliższego oznaczenia są artykułami komentowanej ustawy o gospodarce nieru- chomościami. 11 Słowo wstępne Wprowadzenie w Polsce zasad gospodarki rynkowej wiązało się z koniecznością doko- nania szczególnych zmian w zakresie prawa nieruchomościowego. Przełamanie pod- stawowych w  systemie gospodarki nakazowo-rozdzielczej zasad, takich jak zasada jednolitego funduszu własności państwowej czy zasada uprzywilejowania własności społecznej, spowodowało procesy uwłaszczania osób prawnych państwowych i samo- rządowych, komunalizacji mienia państwowego, tworzenia zasobów nieruchomości państwowych i  samorządowych oraz wprowadzania cywilistycznych instrumentów prawnych do gospodarowania tymi zasobami. Przepisy ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o  gospodarce gruntami i  wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z  1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) okazały się niewystarczające dla regulacji prawa nieruchomo- ściowego na obecnym etapie zmian gospodarczych, regulowały one bowiem jedynie problematykę ogólną zasad gospodarowania nieruchomościami podmiotów publicz- nych oraz wywłaszczania nieruchomości. Uznano więc za konieczne uregulowanie na nowo problematyki celów publicznych dopuszczających wywłaszczenie, reguł doty- czących wykonywania czynności w zakresie gospodarowania zasobami skarbowymi i samorządowymi, wykonywania, ograniczania i pozbawiania praw do nieruchomości, nowego unormowania rodzajów wartości nieruchomości, podejść, metod i  technik w  zakresie wyceny nieruchomości, wreszcie zawodów działających na rynku nieru- chomości, występujących we wszystkich krajach prowadzących gospodarkę rynkową nieruchomościami. Wymogi te spełnia ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.). Była ona dotąd nowelizowana ponad 60  razy. Potrzeba częstego zmieniania jej przepisów wynikała z  różnych przyczyn: a to z kolejnych orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego (7 razy), a to ze zmiany innych aktów prawnych, ale mających zasadnicze znaczenie dla komentowanej ustawy, ta- kich jak na przykład ustawa z 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określają- cych kompetencje organów administracji publicznej w  związku z  reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668 ze zm.). Nowelizacje te miały różny charakter – od wprowadzania zmian w jednym przepisie lub kilku przepisach, i to o charakterze incy- dentalnym, do zmian poważnych, obejmujących większą liczbę przepisów i mających poważne znaczenie. Największe zmiany do tej ustawy wprowadzono na przełomie lat 13 Słowo wstępne 2003 i 2004, co znalazło swój wyraz w konieczności opublikowania tekstu jednolitego ustawy w  Dz.U. z  2004 r. Nr 261, poz. 2603. Dalsze zmiany wprowadzone w  latach 2006–2012 dotyczyły przede wszystkim poszczególnych przepisów i  nie wpływały w sposób zasadniczy na materię regulacji tej ustawy. Zakres regulacji tej ustawy jest niezmiernie szeroki i dotyczy wielu dziedzin gospoda- rowania nieruchomościami, należących nie tylko do podmiotów publicznych. Ustawa ta nie narusza, co prawda, wielu wcześniej wydanych innych ustaw, wymienionych niewyczerpująco w  art. 2, a  regulujących także gospodarowanie nieruchomościami tych podmiotów, jednakże uregulowano w  niej także problematykę, która wykracza poza ten przedmiot, a  dotyczy gospodarowania wszystkimi nieruchomościami bez względu na ich rodzaj i  podmiot będący ich właścicielem. Chodzi tu w  szczególności o problematykę określania wartości nieruchomości i osoby ją określające, a także o in- nych profesjonalistów działających zawodowo na rynku nieruchomości. Niezwykle złożona materia, którą regulują przepisy ustawy, pociąga za sobą koniecz- ność zaangażowania w komentowanie jej przepisów specjalistów z różnych dziedzin prawa, zarówno z  zakresu prawa publicznego (administracyjnego), jak i  z  zakresu prawa prywatnego (cywilnego i gospodarczego). Od początku zatem do prac nad ko- mentarzem do tej ustawy powołano zespół specjalistów, działający pod przewodnic- twem Gerarda Bieńka, a obejmujący Stanisławę Kalus, Zenona Marmaja i Eugeniusza Mzyka. Jako zasadę przyjęto, że poszczególni Autorzy tego Komentarza mają swobodę w wyrażaniu ich poglądów na komentowane zagadnienia, i powstała z ich udziałów autorskich praca nie wyraża poglądów całego zespołu, lecz ich własne poglądy, je- dynie poddane drobnej koordynacji, aby osiąg nąć pewną jednolitość opracowania. Byli to Autorzy dysponujący zarówno szeroką wiedzą praktyczną z zakresu stosowania komentowanej ustawy, jak i  doświadczeni przedstawiciele nauki reprezentujący wiedzę teoretyczną na temat poruszanych zagadnień. Dotychczas ukazały się cztery wydania tego Komentarza, z  których ostatnie zostało opublikowane w  2011 r. Od czasu pierwszego wydania tego Komentarza zmarł naj- pierw Sędzia Zenon Marmaj, a następnie Sędzia Gerard Bieniek, którego odejście jest ogromną stratą także w zakresie dziedziny, jaką reguluje niniejsza ustawa. W związku z tym redakcja Komentarza została przejęta przez Prof. Stanisławę Kalus, zaś do pozo- stałego zespołu autorskiego dołączyli Sędzia Mirosław Gdesz oraz dr Grzegorz Ma- tusik. Ponieważ zmiany dokonane przez nowych Autorów i aktualizacja tekstów spo- rządzonych przez poprzedników są dosyć istotne, niniejszy Komentarz ukazuje się jako wydanie pierwsze. Obecne wydanie Komentarza pod redakcją Stanisławy Kalus zawiera, uzupełnione i zmienione ze względu na ostatnie nowelizacje do ustawy oraz najnowsze stanowiska judykatury i  doktryny, części opracowane przez G. Bieńka, S. Kalus i  E.  Mzyka oraz zupełnie nowe rozważania pozostałych Autorów. W  obecnym Komentarzu zamieszczono przede wszystkim zupełnie nową część wstępną, która jest szeroką prezentacją niezbędnych teoretycznych rozważań odno- 14 Słowo wstępne szących się do podstawowych zagadnień tzw. części ogólnej ustawy. Jest ona nie- zmiernie przydatna nie tylko dla praktyków stosujących tę ustawę, przede wszystkim sędziów cywilistów i  administratywistów, lecz także dla pracowników nauki podej- mujących szereg zagadnień mających podstawowe znaczenie dla gospodarowania nie- ruchomościami oraz dla innych specjalistów z dziedziny tzw. prawa nieruchomościo- wego. Opracowanie tych zagadnień jest tym bardziej zasadne, że regulacje zawarte w  ustawie o  gospodarce nieruchomościami wychodzą poza ramy gospodarowania nieruchomościami przez podmioty publiczne, z czego nie wszyscy zdają sobie w pełni sprawę. Na nowo opracowano w szczególności: komentarz do przepisów działu I ustawy (Prze- pisy ogólne), przepisów art. 82–91 (dotyczących opłat za trwały zarząd), rozdziału 3 w dziale III (Prawo pierwokupu), przepisów art. 124–127 regulujących problematykę szczególnych postaci wywłaszczenia, tj. objęcia i  zajęcia nieruchomości, a  także art. 215 i 229. Autorzy, którzy dołączyli do zespołu, dokonali aktualizacji części Komentarza opra- cowanej przez G. Bieńka. W większości przypadków rozważania Sędziego G. Bieńka pozostały w pełni aktualne, stąd nie ingerowano w ich treść. W związku z aktuali- zacją, w dolnej paginie wskazano jako autora Sędziego G. Bieńka oraz osobę, która aktualizowała przygotowany przez niego do poprzedniego wydania tekst. W  razie konieczności poruszenia nowych problemów przez dokonującego aktualizacji lub znacznego rozszerzenia dotychczas sygnalizowanych kwestii, tam gdzie to było moż- liwe, wyodrębniono te rozważania w  osobną uwagę oznaczoną gwiazdką (np. 3*.). W  niektórych sytuacjach, w  związku z  poważnymi zmianami normatywnymi (np. wejściem w życie w dniu 20 lutego 2011 r. zmian do ustawy o księgach wieczystych i hipotece, czy w dniu 9 października 2011 r. – do ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w  prawo własności nieruchomości) albo zmianą linii orzeczniczej, konieczne okazało się dostosowanie do zmienionych warunków po- przednio prezentowanego stanowiska (wykreślenie części uwag lub zastąpienie ich nowymi itp.). Bogate doświadczenia Autorów stanowią ogromną pomoc dla praktyki: sędziów, nota- riuszy, radców prawnych i  adwokatów, a  także dla pracowników organów admini- stracji rządowej i samorządowej stosujących tę ustawę. Zgłaszają oni nieustannie pro- blemy, jakie napotykają w  swej pracy, których rozstrzygnięcie jest dla ich praktyki gospodarowania mieniem publicznym niezmiernie istotne. Jest to także opracowanie potrzebne studentom i pracownikom naukowym uczelni prowadzących studia objęte regulowaną w  komentowanej ustawie problematyką o  charakterze interdyscypli- narnym. Niewątpliwie Komentarz ten powinien inspirować ich do podejmowania dal- szych inicjatyw naukowych pozwalających na osiągnięcie zasadniczego celu ustawy, jakim jest doprowadzenie nie tylko do optymalizacji zasad prowadzenia gospodarki nieruchomościami podmiotów publicznych, lecz także prawidłowego zharmonizo- wania w zakresie gospodarki nieruchomościami sfery publicznej i prywatnej, właści- wego dla gospodarki rynkowej. 15 Słowo wstępne W chwili oddania niniejszego Komentarza do druku (1 sierpnia 2012 r.) w toku pro- cesu legislacyjnego są cztery projekty ustaw ingerujących w treść ustawy o gospodarce nieruchomościami. Po pierwsze, to ustawa z 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o działach administracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 375), która w chwili od- dania książki do druku jest w podpisie u Prezydenta RP. W ustawie tej przewiduje się zastąpienie we wszystkich przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami okreś- lenia organu właściwego w postaci ministra właściwego do spraw budownictwa, gospo- darki przestrzennej i mieszkaniowej określeniem „minister właściwy do spraw budow- nictwa, lokalnego planowania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa”, ale nie powoduje to istotnych, merytorycznych zmian w komentowanej ustawie. Po drugie, to kolejna ustawa z 13 lipca 2012 r. o zmianie ustawy o działach admini- stracji rządowej oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 215), która również została przekazana do podpisu Prezydentowi RP. W art. 14 zawiera ona następujące uregulowanie: „W ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z  2010 r. Nr 102, poz. 651, z  późn. zm.) w  art. 46 w  ust. 4 pkt 2 otrzymuje brzmienie: 2) resortu spraw wewnętrznych – wymaga zgody wojewody, wydanej w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych;”. Ta zmiana nie ma również istotnego znaczenia dla ustawy o gospodarce nieruchomościami i jest zwią- zana z reorganizacją działów administracji rządowej. Po trzecie, do Sejmu wpłynął senacki projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (druk sejmowy nr 496). Zmiana ma dotyczyć art. 216 u.g.n. i sta- nowi wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z  19 maja 2011 r., SK 9/08, stwierdzającego częściową niezgodność art. 216 u.g.n. z Konstytucją RP. Po czwarte, do Sejmu wpłynął poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (druk sejmowy nr 561), który dotyczy zmiany art. 91 stanowiące- go ustawową delegację do wydania przez Radę Ministrów rozporządzenia okreś lają- cego nieruchomości przeznaczone na cele obronności i bezpieczeństwa. Projektowany art. 91 ma zawierać bardziej szczegółowe wytyczne co do treści rozporządzenia. Na- stępstwem zmiany art. 91 będzie wydanie nowego rozporządzenia, które być może wy- eliminuje wątpliwości interpretacyjne pojawiające się przy kwalifikowaniu nierucho- mości stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego na cele obronności i bezpieczeństwa państwa. Ponieważ Komentarz niniejszy jest przeznaczony w  dużej mierze dla praktyki, jego Autorzy proszą użytkowników o sygnalizowanie problemów czy wątpliwości, z jakimi zetkną się ci użytkownicy w praktyce stosowania tej ustawy. Będą one wykorzystane w przyszłych wydaniach Komentarza do ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanisława Kalus 16 I USTAWA z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651; zm.: Dz.U. z 2010 r. Nr 106, poz. 675, Nr 143, poz. 963, Nr 155, poz. 1043, Nr 197, poz. 1307, Nr 200, poz. 1323; z 2011 r. Nr 64, poz. 341, Nr 106, poz. 622, Nr  115, poz.  673, Nr  129, poz.  732, Nr  130, poz.  762, Nr  135, poz.  789, Nr  163, poz.  981, Nr  187, poz. 1110, Nr 224, poz. 1337) DZIAŁ I  Przepisy ogólne Art. 1. ZAKRES PRZEDMIOTOWY; WYŁĄCZENIA PODMIOTOWE Art. 1. 1. Ustawa określa zasady: 1) gospodarowania nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego; 2) podziału nieruchomości; 3) scalania i podziału nieruchomości; 4) pierwokupu nieruchomości; 5) wywłaszczania nieruchomości i zwrotu wywłaszczonych nieruchomości; 6) udziału w kosztach budowy urządzeń infrastruktury technicznej; 7) wyceny nieruchomości; 8) działalności zawodowej, której przedmiotem jest gospodarowanie nie- ruchomościami. 2. Przepisów ustawy nie stosuje się do nieruchomości służących wykonywa- niu zadań placówek zagranicznych Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów o służbie zagranicznej. G. Matusik 17 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne Art. 2. STOSUNEK DO INNYCH USTAW Art. 2. Ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności: 1) ustawy z  dnia 24  marca 1920  r. o  nabywaniu nieruchomości przez cu- dzoziemców (Dz.U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758, z późn. zm.); 2) ustawy z  dnia 26  marca 1982  r. o  scalaniu i  wymianie gruntów (Dz.U. z 2003 r. Nr 178, poz. 1749, z późn. zm.); 3) ustawy z  dnia 28  września 1991  r. o  lasach (Dz.U. z  2005  r. Nr  45, poz. 435, z późn. zm.); 4) ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomo- ściami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z  2007  r. Nr  231, poz.  1700, z późn. zm.); 5) ustawy z  dnia 27  października 1994  r. o  autostradach płatnych oraz o  Krajowym Funduszu Drogowym (Dz.U. z  2004  r. Nr  256, poz.  2571, z późn. zm.); 6) ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rze- czypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398, z późn. zm.); 7) ustawy z dnia 30 maja 1996 r. o gospodarowaniu niektórymi składnika- mi mienia Skarbu Państwa oraz o  Agencji Mienia Wojskowego (Dz.U. z 2004 r. Nr 163, poz. 1711, z późn. zm.); 8) ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn. zm.); 9) ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz.U. z 2006 r. Nr 100, poz. 696, z późn. zm.); 10) ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.); 11) ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowa- nia i  realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2008 r. Nr 193, poz. 1194 i Nr 199, poz. 1227 oraz z 2009 r. Nr 72, poz. 620); 12) ustawy z dnia 12 lutego 2009 r. o szczególnych zasadach przygotowania i  realizacji inwestycji w  zakresie lotnisk użytku publicznego (Dz.U. Nr 42, poz. 340 i Nr 161, poz. 1281); 13) ustawy z dnia 8 lipca 2010 r. o szczególnych zasadach przygotowania do realizacji inwestycji w  zakresie budowli przeciwpowodziowych (Dz.U. Nr 143, poz. 963). ZAKRES PRZEDMIOTOWY USTAWY – ASPEKT POZYTYWNY 1. Zakres przedmiotowy ustawy o  gospodarce nieruchomościami określony został w aspekcie pozytywnym (art. 1 ust. 1) oraz w aspekcie negatywnym (art. 1 ust. 2 i  art.  2). Przepisy te jednak nie wyczerpują zagadnienia. W  ramach poszczegól- 18 G. Matusik Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 nych działów i rozdziałów ustawodawca dookreśla zakres zastosowania poszcze- gólnych przepisów komentowanej ustawy, czasem istotnie go zawężając lub roz- szerzając (zob. zwłaszcza art. 10 ust. 1, art. 92 ust. 1, art. 101 ust. 2–3, art. 112 ust. 1, art. 143 ust. 1, art. 149, 160, 190). Dopiero łączne odczytywanie regulacji art. 1, 2 i odpowiednich regulacji zamieszczonych w merytorycznej części ustawy pozwala na ustalenie zakresu jej zastosowania. 2. Dla wyjaśnienia pojęcia „gospodarka nieruchomościami” możliwe jest zastoso- wanie kryterium formalnego i  stwierdzenie, że wszystkie kwestie uregulowane w  komentowanej ustawie stanowią gospodarkę nieruchomościami. Analizując tytuł ustawy („o gospodarce nieruchomościami”) oraz wyliczenie zawarte w art. 1 ust. 1, należałoby uznać, że wymienione w tym przepisie czynności (ale też nie- wymienione, a  uregulowane w  treści komentowanej ustawy) stanowią właśnie gospodarkę nieruchomościami, wycinkiem zaś tej gospodarki jest „gospodaro- wanie” nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samorządu terytorialnego (art.  1 ust.  1 pkt  1). Por. E.  Gniewek, Obrót nieruchomościami skarbowymi i samorządowymi, Kraków 1999, s. 27–28. Możliwe jest też poszukiwanie kryteriów materialnych, co jednak rodzi ryzyko rozbież- ności i  współistnienia wielu definicji. Generalnie przyjmuje się (tak G.  Bieniek, w: G. Bieniek, S. Rudnicki, Nieruchomości. Problematyka prawna, Warszawa 2011, s.  82), że gospodarka nieruchomościami to ogół czynności faktycznych i  praw- nych, które składają się na zarządzanie, dysponowanie i zajmowanie się nierucho- mościami. Szerzej, gospodarowanie nieruchomościami określa się jako proces zbliżony do ekonomicznego ujęcia zarządzania, który zakłada wyznaczanie okreś- lonych celów i osiągania ich za pomocą odpowiednich środków (tak M. Habdas, Publiczna własność nieruchomości, Warszawa 2012, s. 365). Najszerzej z kolei go- spodarkę tę określa się jako całość procesów wymiany dóbr i usług (tak E. Boń- czak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami, Warszawa 2011, s. 23). Na potrzeby praktyki zasadne jest posługiwanie się kryterium formalnym, mimo jego niedoskonałości. 3. Co do aspektu pozytywnego zakresu przedmiotowego ustawy (art.  1 ust.  1) – z pewnością nie zawarto tam wyliczenia wyczerpującego, pozostawiając poza nim np. problematykę uwłaszczeń (por. J.  Szachułowicz, w:  Gospodarka nieruchomo­ ściami. Komentarz, red. J. Szachułowicz, Warszawa 2003, s. 12). Jest to wyliczenie dość przypadkowe i  niezbyt konsekwentnie nawiązujące do systematyki ustawy (raz odnosi się do działów, innym razem do jej rozdziałów). Wyliczenie jest niejed- norodne, tak jak niejednorodna jest sama ustawa. Wbrew obiegowym opiniom ustawa dotyczy wszelkich nieruchomości bez względu na podmiot właścicielski, przeznaczenie czy zabudowanie, chyba że sama wyraźnie stanowi inaczej, zwłaszcza w przepisach rozpoczynających dany dział lub rozdział (por. E. Gniewek, Obrót…, s. 25–26; J. Nadler, Zakres przedmiotowy u.g.n., „Rejent” 1999, nr 2, s. 167). G. Matusik 19 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne 4. W art. 1 pkt 1 wskazano, że ustawa reguluje zasady „gospodarowania nierucho- mościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa oraz własność jednostek samo- rządu terytorialnego”. Istotę „gospodarowania” na potrzeby komentowanej ustawy wyjaśnia struktura i treść działu II, który dotyczy przede wszystkim obrotu nieru- chomościami stanowiącymi własność podmiotów publicznych (Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego). Obrót nieruchomościami niestanowiącymi własności tych podmiotów nie został uregulowany w ustawie o gospodarce nieru- chomościami, z  wyjątkiem prawa pierwokupu (zob. E.  Gniewek, Obrót…, s.  28 –29). Pojęcie „obrót” jest pojemne i generalnie dotyczy nabywania praw do nieru- chomości w drodze czynności prawnych i rozporządzania nimi. 5. W art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawodawca wskazuje, że ustawa o gospodarce nieruchomo- ściami reguluje zagadnienie podziału nieruchomości. Zagadnieniu temu poświę- cony jest rozdział 1 działu III. Podział nieruchomości może stanowić podział prawny lub geodezyjny, choć komentowana ustawa nie wprowadza wprost ta- kiego rozróżnienia terminologicznego. Podział prawny związany będzie ze zby- ciem części nieruchomości, podział geodezyjny zaś z wydzieleniem nowej działki gruntu (zob. szerzej uwagi do art. 93 oraz M. Wolanin, Podziały i scalenia nieru­ chomości, Warszawa 2011). 6. Ustawa objęła również zakresem regulacji problematykę scalenia i  ponownego podziału nieruchomości (rozdział 2 działu III). Ustawodawca w dwóch przepisach (art.  2 pkt  2 oraz art.  101 ust.  3), niejako na wszelki wypadek, wyłączył stoso- wanie ustawy o  gospodarce nieruchomościami w  przypadku objęcia nierucho- mości postępowaniem scaleniowym na podstawie ustawy z  26  marca 1982  r. o scalaniu i wymianie gruntów, co oznacza dualizm prawny w tym zakresie. 7. Ustawa reguluje również przypadki, w których przysługuje gminie prawo pierwo- kupu i zasady wykonywania tego prawa (art. 1 ust. 1 pkt 4). Regulacja komento- wanej ustawy nie jest jednak w tej kwestii wyczerpująca i w znaczącym zakresie należy sięgać posiłkowo do art. 596–602 k.c. 8. Społecznie doniosła w  zakresie gospodarki nieruchomościami jest również pro- blematyka wywłaszczenia nieruchomości (art. 1 ust. 1 pkt 5). W ustawie uregulo- wano nie tylko wywłaszczenie sensu stricto dotyczące odjęcia prawa własności nieruchomości (ewentualnie innych praw rzeczowych), lecz również szczególne przypadki tzw. objęcia i zajęcia nieruchomości (art. 124–126). 9. Problematyka udziału w kosztach budowy infrastruktury technicznej (art. 1 ust. 1 pkt  6) jest związana z  instytucją opłaty adiacenckiej, choć opłata ta może być ustalana także w innych przypadkach (por. art. 98a i 107). 10. Problematyka wyceny nieruchomości i działalności zawodowej w zakresie „gospo- darowania nieruchomościami” ma szczególne znaczenie w gospodarce nierucho- mościami. Ustawodawca uregulował w  komentowanej ustawie trzy zawody: 20 G. Matusik Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 rzeczoznawcy majątkowego, pośrednika w  obrocie nieruchomościami oraz za- rządcy nieruchomości. ZASADY GOSPODAROWANIA NIERUCHOMOŚCIAMI 11. W art. 1 ust. 1 ustawodawca informuje, że ustawa o gospodarce nieruchomościami ma określać „zasady” dotyczące czynności zestawionych w  ośmiu punktach. Jak wskazano w  literaturze (tak J.  Nadler, Zakres…, s.  163–164; E.  Drozd, Uwagi do projektu u.g.n., „Kwartalnik Prawa Prywatnego” 1997, nr 2, s. 277), ten zabieg legi- slacyjny służy zwróceniu uwagi na to, że w ramach komentowanej ustawy nie zo- stały uregulowane wszystkie sprawy związane z  tematyką określoną w  ośmiu punktach, a jedynie wytyczne ogólne i fundamenty. Tymczasem ustawodawca nie wypełnił zadania, które sam sobie postawił, i nie uregulował „zasad”, tylko także wiele szczegółowych kwestii, których miejscem są przepisy wykonawcze (tak E.  Drozd, Uwagi…, s.  277). Z  pewnością ustawodawca nie stworzył w  komento- wanej ustawie wyczerpującego katalogu zasad gospodarki nieruchomościami, w tym gospodarowania nieruchomościami skarbowymi czy samorządowymi. Prze- pisy-zasady gubią się w  gąszczu regulacji. Należy w  związku z  tym podnieść, że „zasad” dotyczących wielu zagadnień uregulowanych w komentowanej ustawie po- szukiwać należy w Konstytucji RP (zwłaszcza co do wywłaszczania nieruchomości) czy w Kodeksie cywilnym (zwłaszcza co do dokonywania czynności prawnych ob- rotu albo prawa pierwokupu). Stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego w odnie- sieniu do instytucji cywilnoprawnych (np. przeniesienie własności nieruchomości, prawo pierwokupu) w ogóle nie powinno budzić wątpliwości mimo braku wyraź- nego odesłania w  ustawie o  gospodarce nieruchomościami (por. M.  Wolanin, w: J. Jaworski, A. Prusaczyk, A. Tułodziecki, M. Wolanin, Ustawa o gospodarce nie­ ruchomościami, Warszawa 2011, s. 9–10; E. Bończak-Kucharczyk, Ustawa…, s. 28; J.  Szachułowicz, Gospodarka…, s.  21). Uzupełniająco można dodać, że komento- wana ustawa odsyła do przepisów Kodeksu cywilnego albo w  celu zapewnienia synchronizacji regulacji ustawy z Kodeksem (w zakresie użytkowania wieczystego: art. 29 ust. 1, art. 33 ust. 3), albo w celu wyłączenia stosowania pewnych reguł ko- deksowych (np. art. 32 ust. 2, art. 68a ust. 4), albo co do kwestii, które nie mogłyby zostać powiązane z Kodeksem cywilnym bez wyraźnego odesłania ustawowego ze względu na wyraźnie administracyjnoprawną metodę regulacji (np. art. 50, art. 97 ust. 2, art. 132 ust. 2, art. 141 ust. 4, art. 148 ust. 2). 12. Stworzenie katalogu zasad gospodarki nieruchomościami w ogóle, a nawet zasad gospodarowania nieruchomościami skarbowymi lub samorządowymi (art.  1 ust.  1 pkt  1) jest zadaniem trudnym, jeśli w  ogóle możliwym (zob. M.  Habdas, Publiczna…, s.  387–394). W  literaturze podjęto próby skatalogowania zasad go- spodarki nieruchomościami bez względu na podmiot właścicielski (zob. J. Szachu- łowicz, Gospodarka…, s. 15–19). J. Szachułowicz wskazał w istocie na cztery takie zasady: G. Matusik 21 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne 1) uwzględniania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego jako wiążących i nadrzędnych w stosunku do wszystkich czynności gospodarowania; 2) ochrony własności, co realizuje się poprzez prawo pierwszeństwa (art.  34), ograniczenia procedur scalania i wymiany gruntów, restrykcyjnie uregulowa- nych zasad wywłaszczania nieruchomości czy powierzenia zarządu licencjo- nowanym zarządcom; 3) prawidłowej gospodarki, która dotyczy nie tylko nieruchomości skarbowych i samorządowych (art. 12), lecz także może być wywiedziona z przepisów Ko- deksu cywilnego; 4) ustawowego określenia celów publicznych (art. 6 u.g.n.). 13. Częściej natomiast podejmowane były próby zidentyfikowania zasad gospodaro- wania nieruchomościami skarbowymi i samorządowymi. R. Pessel (Nieruchomości Skarbu Państwa, Warszawa 2010, s. 81–110) zaproponował trzy takie zasady: 1) prawidłowej gospodarki (art. 12); 2) jawności gospodarowania nieruchomościami (art. 35); 3) realizacji celów publicznych. Katalog zasad uzupełniono jeszcze o  zasady: reprezentacji (art.  11), przetargo- wego zbycia nieruchomości czy ekwiwalentności (zob. szerzej M.  Habdas, Pu­ bliczna…, s.  388–393; M.  Stańko, Prawne formy gospodarowania składnikami mienia komunalnego w  przepisach szczególnych, w:  Gospodarka mieniem komu­ nalnym, Warszawa 2008, s. 92). Jak jednak słusznie wskazuje M. Habdas, oprócz zasady prawidłowej gospodarki oraz zasady jawności, pozostałe zasady mają cha- rakter wybiórczy (zasady reprezentacji czy ekwiwalentności doznają licznych istotnych wyjątków), czysto techniczny (zasada przetargowego zbycia), nie od- noszą się tylko do działu II i nie mogą być kwalifikowane jako zasada (zasada re- alizacji celu publicznego), ale przede wszystkim same przez się nie gwarantują prawidłowości procesów gospodarowania. Nawet celowość wyodrębniania zasady prawidłowej gospodarki jest kwestionowana (tak E.  Gniewek, Uwagi polemiczne do projektu nowej ustawy o gospodarce nieruchomościami, „Kwartalnik Prawa Pry- watnego” 1997, nr 2, s. 290–291) ze względu na jej zbędność i możliwość wypro- wadzenia z ogólnych zasad prawa rzeczowego (art. 140 k.c.). 14. Zasadne wydaje się porzucenie idei rekonstruowania zasad gospodarki nierucho- mościami w oderwaniu od konkretnego przedmiotu regulacji. Gospodarka nieru- chomościami, przy uwzględnieniu kryterium formalnego, obejmuje zbyt różno- rodne kwestie, często związane ze sobą jedynie tytułem ustawy. Katalog zasad należy zatem budować w odniesieniu do poszczególnych działów czy nawet roz- działów ustawy o  gospodarce nieruchomościami. W  odniesieniu do działu II można uznać (mimo sygnalizowanych wyżej wątpliwości), że zasadami są: 1) zasada prawidłowej gospodarki (art. 12); 2) zasada reprezentacji (art. 11, 11a) polegająca na wskazaniu organu reprezen- tującego podmiot publiczny przy dokonywaniu czynności obrotu; 22 G. Matusik Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 3) zasada względnej dopuszczalności obrotu (art.  13), a  więc nieruchomości mogą być przedmiotem obrotu, z pewnymi ograniczeniami (zwłaszcza co do rozporządzeń nieodpłatnych; por. art. 13 ust. 2); 4) zasada ekwiwalentności (art. 14–15), której nie przekreślają wyjątki; 5) zasada korzystania przez jednostki organizacyjne niemające podmiotowości prawnej z nieruchomości na podstawie własnego tytułu prawnego (art. 18); regulacja ta jest kontrowersyjna, ponieważ ustawodawca pozwala jednostce organizacyjnej, która nie jest w  ogóle podmiotem prawa (brak zdolności prawnej), być najemcą, dzierżawcą czy biorącym w użyczenie; 6) zasada przetargowego zbycia nieruchomości (rozdział 4 działu II). W odniesieniu do działu III wydaje się, że kluczową zasadą jest zasada poszano- wania własności i subsydiarności ingerencji w to prawo. Zasadą działu IV jest wy- łączna kompetencja rzeczoznawcy majątkowego w  ustalaniu wartości rynkowej czy odtworzeniowej (a także jego udział przy ustalaniu wartości katastralnej; por. art. 150 ust. 5 oraz art. 7). Z kolei dział V opiera się na zasadzie, że zawody doty- czące gospodarki nieruchomościami stanowią zawody regulowane (przynajmniej dotychczas). 15. Powyższy skrótowy przegląd wskazuje, że choć ustawodawca zapowiedział w  art.  1 ust.  1, iż w  ustawie ureguluje „zasady” gospodarki nieruchomościami, w  tym „zasady” gospodarowania nieruchomościami skarbowymi i  samorządo- wymi, ten cel został zrealizowany tylko częściowo. W związku z tym zasadne wy- daje się sięganie przede wszystkim do zasad wynikających z Konstytucji RP oraz z Kodeksu cywilnego uzupełnianych przez regulację ustawy o gospodarce nieru- chomościami. ZAKRES PRZEDMIOTOWY USTAWY – ASPEKT NEGATYWNY 16. Najwięcej wątpliwości w  praktyce budzi art.  2 u.g.n., w  którym wskazano, że „ustawa nie narusza innych ustaw w  zakresie dotyczącym gospodarki nierucho- mościami”, a  następnie dokonano przykładowego (a  więc nie enumeratywnego) wyliczenia takich ustaw, które „nie są naruszane”. Wyjaśnienia wymaga zwrot ustawowy „nie narusza”. W literaturze (zob. E. Drozd, Uwagi…, s. 276; Z. Marmaj, w: Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz, red. G. Bieniek, Warszawa 2011, s. 17) i orzecznictwie (zob. wyrok NSA z 24 sierpnia 2010 r., I OSK 1409/09, LexPolonica nr 2391046; wyrok NSA z 12 lutego 2009 r., I OSK 361/08; LexPolo- nica nr 2798012; wyrok WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2010 r., II SA/Kr 181/10, Lex nr  619926; wyrok WSA w  Lublinie z  3  listopada 2009  r., II SA/Lu 368/09, Lex Polonica nr 2125737; wyrok WSA w Warszawie z 27 maja 2009 r., VIII SA/Wa 572/08, Lex nr 508752; wyrok SN z 18 lutego 2009 r., I CSK 389/08, LexPolonica nr 2300005; wyrok WSA w Warszawie z 1 września 2006 r., I SA/Wa 770/06, Lex nr 256599) prezentowany jest pogląd, że w art. 2 dokonano wyłączeń stosowania ustawy o gospodarce nieruchomościami na zasadzie lex specialis derogat legi gene­ G. Matusik 23 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne rali, przy czym komentowana ustawa stanowi ustawę ogólną. Jedynie w sytuacji wyraźnego odesłania w ustawach szczególnych do ustawy o gospodarce nierucho- mościami możliwe jest stosowanie tej ustawy i też jedynie w zakresie nieunormo- wanym w ustawie szczególnej. Inne podejście zaproponował J. Nadler (Zakres…, s. 167), który wskazuje, że zwrot „nie narusza” może oznaczać pierwszeństwo innej ustawy względem ustawy o go- spodarce nieruchomościami, pierwszeństwo ustawy o  gospodarce nieruchomo- ściami przed ogólniejszymi przepisami innych ustaw albo równoległość stoso- wania ustawy o  gospodarce nieruchomościami oraz przepisów innych ustaw. Również J.  Szachułowicz (Gospodarka…, s.  23) podkreślał, że ustawa o  gospo- darce nieruchomościami nie pozostaje w  relacji kolizyjnej z  innymi ustawami, a zatem będzie uzupełniała luki w odrębnych ustawach oraz powinna być stoso- wana dodatkowo w  sprawach nawet uregulowanych w  odrębnych ustawach. Także E. Gniewek (Obrót…, s. 27) dostrzega współistnienie dopełniającej się regu- lacji prawnej ustawy o gospodarce nieruchomościami i odrębnych ustaw. Ostatnio coraz częściej akcentuje się w  literaturze (tak M.  Wolanin, Ustawa…, s.  14; E.  Bończak-Kucharczyk, Ustawa…, s.  31; M.  Habdas, Publiczna…, s.  362 –363; R. Pessel, Nieruchomości…, s. 79–80) oraz w orzecznictwie (zob. wyrok SN z 21 maja 2004 r., V CK 503/03, OSNC 2005, nr 5, poz. 92; wyrok Sądu Apelacyj- nego w  Szczecinie z  15  października 2009  r., I  ACa 271/09, LexPolonica nr  2132211), że zwrot ustawowy „nie narusza” nie oznacza, że inne niż ustawa o gospodarce nieruchomościami ustawy dotyczące gospodarki nieruchomościami stanowią lex specialis względem niej. Podkreśla się (zwłaszcza w  przywołanym wyroku SN z  21  maja 2004  r.), że regulacje ustawy o  gospodarce nieruchomo- ściami pełnią funkcje uzupełniające wobec innych ustaw, co oznacza równoległe stosowanie tej ustawy oraz przepisów innych ustaw dotyczących gospodarowania nieruchomościami, przy czym najpierw należy stosować przepisy tych innych ustaw, a dopiero następnie sięgać do regulacji ustawy o gospodarce nieruchomo- ściami. Podkreśla się, że przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami należy uznać za „zasady prawne” stanowiące podstawę do rekonstruowania innych norm dotyczących gospodarowania nieruchomościami (tak R. Pessel, Nieruchomości…, s. 80–81). 17. Rozstrzygnięcie powyższych dylematów wymaga jednak ustalenia zakresu za- gadnień, co do którego dana ustawa ma być ogólną lub szczególną. Ustawodawca w art. 2 u.g.n. określił, że zagadnieniem tym jest „gospodarka nieruchomościami”. Trzeba zatem wyjaśnić to pojęcie, aby w ogóle możliwe stało się rozstrzygnięcie o  pierwszeństwie stosowania danej ustawy (zob. uwagę 2). Prezentowane defi- nicje analizowanego pojęcia w  sensie materialnym, choć instruktywne, nie po- zwalają precyzyjnie wytyczyć granicy zakresów zastosowania poszczególnych ustaw. Dlatego wypada uznać, że na potrzeby praktyki określania relacji między 24 G. Matusik Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 poszczególnymi aktami prawnymi należy zastosować kryterium formalne i uznać za „gospodarkę nieruchomościami” działania określone w ustawie o gospodarce nieruchomościami (poszczególnych działach tej ustawy). Jeśli w odrębnej ustawie uregulowana została ta sama kwestia, wówczas należy rozstrzygnąć dylemat pierwszeństwa stosowania przepisów. 18. Powyższe rozważania pozwalają na sformułowanie pewnych wniosków. Po pierwsze, sprawy, w  zakresie których mogą powstać problemy z  relacją między poszczególnymi aktami prawnymi, powinny zostać ustalone w  oparciu o  kryte- rium formalne (treść ustawy o gospodarce nieruchomościami). Po drugie, zwrot ustawowy „nie narusza” nie pozwala na schematyczne zestawianie na zasadzie lex specialis – lex generalis ustaw zarówno wymienionych, jak i  niewymienionych w art. 2 u.g.n. z ustawą o gospodarce nieruchomościami. Proces stosowania prze- pisów powinien przebiegać tak, że w pierwszej kolejności należy sięgnąć do regu- lacji ustawy dotyczącej danej materii (np. ustawy o lasach, ustawy o drogach pu- blicznych) i  tam poszukiwać przepisów dotyczących danej kwestii. W  tym więc sensie przepis szczególny ustawy poświęconej danemu zagadnieniu będzie wyłą- czał przepis ustawy o  gospodarce nieruchomościami. W  braku jednak takiego przepisu szczególnego, ale także w razie jego występowania w odrębnej ustawie należy sięgnąć do przepisów komentowanej ustawy, zawierających zasady ogólne, przez pryzmat których należy interpretować uregulowania zawarte w odrębnych ustawach lub uzupełniać braki w  ich regulacji. W  związku z  tym brak uregulo- wania danej kwestii w  odrębnej ustawie nie będzie oznaczał „regulacji nega- tywnej” (czyli celowego nieuregulowania danej kwestii), ponieważ ten brak może wypełniać ustawa o  gospodarce nieruchomościami. Uregulowanie danej kwestii w ustawie szczególnej nie zwalnia z obowiązku zestawienia tej regulacji z ustawą o  gospodarce nieruchomościami. Ten schemat kombinowanego stosowania ko- mentowanej ustawy i ustaw odrębnych powinno przyjmować się bez względu na to, czy w odrębnej ustawie znajduje się odesłanie do ustawy o gospodarce nieru- chomościami, czy też takiego odesłania nie ma. W  związku z  powyższym, jak wskazuje M.  Habdas (Publiczna…, s.  363), relacje między ustawą o  gospodarce nieruchomościami a pozostałymi ustawami dotyczącymi gospodarowania nieru- chomościami nie są jednoznaczne i w niektórych przypadkach bardzo trudno jest ustalić przepisy znajdujące zastosowanie w danym przypadku. 19. W art. 2 pkt 1 wskazano ustawę z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców jako akt prawny, którego ustawa o gospodarce nieruchomo- ściami nie powinna naruszać. W  literaturze zgłaszano wątpliwości, w  jakim za- kresie mogłoby się to dziać (por. J. Szachułowicz, Gospodarka…, s. 21; E. Drozd, Uwagi…, s. 276). Ustawa z 1920 r. wprowadza ograniczenie w postaci obowiązku uzyskania zezwolenia przez cudzoziemca na nabycie nieruchomości, a  także na nabycie albo objęcie udziałów (akcji) w spółce, która stanie się tzw. spółką kontro- G. Matusik 25 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne lowaną. Ustawodawcy chodziło więc zapewne o zwrócenie uwagi, że ustawa o go- spodarce nieruchomościami nie wyłącza obowiązku uzyskania takiego zezwo- lenia również w  przypadku nieruchomości podlegających jej regulacji. Faktem jednak jest, że do takiego samego wniosku można byłoby dojść, nawet gdyby ustawa z 1920 r. nie była wymieniona w art. 2. 20. Ustawa o  gospodarce nieruchomościami ma nie naruszać ustawy z  26  marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (art. 2 pkt 2). W art. 101 ust. 3 wyłączono stosowanie przepisów rozdziału 2 działu III w przypadku objęcia gruntów postę- powaniem scaleniowym na podstawie ustawy z  1982  r. Z  pewnością więc cały rozdział 2 działu III został wyraźnie wyłączony, a niezależnie pozostałe przepisy ustawy o  gospodarce nieruchomościami mają nie naruszać ustawy z  1982  r. Ustawę tę stosuje się jedynie do gruntów rolnych i leśnych, gruntów pod wodami, drogami, obszarami kolejowymi, przy czym wszystkie te grunty powinny być po- łożone w  jednej wsi lub nawet kilku (por. art.  1 ust.  2 pkt  1 oraz art.  2 ust.  1 ustawy z 1982 r.). Oczywiście można mieć wątpliwości, czy utrzymywanie takiego dualizmu regulacji jest uzasadnione. 21. W  odniesieniu do ustawy z  28  września 1991  r. o  lasach (art.  2 pkt  3) należy zwrócić uwagę na zakres jej zastosowania wynikający z jej art. 2 w zw. z art. 3. Ustawę tę stosuje się do lasów zdefiniowanych w art. 3, bez względu na „formę” ich własności. W  istocie chodzi tu raczej o  nieruchomości stanowiące lasy bez względu na podmiot właścicielski. Odrębności względem działu II u.g.n. zawiera zwłaszcza rozdział 6a ustawy o lasach. W art. 38 ust. 5 tej ustawy uregulowano również funkcjonujące obok art. 109 u.g.n. prawo pierwokupu gminy. W zakresie wzajemnej relacji ustawy o gospodarce nieruchomościami i ustawy o lasach – zob. np. wyrok SN z 21 maja 2004 r., V CK 503/03 (OSNC 2005, nr 5, poz. 92). 22. Ustawa z  19  października 1991  r. o  gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (o której mowa w art. 2 pkt 4 u.g.n.) określa w art. 1 swój zakres przedmiotowy. W przepisie tym wskazuje się zatem, że ustawa reguluje zasady go- spodarowania mieniem Skarbu Państwa w odniesieniu do: 1) nieruchomości rolnych w  rozumieniu Kodeksu cywilnego położonych na ob- szarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych; 2) innych nieruchomości i składników mienia pozostałych po likwidacji państwo- wych przedsiębiorstw gospodarki rolnej oraz ich zjednoczeń i zrzeszeń; 3) lasów niewydzielonych geodezyjnie z nieruchomości, określonych w pkt 1 i 2. 23. Jeśli chodzi o relację ustawy o gospodarce nieruchomościami z ustawą z 27 paź- dziernika 1994  r. o  autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym (o której mowa w art. 2 pkt 5 u.g.n.), to w wyniku uchylenia z dniem 18 listopada 2011 r. przez ustawę z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o autostradach płat- 26 G. Matusik Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 nych oraz Krajowym Funduszu Drogowym (Dz.U. Nr 234, poz. 1387) rozdziałów 4 i 5 tej ustawy, komentowana ustawa w zasadzie nie zawiera regulacji, które mo- głyby ingerować w zakres przedmiotowy tej ustawy. 24. Ustawa z  22  czerwca 1995  r. o  zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (o  której mowa w  art.  2 pkt  6 u.g.n.) reguluje kwestie związane z  roz- mieszczeniem żołnierzy i innych osób określonych w ustawie, a także jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nad- zorowanych oraz związane z magazynowaniem lub przechowywaniem urządzeń, uzbrojenia, środków materiałowych i  sprzętu wojskowego. Rozmieszczanie żoł- nierzy lub innych osób i jednostek oraz magazynowanie urządzeń i innego sprzętu wojskowego odbywa się w budynkach i lokalach oraz na gruntach będących włas- nością Skarbu Państwa, pozostających w trwałym zarządzie organów wojskowych lub powierzonych, utworzonej ustawą, Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, uzyska- nych czasowo na te cele od właściwych organów administracji rządowej, jedno- stek samorządu terytorialnego, osób prawnych lub fizycznych. Ustawa reguluje zasady pozyskiwania nieruchomości na realizację celów ustawy (zob. art.  2–3), a także zasady gospodarowania mieniem przez Wojskową Agencję Mieszkaniową (por. zwłaszcza art. 14–17 ustawy oraz jej rozdział 6). 25. Ustawa z  30  maja 1996  r. o  gospodarowaniu niektórymi składnikami mienia Skarbu Państwa oraz o Agencji Mienia Wojskowego (o której mowa w art. 2 pkt 7 u.g.n.) reguluje zasady i tryb gospodarowania mieniem Skarbu Państwa będącym w  trwałym zarządzie jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej albo ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych lub przez nich nadzorowanych, a  także innym mieniem będącym we władaniu tych jednostek, niewykorzystywanym do realizacji ich zadań. Ponadto ustawa reguluje zasady i  tryb gospodarowania mieniem pozostałym po likwidacji państwowych osób prawnych, dla których organem założycielskim lub organem nadzoru był Minister Obrony Narodowej lub minister właściwy do spraw wewnętrznych. Mienie to jest przekazywane nieodpłatnie utworzonej ustawą Agencji Mienia Wojskowego. Go- spodarowanie mieniem przez tę Agencję odbywa się poprzez dokonywanie czyn- ności określonych przede wszystkim w art. 20 oraz 23 ustawy. 26. Regulacja ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (o której mowa w art. 2 pkt 8 u.g.n.) wprowadza istotne odmienności w zakresie gospodarowania gruntami po- krytymi wodami. Aktualnie przeważa pogląd, że należy odróżnić własność wód i  własność gruntu pokrytego wodą, a  zatem nie można uznawać wód za części składowe nieruchomości gruntowej (por. np. R.  Pessel, Nieruchomości…, s.  52; R.  Mikosz, w:  System Prawa Prywatnego. Prawo rzeczowe, red. E.  Gniewek, t.  4, Warszawa 2007, s. 930 i n.; E. Skowrońska-Bocian, w: Kodeks cywilny. Komentarz, red. K.  Pietrzykowski, t.  I, Warszawa 2002, s.  355; wyrok WSA w  Olsztynie z 16 kwietnia 2009 r., I SA/Ol 136/09, Lex nr 500627; wyrok SN z 19 listopada G. Matusik 27 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne 2004  r., II CK 146/04, LexPolonica nr  1839825). Oznacza to prawne oderwanie wód od gruntów, co zresztą znajduje swój wyraz w  regulacji ustawy – Prawo wodne. W art. 10 ust. 1a i 2 tej ustawy wyraźnie przesądzono, że wody morza te- rytorialnego, morskie wody wewnętrzne wraz z morskimi wodami wewnętrznymi Zatoki Gdańskiej, śródlądowe wody powierzchniowe płynące oraz wody pod- ziemne są własnością Skarbu Państwa, stanowiąc (wraz z wodami jednostek sa- morządu terytorialnego) wody publiczne. Jedynie wody stojące oraz wody w ro- wach mogą stanowić własność podmiotu innego niż Skarb Państwa (por. art. 12 ust.  1 pr.wod.), tj. właściciela nieruchomości, w  granicach której znajdują się te wody. Skarb Państwa też może być takim właścicielem (por. Z. Marmaj, Ustawa…, s. 25). Własność wód powierzchniowych rozstrzyga o własności gruntu pod tymi wodami (art. 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: