Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00212 004648 14988947 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 353
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7806-720-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz to publikacja kierowana przede wszyst-kim do sędziów, adwokatów, radców prawnych, a także aplikantów tych korporacji zawo-dowych, biegłych specjalizujących się w problematyce spraw związanych z ochroną zdrowia psychicznego, a także lekarzy, w szczególności psychiatrów i psychologów. Komentarz można również polecić pracownikom instytucji zajmujących się sprawami opieki społecznej oraz wszystkim osobom zainteresowanym powyższą problematyką.

Głównymi zaletami książki jest to, że jest ona praktyczna, bardzo interesująca ze względu na swoją tematykę, a ponadto profesjonalnie napisana. Kluczowym zagadnieniem niniejszej publikacji jest pojęcie zdrowia psychicznego i jego ochrona. Zebranie w jednym miejscu zarówno poglądów doktryny i judykatury, jak i wzorów pism procesowych, a także aktów wykonawczych, pozwala udzielić czytelnikowi odpowiedzi na nurtujące go problemy powstające w praktyce w związku ze stosowaniem przedmiotowej ustawy. Fakt zaś, że publikacja jest dziełem specjalistów i praktyków jednocześnie znacznie zwiększa jej walor praktyczny i merytoryczny.
„Komentarz jest prowadzony w sposób nieintruzywny i wielostronny, przez co sam staje się zbiorem cennych definicji dla przytaczanych terminów. Jest ciekawy zarówno w odniesieniu do najnowszych nowelizacji ustawy, jak i w odniesieniu do jej starszych części, przy czym nowe komentarze do starszych części nie powielają wcześniej wydawanych komentarzy. Tworzy to warunki do całościowego, współczesnego zrozumienia przepisów ustawy”.
Prof. Bartosz Łoza
„Książka ta przynosi odpowiedzi na nurtujące praktyków pytania i klarownie wyjaśnia wiele problemów, pomaga zrozumieć znaczenie poszczególnych przepisów i poruszać się po opisa-nym ustawą świecie”.
Prof. Agata Szulc

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego Komentarz Piotr Gałecki • Kinga Bobińska Krzysztof Eichstaedt Wydanie 1 Stan prawny na 5 listopada 2012 r. Warszawa 2013 Redaktor prowadzący: Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne: Agata Raczkowska Opracowanie techniczne: Agnieszka Dymkowska Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2012 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autorów i wydawcy. ISBN 978-83-7806-720-7 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02–222 Warszawa tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.lexisnexis.pl, e-mail: biuro@lexisnexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.lexisnexis.pl Spis treści Do Czytelnika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 Ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. – o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . 17 Preambuła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 ROZDZIAŁ 1. Przepisy ogólne (art. 1–10) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 ROZDZIAŁ 2. Badanie, leczenie, rehabilitacja oraz opieka i pomoc (art. 10a–20) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82 ROZDZIAŁ 3. Postępowanie lecznicze. Przyjęcie do szpitala psychia- trycznego (art. 21–37) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 ROZDZIAŁ 4. Przyjęcie do domu pomocy społecznej (art. 38–41) . . . 175 ROZDZIAŁ 5. Postępowanie przed sądem opiekuńczym (art. 42–49) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 ROZDZIAŁ 6. Ochrona tajemnicy (art. 50–52) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 214 ROZDZIAŁ 7. Przepisy karne, zmiany w przepisach obowiązujących oraz przepisy przejściowe i końcowe (art. 53–56) . . . . . 226 Przypadki kliniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 Wzory pism procesowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 1. Wniosek o przyjęcie do domu pomocy społecznej . . . . . . . . . . . . . . . 253 2. Wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej . . . . . . . . . . . . 256 3. Wniosek o zmianę orzeczenia o przyjęciu do domu pomocy społecznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 5 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 5 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 5 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Spis treści 4. Wniosek o stwierdzenie zasadności przyjęcia do szpitala psychiatrycznego w celu wyjaśnienia wątpliwości co do choroby psychicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 5. Wniosek o udzielenie zgody na przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby chorej psychicznie niepozostającej pod władzą rodzicielską . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 262 6. Wniosek o udzielenie zgody na przyjęcie do szpitala psychiatrycznego osoby chorej psychicznie niezdolnej do wyrażenia zgody . . . . . . . . . . 264 7. Wniosek o umieszczenie w szpitalu psychiatrycznym . . . . . . . . . . . . 266 8. Wniosek o nakazanie wypisania ze szpitala psychiatrycznego . . . . . 268 Akty prawne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 271 1. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 lutego 1995 r. w sprawie kontroli przestrzegania praw osób z zaburzeniami psychicznymi przebywających w szpitalach psychiatrycznych i domach pomocy społecznej (Dz.U. Nr 23, poz. 128) . . . . . . . . . . . . 271 2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 31 lipca 1995 r. w sprawie szczegółowego sposobu działania w sprawach przyjęcia do domu pomocy społecznej oraz wypisania z domu pomocy społecznej osoby chorej psychicznie i upośledzonej umysłowo (Dz.U. Nr 92, poz. 460 ze zm.). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 3. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 20 października 1995 r. w sprawie organizowania zajęć rehabilitacyjnych w szpitalach psychiatrycznych i nagradzania uczestników tych zajęć (Dz.U. Nr 127, poz. 614) . . . . . . . . . . . . . . . . 275 4. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 3 listopada 1995 r. w sprawie zasad organizowania i zakresu rehabilitacji leczniczej w domach pomocy społecznej (Dz.U. Nr 132, poz. 653) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 276 5. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania w sprawach przyjęcia oraz wypisania ze szpitala psychiatrycznego (Dz.U. z 2012 r., poz. 854) . 277 6. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 sierpnia 2006 r. w sprawie sposobu organizowania i prowadzenia działalności w dziedzinie promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom psychicznym (Dz.U. Nr 112, poz. 537) . . . . . . . . . . . . . 288 7. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 1997 r. w sprawie zasad organizowania zajęć rewalidacyjno- wychowawczych dla dzieci i młodzieży upośledzonych umysłowo w stopniu głębokim (Dz.U. Nr 14, poz. 76) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 6 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 6 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 6 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Spis treści 8. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 13 stycznia 2006 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu działania Rzecznika Praw Pacjenta Szpitala Psychiatrycznego (Dz.U. Nr 16, poz. 126 ze zm.) . . 293 9. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego (Dz.U. z 2011 r. Nr 24, poz. 128) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 294 10. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 kwietnia 2012 r. w sprawie wykazu świadczeń zdrowotnych stwarzających podwyższone ryzyko dla pacjenta, których udzielenie wymaga zgody (Dz.U. z 2012 r., poz. 494). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 11. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania (Dz.U. z 2012 r., poz. 740) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 349 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 O autorach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 359 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 7 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 7 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Do Czytelnika Wejście w życie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego w roku 1994 zrewolucjonizowało postępowanie lekarzy psychiatrów i  organów sądowych. Poprzednie przepisy były przestarzałe i właściwie nie regu- lowały podstawowych problemów dotyczących codziennej praktyki szpitali psychiatrycznych, szczególnie odnośnie do procedur przyjmo- wania pacjentów bez ich zgody. Początkowo wiele przepisów spotkało się z  nieufnym przyjęciem środowiska, zgłaszano liczne zastrzeżenia, niektóre procedury uwa- żano za „nieżyciowe” i  trudne do zastosowania w  praktyce. Z  cza- sem jednak specjaliści zauważyli niewątpliwe plusy ustawy, w  tym regulacje dotyczące procedur zastosowania przymusu bezpośredniego i przyjęcia pacjenta do szpitala, które okazały się sprawnie działające w codziennym życiu psychiatry. Jedną z najważniejszych systemowych zmian zawartych w znoweli- zowanej w 2011 roku ustawie o ochronie zdrowia psychicznego było wprowadzenie Narodowego Programu Zdrowia Psychicznego. Nie- stety nie wszyscy pamiętają o  tym, że Narodowy Program Ochrony Zdrowia Psychicznego (NPOZP) został wprowadzony na mocy właśnie komentowanej ustawy (czyli aktu wyższego rzędu), a rozporządzenie Rady Ministrów (z  28 grudnia 2010 roku) jest „tylko” aktem wyko- nawczym do ustawy. Jak pokazuje rzeczywistość, założenia NPOZP z trudem (o ile w ogóle) są wprowadzane w życie. Pozostaje to nie- stety w sprzeczności ze wstępem do ustawy o ochronie zdrowia psy- chicznego, który mówi, że „zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a  ochrona praw osób z  zaburzeniami psychicznymi należy do obowiązków państwa”. 9 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 9 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 9 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Do Czytelnika Zmiana ustawy w  2011 roku spowodowała konieczność modyfikacji naszego postępowania, a  wiedza jaką dysponujemy okazuje się nie- wystarczająca, aby poradzić sobie w gąszczu często zmieniających się przepisów. Komentarz do znowelizowanej ustawy wychodzi naprze- ciw potrzebom wszystkich profesjonalistów działających w  opiece psychiatrycznej, a także pacjentów i ich rodzin. Książka ta przynosi odpowiedzi na nurtujące praktyków pytania i klarownie wyjaśnia wiele problemów, pomaga zrozumieć znaczenie poszczególnych przepisów i poruszać się po opisanym ustawą świecie. Przede wszystkim książka zawiera w  jednym miejscu całość aktów prawnych i komplet niezbędnych informacji związanych z funkcjono- waniem ustawy. W publikacji znajdujemy opisy przypadków, w których można uzyskać istotne, praktyczne wskazówki. Profesjonaliści działający w  opiece psychiatrycznej mogą mieć kłopoty z właściwą implementacją aktów prawnych, dlatego opisy te są niezwykle pomocne. Przedstawiono wiele problematycznych sytuacji, wyglądających jakże znajomo dla każdego zajmującego się codzienną pracą z pacjentami. Komentarze do tych przypadków są niezwykle cenne i odpowiadają na nieustająco rodzące się pytania i wątpliwości. Opisywane przypadki zostały uzupełnione o  wzory pism proceso- wych. Odzwierciedlają różne życiowe historie, w  których musimy udzielić pomocy pacjentowi lub jego rodzinie, na przykład w sprawie umieszczenia pacjenta bez jego zgody w domu pomocy społecznej czy nakazania wypisania pacjenta przyjętego bez zgody do szpitala psy- chiatrycznego. W  orientacji pomaga przejrzysta struktura książki – komentarze zamieszczono zgodnie z systematyką ustawy co ułatwia Czytelnikowi odnalezienie się w zawiłościach prawnych. Pomocne są również odno- śniki do innych aktów prawnych, łączące się z interpretacją komento- wanej ustawy. Podsumowując, przedstawiona do recenzji książka jest pozycją nie- zwykle wartościową, niemalże nieodzowną w  codziennej praktyce, 10 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 10 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 10 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Do Czytelnika z punktu widzenia psychiatry, pracującego przede wszystkim (ale nie tylko) w  szpitalu psychiatrycznym. Dlatego z  pełnym przekonaniem mogę zarekomendować tę pozycję wszystkim zainteresowanym. Kierownik Kliniki Psychiatrii Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku Prof. Agata Szulc Ustawa o  ochronie zdrowia psychicznego jest aktem założycielskim współczesnej polskiej psychiatrii. Dokument ten, początkowo nie- wielki, służący m.in.  zaspokojeniu wymogów integracji europejskiej i pierwotnie poświęcony głównie określeniu zasad hospitalizacji bez zgody, rozbudował się współcześnie do ogromnych rozmiarów. Myślę oczywiście nie tylko o  kilkudziesięciu artykułach samej ustawy, ale także o  różnego rodzaju przepisach pochodnych i  powiązanych, w tym rozporządzeniach, załącznikach, orzeczeniach, komentarzach itp. Ustawa stała się nauką samą w  sobie i  dlatego Autorzy książki trafnie spostrzegli, że już kolejna nowelizacja (a praktycznie noweli- zacji ustawy dokonywano co roku) wymaga gruntownej interpretacji i przybliżenia Czytelnikom. Współcześnie ustawa jest tworem hybry- dowym, mieszczącym zarówno deklaracje i  manifestacje poglądów, np.  związanych z  Narodowym Programem Ochrony Zdrowia Psy- chicznego, jak i  przepisy bardzo szczegółowe, zwłaszcza te najstar- sze, np. w jakich okolicznościach dopuszcza się stosowanie przymusu bezpośredniego. W  rezultacie, sama ustawa wymaga coraz bardziej swoistej naprawy, gdyż stała się zbyt duża, wielowątkowa, a  bywa również mało czytelna lub nawet kontrowersyjna. Wydaje się, że wiele przepisów zamieszczono z powodu przekonania o słabości psy- chiatrii. Niestety, ewentualnych słabości samo wydawanie ustaw nie jest w stanie naprawić. Jakość przepisów ustawy jest więc różna. Tym bardziej potrzebne są komentarze. Autorzy recenzowanej pracy spełnili swoje zadanie, pogłębiając naszą wiedzę i  podejmując się 11 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 11 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 11 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Do Czytelnika objaś nienia zawiłości przepisów. Komentarz jest prowadzony w sposób nieintruzywny i wielostronny, przez co sam staje się zbiorem cennych definicji dla przytaczanych terminów. Jest ciekawy zarówno w odnie- sieniu do najnowszych nowelizacji ustawy, jak i w odniesieniu do jej starszych części, przy czym nowe komentarze do starszych części nie powielają wcześniej wydawanych komentarzy. Tworzy to warunki do całościowego, współczesnego zrozumienia przepisów ustawy. Komentarz może zainteresować szeroki krąg odbiorców. Mogą to być profesjonaliści zajmujący się zarówno zagadnieniami psychiatrii, ale też pomocy społecznej, a ponadto osoby kształcące się przed- i pody- plomowo. Wreszcie komentarz powinien zainteresować samych pacjentów, gdyż ochronie ich praw jest poświęcony. Dlatego rekomenduję pozytywną ocenę pracy. Prof. Bartosz Łoza Warszawski Uniwersytet Medyczny Przewodniczący Prezes Elekt Polskiego Towarzystwa Psychiatrii Sądowej Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 12 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 12 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Słowo wstępne Dość gruntowna zmiana ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdro- wia psychicznego, jaka miała miejsce w 2011 r., skłoniła nas do pod- jęcia próby przedstawienia czytelnikowi komentarza do tej ustawy z jednoczesnym uwzględnieniem orzecznictwa sądów administracyj- nych, sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, Europejskiego Trybu- nału Praw Człowieka oraz poglądów doktryny. Pisząc komentarz, zachowaliśmy systematykę komentowanej ustawy. Zważywszy że niniejszy komentarz ma spełniać rolę komentarza prak- tycznego, na końcu opracowania zamieściliśmy opracowane przy- padki kliniczne, wzory pism procesowych w podstawowych kwestiach wynikających z omawianej ustawy oraz wszystkie akty wykonawcze wydane na podstawie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego. Zebranie w jednym miejscu zarówno poglądów doktryny i judykatury, jak i  opracowane przypadki kliniczne wzorów pism procesowych, a także aktów wykonawczych pozwola, w naszej ocenie, udzielić czy- telnikowi odpowiedzi na nurtujące go problemy powstające w  prak- tyce w związku ze stosowaniem przedmiotowej ustawy. Autorzy 13 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 13 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 13 2012-10-15 10:35:20 2012-10-15 10:35:20 Wykaz skrótów 1. Źródła prawa k.c. k.k. k.k.w. – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) – ustawa z  6  czerwca 1997  r. – Kodeks karny wykonawczy (Dz.U. Nr 90, poz. 557 ze zm.) Kodeks etyki lekarskiej – uchwaa nadzwyczajnego II krajowego zjazdu lekarzy z  14  grud nia 1911 r. w sprawie Kodeksu etyki lekarskiej (Korp.Lek. z 2004 r. Nr 1, poz. 1 ze zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Konwencja k.p.a. k.p.c. k.p.k. k.r.o. reg. sąd. u.dz.l. u.o.z.p. u.p.p.RPP u.PRM (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) – Konwencja z 4 listopada 1950 r. o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) – ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admi- nistracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – ustawa z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) – rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z  23  lutego 2007  r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania sądów powszechnych (Dz.U. Nr 38, poz. 249 ze zm.) – ustawa z  15  kwietnia 2011  r. o  działalności leczniczej (Dz.U. Nr 112, poz. 654 ze zm.) – ustawa z 19 sierpnia 1994 r. – o ochronie zdrowia psychicz- nego (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375 ze zm.) – ustawa z 6 listopada 2008 r. – o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz.159 ze zm.) – ustawa z  8  września 2006  r. – o  Państwowym Ratownic- twie Medycznym (Dz.U. Nr 191, poz. 1410 ze zm.) 15 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 15 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 15 2012-10-15 10:35:21 2012-10-15 10:35:21 Wykaz skrótów u.p.s. – ustawa z  12  marca 2004  r. – o  pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) u.z.l.l.d. – ustawa z  5  grudnia 1996  r. o  zawodach lekarza i  lekarza dentysty (tekst jedn. Dz.U.  z  2011  r. Nr  277, poz.  1634 ze zm.) 2.Publikatory i czasopisma Dz.U. Min. Zdr. i O.S. Legalis Lex LexPolonica NP OSNC OSNKW – Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej – System informacji prawniczej Legalis – System informacji prawniczej Wolter Kluwers – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – „Nowe Prawo” – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Karna i  Wojskowa OSNPG OSNwSK OTK-A PiM PiP Prok. i Pr. SP 3.Inne skróty IPiN NSA SA SN WSA (od 1963 r.). – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Prokuratury Generalnej – Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, seria A – „Prawo i Medycyna” – „Państwo i Prawo” – „Prokuratura i Prawo” – „Służba Pracownicza” – Instytut Psychiatrii i Neurologii – Naczelny Sąd Administracyjny – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – wojewódzki sąd administracyjny 16 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 16 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 16 2012-10-15 10:35:21 2012-10-15 10:35:21 USTAWA z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (tekst jedn.: Dz.U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375; zm. Dz.U. z 2011 r. Nr 122, poz. 696) Uznając, że zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem osobistym człowieka, a ochrona praw osób z zaburzeniami psy- chicznymi należy do obowiązków państwa, stanowi się, co nastę- puje: 1. Ustawodawca, zamieszczając na wstępie ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego preambułę (innymi słowy, wstęp do ustawy), podkreślił tym samym, jak istotne znaczenie ma ta ustawa dla ochrony zdrowia psychicznego oraz polskiego systemu prawnego. Niewątpliwie ten fragment ustawy psychiatrycznej ma charakter uro- czysty. Treść preambuły z  jednej strony jednoznacznie wskazuje, iż zdrowie psychiczne jest fundamentalnym (podstawowym) dobrem osobistym każdego człowieka, z drugiej zaś, odnosząc się do kwestii ochrony praw osób, u których występują zaburzenia psychiczne, sta- nowi, że kwestia ta należy do obowiązków państwa. Oznacza to, iż państwo polskie ma prawny obowiązek ochrony praw osób, u  któ- rych występują zaburzenia psychiczne w  rozumieniu komentowanej ustawy. Wprawdzie ochrona zdrowia psychicznego nie stanowi obo- wiązku konstytucyjnego, lecz wynika z przepisów ustawy, to jednak i tak nadano jej bardzo duże znaczenie. Wyrazem tego jest chociażby uchwalenie odrębnej ustawy, poprzedzonej uroczystym wstępem. 2. Definicję legalną osoby z  zaburzeniami psychicznymi zawiera art. 3  u.o.z.p. stanowiący, do tej kategorii osób zalicza się osoby: 17 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 17 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 17 2012-10-15 10:35:21 2012-10-15 10:35:21 Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego 1) chore psychicznie (wykazujące zaburzenia psychotyczne); 2) upośledzone umysłowo; 3) wykazujące inne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze  stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicz- nych, a osoby te wymagają świadczeń zdrowotnych lub innych form pomocy i opieki niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym. 3. Nie ulega wątpliwości, iż zdrowie psychiczne jest fundamentalnym dobrem człowieka, na skutek czego ochrona praw osób z  zaburze- niami psychicznymi należy do podstawowych obowiązków państwa polskiego, a  w  konsekwencji – do obowiązków organów admini- stracji rządowej i samorządowej, a ponadto instytucji do tego bezpo- średnio powołanych. W  zaistniałej zatem sytuacji uchwalona przez Sejm w 1994 r. ustawa o ochronie zdrowia psychicznego stanowi akt prawny mający zapewnić gwarancję realizacji – wynikających z Kon- stytucji RP oraz norm prawa międzynarodowego ratyfikowanych przez Polskę – zasad poszanowania prawa i wolności obywatelskich (K.  Korzan, Postępowanie w  sprawach ochrony zdrowia psychicznego, „Rejent” 1996, nr 6, s. 23 i literatura tam powołana). 4. Dobra osobiste to prawa podmiotowe, i to tak ściśle związane z pod- miotem podlegającym ochronie (osoba fizyczna), że razem z  nim powstają i  wygasają oraz nie mogą przechodzić na inne podmioty ani w drodze czynności prawnych, ani dziedziczenia. Mają one poza tym charakter niemajątkowy, nawet jeżeli ich naruszenie powoduje szkodę majątkową (zob. szerzej S. Dmowski, S. Rudnicki, Komentarz do kodeksu cywilnego. Część ogólna, Warszawa 1998, s. 64–76). Warto wspomnieć, iż art.  23  k.c. wymienia przykładowo dobra osobiste człowieka, stanowiąc, że są nimi: zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespon- dencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska. Katalog ten nie jest jednak zamknięty, co sprawia, iż także dobra inne niż wymienione powyżej mogą korzy- stać ze  statusu dobra osobistego. Jest nim między innymi zdrowie psychiczne, co jednoznacznie wynika z  preambuły ustawy psychia- trycznej. Znamienne jest to, iż kodeks cywilny nie zawiera definicji 18 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 18 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 18 2012-10-15 10:35:21 2012-10-15 10:35:21 Preambuła dobra osobistego, wymieniając je jedynie przykładowo, o czym świad- czy użyty w przepisie art. 23 k.c. zwrot „w szczególności”. Przewiduje natomiast sposób ochrony tych dóbr, stwarzając możliwość wytocze- nia powództwa cywilnego o: 1) zaniechanie działania naruszającego dobro osobiste (w sytuacji gdy konkretne dobro nie zostało jeszcze naruszone, a jedynie jego naru- szenie zostało realnie zagrożone); 2) dopełnienie czynności potrzebnych do usunięcia skutków narusze- nia dobra osobistego (np. można się domagać złożenia oświadcze- nia o  określonej treści, w  którym pozwany przeprosi powoda za oszczercze wypowiedzi). Osoba, której dobra osobiste zostały naru- szone, może domagać się także na zasadach wynikających z Kodek- su cywilnego zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowied- niej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny (art. 24 § 2 k.c.). Jeżeli jednak na skutek naruszenia dobra osobistego została wyrzą- dzona szkoda majątkowa, poszkodowany może także domagać się jej naprawienia na zasadach ogólnych (art. 24 § 2 k.c.). 5. W art. 24 § 1 k.c. ustawodawca ustanowił domniemanie bezprawno- ści naruszenia dobra osobistego, w  tym także dotyczącego zdrowia psychicznego. Domniemanie to jest jednak wzruszalne i  podlega obaleniu w  sytuacji wykazania uprawnienia do określonego dzia- łania, które zostało odczytane jako naruszenie konkretnego dobra osobistego. W zaistniałej zatem sytuacji kto twierdzi, iż zostało naru- szone jego dobro osobiste, nie musi wykazywać bezprawności (argu- ment wynikający z treści art. 6 k.c.), albowiem ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne (Z. Gordon, J. Łopuski, M. Nesterowicz, K. Piasecki, A. Rembieliński, L. Stecki, J. Winiarz, Kodeks cywilny z komentarzem, Warszawa 1989, t. 1, s. 41). 19 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 19 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 19 2012-10-15 10:35:21 2012-10-15 10:35:21 Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. 1.  Ochronę zdrowia psychicznego zapewniają organy Art. 1. administracji rządowej i  samorządowej oraz instytucje do tego powołane. 2. W działaniach z zakresu ochrony zdrowia psychicznego mogą uczestniczyć stowarzyszenia i inne organizacje społeczne, funda- cje, samorządy zawodowe, kościoły i  inne związki wyznaniowe oraz grupy samopomocy pacjentów i  ich rodzin, a  także inne osoby fizyczne i prawne. 1. Kluczowym zagadnieniem dla niniejszej ustawy jest pojęcie zdrowia psychicznego i  jego ochrona. Zdrowie psychiczne według definicji podanej przez Shahrokha i Halesa to stan, który jest raczej względny niż absolutny. Oznacza ono prawidłowe funkcjonowanie czynności psychicznych, przekładające się na skuteczne działanie, satysfakcjo- nujące relacje interpersonalne oraz umiejętność przystosowania się do zmian i radzenia sobie z przeciwnościami (N.C. Shahrokh, R.E. Hales, Amerykański słownik psychiatryczny, red B.  Łoza, A.  Czernikiewicz, Wrocław 2009). 2. Według WHO nie ma jednej, „oficjalnej” definicji zdrowia psychicz- nego ze  względu na różnice kulturowe, subiektywne odczucia oraz rywalizujące ze  sobą profesjonalne teorie. Większość ekspertów uważa, iż zdrowie psychiczne i zaburzenie psychiczne nie są stanami przeciwstawnymi sobie, ponieważ brak rozpoznanej choroby psy- chicznej nie musi oznaczać zdrowia psychicznego. 3. Zaburzenie psychiczne jest zespołem objawów psychopatologicz- nych, które powodują znaczne cierpienie (bolesność objawu) lub 20 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 20 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 20 2012-10-15 10:35:21 2012-10-15 10:35:21 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 niesprawność (zaburzenie funkcjonowania w jednym lub więcej waż- nych obszarach życia) albo istotnie zwiększają ryzyko śmierci, bólu lub utraty wolności. Uważa się, że zespół jest przejawem dysfunkcji behawioralnych, psychologicznych lub biologicznych występujących u  danej osoby (i  w  niektórych przypadkach jest wtórny do choroby somatycznej lub spowodowany przez chorobę somatyczną). Nie sto- suje się tego terminu w przypadku konfliktów powstających pomiędzy jednostką a  społeczeństwem (np.  politycznych, religijnych, doty- czących preferencji seksualnych), o ile te konflikty nie są wynikiem dysfunkcji stwierdzanej u  danej osoby (N.C.  Shahrokh, R.E.  Hales, Amerykański słownik…). 4. Definicja zdrowia przyjęta przez Światową Organizację Zdrowia podaje, że „zdrowie to nie tylko całkowity brak choroby czy kalectwa, ale także stan pełnego, fizycznego, umysłowego i społecznego dobro- stanu (dobrego samopoczucia)”. Definicja ta nie tylko neguje samo występowanie choroby, ale także wyraźnie podkreśla, że zdrowie ma w  sobie aktywny aspekt, którym jest dobrostan. W  praktyce oznacza to, że zadania dotyczące zdrowia mają się koncentrować nie tylko na zwalczaniu choroby, ale także podtrzymaniu i  wzmacnianiu dobrego stanu zdrowia. W konstytucji z 1946 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określiła zdrowie jako „stan pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie wyłącznie brak choroby lub niedomagania (ułomności)” (B. Woynarowska, Edukacja zdrowotna. Podręcznik akademicki, Warszawa 2007, s. 19). W ostatnich latach defi- nicja ta została uzupełniona o sprawność do „prowadzenia produktyw- nego życia społecznego i ekonomicznego”, a także wymiar duchowy. 5. Termin „zdrowie psychiczne” odnosi się do dobrego samopoczucia psychicznego i  emocjonalnego. Obejmuje ono zdrowie emocjonalne oraz umysłowe. Zdrowie emocjonalne to zdolność do rozpoznawania uc zuć, wyrażania ich w  odpowiedni sposób, umiejętność radzenia sobie ze stresem, napięciem, lękiem, depresją, agresją. Zdrowie umy- słowe jest zdolnością do logicznego, jasnego myślenia. 6. Słownikowa definicja zdrowia psychicznego wedug Merriam-Webster (http://www.merriam-webster.com; dostęp 31  sierpnia 2012  r.) 21 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 21 Ustawa_o_ochronie_zdrowia_Komentarz_A5.indd 21 2012-10-15 10:35:21 2012-10-15 10:35:21
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: