Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00132 007469 11068753 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 956
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-2397-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
? Komentarz kompleksowo i szczegółowo omawia zawarte w ustawie zagadnienia. Pokazuje zasady tworzenia i funkcjonowania Otwartych Funduszy Emerytalnych. Szczególny nacisk Autor położył na zagadnienia członkostwa w funduszu emerytalnym, rachunku, przeliczenia składek i wypłaty środków zgromadzonych na rachunku. ? Komentarz przeznaczony jest dla pracowników OFE, doradców inwestycyjnych, pośredników finansowych, agentów i brokerów ubezpieczeniowych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Andrzej Chróścicki Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych Komentarz Warszawa 2010 Stan prawny na 1 lutego 2010 r. Recenzent: Dr Tomasz Sowiński Wydawca: Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący: Małgorzata Buczna Opracowanie redakcyjne: Marcin Trepczyński Skład, łamanie: Campidoglio © Copyright by Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o., 2010 ISBN: 978-83-7601-808-9 Wydane przez: Wolters Kluwer Polska Sp. z o.o. Redakcja Książek 01-231 Warszawa, ul. Płocka 5a tel. (022) 535 80 00, (022) 535 82 00 31-156 Kraków, ul. Zacisze 7 tel. (012) 630 46 00 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl Księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści SpiS treści Wykaz skrótów .............................................................................................. 23 Zamiast wstępu.............................................................................................. 25 Najważniejsze definicje z zakresu zabezpieczenia emerytalnego ........................................................................................ 39 Art. 1. Art. 2. Art. 3. Art. 4. Art. 5. Rozdział 1 Przepisy ogólne ............................................................................................... 45 [Przedmiot ustawy] ................................................................... 45 [Przedmiot działalności funduszu] ............................................ 63 [Definicje organów funduszu] ................................................... 67 [Siedziba funduszu] ................................................................... 72 [Odpowiedzialność członków za zobowiązania funduszu] ................................................................................... 73 [Aktywa funduszu] .................................................................... 73 [Zakres obowiązywania ustawy] ............................................... 74 [Definicje ustawowe] ................................................................. 74 [Przepisy dotyczące pracowniczych programów emerytalnych] ........................................................ 76 Art. 6. Art. 7. Art. 8. Art. 8a. Rozdział 2 Fundusze emerytalne ..................................................................................... 77 [Rodzaje funduszy i sposób ich tworzenia] ............................... 77 Art. 9. 5 Spis treści Art. 10. Art. 11. Art. 12. Art. 13. Art. 14. Art. 15. Art. 16. Art. 17. Art. 18. Art. 19. [Firma funduszu] ....................................................................... 78 [Czas trwania funduszu] ............................................................ 79 [Warunki utworzenia funduszu] ................................................ 79 [Treść statutu funduszu] ............................................................ 80 [Wniosek o utworzenie funduszu] ............................................. 83 [Zezwolenie na utworzenie funduszu] ...................................... 83 [Wniosek o wpis funduszu do rejestru] ..................................... 86 [Treść wniosku o wpis do rejestru] ........................................... 86 [Wygaśnięcie zezwolenia na utworzenie funduszu] .................. 87 [Charakter prawny czynności dotyczących utworzenia funduszu] ................................................................ 88 [Nabycie osobowości prawnej] ................................................. 88 [Rejestr funduszy] ..................................................................... 89 [Zmiana statutu funduszu] ......................................................... 89 [Termin wejścia w życie zmian statutu] .................................... 89 [Zmiana statutu funduszu pracowniczego] ............................... 90 [Zmiana danych w rejestrze funduszy] ..................................... 91 [Rachunkowość funduszy] ........................................................ 92 1. Rachunkowość otwartego funduszu emerytalnego ....................... 92 1.1. Papiery wartościowe notowane .............................................. 95 1.2. Papiery wartościowe nienotowane ......................................... 96 2. Kapitał funduszu ............................................................................ 98 3. Kapitał rezerwowy ......................................................................... 99 4. Wynik finansowy funduszu ........................................................... 99 Art. 20. Art. 21. Art. 22. Art. 23. Art. 24. Art. 25. Art. 26. Utworzenie i charakter prawny funduszu emerytalnego ................... 100 1. Zagadnienia ogólne związane z utworzeniem funduszu .............................................................. 100 2. Charakter prawny otwartego funduszu emerytalnego ................. 110 3. Utworzenie otwartego funduszu emerytalnego ........................... 126 Rozdział 3 Towarzystwa emerytalne ............................................................................. 136 [Typ i forma prawna] ............................................................... 136 Art. 27. 6 Spis treści Art. 28. Art. 29. Art. 30. Art. 31. Art. 32. Art. 33. Art. 34. Art. 35. [Firma towarzystwa] ............................................................... 136 [Przedmiot działalności] .......................................................... 137 [Kapitał akcyjny i rodzaje akcji] ............................................. 137 [Minimalna wysokość kapitału] .............................................. 138 [Sposób i źródła pokrycia kapitału] ........................................ 139 [Kapitały własne towarzystwa emerytalnego] ........................ 140 (uchylony) ............................................................................... 140 [Założyciele pracowniczego towarzystwa emerytalnego] .......................................................................... 140 [Akcjonariusze a założyciele] ................................................. 141 Art. 36. [Akcjonariusze towarzystwa emerytalnego] ........................... 141 Art. 37. [Nabywanie akcji towarzystwa] .............................................. 142 Art. 38. Art. 38a. [Zawiadomienie o jednostkach dominujących] ....................... 143 [Organy towarzystwa] ............................................................. 144 Art. 39. Art. 40. [Zarząd] ................................................................................... 145 Art. 41. [Warunki członkostwa w zarządzie] ........................................ 145 Art. 41a. [Oświadczenia majątkowe członków zarządu] ....................... 147 [Zakaz łączenia funkcji] .......................................................... 148 Art. 42. [Rada nadzorcza] ..................................................................... 150 Art. 43. Art. 44. [Członkostwo w radzie] .......................................................... 150 [Skład rady nadzorczej towarzystwa Art. 45. pracowniczego] ....................................................................... 151 [Zakres obowiązywania k.s.h.] ................................................ 152 [Ograniczenia pracownicze] .................................................... 152 Art. 46. Art. 47. Art. 47a. [Odpowiednie stosowanie oświadczeń majątkowych] .......................................................................... 153 [Odpowiedzialność towarzystwa] ........................................... 153 Art. 48. Art. 48a. [Odpowiedzialność towarzystwa Art. 49. Art. 50. Art. 51. Art. 52. za osoby trzecie] ...................................................................... 157 [Tajemnica zawodowa] ........................................................... 157 [Ograniczenia inwestycyjne towarzystwa] .............................. 158 [Przechowywanie dokumentów] ............................................. 162 [Odpowiednie stosowanie przepisów k.s.h.] ........................... 163 7 Spis treści Utworzenie powszechnego towarzystwa emerytalnego ...................... 164 1. Zagadnienia wstępne ................................................................... 164 2. Oznaczenie firmy i przedmiotu działalności ............................... 166 3. Kapitał zakładowy ....................................................................... 167 4. Określenie władz towarzystwa emerytalnego ............................. 170 5. Koszty związane z utworzeniem towarzystwa emerytalnego .......................................................... 171 6. Prawa i obowiązki akcjonariuszy ................................................ 172 7. Szczególne uregulowania statutu................................................. 180 8. Akcjonariusze towarzystwa emerytalnego .................................. 183 9. Ogólne zagadnienia dotyczące organów towarzystwa emerytalnego .......................................................... 186 10. Regulamin organizacyjny towarzystwa emerytalnego ............................................................................... 189 11. Wniosek o wydanie zezwolenia na utworzenie towarzystwa emerytalnego .......................................................... 191 12. Promesa na utworzenie funduszu emerytalnego ......................... 204 13. Działania organizacyjne założycieli towarzystwa (podsumowanie) .......................................................................... 205 14. Zgłoszenie towarzystwa emerytalnego do rejestru sądowego ................................................................... 212 15. Kapitał zakładowy i prawo akcjonariuszy towarzystwa emerytalnego do udziału w zysku .......................... 217 16. Organy towarzystwa emerytalnego ............................................. 223 A. Zarząd ................................................................................... 223 B. Rada Nadzorcza .................................................................... 227 C. Walne zgromadzenie akcjonariuszy towarzystwa emerytalnego ................................................... 235 17. Zmiana statutu towarzystwa emerytalnego ................................. 241 18. Zakres kontroli organu nadzoru w zakresie zmian statutu .............................................................. 250 19. Utworzenie funduszu emerytalnego ............................................ 253 20. Zmiana statutu funduszu emerytalnego ....................................... 260 21. Zarządzanie i reprezentacja funduszu emerytalnego przez towarzystwo emerytalne.............................. 262 8 Spis treści 22. Reprezentacja funduszu emerytalnego ........................................ 268 23. Ograniczenia w działalności towarzystwa emerytalnego .......................................................... 277 24. Obowiązki w zakresie zachowania tajemnicy zawodowej i przechowywanie dokumentów funduszu emerytalnego .......................................... 279 25. Odpowiedzialność cywilnoprawna i karna członków władz statutowych towarzystwa emerytalnego .......................................................... 281 26. Odpowiedzialność powszechnego towarzystwa emerytalnego .......................................................... 293 27. Zagadnienie legitymacji biernej towarzystwa emerytalnego i funduszu emerytalnego ....................................... 302 28. Szczególne przypadki odpowiedzialności administracyjnej towarzystwa emerytalnego............................... 308 29. Odmienność uregulowań dotyczących pracowniczych towarzystw emerytalnych ................................... 328 Rozdział 4 Warunki podejmowania działalności przez towarzystwa emerytalne .................................................................... 333 [Zezwolenie na utworzenie towarzystwa] ............................... 333 [Treść wniosku o zezwolenie] ................................................. 333 [Udzielenie zezwolenia] .......................................................... 335 [Promesa zezwolenia na utworzenie funduszu] ...................... 336 [Odmowa udzielenia zezwolenia] ........................................... 337 [Zezwolenie na zmianę statutu lub umowy z depozytariuszem] ............................................... 338 Art. 53. Art. 54. Art. 55. Art. 56. Art. 57. Art. 58. Art. 58a. [Zezwolenie na utworzenie Art. 59. Art. 60. pracowniczego towarzystwa] .................................................. 340 [Powołanie organów towarzystwa] ......................................... 340 [Zmiana danych] ..................................................................... 342 9 Spis treści Rozdział 5 Przejęcie zarządzania funduszem emerytalnym, łączenie się towarzystw emerytalnych i likwidacja funduszu emerytalnego ........................................................... 343 Art. 61. Art. 62. Art. 63. Art. 64. Art. 65. Art. 66. Art. 67. Art. 68. Art. 69. Art. 70. Art. 71. Art. 72. Art. 73. Art. 74. Art. 75. Art. 76. Art. 77. Art. 78. [Cofnięcie zezwolenia na utworzenie towarzystwa] ........................................................................... 343 [Przesłanki cofnięcia zezwolenia] ........................................... 343 [Data wejścia w życie decyzji o cofnięciu zezwolenia] ........................................................... 344 [Reprezentacja funduszu po cofnięciu zezwolenia] ................ 344 [Skarga na cofnięcie zezwolenia] ............................................ 347 [Przejęcie zarządzania funduszem] ......................................... 347 [Połączenie towarzystw] ......................................................... 348 [Zezwolenie na przejecie zarządzania funduszem] ................. 348 [Skutki przejęcia zarządzania funduszem] .............................. 351 [Ogłoszenie przejęcia zarządzania funduszem] ...................... 352 [Likwidacja funduszu] ............................................................. 353 [Wykreślenie funduszu z rejestru] ........................................... 355 [Likwidacja funduszu pracowniczego] ................................... 355 [Decyzja o likwidacji funduszu pracowniczego] .................... 355 [Sposób likwidacji] ................................................................. 355 [Skutki likwidacji] ................................................................... 356 [Wykreślenie funduszu z rejestru] ........................................... 356 [Tryb likwidacji funduszu] ...................................................... 356 Przejęcie zarządzania funduszem emerytalnym, łączenie się towarzystw emerytalnych i likwidacja funduszu emerytalnego ..................................................... 357 1. Aspekty ogólne ............................................................................ 357 2. Przejęcie zarządzania funduszem emerytalnym na podstawie umowy zawartej między towarzystwami emerytalnymi...................................................... 360 3. Charakter prawny umowy o przejęcie zarządzania funduszem emerytalnym .......................................... 361 10 Spis treści 4. Przejęcie zarządzania funduszem emerytalnym na podstawie decyzji Komisji Nadzoru Finansowego ................. 373 5. Status prawny i faktyczny towarzystwa emerytalnego przekazującego zarządzanie funduszem emerytalnym ................ 374 6. Data wstąpienia w prawa i obowiązki towarzystwa emerytalnego przekazującego zarządzanie funduszem emerytalnym .......................................... 375 7. Połączenie towarzystw emerytalnych .......................................... 379 8. Treść i zakres zezwolenia Komisji Nadzoru Finansowego na przejęcie zarządzania funduszem emerytalnym .......................................... 387 9. Postępowanie rejestracyjne w odniesieniu do towarzystw emerytalnych ....................................................... 391 10. Ogłoszenie fuzji i przejęć ............................................................ 395 11. Likwidacja powszechnego towarzystwa emerytalnego .......................................................... 397 12. Likwidacja funduszu emerytalnego ............................................. 408 13. Zagadnienia prawa bilansowego w wypadku połączenia się towarzystw emerytalnych .................................... 423 14. Zagadnienia podatkowe fuzji towarzystw emerytalnych ............................................................ 439 15. Koszty funkcjonowania towarzystwa emerytalnego ................... 450 16. Zagadnienia bilansowe ................................................................ 455 17. Zagadnienia podatkowe ............................................................... 466 Rozdział 6 (uchylony) ............................................................................................ 474 Rozdział 7 Członkostwo w funduszu emerytalnym ..................................................... 474 Art. 81. [Uzyskanie członkostwa w funduszu] ..................................... 474 Art. 81a. [Okresowa emerytura kapitałowa] .......................................... 491 [Rozporządzenie na wypadek śmierci] ................................... 491 Art. 82. Art. 83. [Oświadczenie o stosunkach majątkowych] ........................... 493 11 Spis treści [Zmiana funduszu] .................................................................. 494 Art. 84. Art. 84a. [Oświadczenia członków funduszu] ........................................ 504 Art. 85. [Określenie sposobu i trybu zawarcia umowy z funduszem] .............................................................. 508 [Członkostwo w pracowniczym funduszu] ............................. 509 [Data uzyskania członkostwa] ................................................. 511 [Rezygnacja z członkostwa] .................................................... 511 [Rejestr członków funduszu] ................................................... 512 [Właściwość sądu w sprawach członkowskich] ...................... 516 [Właściwość sądu w przypadku funduszu pracowniczego] ........................................................ 517 Art. 86. Art. 87. Art. 88. Art. 89. Art. 90. Art. 91. Członkostwo w funduszu emerytalnym................................................ 517 1. Charakter prawny umowy o członkostwo w funduszu emerytalnym............................................................. 517 2. Tryb zawarcia umowy o członkostwo w funduszu emerytalnym............................................................. 529 3. Rozwiązanie, odstąpienie i wygaśnięcie umowy o członkostwo w funduszu emerytalnym ....................... 537 4. Rozwiązanie umowy z funduszem emerytalnym ........................ 552 5. Nabycie członkostwa w funduszu w wyniku losowania .................................................................... 563 6. Zawarcie umowy o członkostwo przez osobę niepełnoletnią........................................................... 572 Rozdział 8 Działalność akwizycyjna otwartych funduszy emerytalnych .................. 575 [Zakres działalności akwizycyjnej] ......................................... 575 [Podmioty uprawnione do działalności akwizycyjnej] ................................................. 578 Art. 92. Art. 93. Art. 93a. [Działalność akwizycyjna a nadrzędność lub zależność służbowa] .......................................................... 580 [Warunki wpisu do rejestru akwizytorów] .............................. 580 Art. 94. 12 Spis treści Art. 95. Art. 96. Art. 97. Art. 98. Art. 99. Rozdział 9 Rachunki i przeliczenia składek ................................................................. 598 [Wpłata składek do funduszu] ................................................. 598 [Wpłata składek do funduszu pracowniczego] ........................ 601 [Wpłata składek w formie papierów wartościowych] ............. 602 [Rachunek składek] ................................................................. 603 [Przeliczanie składek na jednostki rozrachunkowe] ....................................................................... 603 Art. 100. [Data przeliczenia składek] ..................................................... 605 Art. 100a. [Zwrot składek nienależnych] ................................................. 607 Art. 100b. [Umorzenie jednostek rozrachunkowych] .............................. 609 Rachunki członkowskie w funduszu i przeliczanie składek ............................................................................. 609 1. Wyliczanie składek ...................................................................... 609 2. Roszczenia z tytułu złego obliczenia ........................................... 614 3. Przekazywanie składek ................................................................ 616 4. Roszczenia z tytułu zwłoki w przekazywaniu składek przez ZUS ....................................................................... 621 5. Rozszczenia z tytułu nieprzekazania składek przez ZUS ....................................................................... 627 6. Pokrywanie kosztów ZUS-u ........................................................ 635 7. Charakter prawny częściowej składki i przedawnienie roszczeń ............................................................. 641 8. Wypłacanie składek ..................................................................... 643 9. Jednostki rozrachunkowe ............................................................ 645 10. Szczegółowe czynności związane z procesem przypisania składki ................................................... 654 Rozdział 10 Rachunki ilościowe....................................................................................... 657 Art. 101. [Zasady prowadzenia rachunków ilościowych] ...................... 657 Art. 102. [Likwidacja rachunków ilościowych] ..................................... 659 Art. 103. [Wypłata środków a rachunek ilościowy] ............................... 661 13 Spis treści Art. 104. [Przekazywanie kwot związanych z posiadaniem akcji] ................................................................ 662 Art. 105. [Zasady zbywania praw z akcji] .............................................. 663 Art. 106. [Ustanowienie przedstawiciela członków funduszu] ................................................................ 664 Rachunki ilościowe ................................................................................. 665 1. Wprowadzenie ............................................................................. 665 2. Akcje ............................................................................................ 666 3. Wypłata, wypłata transferowa, zwrot .......................................... 669 4. Dywidendy................................................................................... 670 Rozdział 11 Wypłata środków zgromadzonych na rachunku ...................................... 672 Art. 107. [Zakaz wypłaty środków] ........................................................ 672 Art. 108. [Ograniczenia egzekucji] ......................................................... 673 Art. 109. [Ograniczenia egzekucji w funduszu pracowniczym] .................................................... 673 Art. 110. [Nabycie prawa do wypłaty środków] .................................... 674 Art. 111. [Sposób wypłaty środków] ...................................................... 674 Art. 111a. [Przekazywanie środków do ZUS] .......................................... 675 Art. 111b. [Przekazywanie środków do ZUS c.d.] ................................... 677 Art. 112. [Wykorzystanie środków na potrzeby rentowe] ...................... 677 Art. 113. [Wypłata środków w funduszu pracowniczym] ...................... 677 Art. 114. [Sposób wypłaty środków w funduszu pracowniczym] .................................................... 680 Art. 115. [Termin wypłaty środków] ...................................................... 680 Art. 116. [Terminy wypłaty ratalnej] ...................................................... 680 Art. 117. [Zmiana sposobu wypłaty] ...................................................... 680 Art. 118. [Wypłata przymusowa środków] ............................................. 681 Art. 119. [Wypłata transferowa] ............................................................. 681 Art. 120. [Warunki wypłaty transferowej] .............................................. 682 Art. 121. [Ograniczenia wypłaty transferowej] ...................................... 682 Art. 122. [Termin wypłaty transferowej] ................................................ 682 14 Spis treści Art. 123. [Rozliczanie wypłat transferowych] ........................................ 683 Art. 123a. [Termin i tryb szczególnych wypłat transferowych] ............... 683 Art. 124. [Szczegółowy tryb rozliczeń wypłat transferowych] ............................................................. 684 Art. 125. [Odpowiedzialność towarzystwaza wypłaty transferowe] ............................................................... 684 Wypłaty i podział środków zgromadzonych na rachunku członka funduszu ............................................................. 684 1. Zakaz rozporządzania środkami przez członka ........................... 684 2. Rozporządzanie środkami na wypadek śmierci........................... 687 3. Egzekucja wierzytelności wobec funduszu ................................. 691 4. Szczegółowy tryb rozliczeń wypłat transferowych ..................... 694 5. Skutki ustania członkostwa ......................................................... 696 6. Sposób wypłaty środków ............................................................. 697 Rozdział 12 Podział środków w razie rozwodu lub unieważnienia małżeństwa.................................................................... 700 Art. 126. [Wypłata transferowa środków objętych wspólnością majątkowa] ......................................................... 700 Art. 127. [Termin wypłaty transferowej] ................................................ 700 Art. 128. [Otwarcie rachunku dla współmałżonka] ................................ 701 Art. 129. [Ustanie wspólności małżeńskiej w trakcie małżeństwa] ............................................................. 701 Art. 129a. [Termin wypłaty środków] ...................................................... 702 Art. 130. [Wypłata z rachunku w funduszu pracowniczym w razie rozwodu] ............................................ 703 Podział środków w razie rozwodu lub unieważnienia małżeństwa .............................................................. 703 1. Wprowadzenie ............................................................................. 703 2. Zasady podziału środków ............................................................ 704 3. Nabycie członkostwa w funduszu w wyniku podziału środków na rachunku członkowskim ............................ 708 15 Spis treści Rozdział 13 Podział środków w razie śmierci członka funduszu emerytalnego .................................................................. 715 Art. 131. [Wypłata transferowa w razie śmierci członka funduszu] ................................................................... 715 Art. 132. [Osoby uprawnione do środków po zmarłym członku] ............................................................... 717 Art. 132a. [Wypłata środków zmarłego członka emeryta] ....................... 717 Art. 133. [Wypłata środków na wypadek śmierci w funduszu pracowniczym] .................................................... 718 Podział środków w wyniku śmierci członka funduszu ........................ 718 1. Wypłata na rachunek współmałżonka ......................................... 718 2. Przekazanie środków osobom wskazanym przez zmarłego ......................................................... 721 3. Brak testamentu ........................................................................... 725 4. Wskazanie imienne ...................................................................... 725 Rozdział 14 Finansowanie działalności funduszu emerytalnego .................................. 728 Art. 134. [Sposób pobierania opłat przez fundusz] ................................ 728 Art. 135. [Sposób obliczania opłat] ........................................................ 729 Art. 136. [Koszty pokrywane z aktywów funduszu] .............................. 729 Art. 136a. [Koszty związane z przechowywaniem aktywów] ................................................................................. 732 Art. 137. [Koszty pokrywane przez towarzystwo emerytalne] ........................................................ 732 Art. 138. (uchylony) ............................................................................... 733 Finansowanie działalności funduszu emerytalnego ............................ 733 1. Źródła finansowania .................................................................... 733 2. Pobieranie opłat ........................................................................... 735 3. Staż członkowski ......................................................................... 737 4. Opłata za koszty zarządzania aktywami ...................................... 738 16 Spis treści Rozdział 15 Działalność lokacyjna funduszy emerytalnych ......................................... 741 Art. 139. [Zasady polityki inwestycyjnej] .............................................. 741 Art. 140. [Zasady polityki inwestycyjnej funduszu pracowniczego] ........................................................ 742 Art. 141. [Działalność inwestycyjna funduszu] ...................................... 743 Art. 142. [Ograniczenia inwestycyjne funduszu] ................................... 747 Art. 143. [Inwestycje zagraniczne funduszu] ......................................... 753 Art. 144. [Zakazy inwestycyjne] ............................................................ 753 Art. 145. [Ograniczenia inwestycyjne funduszu pracowniczego] ........................................................ 754 Art. 146. [Inwestycje w papiery wartościowe towarzystwa emerytalnego] ..................................................... 754 Art. 147. [Inwestycje zagraniczne funduszu pracowniczego] ........................................................ 755 Art. 148. [Ograniczenia inwestycyjne w zakresie jednostek uczestnictwa] ........................................................... 755 Art. 149. [Naruszenie ograniczeń inwestycyjnych] ................................ 756 Art. 150. [Zakazy zbywania aktywów funduszu] ................................... 759 Art. 151. [Udzielanie pożyczek przez fundusz] ..................................... 760 Art. 152. [Zarządzanie aktywami przez firmę zarządzającą] ........................................................ 761 Art. 153. [Zarządzanie aktywami zagranicznymi] ................................. 762 Art. 154. [Zaciąganie pożyczek przez fundusz] ..................................... 762 Art. 154a. [Przechowywanie decyzji inwestycyjnych] ............................ 762 Art. 155. [Dodatkowe ograniczenia inwestycyjne] ................................ 763 Art. 156. [Naruszenie zasad działalności inwestycyjnej] ....................... 763 Polityka i działalność inwestycyjna funduszu ...................................... 763 1. Polityka inwestycyjna otwartego funduszu emerytalnego ................................................................ 763 2. Cele i zasady polityki inwestycyjnej funduszu emerytalnego ................................................................ 774 3. Działalność inwestycyjna funduszy emerytalnych ...................... 782 17 Spis treści Rozdział 16 Depozytariusz ............................................................................................... 804 Art. 157. [Wybór depozytariusza] .......................................................... 804 Art. 158. [Podmioty uprawnione do działalności depozytowej] .................................................. 804 Art. 159. [Obowiązki depozytariusza] .................................................... 807 Art. 160. [Treść umowy depozytowej] ................................................... 810 Art. 161. [Wypowiedzenie lub zmiana umowy] ..................................... 813 Art. 162. [Upadłość lub likwidacja depozytariusza] .............................. 814 Art. 163. [Zmiana depozytariusza] ......................................................... 814 Art. 164. [Obowiązki informacyjne depozytariusza] ............................. 815 Art. 165. [Ograniczenia egzekucyjne] .................................................... 815 Depozytariusz ......................................................................................... 816 1. Wprowadzenie ............................................................................. 816 2. Obowiązki depozytariusza ........................................................... 818 3. Odpowiedzialność depozytariusza .............................................. 823 4. Rozwiązanie umowy i zmiana depozytariusza ............................ 826 Rozdział 17 Wycena aktywów i obliczanie stopy zwrotu funduszy emerytalnych ......................................................... 831 Art. 166. [Ustalanie wartości aktywów funduszu] ................................. 831 Art. 167. [Ustalanie wartości jednostki rozrachunkowej] ...................... 832 Art. 168. [Termin wyceny aktywów] ...................................................... 832 Art. 169. [Termin ustalania wartości jednostki rozrachunkowej] ...................................................... 832 Art. 170. [Termin ustalania stopy zwrotu kapitału] ................................ 833 Art. 171. [Obowiązki informacyjne względem depozytariusza] ...................................................... 833 Art. 172. [Obliczanie stopy zwrotu kapitału] ......................................... 833 Art. 173. [Średnia stopa zwrotu kapitału] ............................................... 833 Art. 173a. [Powierzenie obowiązków przez fundusz pracowniczy] .................................................... 834 18 Spis treści Art. 174. [Szczegółowe zasady obliczania stopy zwrotu kapitału] ............................................................. 835 Wycena aktywów i obliczanie stopy zwrotu funduszy emerytalnych ................................................... 836 1. Zasady wyceny aktywów............................................................. 836 2. Obliczanie stopy zwrotu .............................................................. 842 3. Obliczanie i pokrywanie kwoty niedoboru .................................. 858 4. „Portfel inwestycyjny” ................................................................ 869 Rozdział 18 Niedobór........................................................................................................ 873 Art. 175. [Powstanie niedoboru]............................................................. 873 Art. 176. [Pokrycie niedoboru przez fundusz] ....................................... 875 Art. 177. [Ogłoszenie upadłości towarzystwa emerytalnego] ..................................................... 876 Art. 178. [Pokrycie niedoboru przez Fundusz Gwarancyjny] ........................................................... 877 Art. 179. [Pokrycie niedoboru przez depozytariusza] ............................ 877 Art. 180. [Pokrycie niedoboru przez Skarb Państwa] ............................ 877 Art. 181. [Rachunek rezerwowy] ........................................................... 878 Art. 181a. [Środki na rachunku rezerwowym] ......................................... 888 Art. 182. [Ograniczenia egzekucyjne] .................................................... 889 Art. 182a. [Przekazywanie przez fundusz środków towarzystwu] ............................................................ 890 Art. 183. (uchylony) ............................................................................... 891 Rozdział 19 Fundusz Gwarancyjny................................................................................. 892 Art. 184. [Utworzenie Funduszu Gwarancyjnego] ................................. 892 Art. 185. [Gromadzenie środków przez Fundusz] .................................. 892 Art. 186. (uchylony) ............................................................................... 894 Art. 187. [Pokrywanie niedoboru Funduszu] ......................................... 894 Art. 188. [Opodatkowanie zwrotu wpłat] ............................................... 894 19 Spis treści Art. 188a. [Sprawozdanie finansowe] ...................................................... 895 Art. 188b. [Zatwierdzenie sprawozdania finansowego] ........................... 895 Rozdział 20 Obowiązki informacyjne funduszy emerytalnych .................................... 896 Art. 189. [Prospekt informacyjny funduszu] .......................................... 896 Art. 190. [Udostępnienie prospektu] ...................................................... 896 Art. 191. [Udostępnienie informacji finansowych] ................................ 897 Art. 192. [Informowanie członków funduszu o ich rachunkach] .................................................................... 897 Art. 193. [Informacja o stanie aktywów funduszu] ................................ 898 Art. 194. [Przekazywanie informacji organowi nadzoru] ...................... 898 Art. 194a. [Deklaracja zasad polityki inwestycyjnej funduszu pracowniczego] ................................ 898 Art. 195. [Sprawozdania okresowe] ....................................................... 899 Art. 196. [Szczegółowe postanowienia prospektu informacyjnego] ..................................................... 899 Art. 197. [Treść informacji podlegających opublikowaniu]........................................................................ 901 Art. 198. [Zaniechanie obowiązków informacyjnych] ........................... 905 Obowiązki informacyjne funduszy emerytalnych ............................... 906 1. Wprowadzenie ............................................................................. 906 2. Prospekt informacyjny ................................................................. 907 3. Publiczne udostępnianie informacji............................................. 913 4. Informacje dla KNF ..................................................................... 914 5. Kary za niedopełnienie obowiązku.............................................. 918 Rozdział 21 Nadzór nad działalnością funduszy emerytalnych .................................... 920 Art. 199. (uchylony) ............................................................................... 920 Art. 200. [Zadania organu nadzoru] ....................................................... 920 Art. 200a. (uchylony) ............................................................................... 921 Art. 201. (uchylony) ............................................................................... 921 20 Spis treści Art. 202. [Tryb postępowania przed organem nadzoru] ......................... 921 Art. 203. (uchylony) ............................................................................... 922 Art. 204. [Uprawnienia organu nadzoru] ................................................ 922 Art. 204a. [Podmioty podlegające kontroli organu nadzoru] ....................................................................... 924 Art. 204b. [Powiadomienie] ..................................................................... 926 Art. 204c. [Karanie członków zarządu towarzystwa emerytalnego] ..................................................... 927 Art. 204d. [Wyłączenie osoby kontrolera] ................................................ 927 Art. 204e. [Miejsce kontroli] .................................................................... 928 Art. 204f. [Podstawa ustaleń kontrolnych] .............................................. 928 Art. 204g. [Protokół kontroli] ................................................................... 929 Art. 204h. [Sporządzenie i przekazanie protokołu kontroli] .................................................................. 930 Art. 204i. [Zastrzeżenia do kontroli] ....................................................... 931 Art. 204j. [Powiadomienie o stwierdzonych nieprawidłowościach] .............................................................. 931 Art. 205. [Skarga na działalność funduszu] ............................................ 932 Art. 206. [Uprawnienia w zakresie zwołania posiedzeń organów towarzystwa] ............................................................ 932 Art. 207. (uchylony) ............................................................................... 933 Art. 207a. [Uczestnictwo organu nadzoru w postępowaniu rejestrowym] ................................................ 933 Art. 208. (uchylony) ............................................................................... 933 Art. 209. (uchylony) ............................................................................... 933 Art. 210. [Stosowanie odpowiednie przepisów o tajemnicy zawodowej] .......................................................... 933 Art. 211–214. (uchylone) ......................................................................... 933 Kontrola nad funduszami ...................................................................... 934 1. Wprowadzenie ............................................................................. 934 2. Pojęcie nadzoru............................................................................ 934 3. Kompetencje nadzorcze KNF ...................................................... 937 4. Nadzór represyjny KNF............................................................... 945 21 Spis treści Rozdział 22 Przepisy karne .............................................................................................. 950 Art. 215. [Zakaz używania firmy funduszu i towarzystwa] ................... 950 Art. 216. [Zakaz prowadzenia działalności określonej ustawa] ................................................................... 950 Art. 217. [Naruszenie ograniczeń inwestycyjnych] ................................ 950 Art. 218. [Udzielenie nieprawdziwych danych] ..................................... 951 Art. 219. [Oferowanie korzyści materialnych] ....................................... 951 Art. 219a. [Naruszenie zasad akwizycji] .................................................. 952 Art. 220. [Ujawnienie tajemnicy zawodowej] ........................................ 952 Art. 221. [Naruszenie obowiązków związanych z niedoborem] ...................................................... 952 Art. 222. [Działanie w imieniu osoby prawnej] ..................................... 952 Rozdział 23 Zmiany w przepisach obowiązujących....................................................... 953 Art. 223–228. (pominięte) . ...................................................................... 953 Rozdział 24 Przepisy przejściowe i końcowe .................................................................. 953 Art. 229. (uchylony) ............................................................................... 953 Art. 230. (pominięty) .............................................................................. 953 Art. 230a. ................................................................................................. 953 Art. 231. ................................................................................................. 954 Bibliografia .................................................................................................. 955 22 Wykaz skrótów Wykaz skrótóW Źrodła prawa k.c. k.p. k.p.a. k.p.c. k.r.o. k.s.h. pr. bank. u.e.r.FUS u.f.i. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postę- powania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 z późn. zm.) – ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwe- stycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546 z późn. zm.) 23 Wykaz skrótów u.o.f.f.e. u.o.i.f. u.o.p.p.e. u.p.d.o.p. u. rach. u.s.u.s. – ustawa z 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjo- nowaniu funduszy emerytalnych (tekst. jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumen- tami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o pracowniczych programach emerytalnych (Dz. U. Nr 116, poz. 1207 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodo- wym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowo- ści (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 152, poz. 1223 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585) Czasopisma Dz. U. M.P. OSP – Dziennik Ustaw – Monitor Polski – Orzecznictwo Sądów Polskich Inne – Komisja Nadzoru Finansowego – Naczelny Sąd Administracyjny – Organizacja Współpracy i Rozwoju Gospodarczego – Sąd Najwyższy KNF NSA OECD SN 24 Zamiast wstępu ZamiaSt wStępu Minęły bezpowrotnie czasy, kiedy o funduszach emerytalnych wiedziało w Polsce kilkanaście osób. Wraz z wprowadzeniem re- formy ubezpieczeń społecznych, jako jeden z głównych jej filarów, utworzono otwarte fundusze emerytalne, do których, dobrowolnie lub obowiązkowo, przystąpiło kilkanaście milionów osób podlegających obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Liczba członków fun- duszy w pierwszych dwóch latach reformy ubezpieczeń przekroczyła więcej niż dwukrotnie liczbę zakładaną przez twórców reformy. Liczba ta nieustannie rośnie, gdyż, z pewnymi wyjątkami, niemożliwe jest zrezygnowanie z członkostwa w funduszu przez osoby, które wybrały tę formę ubezpieczenia emerytalnego, a jednocześnie każda osoba po raz pierwszy rozpoczynająca pracę ma obowiązek dokonania wyboru funduszu emerytalnego. W wypadku braku takiego wyboru jest losowo przydzielana do jednego z istniejących funduszy emerytalnych. Otwarte fundusze emerytalne są instytucjami rynku kapitałowego. Zarządzane są przez spółki akcyjne zwane powszechnymi towarzystwa- mi emerytalnymi. Fundusze emerytalne swoje aktywa lokują w papiery wartościowe i inne instrumenty finansowe podlegające obrotowi na rynku kapitałowym. Można bez przesady stwierdzić, że otwarty fundusz emerytalny, jako instytucja rynku kapitałowego, jest jedną z najbardziej doskona- łych form rozwiniętego kapitalizmu. Nie przez prywatyzację majątku państwowego, nie przez Narodowe Fundusze Inwestycyjne, ale właśnie dzięki otwartym funduszom emerytalnym Polacy zostali uczestnikami powszechnego systemu kapitalistycznego. 25 Zamiast wstępu Można pokusić się o refleksję, że otwarte fundusze emerytalne z uwagi na liczbę swoich członków i wartość rosnących nieustannie aktywów, stały się „koniem trojańskim” kapitalizmu w naszym kraju. Komentarz niniejszy jest zatem o tym, jak zbudowany jest ów „koń trojański” kapitalizmu oraz jak porusza się on na arenie polskiego rynku kapitałowego. Jest to książka trudna, gdyż zagadnienia w niej poruszane są dla większości jej ewentualnych odbiorców terra incognita. Wiedza ta była wszak do niedawna dostępna tylko dla wąskiego kręgu wtajemniczo- nych specjalistów. Książka ta ma na celu ukazanie całej dostępnej w chwili obecnej wiedzy o funkcjonowaniu otwartego funduszu emerytalnego. Jest to cel prawie niemożliwy do spełnienia, albowiem w wielu wypadkach pewne problemy poruszane w tym opracowaniu są zupełnie nieznane powszechnemu ogółowi. Jednocześnie nie sposób całej wiedzy na temat funduszy emerytalnych przekazać w formie dostępnej dla każdego odbiorcy, gdyż wymagałoby to wykładów na poziomie akademickim i w dodatku w mocno uproszczonym i obrazowym języku. Mam tylko nadzieję, która w części usprawiedliwia to trudne przedsięwzięcie, że eksperci znajdą w tej książce to, co zechcą znaleźć, a członkowie funduszy emerytalnych to, co będą musieli znaleźć. Do powstania tego komentarza doszło wyłącznie z pobudek osobi- stych. Na początku mojej pracy w Sejmie uczestniczyłem w niektórych pracach legislacyjnych dotyczących opracowania instrumentów praw- nych reformy ubezpieczeń społecznych, w tym otwartych funduszy emerytalnych. Potem wiedzę na temat reformy ubezpieczeń społecznych starałem się przekazać jak największej liczbie osób, prowadząc konfe- rencje, seminaria, wykłady i spotkania. Następnie zacząłem doradzać jednemu z czołowych funduszy emerytalnych, jak rozwiązywać poważ- ne problemy w jego funkcjonowaniu. To, co robiliśmy było nowe i nikt na dobrą sprawę do dnia dzisiejszego nie wie wszystkiego o skompli- kowanych mechanizmach działania funduszu emerytalnego. Wiedza narastała i w dalszym ciągu odkrywamy nowe obszary co- dziennych problemów, które trzeba rozwiązywać. Książka ta powstała po to, aby nic, co zostało zyskane, nie zostało stracone. 26 Zamiast wstępu Zanim zapoznamy się funkcjonowaniem otwartego funduszu eme- rytalnego w Polsce, uznałem za celowe przedstawienie rozwiązań nie tylko w zakresie funduszu emerytalnego, ale także szerszym – ubez- pieczenia społecznego w wybranych krajach na świecie. Takie wprowadzenie nie tylko rozszerza wiedzę na temat nowej instytucji otwartego funduszu emerytalnego, w polskich realiach po- wszechnego systemu ubezpieczenia społecznego, ale w założeniach pozwala na ocenę, jaką rolę pełni fundusz emerytalny w tym systemie i na jakim etapie budowy skutecznej ochronny emerytalnej się znaj- dujemy. Początkowo celem zabezpieczenia emerytalnego dla osób świad- czących pracę było uzyskanie wynagrodzenia dla osób, które przepra- cowały u danego pracodawcy określoną liczbę lat i nie były zdolne do dalszej pracy. Aby uzyskać to wynagrodzenie (emeryturę), opierano jego wyliczenie na iloczynie pewnej części wynagrodzenia pracownika i liczbie przepracowanych przez niego lat. Przykładowo, świadczenie emerytalne w wysokości 2 na rok, po przemnożeniu przez 35 lat efek- tywnej pracy danej osoby, pozwala uzyskać emeryturę odpowiadającą 70 dochodów rocznych pracownika. Do wyliczenia emerytury w początkowych latach rozwoju ubez- pieczeń emerytalnych przyjmowano średni dochód wypracowany w ciągu całego okresu zatrudnienia danej osoby. W miarę rozwoju tej formy ubezpieczenia społecznego, zaczęto jako bazę naliczeniową przyjmować średnią wynagrodzenia z najlepszych lub kilku ostatnich lat aktywności zawodowej danej osoby, co doprowadziło do powsta- nia systemu emerytalnego, zwanego zdefiniowanym świadczeniem emerytalnym. Taki system funkcjonuje do dnia dzisiejszego w wielu krajach, bez względu na stopień ich rozwoju, a także funkcjonował w Polsce do czasu rozpoczęcia reformy systemu ubezpieczeń społecznych. W ostatnich dwudziestu latach niektórzy pracodawcy, jak i pracobiorcy, a nawet rządy niektórych krajów rozwiniętych, zaczęli kwestionować pożytek z systemów emerytalnych opartych na zdefiniowanym świadczeniu. Głosy krytyki pod adresem tego typu systemu emerytalnego zostały wywołane pięcioma podstawowymi przyczynami. 27 Zamiast wstępu Pierwsza przyczyna spowodowana jest tym, że przy wzrastającej w krajach rozwiniętych mobilności siły roboczej, a jednocześnie skracaniu za pomocą stosownych przepisów minimalnych okresów zatrudnienia wymaganych do nabycia emerytury, coraz bardziej traci na znaczeniu motyw wynagradzania pracowników za wieloletnią pra- cę. Pojawiło się natomiast inne zagadnienie, a mianowicie nabywania i przenoszenia uprawnień emerytalnych. Ta ostatnia kwestia powoduje z kolei pytanie, w jaki sposób w okresie całej aktywności zawodowej danej osoby jest naliczany kapitał emerytalny, będący podstawą przy- szłej emerytury, oraz kto jest właścicielem tego kapitału. Druga przyczyna utraty znaczenia systemów emerytalnych o zdefi- niowanym świadczeniu polega na tym, że większość wykształconych pracobiorców zaczęła domagać się kontroli i przejrzystości w odniesie- niu do gromadzonego przez nich kapitału emerytalnego. Takiej kontroli i przejrzystości w żadnym wypadku nie zapewnia system zdefiniowa- nego świadczenia, będący pod kontrolą pracodawców lub instytucji państwowych. W systemie tym trudno też mówić o jego przejrzystości, albowiem system ten cechują skomplikowane sprawozdania finansowe oraz terminy prawne i aktuarialne, niezrozumiałe dla przeciętnego uczestnika systemu emerytalnego. Trzecia przyczyna sprowadza się do tego, że standardowa emery- tura oparta na systemie zdefiniowanego świadczenia powoduje coraz większe rozbudowanie przepisów emerytalnych, podatkowych i prawa rodzinnego oraz spadkowego, związanych z kwestiami emerytalnymi. Wzrost liczby przepisów regulujących kwestie emerytalne powoduje znaczne koszty związane z wykonywaniem tych przepisów zarówno przez pracodawców, jak też rządy poszczególnych krajów. Czwarta przyczyna, związana pośrednio z poprzednią, sprowadza się do tego, że o ile duże przedsiębiorstwa są w stanie poradzić sobie z dostosowaniem zasad funkcjonowania systemu emerytalnego o zdefi- niowanym świadczeniu do wymogów ciągłych zmian w prawie regulu- jących ten system, o tyle firmy małe i średnie nie mogą sobie poradzić z gąszczem przepisów regulujących wymieniony system emerytalny. Piąta przyczyna jest natury bardziej socjologicznej niż ekonomicz- nej. Przy wzrastającej długości życia osób nieaktywnych zawodowo 28 Zamiast wstępu w krajach rozwiniętych i wydłużeniu tym samym okresu pobierania świadczeń emerytalnych, budżety zarówno pracodawców, jak i instytu- cji państwowych zobowiązanych do wypłaty świadczeń emerytalnych, nie są w stanie w pełni tych świadczeń sfinansować. W związku ze wskazanymi wyżej przyczynami, w latach osiemdzie- siątych XX wieku pojawiły się zwłaszcza w USA, Kanadzie i niektórych krajach rozwijających się systemy emerytalne oparte na zdefiniowa- nej składce. W odróżnieniu od systemu zdefiniowanego świadczenia emerytalnego, system zdefiniowanej składki sprowadza się do tego, że pracodawca jest zobowiązany do przekazywania określonej procento- wo części wynagrodzenia pracownika na przeznaczony do tego celu rachunek oszczędnościowy. Oszczędności ze składek emerytalnych są lokowane w programach gwarantowanych oszczędności albo w funduszach emerytalnych. W chwili uzyskania emerytury dana osoba rozpoczyna wycofywa- nie zgromadzonych na swoim rachunku oszczędności emerytalnych lub wykupuje dożywotnią rentę ze środków znajdujących się na jej rachunku. Ten ostatni model w ograniczonym zakresie zastosowano w naszym kraju, powołując do życia dla potrzeb gromadzenia części składki emerytalnej otwarte fundusze emerytalne. System zdefiniowanej składki pozwala na stwierdzenie, do kogo należą oszczędności zgromadzone na indywidualnych rachunkach oszczędnościowych. W wypadku zmiany pracy przez daną osobę zgro- madzone przez nią oszczędności nie podlegają jakiemukolwiek naru- szeniu i odbywa się kontynuacja gromadzenia oszczędności z udziałem innego pracodawcy. Nie istnieją też problemy dziedziczenia lub podziału zgromadzonych oszczędności, gdyż stanowią one po prostu jeden ze składników mająt- ku danej osoby. Powyższy system zapewnia też regularną kontrolę ze strony pracobiorcy nad gromadzonymi przez niego oszczędnościami emerytalnymi, albowiem w ustalonych okresach otrzymuje on pełną informację o tym, gdzie są lokowane jego oszczędności oraz jaki jest rzeczywisty przyrost ich wartości. System świadczeń emerytalnych opartych na zdefiniowanej składce nie wymaga skomplikowanej infrastruktury administracyjnej i prawnej 29 Zamiast wstępu dla zarządzania tym systemem. System ten w swojej czystej postaci występuje na świecie w trzech modelowych systemach: 1) północnoamerykańskim, 2) australijskim, 3) chilijskim. Ad 1. W Stanach Zjednoczonych model systemu o zdefiniowa- nej składce umożliwiła ustawa o dochodach z 1978 r. (Revenue Act z 1978 r.), a w szczególności § 401 (k). Programy emerytalne powołane do życia na bazie wspomnianego przepisu są zwane w skrócie IRA i biorą swoją nazwę właśnie od oznaczenia § 401 (k) „Zbiór wewnętrz- nych przepisów o dochodach” (Internal Revenue Code). Wymieniony przepis zezwala pracobiorcy na przeznaczenie części wynagrodzenia na składki emerytalne przekazywane do funduszu emerytalnego, który spełnia określone warunki. Udział oszczędności emerytalnych zgro- madzonych w funduszach emerytalnych, zgodnie z programem IRA, wyniósł w 1996 r. 1,2 biliona USD i przewyższył sumy oszczędności emerytalnych zgromadzonych w ramach wszystkich innych programów o zdefiniowanej składce. Inny rodzaj programu o zdefiniowanej składce to program zgodny z § 403 (b) wymienionej wyżej ustawy. Jest to pro- gram emerytalny wykorzystywany przez pracodawców prowadzących działalność charytatywną, jak: prywatne instytucje edukacyjne, szpi- tale i instytucje dobroczynne. Trzeci system o zdefiniowanej składce to program według § 457 Revenue Act przeznaczony dla pracowników administracji publicznej. W 1996 r. nastąpiło zrównanie się wielkości aktywów zgromadzo- nych we wszystkich programach emerytalnych o zdefiniowanej skład- ce z aktywami zgromadzonymi w ramach prywatnych i publicznych programów o zdefiniowanym świadczeniu. Ad 2. W Australii uchwalono w 1992 r. ustawę o gwarancji emery- tury (Superannuition Guaranty), która to ustawa stworzyła powszechny system emerytalny oparty na zdefiniowanej składce. Zgodnie z usta- wą, pracodawcy mają obowiązek odprowadzania minimalnej składki emerytalnej pracowników do wskazanego funduszu emerytalnego branżowego lub firmowego. Wysokość tej składki na rok 2002 została ustalona w wysokości 9 wynagrodzenia. Jednocześnie wprowadzono 30 Zamiast wstępu obowiązkowe składki emerytalne pracownicze i uzupełniające, któ- rych płatnikiem jest budżet państwowy. Oprócz powyższego systemu zdefiniowanej składki w Australii nadal funkcjonuje system o zdefi- niowanym świadczeniu, w którym poziom świadczeń emerytalnych jest uzależniony od sytuacji majątkowej danego emeryta. System australijski przewiduje pewną elastyczność w zakresie możliwych sposobów inwestowania składek i wypłaty świadczeń emerytalnych. Składki obowiązkowe mogą być wnoszone przez pracowników albo do programów o zdefiniowanej składce, albo do programów o zdefiniowa- nym świadczeniu. Także sposób wypłaty świadczeń emerytalnych jest dość elastyczny i przewiduje albo wypłatę emerytury, albo wypłatę jednorazową zgromadzonych oszczędności emerytalnych. Osoby, które nie są członkami pracowniczego programu emerytalnego mogą wybrać dowolny fundusz emerytalny. Ad 3. W Chile w 1981 r. powołano do życia fundusze emerytalne, które docelowo miały całkowicie zastąpić system emerytalny o zdefi- niowanym świadczeniu. W systemie chilijskim poziom emerytury pra- cownika zależy od kwoty oszczędności emerytalnych, które zgromadził w okresie aktywności zawodowej. Ani pracownik, ani pracodawca nie wpłacają składki emerytalnej do państwowego systemu emerytalnego. Pracownik nie gromadzi także uprawnień stażowych do emerytury państwowej. W okresie aktywności zawodowej 10 wynagrodzenia danej osoby jest przekazywane każdego miesiąca przez pracodawcę na indywidualny rachunek emerytalny w jednym z funduszy emerytalnych. Każdy pracownik może wpłacać co miesiąc dodatkową składkę emery- talną do funduszu także w wysokości 10 wynagrodzenia i kwota ta jest zwolniona od podatku dochodowego. Pracownik wybiera nie tyle fun- dusz emerytalny, co jednego z prywatnych administratorów funduszy emerytalnych (Administradoras de Fondos de Pensiones – AFP), który zarządza jego rachunkiem emerytalnym. Prywatni administratorzy funduszy emerytalnych nie mogą prowadzić żadnej innej działalności i podlegają regulacjom rządowym, mającym na celu zagwarantowanie niskiego ryzyka inwestycyjnego oszczędności emerytalnych. Nadzór nad prywatnymi administratorami funduszy emerytalnych sprawuje specjalny Urząd Nadzoru nad AFP. Z prawnego punktu 31 Zamiast wstępu widzenia AFP i fundusz emerytalny to dwie odrębne osoby prawne, w związku z czym żadne trudności finansowe AFP nie przekładają się na trudności w zakresie aktywów funduszu emerytalnego. Aby mieć pełne rozeznanie w zakresie systemów emerytalnych, należy nieco uwagi poświęcić rozwiązaniom w tym zakresie funkcjo- nującym w krajach Unii Europejskiej. Obok bazowych (podstawowych) systemów emerytalnych, w krajach Unii Europejskiej funkcjonują instytucje tak zwanego drugiego filaru (stąd polska nazwa systemu funduszy emerytalnych), to jest dodatkowego zabezpieczenia emery- talnego. Inicjatorem tworzenia tych systemów byli pracodawcy, dlatego też systemy te często określa się terminem „emerytury zakładowe”. W miarę rozwoju tych systemów emerytalnych zaczęły być one wspie- rane przez rządy poszczególnych krajów. W zakresie form organizacyj- no-prawnych systemy emerytalne drugiego filaru występują w dwóch postaciach – jako systemy wewnętrznie lub zewnętrznie finansowane. Wewnętrzne finansowanie polega najczęściej na utworzeniu tak zwanej rezerwy księgowej dla potrzeb sfinansowania przyszłych emerytur. Rezerwa księgowa pozostaje w całkowitej dyspozycji pracodawcy, co oznacza, że ze względu na przyjęte niskie jej oprocentowanie dostarcza ona względnie taniego kapitału danemu przedsiębiorcy. W niektórych przypadkach dodatkowo rezerwa księgowa nie jest opodatkowana. Częściej jednak występuje druga z postaci systemu drugofilarowego, a mianowicie finansowanie zewnętrzne tego systemu. Polega ono na całkowitym oddzieleniu kapitałów emerytalnych od kapitałów własnych pracodawcy. Zarządzanie emeryturami zakładowymi jest powierzane funduszom emerytalnym. Duże przedsiębiorstwa zazwyczaj posia- dają własne fundusze emerytalne, natomiast mniejsze tworzą zwykle wspólny fundusz emerytalny. Wysokość dodatkowej emerytury jest określana według zasad rachunku aktuarialnego, uwzględniającego nie tylko wkład finansowy (powiększony o stopę zwrotu kapitału), ale także prawdopodobny okres pobierania świadczenia emerytalnego. Bardzo często do obsługi systemu emerytur zakładowych wykorzystuje się nie fundusz emerytalny, lecz t
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: