Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00508 006698 13590115 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Wydanie 1 - ebook/pdf
Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 551
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0753-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Niniejszy komentarz do ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia najnowsze zmiany, wprowadzone przez ustawę z 9 maja 2014 r. o ułatwieniu dostępu do wykonywania niektórych zawodów regulowanych, ustawę z ustawę z 24 stycznia 2014 r. o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw, a także ustawę z 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw. Szczegółowej analizie poddano regulacje dotyczące wszystkich aspektów działań w zakresie planowania i zagospodarowania przestrzennego, głównie na szczeblu gminy. Dodatkowym walorem opracowania jest omówienie zagadnień dotyczących wymagań towarzyszących procesom planistycznym z zakresu innych dziedzin prawa, m.in. gospodarki nieruchomościami, kartografii i geodezji, ochrony środowiska czy też ochrony zabytków.

Redaktorzy naukowi – profesor Marek Wierzbowski i sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego Alicja Plucińska-Filipowicz – oraz autorzy komentarza – pracownicy naukowi o najwyższych kwalifikacjach, sędziowie sądów administracyjnych, wybitni specjaliści i prawnicy praktycy – przedstawiają najistotniejsze poglądy doktryny i opinie wynikające z własnych doświadczeń zawodowych, wskazując na możliwości praktycznego wykorzystania przepisów komentowanej ustawy.

Jednym z głównych celów, jakie przyświecały autorom komentarza, było takie ujęcie omawianej materii, które przyczyni się do ułatwienia stosowania prawa, zwłaszcza przez pracowników administracji samorządowej. Przystępna i wnikliwa interpretacja komentowanej ustawy skierowana jest nie tylko do pracowników samorządowych na co dzień zajmujących się planowaniem i zagospodarowaniem przestrzennym, lecz również przedsiębiorców, którzy znajdą w komentarzu cenne wskazówki m.in. w zakresie skutecznego ubiegania się o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, także w przypadku ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego.

Publikacja, wzbogacona o najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych, Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego, będzie pomocna także urbanistom, geodetom, prawnikom praktykom i studentom wydziałów prawa i kierunków technicznych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

USTAWA O PLANOWANIU I ZAGOSPODAROWANIU PRZESTRZENNYM KOMENTARZ Kamil Buliński, Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Tomasz Filipowicz, Artur Kosicki, Alicja Plucińska-Filipowicz, Mariusz Rypina, Marek Wierzbowski, Mirosław Wincenciak pod redakcją Alicji Plucińskiej-Filipowicz i Marka Wierzbowskiego Wydanie 1 Warszawa 2014 Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) . . 11 ROZDZIAŁ 1. Przepisy ogólne (art. 1–8) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 ROZDZIAŁ 2. Planowanie przestrzenne w gminie (art. 9–37) . . . . . . . . 88 ROZDZIAŁ 3. Planowanie przestrzenne w województwie (art. 38–45) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 ROZDZIAŁ 4. Planowanie przestrzenne na szczeblu krajowym (art. 46–49) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 366 ROZDZIAŁ 4a. Obszary funkcjonalne (art. 49a–49f) . . . . . . . . . . . . . . . . . 390 ROZDZIAŁ 5. Lokalizacja inwestycji celu publicznego i ustalanie warunków zabudowy w odniesieniu do innych inwestycji (art. 50–67) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 399 ROZDZIAŁ 6. Zmiany w przepisach obowiązujących (art. 68–82) . . . . . 516 ROZDZIAŁ 7. Przepisy przejściowe i końcowe (art. 83–89) . . . . . . . . . . . 518 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 Wykaz orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 539 Skorowidz przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 547 5 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów Akty prawne k.c. – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) k.p.a. – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administra- Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. cyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) p.g.g. p.g.k. p.o.ś. p.p.s.a. pr.bud. u.g.n. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) – ustawa z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i górnicze (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 613 ze zm.) – ustawa z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartografi czne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.) – ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm.) – ustawa z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – ustawa z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) – ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.) u.o.g.r.l. – ustawa z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst u.p.z.p. – ustawa z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu prze- jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1205 ze zm.) u.s.g. u.s.p. u.s.w. strzennym (Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) – ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. 2013 r., poz. 594 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 595 ze zm.) – ustawa z 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 596 ze zm.) Publikatory i czasopisma CBOSA – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzecze- nia.nsa.gov.pl) 7 Wykaz skrótów Legalis Lex Lexis.pl ONSA ONSAiWSA – System informacji prawnej wydawnictwa C.H. Beck – System informacji prawnej wydawnictwa Wolters Kluwer – Serwis Prawniczy LexisNexis Polska Sp. z o.o. – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich OSP OTK-A PiŚ RPEiS ST ZNSA Inne KPZK KPZK 2030 NSA RDOŚ SA SN SO TK WSA sądów administracyjnych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A – „Prawo i Środowisko” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Samorząd Terytorialny” – „Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego” – Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju – Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 – Naczelny Sąd Administracyjny – Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – sąd okręgowy – Trybunał Konstytucyjny – wojewódzki sąd administracyjny Uwaga: artykuły bez bliższego oznaczenia są artykułami ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.) Wstęp Wstęp Wstęp Przystępując do sporządzenia komentarza do ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Redaktorzy Nauko- wi – prof. Marek Wierzbowski i sędzia NSA Alicja Plucińska -Filipowicz – oraz Autorzy komentarza – pracownicy naukowi o najwyższych kwa- lifi kacjach, sędziowie sądów administracyjnych NSA i WSA, wykła- dowcy uniwersyteccy, wybitni specjaliści i prawnicy praktycy – zde- cydowali się podjąć opracowania tego dzieła ze świadomością, iż na rynku wydawniczym funkcjonuje już kilka pozycji poruszających tę tematykę. Praktyka zawodowa członków zespołu, a zwłaszcza nabyte doświadczenia, w sposób jednoznaczny wskazują bowiem na to, że za- równo pracownicy administracji publicznej, jak i prywatni inwestorzy, a także obsługujące te podmioty kancelarie prawne, mają poważne problemy z odnalezieniem w dostępnych publikacjach wyczerpujących odpowiedzi na kluczowe problemy związane ze stosowaniem przepi- sów komentowanej ustawy. Celem Autorów poszczególnych części komentarza było przede wszyst- kim zaprezentowanie odbiorcom racjonalnie i logicznie skonstruowa- nego opracowania, które obejmuje takie aspekty zagadnień, które znaj- dują się w obszarze zainteresowań Czytelników. Niezwykle istotne dla przedstawicieli nauki, którzy zaangażowali się w pracę nad niniejszym komentarzem, było omówienie poglądów doktryny i orzecznictwa, od historycznych, najczęściej cytowanych, po te najnowsze – oceniane przez Autorów jako szczególnie nowatorskie, istotne w swoim wy- dźwięku i mogące wiele wnieść dla ukierunkowania linii orzeczniczej sądów administracyjnych na kolejne lata. Przedstawione w komen- tarzu założenia teoretyczne uzupełniają wyjaśnienia problemowych 9 Wstęp kwestii, które – jak wynika z dzielących się swoimi doświadczeniami na łamach komentarza prawników – często pojawiają się w toku sto- sowania komentowanej ustawy w praktyce. To swoiste kompendium wiedzy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma być w założeniu Autorów najbardziej kompletnym z dostępnych w chwili obecnej na rynku wydawniczym dzieł o tej tematyce. O tym, czy Autorzy sprostali postawionym sobie zadaniom, zadecydu- ją Czytelnicy. Niniejsze dzieło jest kontynuacją dobrze przyjętego przez Czytelni- ków komentarza do ustawy Prawo budowlane, nad którym pracował ten sam zespół specjalistów. Nie oznacza to zaprzestania starań nad przybliżeniem Czytelnikom zagadnień z zakresu szeroko pojętego pro- cesu budowlanego, planowania i zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na wzrastające zainteresowanie tą tematyką i wciąż szeroki wachlarz zagadnień nadal wymagających szerszego omówienia, Re- daktorzy Naukowi oraz zespół Autorów niniejszego komentarza pra- gną poinformować, że rozpoczęli prace nad kolejnymi publikacjami – tym razem poświęconymi omówieniu poszczególnych instytucji wy- stępujących w procesie inwestycji budowlanych oraz przedstawieniu wybranych, konkretnych spraw budowlanych. Oddając w ręce Czytelników niniejszy komentarz, Redaktorzy nauko- wi i Autorzy wyrażają nadzieję, że literatura ta przyczyni się nie tylko do pogłębiania wiedzy na temat procesów inwestycyjnych, ale również w znaczącym stopniu wpłynie na ułatwienie i poprawę ich przebiegu w praktyce. USTAWA z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 647; zm.: Dz.U. z 2012 r., poz. 951, poz. 1445; z 2013 r., poz. 21, poz. 405, poz. 1238, poz. 1446; z 2014 r., poz. 379 i poz. 768) Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Rozdział 1. Przepisy ogólne Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1 Przepisy ogólne Tytuł komentowanej ustawy we właściwy sposób określa jej przed- miot. Do przedmiotu ustawy należy bowiem planowanie przestrzen- ne i zagospodarowanie przestrzenne. Zarówno zagadnienia z zakresu planowania przestrzennego, jak i z zagospodarowania przestrzennego należą do dziedziny administracyjnego prawa materialnego. Art. 1. ZAKRES USTAWY Art. 1. 1. Ustawa określa: 1) zasady kształtowania polityki przestrzennej przez jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej, 2) zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania te- renów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospoda- rowania i zabudowy – przyjmując ład przestrzenny i zrównoważony rozwój za podsta- wę tych działań. Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 11 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 2. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się zwłaszcza: 1) wymagania ładu przestrzennego, w tym urbanistyki i architek- tury; 2) walory architektoniczne i krajobrazowe; 3) wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wo- dami i ochrony gruntów rolnych i leśnych; 4) wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej; 5) wymagania ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mie- nia, a także potrzeby osób niepełnosprawnych; 6) walory ekonomiczne przestrzeni; 7) prawo własności; 8) potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa; 9) potrzeby interesu publicznego; 10) potrzeby w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, w szczególności sieci szerokopasmowych. 1. Do prawa administracyjnego zalicza się nie tylko normy materialno- prawne, ale także normy formalne (proceduralne). Przepis art. 1 ust. 1 określa, jak to wskazuje się w ust. 1 pkt 1, zasady kształtowania po- lityki przestrzennej, przy czym politykę tę, stosownie do treści tego przepisu, kształtują jednostki samorządu terytorialnego oraz organy administracji rządowej. Jest to podstawowy zakres zagadnień, które reguluje komentowana ustawa. Nie oznacza to jednak, że jest to pełny zakres danej problematyki. Regulacje dotyczące zarówno planowania, jak i zagospodarowania przestrzennego można znaleźć także w innych aktach ustawowych. 2. Przykładowo w ustawie z 9 czerwca 2011 r. – Prawo geologiczne i gór- nicze (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 613 ze zm.) mowa jest o kwe- stiach wiążących się z materią komentowanej ustawy, a w niektórych wręcz odmiennie od regulacji komentowanej ustawy. W art. 7 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze stanowi się, że podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dozwolone tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona przeznaczenia nieruchomości okreś- lonego w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz 12 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 w odrębnych przepisach, jednakże, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzen- nego gminy oraz w odrębnych przepisach. Ponadto przepis art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze stanowi, że: „Jeżeli zamierzona działalność sprzeciwia się interesowi publicznemu, w szczególności związanemu z bezpieczeństwem państwa lub ochroną środowiska w tym z racjonal- ną gospodarką złożami kopalin, bądź uniemożliwiłaby wykorzystanie nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem określonym odpowiednio przez miejscowy plan zago- spodarowania przestrzennego lub przepisy odrębne, a w przypadku braku tego planu – uniemożliwiłaby wykorzystanie nieruchomości w sposób określony w studium uwa- runkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy lub w przepisach od- rębnych, organ koncesyjny odmawia udzielenia koncesji”. Taka regulacja w sytuacji braku istnienia dla danego terenu miejsco- wego planu zagospodarowania przestrzennego wiąże ściśle kwestię wydawania koncesji z ustaleniami studium uwarunkowań i kierun- ków zagospodarowania przestrzennego gminy. Można nawet wycią- gnąć z tego wniosek, że w powyższym zakresie studium ma nie tylko charakter aktu polityki przestrzennej, lecz także uzyskuje moc aktu normatywnego, rodzącego bezpośrednie skutki dla podmiotów ze- wnętrznych. Podstawą wykonywania działalności, o której mowa w ustawie – Prawo geologiczne i górnicze (z zakresu zagospodaro- wania przestrzennego), jest miejscowy plan zagospodarowania prze- strzennego gminy. W przypadku jednak braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ww. ustawą jest dopuszczalne tylko wów- czas, jeżeli nie naruszy ona sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy będącego aktem polityki przestrzennej gminy oraz w odrębnych przepisach. Przepis art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo geologiczne i górnicze przykładowo stanowi, że jeżeli zamierzona we wniosku o udzielenie koncesji działalność sprzeciwia się interesowi pu- blicznemu, w szczególności związanemu z bezpieczeństwem państwa Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 13 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym lub ochroną środowiska, w tym z racjonalną gospodarką złożami ko- palin, bądź uniemożliwiłaby wykorzystanie nieruchomości zgodnie z ich przeznaczeniem określonym odpowiednio przez miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub przepisy odrębne, a w przypad- ku braku tego planu – uniemożliwiłaby wykorzystanie nieruchomości w sposób określony w studium uwarunkowań i kierunków zagospo- darowania przestrzennego gminy lub w przepisach odrębnych, organ koncesyjny odmawia udzielenia koncesji. Oznacza to, że ustawa – Pra- wo geologiczne i górnicze, inaczej niż to stanowi komentowana usta- wa, nadaje studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy moc stanowczą, uznając, że w zakresie zadań określonych tą ustawą studium ma moc przepisów prawa miejscowe- go. Wynika to jednoznacznie ze sformułowań, które w zakresie oceny spełnienia wymogów danej ustawy w razie braku miejscowego planu zagospodarowanego przestrzennego odsyłają do postanowień studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. 3. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania gminy, które stosownie do komentowanej ustawy stanowi wyłącznie akt, który co do zasady ma określać politykę gminy w zakresie polityki przestrzen- nej. Komentowana ustawa określa zasady kształtowania polityki prze- strzennej przez jednostki samorządu terytorialnego, a nie zasady poli- tyki przestrzennej gminy. 4. Politykę przestrzenną gminy określa rada gminy w uchwale w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzenne- go gminy, po uprzednim podjęciu uchwały o przystąpieniu do sporzą- dzenia studium, kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, a także uchwalanie miejscowych planów zagospo- darowania przestrzennego, należy bowiem do zadań własnych gminy (zadania własne – art. 3). 5. Polityka przestrzenna samorządu powiatowego (rady powiatu i staro- sty) polega, stosownie do art. 3 ust. 2, na prowadzeniu w granicach swojej właściwości rzeczowej analiz i studiów z zakresu zagospodaro- wania przestrzennego na obszarze powiatu oraz zagadnień jego roz- woju. Oznacza to, że analizy i studia muszą się wiązać ściśle z rozwo- jem w danym zakresie obszaru powiatu. 14 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 6. Samorząd województwa kształtuje i prowadzi politykę przestrzenną w województwie, w tym realizuje zadania w zakresie uchwalania pla- nu zagospodarowania przestrzennego województwa (art. 3 ust. 3). Organem właściwym do podjęcia uchwały w sprawie planu zagospo- darowania przestrzennego województwa jest sejmik województwa. 7. Polityka przestrzenna państwa jest kształtowana i prowadzona w opra- cowaniu stanowiącym koncepcję przestrzennego zagospodarowania kraju. Właściwym organem do przyjęcia tej koncepcji jest Rada Mini- strów (art. 3 ust. 4). 8. Daje się odczuć brak w komentowanej ustawie skutecznych instru- mentów umożliwiających ściślejsze powiązanie pomiędzy poszcze- gólnymi poziomami planowania i zagospodarowania przestrzenne- go. Konieczne jest prowadzenie w tym zakresie badań i przyjęcie stosownych regulacji, zwłaszcza, że jest to jeden z istotniejszych ele- mentów prawidłowego realizowania wymogu zachowania ładu prze- strzennego. 9. Przepis art. 1 ust. 1 pkt 2 wprowadza jako zasadę, że ład przestrzenny i zrównoważony rozwój stanowią podstawę zakresu i sposobów postę- powania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy. Zasada ta ma klu- czowe znaczenie przy ustalaniu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Takie unormowanie ma charakter materialnoprawny, ustalający w stanowczy sposób, że całokształt za- kresu i sposobów postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy muszą być ukierunkowane na cele naczelne, to jest ład przestrzen- ny i zrównoważony rozwój. Defi nicję „ładu przestrzennego” zawiera art. 2 pkt 1, stanowiący, iż ilekroć mowa jest w komentowanej ustawie o „ładzie przestrzennym” – należy przez to rozumieć takie ukształto- wanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno -gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno -estetyczne. Również określenie „zrównoważony roz- Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 15 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wój” zostało zdefi niowane w komentowanej ustawie, jednakże przez odesłanie do innej ustawy. Art. 2 pkt 2 stanowi, że ilekroć w komento- wanej ustawie mowa jest o „zrównoważonym rozwoju” – należy przez to rozumieć rozwój, o którym mowa w art. 3 pkt 50 p.o.ś. Szerzej na temat ww. defi nicji w komentarzu do art. 2. 10. Odniesienie do ładu przestrzennego i zrównoważonego rozwoju za- mieszczone w art. 1 ust. 1 pkt 2 dotyczy tych regulacji komentowanej ustawy, które określają zakres i sposoby postępowania w sprawach przeznaczania terenów na określone cele oraz ustalania zasad ich zagospodarowania i zabudowy. Zarówno akty prawne, które po- wstają w ramach przeznaczania terenów na określone cele i usta- lania zasad ich zagospodarowania i zabudowy, jak i wykonywanie czy stosowanie tych aktów musi się odbywać przy bezwzględnym zachowaniu obu kryteriów, to jest ładu przestrzennego oraz zrów- noważonego rozwoju. W ramach działania w zgodzie z wymogiem zachowania ładu przestrzennego konieczne jest zapewnienie, aby dany akt gwarantował takie ukształtowanie przestrzeni, które two- rzy harmonijną całość, a ponadto uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, spo- łeczne, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno -estetyczne. Ład przestrzenny w zakresie, o którym mowa w art. 1 ust. 1 pkt 2, to zwłaszcza zachowanie dbałości o odpowiedni zakres i sposoby postępowania w ramach przeznaczania terenów na poszczególne cele, a także ustalanie zasad zagospodarowania i zabudowy terenów, co ma związek np. z zasadą podobieństwa czy kontynuacji funkcji. Zrównoważony rozwój, defi niowany w komentowanej ustawie przez odwołanie się do znaczenia tego pojęcia zastosowanego w ustawie z 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska, to taki rozwój społeczno -gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli, zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. Wymo- gi w tym zakresie także muszą być spełnione. 16 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 11. Przepis art. 1 ust. 2 nakazuje uwzględnienie w planowaniu i zagospo- darowaniu przestrzennym wskazanych w nim wartości. Wartości te nie zostały przy tym określone enumeratywnie, to jest szczegółowym wyliczeniem, lecz jedynie przykładowo z dodaniem wskazania, że podane przykłady określonych wartości powinny być uwzględniane „zwłaszcza”, czyli w istocie przed innymi niewymienionymi z nazwy. Istotnego znaczenia nie ma też kolejność wymienionych w komento- wanym przepisie wartości, choć niewątpliwie zapewnienie wymagań ładu przestrzennego wydaje się głównym zadaniem. Jak to można wnosić chociażby z tytułu komentowanej ustawy oraz z jej art. 1 ust. 1 pkt 2, zasadnicze w procesie planowania i zagospodarowania prze- strzennego jest zadbanie o ład przestrzenny, przy czym uwzględnienie ładu przestrzennego łączy się w komentowanym przepisie z uszczegó- łowieniem, że chodzi o ład przestrzenny w zakresie urbanistyki i ar- chitektury (art. 1 ust. 2 pkt 1). Jest to zrozumiałe, takiego bowiem właśnie ładu przestrzennego dotyczy komentowana ustawa, nie tyle zaś ładu przestrzennego w dziedzinie przyrody, gospodarki itd. 12. Trzeba pamiętać, że wprawdzie odniesienie się do wymogu zacho- wania zrównoważonego rozwoju, którego defi nicję określa ustawa – Prawo ochrony środowiska, nacisk kładzie na zachowanie równo- wagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrod- niczych, tak aby były zagwarantowane możliwości zaspokajania pod- stawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarów- no współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń. W istocie jest to warunek, który musi być spełniony w dążeniu do rozwoju w celu zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności i obywateli. Oznacza to, że wszelkie działania w dziedzinie planowa- nia i zagospodarowania przestrzennego powinny być nakierowane na rozwój będący przeciwieństwem stagnacji, zrównoważony, a nie osią- gany skokami, przy czym należy zachowywać wskazania ustawowe. 13. Połączenie w art. 1 ust. 2 pkt 1 jako wytycznej do planowania i za- gospodarowania przestrzennego wymagań ładu przestrzennego z wy- różnieniem urbanistyki i architektury ma istotne znaczenie, chociaż bowiem ład przestrzenny może się wiązać także z innymi wymienio- nymi i niewymienionymi wartościami, których dotyczy art. 1 ust. 2, Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 17 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym to jednak niewątpliwie jedną z najistotniejszych wartości dla spełnie- nia wymogu ładu przestrzennego jest urbanistyka i architektura, jako ściśle powiązane z procesem inwestycji budowlanych, jak się wydaje najistotniej wiążącym się z planowaniem i zagospodarowaniem prze- strzennym, w tym z ładem przestrzennym. W treści pkt 1 art. 1 wyma- gania urbanistyki i architektury zostały nierozłącznie związane z wy- maganiami ładu przestrzennego. Znaczy to tyle, że działania z dzie- dziny urbanistyki, tak jak i architektury, muszą być jednoznacznie powiązane z wymaganiami ładu przestrzennego, co należy rozumieć w ten sposób, że każde zamierzenie zarówno o charakterze urbani- stycznym, jak i architektonicznym, musi być rozważane wraz (a więc jednocześnie) z tymi kwestiami, które należy rozumieć jako wymaga- nia ładu przestrzennego. 14. Kolejnymi wymienionymi w art. 1 ust. 2 pkt 2 wymogami, które bez- względnie powinny być uwzględniane w planowaniu i zagospodarowa- niu przestrzennym, są walory architektoniczne i krajobrazowe. Normę tę należy rozumieć tak, że kwestie dotyczące rozwiązań architekto- nicznych muszą być w ramach zadań z dziedziny planowania i zago- spodarowania przestrzennego wiązane z walorami krajobrazowymi. Tak jak w poprzednim punkcie kwestie urbanistyki i architektury łą- czy ustawodawca z założeniami ładu przestrzennego, tak w komento- wanym przepisie walory architektoniczne – z walorami krajobrazowy- mi. W tym miejscu wypada sięgnąć do przepisów ustawy z 16 kwiet- nia 2004 r. o ochronie przyrody (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 627 ze zm.). Ustawa ta zawiera defi nicję legalną pojęcia „ochrona krajo- brazowa” (art. 5 pkt 8) i ustanawia prawne formy ochrony krajobrazu, wskazując na kwestie dotyczące np. obowiązku uzgadniania projektów ochrony planów miejscowych z organami ochrony przyrody, uwzględ- nienia w planach miejscowych postanowień planów ochrony. W takim znaczeniu rozwiązania z dziedziny architektonicznej w istocie są pod- porządkowane wymaganiom w dziedzinie ochrony krajobrazu, z tym iż co do zasady ujętym w ustawowo określonych formach tej ochrony. Powoływanie się na walory krajobrazowe bez względu na ustawowe formy ochrony albo bez ujęcia określonego obszaru jako chronionego krajobrazu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzeni może się okazać bezskuteczne. Jako odrębną kwestię należy potraktować 18 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 walory krajobrazowe w dziedzinie architektury, które także stanowią niewątpliwą wartość wymagającą szczególnej uwagi i ochrony. 15. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powinno się uwzględniać wymagania ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych (art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p.). Podobnie jak w kwestii ochronny krajobrazu, gdzie wiodące są przepi- sy o ochronie przyrody, tak w problematyce ujętych ogólnie wymagań ochrony środowiska wiodące znaczenie mają przepisy o ochronie śro- dowiska. W aktach planistycznych decydujące znaczenie mają przepi- sy wskazujące na ustalenia i rozwiązania w tych aktach dotyczących np. ochrony przed hałasem w planowaniu przestrzennym (art. 113 i 114 p.o.ś.). Przewidywane jest też utworzenie obszaru ograniczonego użytkowania (art. 135 p.o.ś.) uwzględnianego w aktach planistycznych (art. 1 ust. 2 pkt 3 u.p.z.p.). Mowa jest też o wymaganiach wynikających z ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 145 ze zm.). Ustawa ta przewiduje ustanowienie strefy ochronnej ujęć wodnych oraz obszarów ochronnych zbiorników wód śródlądo- wych. Podobne znaczenie w omawianym zakresie ma ustawa z 21 mar- ca 1991 r. o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 934 ze zm.). Problemy doty- czące ochrony gruntów rolnych i leśnych normuje zaś ustawa z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1205 ze zm.). Ustawa ta określa defi nicję gruntów rolnych i le- śnych, a także w art. 6–8 przewiduje zasady przeznaczania chronionych tą ustawą gruntów na inne cele (nieleśne). Warto zauważyć, że uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 li- stopada 2013 r. (II OPS 1/13, ONSAiWSA 2014, nr 2, poz. 17) zostało stwierdzone, iż w wyniku wykładni tej ustawy (art. 7), a także w związ- ku z jej nowelizacją, decyzję właściwego ministra w sprawie zgody na zmianę przeznaczenia gruntów na nierolnicze (nieleśne) minister po- dejmuje w postępowaniu, w którym wnioskodawcą, a zarazem stroną postępowania, jest tylko zainteresowana gmina. 16. Defi nicję środowiska zawiera art. 2 pkt 3 u.p.z.p., odsyłając w tym za- kresie do ustawy z 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Trzeba pamię- tać, że komentowany przepis wskazuje ogólnie na wymagania ochrony Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 19 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym środowiska, w tym jedynie przykładowo podając, że chodzi o gospo- darowanie wodami i ochronę gruntów rolnych i leśnych. Do przepisów zawierających wymagania w dziedzinie ochrony środowiska zalicza się jednak szereg tu niewymienionych, np. dotyczących ochrony zwie- rząt i roślin. 17. W działaniach dotyczących planowania i zagospodarowania prze- strzennego konieczne jest uwzględnianie wymagań ochrony dziedzic- twa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej. Komen- towana ustawa nie zawiera defi nicji określenia, co należy rozumieć przez wymagania ochrony dziedzictwa kulturowego i zabytków, de- fi niując jedynie pojęcie „dobra kultury współczesnej”. Problematyce ochrony zabytków jest poświęcona ustawa z 23 lipca 2003 r. o ochro- nie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568 ze zm.). Zabytkiem w rozumieniu tej ustawy jest nieruchomość lub rzecz ru- choma, ich części lub zespoły, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością, stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zda- rzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Ustawa ta przewiduje w art. 7 prawne formy ochrony zabytków. Ustanowio- na ustawą prawna ochrona zabytków ściśle wiąże się z materią, której poświęcona jest komentowana ustawa, to jest z planowaniem prze- strzennym. Przepis art. 19 ustawy, której celem jest ochrona zabytków i opieka nad zabytkami, przewiduje treści, które mają się znaleźć w ak- tach planistycznych, w tym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Podstawowym aktem, który odzwierciedla politykę przestrzenną gminy, jest studium, w którym powinny być uwidocz- nione kwestie dotyczące wartości chronionych jako dobra kultury i za- bytki. Również miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, w ślad za studium, powinien zawierać unormowania dotyczące ochro- ny poszczególnych dóbr występujących na obszarze gminy. 18. Obowiązek uwzględnienia w planowaniu i zagospodarowaniu prze- strzennym dóbr kultury współczesnej ma się opierać na określonym w art. 2 pkt 10 u.p.z.p. określeniu wymienionej, prawnie chronionej wartości. Stosownie do tego przepisu przez określenie „dobra kultury współczesnej” należy rozumieć niebędące zabytkami dobra kultury, 20 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 takie jak pomniki, miejsca pamięci, budynki, ich wnętrza i detale, zespoły budynków, założenia urbanistyczne i krajobrazowe, będące uznanym dorobkiem współcześnie żyjących pokoleń, jeżeli cechuje je wysoka wartość artystyczna lub historyczna. Może pojawić się problem, co należy rozumieć za uznany dorobek współcześnie żyjących pokoleń ze względu na wyróżniającą go cechę, to jest wartość artystyczną lub historyczną. Nie ma tu miejsca na subiektywne pojmowanie, co sta- nowi konkretne dobro kultury współczesnej. Muszą w tym zakresie zająć wiążące stanowisko organizacje społeczne lub właściwe w tym zakresie organy państwowe. Opinię w tym zakresie może wydać komi- sja urbanistyczno -architektoniczna. Ochrona wartości w omawianym zakresie musi znaleźć odbicie w akcie polityki przestrzennej gminy, to jest w studium, a następnie w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jeżeli akt ten jest tworzony dla terenu, na którym wy- mienione, chronione dobra występują. 19. Skoro stosownie do art. 1 ust. 2 w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym mają być uwzględniane poszczególne wymagania i wartości, to należy stwierdzić, że nakaz ten obejmuje nie tylko akty planistyczne (studium czy plany), ale również wydawanie decyzji o warunkach zabudowy. 20. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym należy uwzględ- niać kolejne wymagania, określone w art. 1 ust. 2 pkt 5, obejmujące ochronę zdrowia oraz bezpieczeństwa ludzi i mienia, a także potrzeby osób niepełnosprawnych. Przede wszystkim zdrowie ludzkie oraz bez- pieczeństwo ludzi są jednymi z nadrzędnych wartości, które w żadnym razie nie mogą zostać pominięte w działaniach z dziedziny planowa- nia i zagospodarowania przestrzennego. Dotyczy to każdego rodzaju działań, zarówno w zakresie prowadzenia polityki przestrzennej, jak i konkretyzowania tej polityki w planach zagospodarowania prze- strzennego. Kształtując i prowadząc politykę przestrzenną, a także ją realizując i konkretyzując w dalszych aktach planistycznych, właściwe organy zawsze muszą mieć na uwadze, że działają na rzecz ludzi ży- jących oraz przyszłych pokoleń, zabezpieczając w przyjmowanych do realizacji aktach kluczowe dla nich założenie, to jest ochronę zdrowia i bezpieczeństwo ludzi i ich mienia. Z zabezpieczeniem zdrowia ludzi Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 21 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym ma bezpośredni związek m.in. ustawa z 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 651 ze zm.). Kwestia bezpieczeństwa ludzi wiąże się też ściśle z regula- cjami zawartymi w Prawie budowlanym. Przykładowo problematyka ta dotyczy uwzględnienia na etapie planowania przestrzennego oraz zagospodarowania przestrzennego bezpiecznych dla ludzi i mienia, niepowodujących kolizji zjazdów (wjazdów) czy też odległości od dróg publicznych, jak też ogólnie zapewnienia na tym etapie odpowiedniej obsługi komunikacyjnej. Ma ona także istotny związek z konieczno- ścią uwzględnienia w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym potrzeb osób niepełnosprawnych. Wieloletnie zaniedbania w zakresie, jaki obejmuje komentowana ustawa oraz w prawie budowlanym, prze- jawiające się w istocie w ignorowaniu oczywistego faktu, że w społe- czeństwie znaczna liczba osób to niepełnosprawni, spowodowały, że zarówno komentowana ustawa, jak i unormowania prawa budowla- nego na ten problem zwracają szczególną uwagę, stanowiąc wręcz o określonych obowiązkach organów, których realizacja powinna się przyczynić do usunięcia barier ograniczających funkcjonowanie w społeczeństwie niepełnosprawnych. Problemy osób niepełnospraw- nych, jako że chodzi o ich ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia, zostały prawidłowo włączone do wymogów w zakresie ochrony zdro- wia i bezpieczeństwa ludzi i mienia. 21. Walory ekonomiczne przestrzeni stanowią warunek do uwzględnienia w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (art. 1 ust. 2 pkt 6). Podejście do przestrzeni ma według tego wymogu także wymiar eko- nomiczny. Jest to jednak tylko jeden z wymienionych warunków, nie mówiąc już o tych, które nie zostały wyliczone w art. 1 ust. 2. Jak się wydaje, należy rozumieć treść tego warunku w ten sposób, że prze- strzeń, która podlega zainteresowaniu komentowanej ustawy, jest ściśle ograniczona, powinna być więc analizowana zarówno w aspek- cie planistycznym, jak i jej zagospodarowania, z zachowaniem reguł, które mają zastosowanie w mechanizmach ekonomicznych. Nie można zwłaszcza marnotrawić przestrzeni, powinno się ją wykorzystywać ra- cjonalnie i z podejściem takim, które w żadnym razie nie zlekcewa- ży potrzeb ekonomiki. Dotyczy to nie tylko obszaru przeznaczanego 22 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 na realizację określonych celów, ale także doboru celów z uwzględ- nieniem obszaru, którym się dysponuje. Analizowanie tych kwestii powinno mieć miejsce zarówno na etapie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego, jak i w planie miej- scowym zagospodarowania przestrzennego, planie zagospodarowania przestrzennego województwa, a także decyzji o warunkach zabudo- wy. Określony teren powinien być zawsze optymalnie wykorzystany na zamierzone cele. Nie mieszczą się jednak w warunku ekonomiczne- go wykorzystania terenu takie kwestie, jak celowość czy też gospodar- ność. Celowość przyjęcia jakiegoś rozwiązania planistycznego czy też z zakresu zagospodarowania przestrzennego to w istocie kwestia po- lityki w tym zakresie, zaś gospodarność to pojęcie z dziedziny prawa gospodarczego, a nie to samo, co zachowanie waloru ekonomicznego przestrzeni. Trzeba też pamiętać, że konieczność poczynienia analiz i rozważań w aspekcie zachowania waloru ekonomicznego przestrzeni nie może prowadzić do istotnego ograniczenia praw gminy w zakre- sie przeznaczania jej terenu na poszczególne cele, czyli tzw. władztwa planistycznego statuowanego przepisem art. 4 komentowanej ustawy. 22. Prawo własności powinno być w związku z treścią art. 1 ust. 2 pkt 7 brane pod uwagę w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obowiązek w tym zakresie jest związany z uregulowaniami zawarty- mi w Konstytucji RP, w szczególności z art. 21. Ustalający jako kon- stytucyjną zasadę ochronę własności przepis art. 21 Konstytucji RP stanowi, że Rzeczpospolita Polska chroni własność i prawo dziedzicze- nia, zaś wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Zaś przepis art. 31 ust. 1 Konstytucji RP stanowi, że „Wolność człowieka podlega ochronie prawnej”. Zgodnie z art. 31 ust. 2 Konstytucji RP „Każdy jest obowiązany szanować wolności i prawa innych. Nikogo nie wolno zmuszać do czynienia tego, czego prawo mu nie nakazu- je”. „Ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moral- ności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw” (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 23 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym Natomiast stosownie do art. 64 Konstytucji RP „Każdy ma prawo do własności, innych praw majątkowych oraz prawo dziedziczenia” (ust. 1), „Własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej” (ust. 2), „Własność może być ograniczona tylko w drodze ustawy i tylko w zakresie, w ja- kim nie narusza ona istoty prawa własności” (ust. 3). 23. Sposób wykonywania prawa własności określa art. 6, stosownie do którego ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzen- nego kształtują wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania pra- wa własności nieruchomości (ust. 1), zaś w myśl ust. 2 pkt 1 każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie naru- sza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. W przepisach ustawy zawarte są wskazania dotyczące zakresu stoso- wania wymogu z art. 1 ust. 2 pkt 7. Więcej na ten temat w komentarzu do art. 6. 24. Przepis art. 1 ust. 2 pkt 8 wymaga, aby w planowaniu i zagospodaro- waniu przestrzennym zapewnić potrzeby obronności i bezpieczeństwa państwa. Wydaje się zbędne szczegółowe odniesienie się w niniej- szym komentarzu zarówno do pojęcia „potrzeby obronności i bezpie- czeństwa państwa”, jako że jest ono powszechnie znane i nie budzi wątpliwości, jak też do tego, iż konieczne jest zachowanie wymogów w tym zakresie w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Warto tylko w tym miejscu zauważyć, że przepis art. 16 ust. 3 zawiera upoważnienie ustawowe zobowiązujące do wydania rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, lokalnego plano- wania i zagospodarowania przestrzennego oraz mieszkalnictwa w po- rozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej, ministrem właściwym do spraw rozwoju regionalnego oraz ministrem właściwym do spraw we- wnętrznych, które ma określić sposób uwzględnienia w zagospodaro- waniu przestrzennym potrzeb obronności i bezpieczeństwa państwa. Aktualnie upoważnienie to pozostaje niewykonane, czyli brak jest roz- porządzenia normującego kwestie potrzeb uwzględnienia obronności 24 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 i bezpieczeństwa państwa w zagospodarowaniu przestrzennym. Wię- cej w tym zakresie w komentarzu do art. 16 ust. 3. 25. W planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym muszą być uwzględniane potrzeby interesu publicznego (art. 1 ust. 2 pkt 9). Uszczegółowiają ten obowiązek m.in. przepisy art. 10 ust. 2 pkt 6 i 7, art. 12 ust. 3, art. 39 ust. 3 pkt 3, art. 44, art. 48. Także realizacji tego obowiązku służy wprowadzona komentowaną ustawą procedura usta- lania warunków zabudowy dla inwestycji celu publicznego (decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego) – uregulowana w art. 50 i n. 26. Ostatni wymieniony w art. 1 ust. 2 wymóg, to wskazany w pkt 10 wa- runek uwzględnienia w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzen- nym potrzeb w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, w szcze- gólności sieci szerokopasmowych. Wymóg ten został wprowadzony do powyższego artykułu komentowanej ustawy w wyniku nowelizacji zamieszczonej w ustawie z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych (Dz.U. Nr 106, poz. 675 ze zm.). Jest to znacząca regulacja, mająca silny związek z zaliczeniem przedmioto- wych inwestycji, jako inwestycji stanowiących infrastrukturę tech- niczną, do inwestycji celu publicznego. Wcześniej brak odpowiedniej regulacji prawnej powodował niejednolitość orzecznictwa, z przewa- gą orzeczeń o podejściu formalnym, prowadzącym do wniosku, że nie chodzi o inwestycję celu publicznego. Wymusiło to niejako doko- nanie zmian prawnych, wynikających z potrzeb państwa w zakresie jednoznacznego wyrażenia kwestii nadania tym inwestycjom priory- tetowego znaczenia. W niektórych publikacjach pojawił się nawet po- gląd, że mają one nadrzędną rangę w stosunku do ładu przestrzen- nego i estetyki przestrzeni – por. Z. Niewiadomski (red.), Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, wyd. 7, Warszawa 2013, s. 18. Z poglądem tym, w ocenie autorów niniejszego komentarza, nie można się zgodzić, skoro art. 1 ust. 2 u.p.z.p. w generalny sposób wskazuje, jakie wartości powinny być brane pod uwagę w planowa- niu i w zagospodarowaniu przestrzennym w istocie, nie wymieniając tych wartości w sposób kompletny (według zamkniętego katalogu). Oznacza to, że wolą ustawodawcy jest, aby w zależności od określo- nej konkretnie sytuacji uwzględniać wszystkie niezbędne (konieczne) Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 25 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wartości w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. A zatem ład przestrzenny, a także wiążąca się z tym nierozerwalnie estetyka, zwłaszcza w aspekcie urbanistyki i architektury, musi być rozpatry- wany łącznie z innymi, w szczególności wymienionymi w art. 1 ust. 2 u.p.z.p., wartościami, w tym z uwzględnieniem potrzeb w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej, także sieci szerokopasmowych. Jest to nieodłączny element ogólnego rozwoju państwa. Takie podejście ma wprawdzie związek z treścią art. 46 ustawy z 7 maja 2010 r. o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyj- nych, w sposób szczególny regulującej problematykę inwestycji z za- kresu infrastruktury teletechnicznej, który w ust. 1 stanowi, że miej- scowy plan zagospodarowania przestrzennego nie może ustanawiać zakazów, a przyjmowane w nim rozwiązania nie mogą uniemożliwiać lokalizowania inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicz- nej, w rozumieniu przepisów ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospo- darce nieruchomościami (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 518 ze zm.), jeżeli taka inwestycja jest zgodna z przepisami odrębnymi. Przepis ten dotyczy etapu tworzenia miejscowego planu zagospodarowania prze- strzennego, zaś art. 46 ust. 2 ustawy z 7 maja 2010 r., mający zastoso- wanie do aktów miejscowych już wprowadzonych do systemu prawne- go, stanowi, że w przypadku, gdy lokalizacja inwestycji celu publiczne- go z zakresu łączności publicznej nie jest umieszczona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, dopuszcza się jej lokali- zowanie, jeżeli nie jest to sprzeczne z określonym w planie przezna- czeniem terenu ani nie narusza ustanowionych w planie zakazów lub ograniczeń. Ustawa jednocześnie defi niuje znaczenie określenia, jakie przeznaczenie terenu „nie jest sprzeczne” z lokalizacją inwestycji celu publicznego z zakresu łączności publicznej. Dotyczy to przeznaczenia terenu na cele zabudowy wielorodzinnej, rolniczej, leśnej, usługowej lub produkcyjnej. Odrębnie regulowana jest kwestia możliwości łą- czenia przedmiotowych inwestycji celu publicznego z przeznaczeniem terenu pod zabudowę jednorodzinną. W tym przypadku omawiana niesprzeczność ogranicza się tylko do lokalizacji infrastruktury teleko- munikacyjnej o nieznacznym oddziaływaniu. Przyjrzawszy się bliżej wymienionej specregulacji, można dojść do wniosku, iż wystarczające byłoby uzupełnienie wykazu inwestycji celu publicznego tymi, które 26 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 mają związek z rozwojem infrastruktury technicznej, w tym sieci szeroko pasmowych. Szczegółowe rozwiązania komentowanej ustawy dotyczące inwestycji celu publicznego zapewniające ułatwienia w ich planowaniu i zagospodarowaniu powinny zapewnić osiągnięcie celu w postaci umożliwienia ich realizacji oraz przyśpieszenia procesu przeznaczania terenów na te cele. Natomiast zastrzeżenia dotyczące tzw. „niesprzeczności” tych inwestycji z określonym przeznaczeniem terenu nie jest jasne. Przykładowo nieznane są przyczyny tego, aby taka niesprzeczność z zabudową jednorodzinną wiązała się z tym, że chodzić może wyłącznie o inwestycje o nieznacznym oddziaływaniu, natomiast brak takiego zastrzeżenia w stosunku do terenu przeznaczo- nego pod budownictwo wielorodzinne. 27. Warto zauważyć, iż jeszcze przed wejściem w życie wymienionej wy- żej ustawy Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł szczególne zna- czenie inwestycji z dziedziny łączności oraz sposobu podejścia do tych inwestycji w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Stało się tak w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 maja 2010 r. (II OSK 522/10, Lexis.pl nr 2301736) wydanym ze skargi ka- sacyjnej inwestora prowadzącego działalność telekomunikacyjną w za- kresie łączności od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 2 grudnia 2009 r. (II SA/Go 763/09, Lex nr 581255) oddalającego skargę na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego miasta Zielona Góra, który wprowadzał na określonym terenie zakaz realizacji takiej inwestycji (telefonii cyfrowej) oraz zakaz rozbudowy już istniejącej w tym zakresie inwestycji. Wprawdzie przy- czyną oddalenia skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji był fakt, że inwestor nie miał prawa do określonego terenu, bo był tylko jego dzierżawcą, a zatem zdaniem sądu administracyjnego pierwszej instancji nie legitymował się prawem chronionym, które wynikałoby z przepisów prawa materialnego. Nie może być przy tym mowy o na- ruszeniu interesu skarżącej, uznanego przez sąd za faktyczny, wobec tego, że skarżąca ma w swoim władaniu obiekt telekomunikacyjny służący do prowadzenia działalności gospodarczej. Może w razie po- trzeby obiekt ten przebudować, czego nie uniemożliwia jej zaskarżo- ny plan. W skardze kasacyjnej inwestora zarzucono m.in. naruszenie art. 22 Konstytucji RP stanowiącego, że ograniczenie wolności dzia- Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 27 Art. 1 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym łalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy (a nie planu miejscowego), a także tylko ze względu na ważny interes pań- stwa. Naruszenie w powyższym zakresie stanowi o interesie prawnym skarżącej. Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p., w aspekcie uznania braku jej interesu prawnego, skoro kwestionowany w sprawie plan miejscowy wyłącza możliwość prowadzenia przez skar- żącą działalności gospodarczej w zakresie łączności i realizowania nie- zbędnych do tego inwestycji. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględ- nił skargę kasacyjną poprzez uchylenie zaskarżonego wyroku i przeka- zanie sądowi pierwszej instancji sprawy do ponownego rozpoznania. W motywach takiego rozstrzygnięcia wskazał, że inwestor (skarżący) prowadzący działalność budowlaną i gospodarczą w zakresie łączno- ści, ma interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na takie postanowienie planu miejscowego, które ogranicza lub nawet całkowicie wyłącza możliwość prowadzenia takich działań. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując tę sprawę, miał na uwadze także, że zaskarżony plan miejscowy, wprowadzając kwestionowany skargą zakaz, narusza zarówno art. 22 Konstytucji RP, jak i unormowania komentowanej ustawy, co w pierwszym rzędzie wskazuje na interes prawny inwestora, który został naruszony kwestionowanym unormo- waniem planu. Pomimo iż jest on dzierżawcą przedmiotowego terenu i obiektu, który wybudował na tym terenie, służącego celom łączności, bez wątpienia służy mu przymiot strony. Ten wyrok, jak to wskazano wyżej, został wydany jeszcze przed wprowadzeniem do systemu praw- nego wymienionej regulacji, jednakże można powiedzieć, że w pełni odpowiada jej unormowaniom. Do wydania tego wyroku wcale nie było konieczne wydanie nowej, szczególnej ustawy, istniejący bowiem stan prawny, właściwie rozumiany, umożliwiał zarówno odpowiednie regulacje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, jak i właściwe orzecznictwo sądu administracyjnego. 28. Innym wyrokiem, również wskazującym na potrzebę zwrócenia uwagi na przedmiotowe inwestycji, jest wyrok z 28 lipca 2011 r. (OSK 756/11, ONSAiWSA 2013, nr 4, poz. 64). Wyrokiem tym Naczelny Sąd Admini- stracyjny uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w War- szawie oddalający skargę inwestora prowadzącego działalność w zakre- sie łączności (telefonia komórkowa) na decyzję Ministra Kultury i Dzie- 28 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 dzictwa Narodowego utrzymującego w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach dotyczącą realizacji stacji bazo- wej telefonii komórkowej na dachu budynku znajdującego się w obszarze wpisanym do rejestru zabytków jako chroniony obszar urbanistyczny. Naczelny Sąd Administracyjny, uchylając wyrok sądu pierwszej instancji, stwierdził w szczególności, że sprawa nie została w należyty sposób wy- jaśniona. Sprawa toczyła się na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy o ochro- nie zabytków i opiece nad zabytkami i rozpoznając ją, w postępowaniu administracyjnym a następnie sądowym, należało znacznie poszerzyć krąg problemów, które wiążą się ze sprawą. Wyrok Naczelnego Sądu Ad- ministracyjnego jest w pełni zasadny, jednakże nie wspomniano w jego uzasadnieniu o regulacjach dotyczących przedmiotowych inwestycji jako inwestycji celu publicznego, w szczególny sposób nakazujących oceniać je pod względem możliwości ich realizacji. W tym przypadku podlega- ły zderzeniu dwa dobra, jedno dotyczące ochrony zabytków, zaś drugie, wymagające również nadawania realizacji inwestycji w dziedzinie łącz- ności szczególnego, bardzo istotnego dla funkcjonowania państwa cha- rakteru. Powinno się kwestię zderzenia się tych dwóch wartości chronio- nych rozpatrywać w taki sposób, aby wyważyć możliwość zachowania ich obu. Ochrona zabytków nie wyklucza bowiem całkowicie możliwości realizacji szczególnie chronionych inwestycji, zwłaszcza tych, które są niezbędne dla funkcjonowania państwa. Art. 2. OBJAŚNIENIA POJĘĆ Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o: 1) „ładzie przestrzennym” – należy przez to rozumieć takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną ca- łość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszel- kie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno- -gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno- -estetyczne; 2) „zrównoważonym rozwoju” – należy przez to rozumieć roz- wój, o którym mowa w art. 3 pkt 50 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150, z późn. zm.); Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 29 Art. 2 Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 3) „środowisku” – należy przez to rozumieć środowisko, o którym mowa w art. 3 pkt 39 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Pra- wo ochrony środowiska; 4) „interesie publicznym” – należy przez to rozumieć uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane po- trzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, zwią- zanych z zagospodarowaniem przestrzennym; 5) „inwestycji celu publicznego” – należy przez to rozumieć działania o znaczeniu lokalnym (gminnym) i ponadlokalnym (powiatowym, wojewódzkim i krajowym), a także krajowym (obejmującym również inwestycje międzynarodowe i ponadre- gionalne), bez względu na status podmiotu podejmującego te działania oraz źródła ich fi nansowania, stanowiące realiza- cję celów, o których mowa w art. 6 ustawy z dnia 21 sierp- nia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651, z późn. zm.); 6) „obszarze przestrzeni publicznej” – należy przez to rozumieć ob- szar o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb miesz- kańców, poprawy jakości ich życia i sprzyjający nawiązywaniu kontaktów społecznych ze względu na jego położenie oraz ce- chy funkcjonalno -przestrzenne, określony w studium uwarun- kowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy; 6a) „obszarze funkcjonalnym” – należy przez to rozumieć obszar szczególnego zjawiska z zakresu gospodarki przestrzennej lub występowania konfl iktów przestrzennych, stanowiący zwarty układ przestrzenny składający się z funkcjonalnie powiązanych terenów, charakteryzujących się wspólnymi uwarunkowaniami i przewidywanymi jednolitymi celami roz- woju; 6b) „miejskim obszarze funkcjonalnym ośrodka wojewódzkiego” – należy przez to rozumieć typ obszaru funkcjonalnego obejmu- jącego miasto będące siedzibą władz samorządu województwa lub wojewody oraz jego bezpośrednie otoczenie powiązane z nim funkcjonalnie; 7–9) (uchylone); 30 Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 2 10) „dobrach kultury współczesnej” – należy przez to rozumieć niebędące zabytkami dobra kultury, takie jak pomniki, miejsca pamięci, budynki, ich wnętrza i detale, zespoły budynków, za- łożenia urbanistyczne i krajobrazowe, będące uznanym dorob- kiem współcześnie żyjących pokoleń, jeżeli cechuje je wysoka wartość artystyczna lub historyczna; 11) „terenie zamkniętym” – należy przez to rozumieć teren zamk- nięty, o którym mowa w art. 2 pkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartografi czne (Dz.U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287); 12) „działce budowlanej” – należy przez to rozumieć nierucho- mość gruntową lub działkę gruntu, której wielkość, cechy geometryczne, dostęp do drogi publicznej oraz wyposażenie w urządzenia infrastruktury technicznej spełniają wymogi re- alizacji obiektów budowlanych wynikające z odrębnych prze- pisów i aktów prawa miejscowego; 13) „uzbrojeniu terenu” – należy przez to rozumieć drogi, obiekty budowlane, urządzenia i przewody, o których mowa w art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieru- chomościami; 14) „dostępie do drogi publicznej” – należy przez to rozumieć bez- pośredni dostęp do tej drogi albo dostęp do niej przez drogę wewnętrzną lub przez ustanowienie odpowiedniej służebności drogowej; 15) „standardach” – należy przez to rozumieć zbiory i zakresy wy- magań dotyczących opracowań i dokumentów planistycznych oraz zasady stosowania w nich parametrów dotyczących zago- spodarowania przestrzennego; 16) „parametrach i wskaźnikach urbanistycznych” – należy przez to rozumieć parametry i wskaźniki ustanawiane w dokumen- tach planistycznych, zgodnie z przepisami wydanymi na pod- stawie art. 10 ust. 4, art. 16 ust. 2 i art. 40; 17) „walorach ekonomicznych przestrzeni” – należy przez to rozu- mieć te cechy przestrzeni, które można określić w kategoriach ekonomicznych; Alicja Plucińska -Filipowicz, Tomasz Filipowicz 31
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Komentarz. Wydanie 1
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: