Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00460 006297 13846953 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Komentarz. Wydanie 2 - ebook/pdf
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Komentarz. Wydanie 2 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 407
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0577-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> gospodarcze i handlowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

W publikacji przystępnie przedstawiono najistotniejsze regulacje z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych. Szczególną uwagę zwrócono na praktyczne problemy związane ze stosowaniem przepisów ustawy, wyjaśniając je w sposób jednoznaczny i zrozumiały.

W komentarzu zaprezentowano najnowsze orzecznictwo sądów administracyjnych z zakresu podatku dochodowego od osób fizycznych, w którym precyzyjnie wyjaśniono, w jaki sposób należy prawidłowo stosować konkretne przepisy.

Komentarz skierowany jest zarówno do praktyków zajmujących się problematyką podatku dochodowego od osób fizycznych: doradców podatkowych, radców prawnych, pracowników organów podatkowych, jak i do podatników.

Dariusz Laszczyk – radca prawny. Specjalizuje się w prawie gospodarczym, ze szczególnym uwzględnieniem problematyki tworzenia i restrukturyzacji przedsiębiorstw, zarządzania strategicznego oraz odzyskiwania należności. W kręgu jego zainteresowań pozostają zagadnienia związane z prawem podatkowym oraz prawem sportowym.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

KOMENTARZ Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych Dariusz Laszczyk WYDANIE 2 Stan prawny na 15 lutego 2014 roku Warszawa 2014 Spis treści Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 USTAWA z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fi zycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) . . . . . 13 ROZDZIAŁ 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania (art. 1–9a) . . . . . . 13 ROZDZIAŁ 2. Źródła przychodów (art. 10–20a) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 ROZDZIAŁ 3. Zwolnienia przedmiotowe (art. 21) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 ROZDZIAŁ 4. Koszty uzyskania przychodów (art. 22–23) . . . . . . . . . . . 155 ROZDZIAŁ 4a. Opodatkowanie stron umowy leasingu (art. 23a–23l) . . 239 ROZDZIAŁ 5. Szczególne zasady ustalania dochodu (art. 24–25a) . . . 254 ROZDZIAŁ 6. Podstawa obliczenia i wysokość podatku (art. 26–30e) . . 289 ROZDZIAŁ 7. Pobór podatku lub zaliczek na podatek przez płatników (art. 31–44b) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 337 ROZDZIAŁ 8. Zeznania podatkowe (art. 45–45c) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 ROZDZIAŁ 9. Zmiany w przepisach obowiązujących (art. 46–51) . . . . 396 ROZDZIAŁ 10. Przepisy przejściowe i końcowe (art. 52–58) . . . . . . . . 397 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 411 5 Wykaz skrótów Wykaz skrótów Wykaz skrótów Źródła prawa k.c. – ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze sprost. i zm.) k.r.o. – ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst ord.pod. – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 788 ze zm.) Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) u.o.g.p. u.o.i.f. – ustawa z 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej (tekst jedn. Dz.U. z 2009 r. Nr 12, poz. 67 ze zm.) – ustawa z 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami fi nansowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 94) u.p.d.o.f. – ustawa z 26 lipca 1991 r. – ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych (tekst jedn. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) u.rach. – ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.) Organy orzekające NSA SA SN US WSA ZUS – Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – urząd skarbowy – wojewódzki sąd administracyjny – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inne skróty GP KRS KRŚT KŚT – „Gazeta Prawna” – Krajowy Rejestr Sądowy – Klasyfi kacja Rodzajowa Środków Trwałych – Klasyfi kacja Środków Trwałych 7 Wykaz skrótów Mon.Pod. MF ONSAiWSA – „Monitor Podatkowy” – Ministerstwo Finansów – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkich Sądów Administracyjnych PiP POP Prok. i Pr. załącznik nr 2 – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Orzecznictwa Podatkowego” – „Prokuratura i Prawo” – załącznik nr 2 do ustawy o podatku dochodowym od osób fi zycz- nych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) Uwaga! Artykuły bez bliższego oznaczenia są artykułami ustawy o podatku dochodo- wym od osób fi zycznych. Wprowadzenie Wprowadzenie Wprowadzenie Podatek dochodowy od osób fi zycznych – ze względu na zakres pod- miotowy jego stosowania oraz wysokość wpływów do budżetu pań- stwa – stanowi najistotniejszą część systemu podatkowego w Polsce. Mimo takiego znaczenia podatku dochodowego od osób fi zycznych znajomość przez podatników ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku do- chodowym od osób fi zycznych oraz świadomość znajdujących się tam regulacji – pozostaje nadal na niewystarczającym poziomie. Przyczy- ną takiego stanu jest mała stabilność systemu podatkowego w Pol- sce, spowodowana w szczególności zbyt pośpiesznie wprowadzanymi zmianami, które są jedynie zmianami doraźnymi, często stojącymi w sprzeczności z regulacjami znajdującymi się w innych aktach praw- nych. Wszystkie te okoliczności sprawiają trudności w stosowaniu pra- wa podatkowego nie tylko samym podatnikom, ale również urzędom podatkowym. Niniejszy komentarz ma za zadanie przybliżenie, w sposób najbardziej ogólny, najistotniejszych regulacji i zasad mających swe źródło w usta- wie o podatku dochodowym od osób fi zycznych. Ma on być pierwszym krokiem i zarazem wstępem do zgłębiania przez podatników wiedzy dotyczącej poszczególnych przepisów ustawy. W bibliografi i wskazano zbiór opracowań, które stanowią znakomi- tą pomoc przy głębszej i poszerzonej analizie konkretnych instytucji i uregulowań znajdujących się w komentowanej ustawie, które to opra- cowania okazały się również niezwykle pomocne przy pisaniu niniej- szego komentarza. 9 Wprowadzenie Ponadto istotnym elementem niniejszego opracowania jest najnowsze, bogate orzecznictwo sądów administracyjnych, w których to orzecze- niach poruszono praktyczne problemy przy stosowaniu przez podatni- ków przepisów ustawy, wyjaśniając je w sposób jednoznaczny i zrozu- miały dla przeciętnego podatnika. Drugie wydanie komentarza uwzględnia zmiany wprowadzone: usta- wą z 2 marca 2012 r. o podatku od wydobycia niektórych kopalin (Dz.U. z 2012 r., poz. 362 ze zm.), ustawą z 15 czerwca 2012 r. o skut- kach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywają- cym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2012 r., poz. 769), ustawą z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012 r., poz. 1529), ustawą z 16 listopada 2012 r. o redukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce (Dz.U. z 2012 r., poz. 1342), ustawą z 24 października 2012 r. o zmianie ustawy o po- datku dochodowym od osób fi zycznych (Dz.U. z 2012 r., poz. 1278), ustawą z 27 września 2013 r. o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (Dz.U. z 2013 r., poz. 1304 ze zm.), ustawą z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (Dz.U. z 2013 r., poz. 888). Wprowadzone zmiany, oprócz zmian typowo redakcyjnych, obejmują w szczególności zmiany w zakresie opodatkowania umów leasingu, zmiany dotyczące kosztów uzyskania przychodów z praw własności przemysłowej oraz z praw au- torskich i pokrewnych, ulgi na Internet i ulgi na dzieci oraz wprowa- dzają zwolnienie od opodatkowania kwot przeznaczonych na zakup mieszkania na podstawie programu „Mieszkanie dla Młodych”. Ponadto w drugim wydaniu komentarza uwzględniono zmiany wpro- wadzone ustawą z 10 października 2012 r. o zmianie ustawy – Pra- wo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz. 1448 ze zm.) zmieniające z 22 czerwca 2013 r. art. 5a pkt 19a lit. e u.p.d.o.f. oraz art. 5d ust. 2 u.p.d.o.f. oraz najobszerniejszą nowe- lizację ustawy wprowadzoną ustawą z 8 listopada 2013 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fi zycznych oraz ustawy o podatku tonażowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1387), które to zmiany weszły w życie 1 stycznia 2014 r. Uwzględniono również zmiany, które mają zostać wprowadzo- 10 Wprowadzenie ne ustawą z 7 lutego 2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 2095), której tekst, na etapie aktualizacji komentarza, został przekazany Prezyden- towi RP do podpisu. Wydanie drugie komentarza odzwierciedla stan prawny na dzień 15 marca 2014 r. USTAWA z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fi zycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 361 ze zm.: Dz.U. z 2012 r., poz. 362, poz. 440, poz. 596, poz. 769, poz. 1278, poz. 1342, poz. 1448, poz. 1529, poz. 1540; z 2013 r., poz. 888, poz. 985, poz. 1036, poz. 1287, poz. 1304, poz. 1387, poz. 1717) Ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania Dariusz Laszczyk Rozdział 1 Podmiot i przedmiot opodatkowania Art. 1. Ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem docho- dowym dochodów osób fi zycznych. ŹRÓDŁA PRAWA O PODATKU DOCHODOWYM OD OSÓB FIZYCZNYCH Ustawa z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fi zycznych (tekst jedn. z 2012 r., poz. 361 ze zm.) stanowi podstawowe źródło prze- pisów regulujących materię podatku dochodowego od osób fi zycznych. Należy jednak mieć na uwadze, że przepisy odnoszące się w sposób bezpośredni lub pośredni do podatku dochodowego od osób fi zycz- nych znajdują się również w takich aktach powszechnie obowiązu- jącego prawa – a więc prawa, które w sposób bezpośredni odnosi się do podatników – jak: Konstytucja RP, umowy międzynarodowe, usta- 13 Art. 1 Ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych wa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.) oraz ustawa z 29 września 1994 r. o rachun- kowości (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 330 ze zm.). Największe znaczenie wśród wyżej wymienionych aktów prawa, szcze- gólnie w zakresie stosowania przepisów ustawy o podatku dochodo- wym od osób fi zycznych, ma ustawa – Ordynacja podatkowa, która określa zasady postępowania podatkowego. Ponadto warto mieć na uwadze to, iż materię podatku dochodowego od osób fi zycznych regulują także źródła prawa, które nie mają cha- rakteru powszechnie obowiązującego, a więc – co do zasady – nie mogą kreować żadnych praw i obowiązków dla podatników. Wśród takich źródeł prawa możemy wymienić, oprócz rozporządzeń, orzeczeń sądowych czy poglądów doktryny, urzędowe interpretacje prze- pisów podatkowych wydawane przez Ministra Finansów. Decyzja po- datkowa jest decyzją specyfi czną, formalnie niebędącą źródłem prawa, jednak biorąc pod uwagę fakt, że w praktyce urzędowe interpretacje po- datkowe mają moc obowiązującą i wiążą organy podatkowe, wydaje się, że należałoby je za takie specyfi czne źródła prawa podatkowego uznać. Takie stanowisko zostało podzielone przez A. Bartosiewicza i R. Kubac- kiego (red.), PIT. Komentarz, SIP 2010, którzy stwierdzili, że zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa organ podatkowy nie może wydać decyzji podatkowej określającej lub ustalającej zobowiązanie podatko- we podatnikowi, który zastosował się do wydanej przez Mini stra Finan- sów interpretacji urzędowej lub do otrzymanej przez siebie interpretacji w sprawie indywidualnej. Konsekwencją powyższego jest fakt, że inter- pretacje podatkowe stały się specyfi cznym quasi -źródłem prawa. Skoro bowiem organ podatkowy nie może wydać wobec podatnika, zgodnej z obowiązującym prawem, decyzji określającej zobowiązanie podatko- we, gdyż podatnik chroniony jest uzyskaną interpretacją podatkową, to w istocie organ podatkowy jest związany treścią interpretacji. Co wię- cej, quasi -regulacje prawne wynikające z interpretacji mają pierwszeń- stwo przed postanowieniami ustaw, umów międzynarodowych, a na- wet Konstytucji RP. Wskazane okoliczności wywołują wątpliwości co do zgodności interpretacji podatkowych z Konstytucją RP. 14 Dariusz Laszczyk Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania Art. 1 PODATEK DOCHODOWY Podatek dochodowy od osób fi zycznych jest podatkiem państwowym, bezpośrednim, zwyczajnym, obligatoryjnym, osobistym i dochodowym. Przedmiotem opodatkowania jest dochód rozumiany jako suma przy- chodów z tego samego źródła, pomniejszona o koszty jego uzyskania. Jeżeli suma przychodów z danego źródła jest większa niż koszty prze- znaczone na ich uzyskanie, to mamy do czynienia z dochodem, w sy- tuacji odwrotnej, czyli w przypadku kiedy koszty przewyższają uzy- skany dochód, mamy do czynienia ze stratą. Należy zwrócić uwagę, że uwzględnienie danych kosztów uzyskania przychodu, a także rozliczenie straty, może być dokonywane jedynie w ramach przychodów z tego samego źródła, do którego się one odno- szą, a nie z łącznej sumy przychodów uzyskanych przez podatnika. Niezależnie od podanej zasady trzeba mieć na uwadze, że w art. 24–25 u.p.d.o.f. zostały wymienione szczególne zasady ustalenia dochodu, które modyfi kują tę zasadę (patrz uwagi do art. 24–25). Ponadto w wy- jątkowych sytuacjach ustawa przewiduje opodatkowanie uzyskanego przez podatnika przychodu (opodatkowanego w sposób ryczał towy), a nie dochodu. OSOBY FIZYCZNE Podatnikami podatku dochodowego od osób fi zycznych są wyłącznie osoby fi zyczne. Przepisy prawa polskiego nie zawierają ustawowej defi nicji osoby fi zycznej. Na gruncie przepisów Kodeksu cywilnego możemy najogólniej przyjąć, że osobą fi zyczną jest człowiek od chwili urodzenia, aż do chwili śmierci, stwierdzonej urzędowo na podstawie albo aktu zgonu sporządzonego przez właściwy urząd cywilny, albo postanowienia sądu o stwierdzeniu zgonu bądź też postanowienia sądu o uznaniu osoby zaginionej za zmarłą. Należy zaznaczyć, że zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej pra- wa i obowiązki podatnika nie wygasają automatycznie z chwilą jego 15 Art. 2 Ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych śmierci, lecz w określonym zakresie spadkobiercy podatnika wstępują w jego prawa i obowiązki. Przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fi zycznych mają za- stosowanie do osób fi zycznych, niezależnie od ich wieku, obywatel- stwa czy też miejsca zamieszkania. W praktyce pojawiają się wątpliwości co do opodatkowania wspólni- ków w spółkach cywilnych oraz wspólników w spółkach osobowych. Należy jednoznacznie stwierdzić, że podatnikami podatku dochodo- wego od osób fi zycznych nie są spółki, lecz poszczególni wspólnicy. Powyższe stanowisko zostało w pełni ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyj- nego w Warszawie z 27 kwietnia 2001 r., III SA 429/00, jednoznacznie wyjaśniono, że obowiązek podatkowy z tytułu podatku dochodowe- go od osób fi zycznych ciąży na wspólnikach spółki cywilnej, a nie na spółce. Na gruncie ustawy nie można przyjąć domniemania, że jakiś podmiot (niepodlegający z mocy ustawy podatkowej obowiązkowi podat kowemu) jest podatnikiem osiąganego przez siebie dochodu. Ze specyfi czną sytuacją mamy natomiast do czynienia w przypadku opodatkowania małżonków. Co do zasady, podatnikiem podatku do- chodowego od osób fi zycznych jest oddzielnie każde z małżonków, jednak po spełnieniu przesłanek z art. 6 ustawy, możliwe jest łączne opodatkowanie małżonków jako „jednego podatnika” (patrz uwagi do art. 6). Wskazany tu wyjątek jest formą preferencji przyznanej przez ustawodawcę rodzinie, mającej na celu realne obniżenie po- datku płaconego od dochodów, które są w istocie wspólne dla całej rodziny. Art. 2. 1. Przepisów ustawy nie stosuje się do: 1) przychodów z działalności rolniczej, z wyjątkiem przychodów z działów specjalnych produkcji rolnej; 2) przychodów z gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o la- sach; 3) przychodów podlegających przepisom o podatku od spadków i darowizn; 16 Dariusz Laszczyk Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania Art. 2 4) przychodów wynikających z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy; 5) przychodów z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków w wyniku ustania lub ograniczenia małżeńskiej wspólności majątkowej oraz przychodów z tytułu wyrównania dorobków po ustaniu rozdzielności majątkowej małżonków lub śmierci jednego z nich; 6) przychodów (dochodów) przedsiębiorcy żeglugowego opodat- kowanych na zasadach wynikających z ustawy z dnia 24 sierp- nia 2006 r. o podatku tonażowym (Dz.U. Nr 183, poz. 1353, z 2008 r. Nr 209, poz. 1316 oraz z 2012 r. poz. 1540), z za- strzeżeniem art. 24a ust. 1a; 7) świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, objętych wspól- nością majątkową małżeńską. 2. Działalnością rolniczą, w rozumieniu ust. 1 pkt 1, jest działalność polegająca na wytwarzaniu produktów roślinnych lub zwierzęcych w stanie nieprzetworzonym (naturalnym) z własnych upraw albo hodowli lub chowu, w tym również produkcja materiału siewne- go, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reprodukcyjnego, produkcja warzywnicza gruntowa, szklarniowa i pod folią, produkcja roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadownicza, hodowla i produkcja materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcja zwierzęca typu przemysłowo -fermowego oraz hodowla ryb, a także działalność, w której minimalne okresy przetrzymy- wania zakupionych zwierząt i roślin, w trakcie których następuje ich biologiczny wzrost, wynoszą co najmniej: 1) miesiąc – w przypadku roślin, 2) 16 dni – w przypadku wysokointensywnego tuczu specjalizo- wanego gęsi lub kaczek, 3) 6 tygodni – w przypadku pozostałego drobiu rzeźnego, 4) 2 miesiące – w przypadku pozostałych zwierząt – licząc od dnia nabycia. 3. Działami specjalnymi produkcji rolnej są: uprawy w szklar- niach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich 17 Art. 2 Ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych grzybni, uprawy roślin „in vitro”, fermowa hodowla i chów drobiu rzeźnego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowla i chów zwierząt futerkowych i laboratoryjnych, hodowla dżdżownic, hodowla en- tomofagów, hodowla jedwabników, prowadzenie pasiek oraz ho- dowla i chów innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym. 3a. Nie stanowią działów specjalnych produkcji rolnej uprawy, hodowla i chów zwierząt w rozmiarach nieprzekraczających wiel- kości określonych w załączniku nr 2 do ustawy, zwanym „załącz- nikiem nr 2”. 4. Ilekroć w ustawie jest mowa o gospodarstwie rolnym, oznacza to gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów ustawy o podat- ku rolnym. 5 (uchylony). WYŁĄCZENIA PRZEDMIOTOWE W art. 2 zostały enumeratywnie wskazane przychody uzyskiwane przez podatników, do których nie będzie miała zastosowania komen- towana ustawa, a więc przychody, które nie będą podlegały opodatko- waniu, a wydatki poniesione na uzyskanie tych przychodów nie będą pomniejszały innych przychodów opodatkowanych na podstawie usta- wy (niewymienionych w niniejszym artykule). Należy zaznaczyć, że katalog przychodów nieobjętych regulacjami ustawy jest katalogiem zamkniętym, a zatem zgodnie z art. 2 wyłą- czeniu przedmiotowemu podlegają wyłącznie następujące przychody uzyskiwane przez podatników: 1) przychody z działalności rolniczej (z wyjątkiem przychodów z dzia- łów specjalnych produkcji rolnej), 2) przychody z gospodarki leśnej w rozumieniu ustawy o lasach, 3) przychody podlegające przepisom o podatku od spadków i daro- wizn, 4) przychody wynikające z czynności, które nie mogą być przedmio- tem prawnie skutecznej umowy, 5) przychody z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków w wy- niku ustania lub ograniczenia małżeńskiej wspólności majątkowej 18 Dariusz Laszczyk Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania Art. 2 oraz przychody z tytułu wyrównania dorobków po ustaniu roz- dzielności majątkowej małżonków lub śmierci jednego z nich, 6) przychody (dochody) przedsiębiorcy żeglugowego opodatkowane na zasadach wynikających z ustawy o podatku tonażowym oraz 7) świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny, o których mowa w art. 27 k.r.o., objęte małżeńską wspólnością majątkową. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 2 u.p.d.o.f., wraz z po- daniem konkretnego źródła przychodu, który został wyłączony spod obowiązywania ustawy, wskazał jednocześnie, gdzie znajdują się szczegółowe uregulowania prawne dookreślające w sposób szczegóło- wy dane źródło przychodu. Jedyne przychody, które nie zostały dookreślone w ustawie, to przy- chody wynikające z czynności niemogących być przedmiotem prawnie skutecznej umowy. Zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Admi- nistracyjnego w Opolu z 14 lipca 2010 r., I SA/Op 149/10, przez czyn- ności niemogące być przedmiotem prawnie skutecznej umowy należy rozumieć przede wszystkim te czynności, które są przez prawo zaka- zane, gdyż nie można się skutecznie zobowiązać do czynności, która jest wyraźnie zakazana przez prawo. Za J. Marciniakiem (red.), Podatek dochodowy od osób fi zycznych, War- szawa 2011, s. 11, należy stwierdzić, że oceny, czy konkretna czynność może być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, należy dokonywać na podstawie Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 58 § 1 k.c. czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy prze- pis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważ- nych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Artykuł 58 § 2 k.c. stwierdza natomiast, że nieważne są czyn- ności prawne sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Warto mieć również na uwadze treść art. 5 k.c., który stwierdza, iż nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno -gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnione- go nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. 19 Art. 3 Ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych Niezależnie od uregulowań prawa cywilnego, należy stwierdzić, co oczywiste, że przychodami wynikającymi z czynności, które nie mogą być przedmiotem prawnie skutecznej umowy, są wszelkie czynności mające charakter przestępczy w rozumieniu prawa karnego (np. han- del narkotykami czy łapówkarstwo). Art. 3. 1. Osoby fi zyczne, jeżeli mają miejsce zamieszka- nia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podlegają obowiązko- wi podatkowemu od całości swoich dochodów (przychodów) bez względu na miejsce położenia źródeł przychodów (nieograniczony obowiązek podatkowy). 1a. Za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczy- pospolitej Polskiej uważa się osobę fi zyczną, która: 1) posiada na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum in- teresów osobistych lub gospodarczych (ośrodek interesów ży- ciowych) lub 2) przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. 2 (uchylony). 2a. Osoby fi zyczne, jeżeli nie mają na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej miejsca zamieszkania, podlegają obowiązkowi podatko- wemu tylko od dochodów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (ograniczony obowiązek podatkowy). 2b. Za dochody (przychody) osiągane na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej uważa się w szczególności dochody (przychody) z: 1) pracy wykonywanej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy na- kładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 2) działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej, bez względu na miejsce wypłaty wynagrodzenia; 3) działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczy- pospolitej Polskiej; 4) położonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nierucho- mości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości. 20 Dariusz Laszczyk Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania Art. 3 3. Od podatku dochodowego od dochodu uzyskanego ze źródeł przychodów położonych za granicą wolni są członkowie perso- nelu przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsular- nych oraz inne osoby korzystające z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na podstawie umów lub po- wszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych, jak również członkowie ich rodzin pozostający z nimi we wspólnocie domo- wej, jeżeli nie są obywatelami polskimi i nie mają stałego pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. NIEOGRANICZONY OBOWIĄZEK PODATKOWY Nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu podlegają osoby fi - zycz ne mające miejsce zamieszkania w Polsce. Obecnie ustawa precy- zuje, że za osobę mającą miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczy- pospolitej Polskiej uważa się osobę fi zyczną, która spełnia przynaj- mniej jeden z dwóch warunków, tj. ma na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej centrum interesów osobistych lub gospodarczych lub przeby- wa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dłużej niż 183 dni w roku podatkowym. Centrum interesów osobistych lub gospodarczych jest pojęciem nie- ostrym, niezdefi niowanym w obowiązującym prawie. W związku z tym należy posiłkować się tu nadal uregulowaniem zawartym art. 25 k.c. oraz orzecznictwem sądowym. Zgodnie z art. 25 k.c. miejscem zamieszkania osoby fi zycznej jest miej- scowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 września 2010 r., I OW 74/10 (LexisNexis nr 2624247), przyjęto, że o zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnię- cie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem dzia- łalności danej dorosłej osoby fi zycznej, przy czym nie jest wymagane wyrażenie zamiaru stałego pobytu przez daną osobę poprzez złożenie przez nią jakiegokolwiek oświadczenia woli. 21 Art. 3 Ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 8 września 2009 r., I SA/Bd 479/09 (LexisNexis nr 2436801), zazna- czono, że zamiar stałego pobytu nie jest jednoznaczny z pragnieniem dożywotniego lub co najmniej długotrwałego pozostawania w danej miejscowości. Przez pojęcie „zamiar” należy pojmować nie wolę we- wnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zasadne jest również powołanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Admi- nistracyjnego w Opolu z 10 czerwca 2009 r., I SA/Op 164/09 (Lexis- Nexis nr 2439864), w którym podkreślono, że oceniając, w którym z państw znajduje się centrum życiowych i zawodowych interesów osoby fi zycznej, należy wziąć pod uwagę przede wszystkim związki osobiste i ekonomiczne osoby fi zycznej z danym państwem, wśród których istotne są więzi rodzinne, towarzyskie, zatrudnienie, działal- ność polityczna, kulturalna i wszelka inna działalność, miejsce wyko- nywania działalności gospodarczej i miejsce, z którego osoba zarządza swoim mieniem. Odnośnie do drugiej przesłanki, czyli wymaganej liczby dni pobytu w Polsce, należy stwierdzić, że dni te są liczone w danym roku kalen- darzowym, a więc w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku, a nie w okresie dowolnych kolejnych 12 miesięcy. Warto podkreślić, że nie jest wymagane, aby okres pobytu w kraju przez 183 dni był ciągły, ważne jest, aby suma dni spędzonych w danym roku kalendarzowym w Polsce przez daną osobę wyniosła łącznie przynajmniej ustawowe 183 dni. Opodatkowaniu osób mających miejsce zamieszkania na terytorium Polski podlegają zarówno dochody uzyskiwane na terenie kraju, jak i poza jego granicami. Teoretycznie takie rozwiązanie może prowadzić do podwójnego opodatkowania tego samego dochodu, tj. opodatkowa- nia dochodu uzyskanego za granicą, na podstawie przepisów podatko- wych danego kraju, przy jednoczesnym opodatkowaniu tego samego dochodu w Polsce. W praktyce jednak podwójnemu opodatkowaniu tego samego dochodu zapobiegają umowy międzynarodowe zawarte przez Polskę z innymi 22 Dariusz Laszczyk Rozdział 1. Podmiot i przedmiot opodatkowania Art. 4–4a państwami. Dużą rolę w omawianym zakresie odgrywa także opar- ta na zasadzie wzajemności praktyka międzynarodowa, polegająca na zwolnieniu od podwójnego opodatkowania dochodów uzyskiwanych za granicą przez własnych obywateli. Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ust. 3 u.p.d.o.f. nieograni- czony obowiązek podatkowy nie dotyczy osób korzystających z przywi- lejów i immunitetów dyplomatycznych oraz immunitetów konsularnych. Takie osoby są objęte jedynie obowiązkiem podatkowym od dochodów uzyskiwanych ze źródeł przychodów znajdujących się w Polsce. OGRANICZONY OBOWIĄZEK PODATKOWY Osoby zamieszkałe na stałe za granicą podlegają ograniczonemu obo- wiązkowi podatkowemu w Polsce, co oznacza, że osoby takie płacą w Polsce podatek dochodowy od osób fi zycznych wyłącznie od docho- dów (przychodów) osiąganych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 3 ust. 2b u.p.d.o.f. wymienione są jedynie przykładowe źródła dochodów, jakim podlegają osoby objęte ograniczonym obowiązkiem podatkowym, tj. przychody z pracy wykonywanej na terytorium Rze- czypospolitej Polskiej na podstawie stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy; przycho- dy z działalności wykonywanej osobiście na terytorium Rzeczypospo- litej Polskiej; przychody z działalności gospodarczej prowadzonej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i przychody z położonej na tery- torium Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, w tym ze sprzedaży takiej nieruchomości. Art. 4 (uchylony). Art. 4a. Przepisy art. 3 ust. 1, 1a, 2a i 2b stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodat- kowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Ratyfi kowane umowy międzynarodowe, a więc także umowy o unika- niu podwójnego opodatkowania, są aktami prawnymi wyższej rangi 23 Art. 5 Ustawa o podatku dochodowym od osób fi zycznych niż ustawy podatkowe. Konsekwencją powyższego jest to, że w sytu- acji kiedy zasady opodatkowania zawarte w takiej umowie międzyna- rodowej są odmienne od przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fi zycznych, należy stosować przepisy umowy międzynarodowej. W sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Byd- goszczy z 1 października 2009 r., I SA/Bd 522/09, stwierdzono, że do- danie do ustawy o podatku dochodowym od osób fi zycznych art. 4a o stosowaniu przepisów art. 3 ust. 1 i 2a z uwzględnieniem umów w sprawie zapobieżenia podwójnemu opodatkowaniu, których stroną jest Polska, nie zmienia stanu prawnego, gdyż nawet bez tego artykułu ustawa musiała być stosowana na podstawie postanowień konstytu- cyjnych, z uwzględnieniem postanowień ratyfi kowanych umów mię- dzynarodowych. Natomiast zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjne- go w Warszawie z 24 stycznia 2008 r., III SA/Wa 882/07 (LexisNexis nr 2274313), tylko w przypadku jednoznacznego stwierdzenia, że w świetle przepisów prawa polskiego dana osoba podlega nieograni- czonemu obowiązkowi podatkowemu i jednocześnie inne państwo rości sobie prawo do przypisania tej osobie nieograniczonego obowiązku po- datkowego, zasadne będzie sięgnięcie do postanowień właściwej umo- wy o zapobieżeniu podwójnemu opodatkowaniu. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w tym wyroku stwierdził, że umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania służy eliminowaniu kolizji ustawodawstwa wewnętrznego i to takich kolizji, które prowadzą do objęcia tych samych zdarzeń opodatkowaniem w obu krajach. Nie może ona natomiast skut- kować niejako rozszerzeniem zakresu instytucji prawa wewnętrznego, w tym – nieograniczonego obowiązku podatkowego. Dotychczas Rzeczpospolita Polska zawarła ponad 90 umów międzyna- rodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania. Art. 5. Za terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozu- mieniu ustawy uważa się również znajdującą się poza morzem te- rytorialnym wyłączną strefę ekonomiczną, w której Rzeczpospoli- ta Polska na podstawie prawa wewnętrznego i zgodnie z prawem 24 Dariusz Laszczyk
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Komentarz. Wydanie 2
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: