Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00401 006220 13847841 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o radiofonii i telewizji. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o radiofonii i telewizji. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 533
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-5052-3 Rok wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Komunikacja medialna to ważna dziedzina życia społecznego. Radio i telewizja są obok internetu i prasy najważniejszymi środkami masowego przekazu. To, w jaki sposób funkcjonują (w jaki sposób powstają i jakie audycje nadają), zostało opisane w niniejszej pozycji,  komentarzu do ustawy z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (nazwa potoczna: ustawa medialna).

Książka w sposób precyzyjny i jasny pozwala zapoznać się Czytelnikowi ze wszystkimi zagadnieniami związanymi z tematyką radiofonii i telewizji, w tym m.in. z:

Niniejsza pozycja, bazując na tekście jednolitym z 18.2.2011 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 226) uwzględnia i szczegółowo prezentuje omówienie najnowszych zmian, w tym m.in.:

Niniejsza pozycja to nieodzowna pomoc dla praktyków Prawa - adwokatów, radców prawnych, sędziów, oraz w szczególny sposób dla jednostek publicznej radiofonii i telewizji (media publiczne) oraz podmiotów (nadawców komercyjnych), które uzyskały koncesję na swoją działalność a także dostawców usług medialnych.  Książka stanowi również nieocenioną bazę wiedzy dla doktorantów, aplikantów zawodów prawniczych i studentów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ustawa o radiofonii i telewizji z dnia 29 grudnia 1992 r. (Dz.U. 1993, Nr 7, poz. 34) Tekst jednolity z dnia 18 lutego 2011 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 226) (zm.: Dz.U. z 2011 r., Nr 85, poz. 459, Nr 112, poz. 654, Nr 153, poz. 903, Nr 160, poz. 963; z 2012 r., Nr 207, poz. 1209, Nr 223, poz. 1315; M.P. 2013, Nr 149, poz. 819, poz. 820) Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1. [Zadania] 1. Zadaniem radiofonii i telewizji jest: 1) dostarczanie informacji; 2) udostępnianie dóbr kultury i sztuki; 3) ułatwianie korzystania z oświaty, sportu i dorobku nauki; 3a) upowszechnianie edukacji obywatelskiej; 4) dostarczanie rozrywki; 5) popieranie krajowej twórczości audiowizualnej. 1a.1 Zadania radiofonii i telewizji, o których mowa w ust. 1, są realizowane przez dostarczanie usług medialnych. 2.2 Odbiór krajowych i zagranicznych programów oraz audiowizualnych usług medialnych na żądanie przeznaczonych przez dostawców usług medialnych do po- wszechnego odbioru jest wolny, z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. 1. Zakres zastosowania przepisu. Przepis art. 1 ust. 1 określa zadania radiofonii i telewizji, a zatem ma zastosowanie do podmiotów prowadzących działalność w tej dziedzinie. Zakres zastosowania przepisu o zadaniach radiofonii i telewizji został ustalony przepisem ust. 1a, który wyjaśnia przedmiot radiofonii i telewizji poprzez powiązanie go z rodzajem usług dostarczanych w ramach tego sektora. Zadania ra- diofonii i telewizji są realizowane przez dostarczanie usług medialnych, a zatem przepis ust. 1 ma zastosowanie zarówno do podmiotów, które dostarczają te usłu- gi w rozumieniu ustawy z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewizji (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.; dalej RTVU), jak i jednostek regulujących tę działalność. Przepis ust. 1 ma zastosowanie do dostawców usług medialnych, a pośrednio wpły- wa także na działalność podmiotów, którymi dostawcy posługują się przy tworzeniu, produkcji i zestawianiu audycji wchodzących w skład usług medialnych. Dostaw- cy usług medialnych realizują dyspozycje ust. 1 poprzez odpowiednie kształtowa- nie zawartości swoich usług. Nie oznacza to, że każdy z dostawców realizuje całość zadań określonych w ust. 1, gdyż przepis wyraźnie dotyczy radiofonii i telewizji ja- ko całości. Z ust. 1a można wyprowadzić wniosek, że dostawcy realizują te zadania 11 1 Art. 1 ust. 1a w brzmieniu ustawy z dnia 12.10.2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1315), która wchodzi 2 Art. 1 ust. 2 w brzmieniu ustawy z dnia 12.10.2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1315), która wchodzi w życie 28.02.2013 r. w życie 28.02.2013 r. Piątek 1 Art. 1 Komentarz w zakresie dostarczanych usług medialnych. W szczególności nadawca kształtuje samodzielnie swój program w zakresie zadań określonych w art. 1 ust. 1 i ponosi od- powiedzialność za jego treść (art. 13 ust. 1 RTVU). Przepisy szczegółowe precyzu- ją zakres wykonywania poszczególnych zadań głównie w odniesieniu do jednostek publicznej radiofonii i telewizji (zob. uwagi do art. 21). Przepis ust. 1 stosuje się do działalności dostawców usług medialnych bezpośrednio, bez konieczności jego kon- kretyzacji w decyzjach administracyjnych. Przepis ust. 1 określa również zadania organów regulujących działalność radiofonii i telewizji. Powinny one swoimi dzia- łaniami stwarzać warunki do realizacji zadań radiofonii i telewizji w działalności do- stawców usług medialnych. Organy państwowe powinny uwzględniać zadania okreś- lone w ust. 1 przy wykonywaniu wszystkich swoich kompetencji, w szczególności przy wydawaniu przepisów wykonawczych, podejmowaniu decyzji i innych czyn- ności w sprawie udzielania uprawnień do prowadzenia działalności, wykonywaniu kontroli i stosowaniu sankcji. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji (KRRiT) powin- na uwzględniać zadania radiofonii i telewizji przy wykonywaniu swoich zadań usta- wowych określonych w art. 6 ust. 2 RTVU. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji uwzględnia zadania określone w art. 1 ust. 1 RTVU w postępowaniach o udzielenie koncesji (art. 36 ust. 1 pkt 1). 2. Zakres przedmiotowy ustawy. Ustawa nie definiuje radiofonii i telewizji, nie określa również zakresu przedmiotowego ustawy co jest praktykowane w więk- szości aktów ustawowych. Poprzez art. 1 ust. 1a RTVU odsyła jednak do szeregu definicji ustawowych pozwalających na doprecyzowanie zakresu przedmiotowego i podmiotowego zadań określonych w ust. 1. Zadania radiofonii i telewizji są reali- zowane przez dostarczanie usług medialnych. Dwie podstawowe formy tych usług wymienione w definicji usługi medialnej w art. 4 pkt 1 to program oraz audiowi- zualna usługa medialna na żądanie. Wykonanie tych usług polega na dostarczeniu audycji przez sieci telekomunikacyjne. Jak wynika z art. 4 pkt 2 audycję stanowi ciąg ruchomych obrazów z dźwiękiem lub bez niego (audycje audiowizualne) al- bo ciąg dźwięków (audycje radiowe). Wymóg dostarczenia audycji przez sieci te- lekomunikacyjne został doprecyzowany przez odesłanie w art. 4 pkt 30 do pojęcia sieci telekomunikacyjnej w rozumieniu ustawy z 16.7.2004 r. – Prawo telekomuni- kacyjne (Dz.U. Nr 171, poz. 1800 ze zm.; dalej PrTel). Zadania radiofonii i telewi- zji mogą być realizowane poprzez sieci telekomunikacyjne wykorzystujące różne technologie. Dla ustalenia zakresu pojęcia radiofonii i telewizji istotne znaczenie ma również wymóg adresowania audycji zawartych w usługach medialnych do „ogó- łu odbiorców audycji” (art. 4 pkt 1 RTVU). Pozwala to na odróżnienie komunika- cji indywidualnej poprzez sieci telekomunikacyjne od przekazów masowych skie- rowanych do szerszej publiczności. Zakres zastosowania ustawy, a w szczególności zakres przedmiotowy kompetencji KRRiT w sprawach radiofonii i telewizji należy ustalać z uwzględnieniem tych definicji, a nie na gruncie potocznego znaczenia po- jęć radiofonii i telewizji. 3. Pojęcie radiofonii i telewizji występuje w art. 213 ustawy z 2.4.1997 r. – Kon- stytucja RP (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.; dalej Konstytucja RP) w celu określe- nia zakresu zadań KRRiT związanych z staniem na straży wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego. Zadania te KRRiT wykonuje w radiofonii i telewizji. Konstytucja RP nie daje jednak żadnych podstaw do dookreślenia za- kresu przedmiotowego radiofonii i telewizji. W art. 54 ust. 2 zd. 2 Konstytucji RP dopuszczono możliwość ustawowego wprowadzenia obowiązku uprzedniego uzy- skania koncesji na prowadzenie stacji radiowej lub telewizyjnej. Sformułowanie do- tyczące stacji radiowych i telewizyjnych nawiązuje do wcześniejszych form prowa- dzenia działalności radiowej i telewizyjnej, w których nadawca nie tylko tworzył 2 Piątek 22 33 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 program, ale również rozpowszechniał go, wykorzystując urządzenia emisyjne (sta- cje radiowe i telewizyjne). Radiofonia i telewizja mieści się niewątpliwie w konsty- tucyjnym pojęciu środków społecznego przekazu (art. 14, 54 ust. 2 Konstytucji RP). Interpretacja sformułowań konstytucyjnych dotyczących radiofonii i telewizji, na- wiązujących do pierwotnego brzmienia ustawy z 29.12.1992 r. o radiofonii i telewi- zji (Dz.U. z 1993 r. Nr 7, poz. 34), samodzielnego rozpowszechniania programów przez nadawców, powinna uwzględniać zmiany technologii radiowych i telewizyj- nych oraz zmiany ustawowe dotyczące usług mieszczących się w zakresie działalno- ści radiowej i telewizyjnej. 4. Zadania wymienione w ust. 1 dotyczą wszystkich dostawców usług medial- nych prowadzących działalność na podstawie ustawy. Zadania te zostały rozwinięte w odniesieniu do publicznej radiofonii i telewizji w art. 21 RTU. Zadania nadaw- ców publicznych zostały określone jako misja publiczna (art. 21 ust. 1), która zosta- ła scharakteryzowana nie tylko co do rodzajów przekazów zawartych w programach i innych usługach tych nadawców (informacja, publicystyka, kultura, rozrywka, edu- kacja i sport), ale również pod względem cech, jakie powinny wykazywać te prze- kazy (pluralizm, bezstronność, wyważenie, niezależność, innowacyjność, wysoka jakość i integralność). Zadania nadawców publicznych wynikające z tak określonej misji publicznej zostały wyliczone głównie w art. 21 ust. 2. Wyliczenie ma charakter niewyczerpujący i powinno być interpretowane łącznie z pozostałymi przepisami roz- działu 4 RTVU oraz treścią art. 1 ust. 1, który dotyczy zadań wszystkich nadawców. 5. Zadanie dostarczania informacji ma charakter podstawowy. Cele informacyj- ne są jednym z ustawowych celów świadczenia wszelkich usług medialnych, co wy- nika z definicji usługi medialnej w art. 4 pkt 1 RTVU. Dostarczanie informacji może być realizowane w audycjach o różnym charakterze, z tym że ustawa wymienia nie- które formy audycji szczególnie przeznaczone do realizacji tego zadania. W art. 15 ust. 1 i 3, art. 15a ust. 1, art. 16a ust. 6 oraz art. 17 ust. 7 jest mowa o „serwisach informacyjnych” w związku z różnymi ograniczeniami i wymaganiami programo- wymi oraz warunkami emisji przekazów handlowych. W art. 20c ust. 4 uregulowa- no sprawę zamieszczania krótkich sprawozdań w „ogólnych audycjach informacyj- nych”. Ustawa przewiduje także „programy informacyjne w językach mniejszości i etnicznych oraz języku regionalnym” w art. 21 ust. 1a pkt 8a. Wszystkie formy do- starczania informacji, niezależnie od rodzaju audycji lub programu o profilu infor- macyjnym, służą realizacji zadania wymienionego w ust. 1 pkt 1. Zgodnie z art. 43 ust. 3 RTVU kryterium „interesu społecznego w zakresie dostarczania informacji” ma być jednym z elementów służących ocenie zakresu ustawowego obowiązku roz- prowadzania programów (must carry). Zakres realizacji omawianego obowiązku, jak i niektórych innych obowiązków wymienionych w art. 1 ust. 1, jest zatem pod- stawą kształtowania zakresu obowiązku rozprowadzania programów. 6. Zadanie udostępniania dóbr kultury i sztuki nie zostało doprecyzowane w odniesieniu do form audycji służących realizacji tego zadania. Zadania w zakresie udostępniania kultury zostały w sposób bardziej szczegółowy określone w odnie- sieniu do nadawców publicznych. Realizując swą misję, nadawcy ci powinni ofero- wać zróżnicowane programy i inne usługi w zakresie kultury, realizować kultural- ne potrzeby społeczności lokalnych oraz popierać twórczość artystyczną i literacką (art. 21 ust. 1a). Natomiast w odniesieniu do zawartości programów i innych usług wymaga się, aby służyły rozwojowi kultury, ze szczególnym uwzględnieniem pol- skiego dorobku artystycznego (art. 21 ust. 2 pkt 5). Zagrożenie dla kultury narodo- wej jest jedną z przesłanek odmowy udzielenia koncesji (art. 36 ust. 2 pkt 1) oraz cofnięcia koncesji (art. 38 ust. 2 pkt 1). 44 55 66 Piątek 3 77 88 99 1010 1111 Art. 1 Komentarz 7. Zadanie ułatwiania korzystania z oświaty, sportu i dorobku nauki zostało rozwinięte w odniesieniu do nadawców publicznych jako jeden z elementów misji polegający na popieraniu twórczości naukowej oraz działalności oświatowej i dzia- łalności w zakresie sportu. Programy i inne usługi tych nadawców powinny służyć rozwojowi nauki i oświaty, ze szczególnym uwzględnieniem polskiego dorobku in- telektualnego (art. 21 ust. 2 pkt 5 RTVU). Szczególnym zadaniem jednostek pu- blicznej radiofonii i telewizji jest tworzenie i rozpowszechnianie audycji oświa- towych dla szkół i innych placówek oświatowo-wychowawczych. Należy jednak podkreślić, że jednym z celów realizowanych przez usługi medialne są cele eduka- cyjne (art. 4 pkt 1). 8. Zadanie upowszechniania edukacji obywatelskiej pojawia się w ustawie je- dynie na poziomie zadań radiofonii i telewizji oraz jako jedno z kryteriów dokony- wania przez Przewodniczącego KRRiT oceny realizacji obowiązku rozprowadzania programów telewizyjnych określonych w art. 43 ust. 3. 9. Dostarczanie rozrywki. Zadanie polegające na dostarczaniu rozrywki znajdu- je wyraz w różnych przepisach ustawy. Cele rozrywkowe są jednym z ustawowych celów świadczenia wszelkich usług medialnych, co wynika z definicji usługi me- dialnej w art. 4 pkt 1 RTVU. Audycje rozrywkowe zostały wyróżnione jako jeden z ustawowych rodzajów audycji (art. 17a ust. 1 pkt 1 RTVU). Misja publicznej ra- diofonii i telewizji obejmuje zróżnicowane programy i inne usługi w zakresie roz- rywki (art. 21 ust. 1). 10. Zadanie popierania krajowej twórczości audiowizualnej dotyczy dzia- łalności dostawców usług oraz KRRiT. Zadanie to nie zostało rozwinięte w prze- pisach ustawy, a jedynie w zadaniach jednostek publicznej radiofonii i telewizji uwzględniono prowadzenie działalności produkcyjnej, usługowej i handlowej zwią- zanej z twórczością audiowizualną, w tym eksportu i importu, a także popieranie twórczości artystycznej, literackiej i naukowej. Realizacji tego zadania sprzyja wy- konywanie obowiązków w zakresie nadawania audycji wytworzonych pierwotnie w języku polskim, w tym takich audycji producentów niezależnych. Orzecznictwo sądowe uznaje, iż przepis art. 1 ust. 1 pkt 5 powinien być uwzględniany przy podej- mowaniu decyzji w sprawie udzielenia koncesji przez KRRiT. Zgodnie z wyr. WSA w Warszawie z 21.4.2005 r. (VI SA/Wa 109/04, Legalis) popieranie twórczości au- diowizualnej wyraża się także w zapewnianiu twórcom należnych im tantiem za pu- blikowanie ich utworów przez nadawców. Niewywiązywanie się przez nadawcę ze zobowiązań w stosunku do organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi narusza art. 1 ust. 1 pkt 5 RTVU. Okoliczność ta podlega ocenie KRRiT w ramach postępowania o udzielenie koncesji, które obejmuje ocenę stopnia zgodności zamierzonej działalności programowej z zadaniami określonymi w art. 1 ust. 1 RTU. 11. Rodzaj działalności prowadzonej w radiofonii i telewizji. Przepis ust. 1a określa rodzaj działalności prowadzonej w radiofonii i telewizji. Przepis ten pojawił się w wyniku nowelizacji RTVU ustawą z 25.3.2011 r. (Dz.U. Nr 85, poz. 459), której celem była transpozycja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2010/13/UE z 10.3.2010 r. w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonaw- czych i administracyjnych państw członkowskich dotyczących świadczenia audio- wizualnych usług medialnych (dyrektywa o audiowizualnych usługach medialnych) (Dz.Urz. WE L Nr 95, s. 1 ze zm.; dalej DAUM) w części dotyczącej programów, ale wówczas obejmował jedynie dostarczanie usług medialnych w postaci progra- mów radiowych i telewizyjnych. Dopiero nowelizacja RTVU z 12.10.2012 r., która dotyczyła transpozycji DAUM w zakresie usług na żądanie, doprowadziła do usta- 4 Piątek 1212 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 lenia przepisu ust. 1a w aktualnym brzmieniu. Przepis ust. 1a wskazuje, jakie ro- dzaje działalności z wykorzystaniem technik telewizyjnych i radiofonicznych są ob- jęte przepisami RTVU. Służy temu pojęcie usługi medialnej zdefiniowane w art. 4 pkt 1. Obydwie formy tych usług, czyli programy i audiowizualne usługi medialne na żądanie podlegają przepisom ustawy, jeżeli posiadają cechy wymienione w defi- nicji usługi medialnej – są redagowane, dostarczane poprzez sieci telekomunikacyj- ne, przeznaczone dla ogółu odbiorców, realizują cele informacyjne, rozrywkowe lub edukacyjne, albo zawierają przekazy handlowe. Zob. uwagi do art. 4 ust. 1. 12. Zasada wolności odbioru. Przepis ust. 2 deklaruje wolność odbioru krajo- wych i zagranicznych programów oraz audiowizualnych usług medialnych na żąda- nie przeznaczonych przez dostawców usług medialnych do powszechnego odbioru. Przepis ust. 2 konkretyzuje w dziedzinie radiofonii i telewizji konstytucyjną wol- ność pozyskiwania informacji przewidzianą w art. 54 ust. 1 Konstytucji RP oraz wolność komunikowania się, określoną w art. 49 Konstytucji RP. Wolność pozyski- wania informacji (dostępu do informacji) oraz odbioru programów wynika z umów międzynarodowych, których Polska jest stroną oraz z prawa unijnego. Artykuł 10 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z 4.11.1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) stanowi, że każdy ma prawo do wolno- ści wyrażania opinii, które obejmuje m.in. wolność otrzymywania i przekazywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice pań- stwowe. Z orzecznictwa ETPC wynika, że wolność ta przysługuje osobom fizycz- nym, osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym. Przepis ten ma zasto- sowanie nie tylko do treści przekazu, lecz także do środków transmisji lub odbioru, ponieważ każde ograniczenie nałożone na środki przekazu jednocześnie ingeru- je w prawo otrzymywania i przekazywania informacji. Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał, że odbiór programów telewizyjnych za pomocą anteny satelitarnej lub innej anteny mieści się w zakresie prawa określonego w dwóch początkowych zdaniach art. 10 § 1, bez konieczności badania, w jakim celu to prawo jest wykony- wane (wyr. ETPC z 22.5.1990 r. w sprawie Autronic AG v. Switzerland, 12726/87, ECHR 1990, Nr 12, pkt 47). Unia Europejska jest stroną Konwencji na podstawie art. 6 ust. 2 Traktatu Ustanawiającego Unię Europejską (Dz.Urz. UE C 326, s. 13 z 2012 r.; dalej TUE), a prawa podstawowe, zagwarantowane w Konwencji stano- wią część prawa Unii jako zasady ogólne prawa. Z kolei art. 4 Europejskiej kon- wencji o telewizji ponadgranicznej, sporządzonej w Strasburgu 5.5.1989 r. (Dz.U. z 1995 r. Nr 32, poz. 160 ze zm.) przewiduje, że strony zagwarantują swobodny od- biór oraz nie będą ograniczać retransmisji na swych terytoriach usług programowych zgodnych z warunkami tej konwencji. W aktualnym brzmieniu EKTP dotyczy jedy- nie programów telewizyjnych. W art. 11 Karty praw podstawowych z 7.12.2000 r. (Dz.Urz. UE C 364, s. 1; dalej KPP) Unii Europejskiej stanowi się, że w ramach pra- wa do wolności wypowiedzi każdemu przysługuje wolność otrzymywania i przeka- zywania informacji i idei bez ingerencji władz publicznych i bez względu na granice państwowe. Przepis art. 11 ust. 2 KPP stanowi, że szanuje się wolność i pluralizm mediów. Na podstawie art. 6 ust. 1 TUE wolności określone w KPP są uznawane przez UE. Swoboda odbioru programów i usług na żądanie jest przewidziana w art. 3 ust. 1 DAUM, który stanowi, że państwa członkowskie zapewniają na swoim tery- torium swobodę odbioru i nie ograniczają retransmisji audiowizualnych usług me- dialnych z innych państw członkowskich z przyczyn, które wchodzą w zakres dzie- dzin podlegających koordynacji na mocy dyrektywy. Wprawdzie wolność odbioru występuje każdorazowo w powiązaniu z gwarancjami swobody retransmisji, ale jest prawem samodzielnym, dotyczącym odbioru usług audiowizualnych. Wskazuje się również, że prawo do swobodnego odbioru programów, a w konsekwencji do insta- Piątek 5 1313 1414 1515 Art. 1 Komentarz lowania urządzeń niezbędnych do odbioru wynika z art. 56 Traktatu o funkcjono- waniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C z 2010 r.; dalej TFUE), zakazującego sto- sowania ograniczeń w swobodnym świadczeniu usług wewnątrz Unii. Możliwość powoływania się na przepisy o swobodnym przepływie usług nie dotyczy jednak przypadku powództwa o uchylenie uchwały wspólnoty mieszkaniowej odmawiają- cej wyrażenia zgody na montaż anteny na części wspólnej nieruchomości ponie- waż przepisy te dotyczą relacji pomiędzy obywatelami państw unijnych a podmio- tami odpowiadającymi za dostęp do pozyskiwania informacji (wyr. SA w Lublinie z 7.7.2011 r., I ACa 262/11, niepubl.). 13. Adresat wolności odbioru. Przepis ust. 2 nie wskazuje wyraźnie beneficjen- ta wolności odbioru, ale może z niej korzystać każdy podmiot, który odbiera usłu- gi medialne w celu korzystania z zawartych w nich treści – osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Po doko- naniu odbioru usługi, inne czynności związane z przetwarzaniem, rozprowadzaniem lub innym wykorzystywaniem treści zawartych w usłudze medialnej nie są już ob- jęte zakresem tej wolności. Wolność odbioru dotyczy usług krajowych i zagranicz- nych, pochodzących z dowolnego państwa. Przepis ten nie jest ograniczony do usług pochodzących z państw członkowskich UE. 14. Pojęcie powszechnego odbioru. Wolność odbioru dotyczy usług przezna- czonych przez dostawcę usługi do powszechnego odbioru. Pojęcie powszechnego odbioru miało kluczowe znaczenie na gruncie pierwotnego brzmienia RTVU, która wyróżniała w definicji rozpowszechniania tzw. system powszechnego odbioru pole- gający na bezprzewodowej emisji programu do równoczesnego, powszechnego od- bioru oraz system zbiorowego odbioru, który polegał na wprowadzaniu programu do sieci kablowej. Pojęcie powszechnego odbioru zostało w obecnym brzmieniu ustawy zachowane w art. 43a ust. 3 pkt 2 RTVU, który dotyczy informowania przez podmiot dokonujący obowiązkowego rozprowadzenia programu w sieci telekomunikacyjnej, że program ten jest przeznaczony do powszechnego i nieodpłatnego odbioru również w sposób cyfrowy drogą rozsiewczą naziemną. Przeznaczenie do powszechnego od- bioru oznacza, iż program jest przeznaczony dla nieoznaczonego kręgu odbiorców dysponujących odpowiednimi urządzeniami odbiorczymi. Ekwiwalentem sformuło- wania o przeznaczeniu usługi do powszechnego odbioru jest w aktualnym brzmieniu ustawy przeznaczenie audycji dla „ogółu odbiorców audycji”. Interpretacja przepisu ust. 2 w części dotyczącej powszechnego odbioru wymaga uwzględnienia usług, któ- re są przez dostawcę przeznaczone dla nieoznaczonego kręgu odbiorców, ale pod wa- runkiem uiszczenia opłaty lub spełnienia innego świadczenia przez odbiorcę. Usłu- gi przeznaczone do powszechnego odbioru w rozumieniu ust. 2 mogą być usługami płatnymi, w szczególności usługami, przy korzystaniu z których stosowany jest sys- tem warunkowego dostępu. Warunek wnoszenia opłat za dostęp do usługi nie uchyla gwarancji wolności odbioru usługi wynikającej z ust. 2. 15. Czynności niezbędne do odbioru usługi medialnej. Wolność odbioru obej- muje wszystkie czynności niezbędne do odbioru usługi medialnej. Dotyczy więc zakupu i posiadania odbiornika, instalowania niezbędnych urządzeń odbiorczych, nabycia kart potwierdzających uprawnienia do odbioru oraz samego odbioru pro- gramu. Orzecznictwo ETPC na gruncie art. 10 EKPC potwierdza, iż gwarancje wy- nikające z tego artykułu dotyczą nie tylko zawartości informacji, ale także środków służących odbiorowi (m.in. powołany wyżej wyr. ETPC z 22.5.1990 r. w sprawie Autronic AG v. Switzerland). Przepis ust. 2 dotyczy stosunków między państwem, które reguluje sprawy radiofonii i telewizji a odbiorcą. Z ust. 2 wynika zakaz podej- mowania przez państwo czynności polegających na uniemożliwianiu odbioru usług medialnych np. przez zagłuszanie, zakłócanie sygnału, ustanawianie zakazów od- 6 Piątek 1616 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1a bioru. W szczególności niedopuszczalne jest wprowadzanie obowiązku uzyskania szczególnych uprawnień do odbioru usług (licencji, zezwoleń itp.). Państwo jest także zobowiązane do ochrony przed zakłóceniami odbioru ze strony innych pod- miotów. Zwalczanie środkami władczymi zakłóceń odbioru powodowanych przez osoby trzecie wymaga jednak wyraźnej podstawy prawnej (zob. A. Szpunar, O za- kłóceniach w korzystaniu z odbioru telewizyjnego, Pal. 1986, Nr 7). 16. Warunki odbioru. Wolność odbioru przysługuje tylko wówczas, gdy odbiór następuje z zachowaniem warunków określonych przepisami prawa. Przepisy prawa nie mogą ustanawiać zakazów odbioru, a jedynie powinny wskazywać warun- ki, których spełnienie jest wymagane do zgodnego z prawem korzystania z usługi. Sporne zagadnienia dotyczą realizacji prawa do wolności odbioru usług medialnych, jeżeli do odbioru konieczne jest korzystanie z mienia lub innych praw majątko- wych innych podmiotów. Kontrowersyjnym zagadnieniem jest w szczególności pra- wo do instalacji indywidualnych anten do odbioru naziemnego i satelitarnego na częściach wspólnych nieruchomości budynkowych. Kwestie te są rozstrzygane na gruncie przepisów dotyczących dysponowania składnikami mienia określonego ro- dzaju (np. Kodeksu cywilnego, ustawy o własności lokali). W przypadku gdy dys- ponowanie składnikami majątkowymi następuje w ramach działalności gospodar- czej, ograniczenia ustanawiane przez właściciela składnika majątkowego dotyczące instalowania anten odbiorczych przez osoby będące konsumentami mogą być oce- niane na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wolność odbioru przysługuje podmiotowi korzystającemu z usługi medialnej tylko wówczas, gdy nie narusza to uprawnień dostawcy usługi do dysponowania nią. Wolność odbioru okre- ślona w art. 1 ust. 2 RTVU nie narusza zakazów i ograniczeń określonych w ustawie z 5.7.2002 r. o ochronie niektórych usług świadczonych drogą elektroniczną opar- tych lub polegających na dostępie warunkowym (Dz.U. Nr 126, poz. 1068 ze zm.). Ochrona wynikająca z tej ustawy obejmuje usługi rozpowszechniania i rozprowa- dzania programów telewizyjnych i radiowych oraz inne usługi świadczone na in- dywidualne żądanie usługobiorcy drogą elektroniczną bez jednoczesnej obecności stron, jeśli są świadczone za wynagrodzeniem i oparte na dostępie warunkowym. Wolność odbioru nie obejmuje w szczególności korzystania z usług niedozwolo- nych polegających na instalacji, serwisie lub wymianie urządzeń niedozwolonych, czyli sprzętu lub oprogramowania, które zostały zaprojektowane lub przystosowane w celu umożliwienia korzystania z usług chronionych bez uprzedniego upoważnie- nia usługodawcy. Art. 1a.3 [Adresaci ustawy] 1. Ustawę stosuje się do dostawców usług medialnych ustanowionych na teryto- rium Rzeczypospolitej Polskiej. 2. Dostawcę usługi medialnej uważa się za ustanowionego na terytorium Rzeczy- pospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on co najmniej jeden z warunków: 1) ma swoją siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej oraz: b) a) decyzje redakcyjne dotyczące usługi medialnej są podejmowane na teryto- rium Rzeczypospolitej Polskiej lub istotna część osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej przy świadczeniu usługi medialnej działa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a decyzje redakcyjne dotyczące usługi medialnej są podejmowane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, lub 3 Art. 1a w brzmieniu ustawy z dnia 25.03.2011 r. (Dz.U. Nr 85, poz. 459), która wchodzi w życie 23.05.2011 r. Piątek 7 Art. 1a c) Komentarz istotna część osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej przy świadczeniu usługi medialnej działa zarówno na te- rytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej; 2) decyzje redakcyjne dotyczące usługi medialnej są podejmowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz istotna część osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej przy świadczeniu usługi medialnej działa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a dostawca usługi medialnej ma swoją siedzibę w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej; 3) rozpoczął świadczenie usługi medialnej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na podstawie prawa Rzeczypospolitej Polskiej i utrzymuje stabilne i efek- tywne związki gospodarcze z Rzecząpospolitą Polską, chyba że: a) zarówno siedziba dostawcy usługi medialnej znajduje się w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, jak i decyzje redakcyjne dotyczące usługi medialnej są podejmowane w innym państwie członkowskim Unii Europej- skiej lub istotna część osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej przy świadczeniu usługi medialnej działa w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, w którym dostawca usługi medialnej ma swoją siedzibę, lub decyzje redakcyjne dotyczące usługi medialnej są podej- mowane na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej. 3. Za ustanowionego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej uważa się także do- stawcę usługi medialnej, jeżeli istotna część osób zatrudnionych na podstawie sto- sunku pracy lub umowy cywilnoprawnej przy świadczeniu usługi medialnej działa na jej terytorium oraz dostawca ten: 1) ma swoją siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a decyzje redakcyj- ne dotyczące usługi medialnej są podejmowane w państwie niebędącym pań- stwem członkowskim Unii Europejskiej, albo b) 2) ma swoją siedzibę w państwie niebędącym państwem członkowskim Unii Euro- pejskiej, a decyzje redakcyjne dotyczące usługi medialnej są podejmowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 4. Ustawę stosuje się także do dostawcy usługi medialnej, który: 1) korzysta ze stacji dosyłowej do satelity zlokalizowanej na terytorium Rzeczypo- spolitej Polskiej albo 2) nie korzysta z tej stacji, ale korzysta z łącza satelitarnego należącego do Rzeczy- pospolitej Polskiej– mimo że nie odpowiada on warunkom określonym w ust. 2 i 3 i nie został uznany za dostawcę usługi medialnej ustanowionego w państwie członkowskim Unii Europejskiej na podstawie przepisów prawa tego państwa odpowiadających warunkom określonym w ust. 2 i 3. 11 1. Jurysdykcja krajowa w świetle EKTP. Przepisy art. 1a regulujące sprawę zakresu zastosowania prawa krajowego do działalności nadawców dodano usta- wą nowelizującą RTVU z 2.4.2004 r. (Dz.U. Nr 91, poz. 874) w związku z koniecz- nością dostosowania prawa krajowego do wymogów prawa wspólnotowego. Po- czątkowo RTVU nie zawierała przepisów regulujących zakres zastosowania prawa krajowego. Artykuł 3 EKTP, do której Polska przystąpiła już w 1990 r., zawiera po- stanowienie przewidujące, że konwencję stosuje się do wszelkich usług programo- wych transmitowanych lub retransmitowanych przez jednostki lub środki techniczne w ramach jurysdykcji strony konwencji, gdy usługi te mogą być odbierane pośred- nio lub bezpośrednio, na terytorium jednej lub kilku spośród pozostałych stron. Na gruncie EKTP przyjmuje się obecnie, że nadawca podlega jurysdykcji strony, na te- renie której jest ustanowiony (tzw. strona transmitująca), zaś sposób oceny tej oko- liczności określony jest w art. 5 ust. 3 EKTP w sposób zgodny z wcześniej usta- 8 Piątek 22 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1a nowionymi kryteriami ustalania jurysdykcji na gruncie dyrektywy wspólnotowej. W przypadku braku możliwości ustalenia jurysdykcji w ten sposób stosuje się kry- teria dotyczące korzystania z przyznanej częstotliwości, z pojemności satelity nale- żącego do danej strony lub wreszcie kryterium lokalizacji stacji dosyłającej sygnał do satelity. W EKTP jest mowa o jurysdykcji, w polskiej ustawie reguluje się zakres stosowania prawa krajowego do dostawców usług, w prawie wspólnotowym począt- kowo była mowa o „podleganiu ustawodawstwu” danego państwa, następnie o pod- leganiu kompetencji tego państwa. Wreszcie w DAUM powrócono do sformułowa- nia o jurysdykcji. Różnice wynikają również z wersji językowych poszczególnych aktów. Mimo różnic terminologicznych, przedmiotem omawianych przepisów pra- wa europejskiego i prawa krajowego jest ustalenie przynależności dostawcy usługi do porządku prawnego konkretnego państwa. 2. Jurysdykcja krajowa w świetle dyrektywy 89/552/EWG. Na gruncie pra- wa wspólnotowego stosunkowo wcześnie ustalono, że dostarczanie programów telewizyjnych jest usługą świadczoną przez przedsiębiorcę, a zatem do działalno- ści tej mają zastosowanie podstawowe wolności przewidziane w prawie wspólno- towym, a w szczególności swoboda przedsiębiorczości oraz swoboda świadczenia usług (wyr. ETS z 30.4.1974 r. w sprawie Giuseppe Sacchi/Tribunale civile e pena- le di Biella – Italy, C-155/73, ECR 1974, s. 00409). Programy wprowadzane na ry- nek jednego państwa członkowskiego były odbierane transgranicznie w innych pań- stwach członkowskich, a także rozprowadzane w tych państwach przez operatorów sieci kablowych. Stosowanie do takich programów wymagań zawartych w porząd- kach prawnych wszystkich tych państw, do których te programy docierają bardzo utrudniałoby funkcjonowanie rynku wewnętrznego w zakresie tych usług. Kwestia ta została podjęta w dyrektywie Rady z 3.10.1989 r. w sprawie koordynacji niektó- rych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkow- skich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej (89/552/ EWG) (Dz.Urz. WE L z 1989 r. Nr 298, s. 23). Artykuł 2 DTVBG wprowadzał ja- ko podstawę ustalania prawa właściwego dla danego nadawcy kryterium pochodze- nia jego programu, ale nie precyzował sposobu ustalania tego pochodzenia. Zgodnie z dyrektywą każde państwo członkowskie miało zapewniać, iż wszelkie programy telewizyjne emitowane przez nadawców „podlegających ustawodawstwu tego pań- stwa” będą zgodne z przepisami dotyczącymi programów przeznaczonych do po- wszechnego odbioru w tym państwie członkowskim. Natomiast nadawcy, którzy nie podlegali ustawodawstwu żadnego z państw członkowskich, ale wykorzystywali częstotliwość lub pojemność satelitarną przyznaną przez to państwo lub stację do- syłową do satelity, zlokalizowaną na terytorium tego państwa członkowskiego, pod- legali prawu tego państwa z tego tytułu. Kryterium techniczne miało zastosowanie tylko w przypadku braku możliwości rozstrzygnięcia o właściwości na podstawie kryterium związania nadawcy z ustawodawstwem danego państwa. Państwa człon- kowskie miały zagwarantować swobodę odbioru i nie mogły ograniczać retransmisji na swoim terytorium programów telewizyjnych nadawanych z innych państw człon- kowskich z powodów, które zostały objęte przepisami dyrektywy. W konsekwencji, program wprowadzony legalnie na obszar jednego państwa członkowskiego mógł być dystrybuowany na obszarze pozostałych państw członkowskich (zasada państwa nadawania). Obowiązki w zakresie egzekwowania zgodności programu z przepisa- mi dyrektywy spoczywały wyłącznie na państwie, którego ustawodawstwu podlegał nadawca programu. Jedynie w wyjątkowych przypadkach naruszenia przepisów do- tyczących ochrony rozwoju fizycznego, duchowego lub moralnego nieletnich możli- we było przejściowe zawieszenie retransmisji w państwie odbioru, a od 1997 r. takie działania były możliwe również w przypadku emisji podżegających do nienawiści Piątek 9 33 Art. 1a Komentarz na tle rasowym, płci, religii lub narodowości. Komisja podejmowała działania z po- wodu naruszenia DTVBG, w przypadku gdy państwo członkowskie podejmowa- ło próby koncesjonowania (licencjonowania) lub egzekwowania innych wymagań w stosunku do nadawcy ustanowionego w innym państwie członkowskim UE. 3. Orzecznictwo ETS w sprawie jurysdykcji krajowej. Dyrektywa 89/552/ EWG nie określała szczegółowo sposobu ustalania nadawców podlegających usta- wodawstwu danego państwa. Na skutek rozwoju technik transmisji satelitarnej skala transgranicznych przekazów telewizyjnych zaczęła wzrastać, przy czym jednocze- śnie narastała liczba przypadków kolizji pomiędzy treścią przekazów pochodzących z innych państw a prawem krajowym państwa odbioru, w szczególności w spra- wach reklamy, telesprzedaży i ochrony nieletnich. Nadawcy dążyli bowiem do ulo- kowania swojej działalności nadawczej w państwach o możliwie liberalnym ustawo- dawstwie z punktu widzenia zawartości ich programów. Ciężar rozstrzygnięcia tych konfliktów na podstawie zasady państwa pochodzenia programu (państwa nadawa- nia) początkowo przesunął się na orzecznictwo ETS. W wyr. z 10.9.1996 r., Komi- sja v. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandia Północna (C-222/94, ECR 1996, s. I–04025) ETS oceniając sformułowanie dyrektywy o podleganiu przez nadawcę ustawodawstwu danego państwa, uznał, że właściwość podmiotowa pań- stwa członkowskiego w stosunku do nadawcy telewizyjnego oparta jest na jego sto- sunku do systemu prawnego danego państwa, które zasadniczo pokrywa się z kryte- rium posiadania przedsiębiorstwa w danym państwie członkowskim (establishment) w rozumieniu dawnego art. 49 TWE, a obecnego art. 56 TFUE dotyczącego swo- body świadczenia usług. Już w tym wyroku ETS zwrócił uwagę na możliwość wy- stępowania związków nadawcy z różnymi państwami, ale nie rozwinął tego zagad- nienia. Stwierdzono, że przesłanki dotyczące wykorzystywanej częstotliwości lub pojemności satelitarnej mają zastosowanie tylko wówczas, gdy nadawca nie podle- ga ustawodawstwu żadnego państwa członkowskiego UE. Zakwestionowano usta- lanie właściwości na podstawie prawa krajowego dotyczącego usług satelitarnych. Wyrok potwierdził legalność dopuszczenia wielu programów satelitarnych dociera- jących na teren Wielkiej Brytanii z innych państw i niedopuszczalność wykonywa- nia kontroli przez władze WB w stosunku do tych programów w sprawach objętych DTVBG (N. Helberger, Die Konkretisierung des Sendestaatprinzips in der Recht- sprechung des EuGH, Zeitschrift fuer Urheber- und Medienrecht, 1998, Nr 1, s. 51; E. D. Sage, European Audiovisual Sector: Where business meets society’s needs, Warszawa 2011, s. 54). W wyr. ETS z 10.9.1996 r. w sprawie Komisja v. Królestwo Belgii (C-11/95, ECR 1996, s. I-04115) wskazano, że państwo, w którym następuje odbiór programu pochodzącego z innego państwa członkowskiego nie jest upraw- nione do wyprzedzającej autoryzacji tego programu w związku z rozprowadzaniem go w sieciach kablowych. Dotyczy to również przypadku, gdy programy te zawiera- ją przekazy reklamowe lub telesprzedażowe adresowane do odbiorców w tym pań- stwie. Wyroki te potwierdzały wyłączną kompetencję państwa pochodzenia progra- mu do wykonywania kontroli w stosunku do programu. Orzeczenie prejudycjalne ETS z 29.5.1997 r. w sprawie Paula Denuit (C-14/96, ECR 1997, s. I-02785) po- twierdziło, że art. 2 dyrektywy 82/552/EWG stanowi wyłączną podstawę do usta- lania właściwości na podstawie kryterium siedziby nadawcy, nawet wówczas, gdy program ze względu na swą zawartość nie pochodzi z państwa członkowskiego, gdyż zawiera głównie produkcje pozaeuropejskie. Miejsce faktycznej produkcji programu nie przesądza zatem o lokalizacji, w której dostawca jest „ustanowiony”. W wyr. ETS z 5.6.1997 r. w sprawie VT4 v. Vlaamse Gemeenschap (C-56/96, ECR 1997, s. I-03143) po raz pierwszy oceniono znaczenie różnych związków nadaw- cy programu z poszczególnymi państwami członkowskimi dla ustalenia prawa wła- 10 Piątek Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1a ściwego dla nadawania programu. Przede wszystkim stwierdzono, że nawet jeże- li całość usług jest skierowana do innego państwa członkowskiego, to nie stoi to na przeszkodzie usytuowaniu siedziby nadawcy w wybranym przez niego państwie członkowskim. Niedopuszczalne jest tworzenie w prawie krajowym odrębnych za- sad udzielenia licencji dla nadawczych usług satelitarnych przeznaczonych na rynek krajowy oraz na rynki w innych państwach członkowskich. Ponadto ETS uznał, że jeżeli nadawca ma związki z różnymi państwami, wówczas jurysdykcję w stosunku do nadawcy posiada to państwo, w którym znajduje się centrum jego aktywności, w szczególności gdzie podejmowane są decyzje dotyczące jego polityki programo- wej oraz gdzie program jest ostatecznie montowany. Orzecznictwo ukształtowane na gruncie DTVBG zachęcało zatem nadawców do poszukiwania siedziby w pań- stwach o najbardziej liberalnych porządkach prawnych w ramach, jakie wyznaczała dyrektywa (G. Polyak, G. L. Szoke, The country of origin principle and competition among national regulatory regimes in East Central Europe, Central European Jour- nal of Communication 2009, Nr 2, s. 85). 4. Jurysdykcja państw. Kryteria wskazane przez ETS pozostawiały państwom członkowskim pewien margines swobody interpretacyjnej, ale tworzyły podstawę jednolitego rozgraniczenia jurysdykcji poszczególnych państw. DTVBG dopuszcza- ła odstępstwa od zasady państwa pochodzenia, w przypadkach gdy było to wyraźnie przewidziane w dyrektywie (art. 2a ust. 2). Zasada państwa pochodzenia nie miała również zastosowania w sprawach, które nie były koordynowane dyrektywą. Euro- pejski Trybunał Sprawiedliwości musiał odnieść się do przypadków unikania pra- wa państwa członkowskiego, do którego program jest wyraźnie adresowany poprzez lokowanie działalności telewizyjnej w innym państwie członkowskim. Ta ostat- nia kwestia została szerzej uregulowana dopiero w DAUM. Zob. uwagi do art. 46a i 46b. W przypadku usług audiowizualnych na żądanie, które pierwotnie były regu- lowane dyrektywą 2000/31/WE (Dz.Urz. WE L Nr 178, s. 1) również istniała moż- liwość odstąpienia od zasady państwa pochodzenia, w odpowiednim trybie, w celu proporcjonalnej ochrony istotnych dóbr takich jak porządek publiczny, ochrona ma- łoletnich, ochrona zdrowia publicznego, bezpieczeństwo publiczne i ochrona konsu- mentów. Zostały one przeniesione w 2007 r. do DAUM. 5. Miejsce ustanowienia nadawcy. Orzecznictwo ETS stworzyło podstawy do nowelizacji art. 2 w dyrektywie 97/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 30.6.1997 r. zmieniającej dyrektywę Rady 89/552/EWG, w sprawie koordy- nacji niektórych przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych Państw Członkowskich dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej (Dz.Urz.WE L 202, s. 60). Artykuł 2 otrzymał wówczas całkowicie nowe brzmienie precyzujące sposób ustalania właściwości prawa krajowego w za- leżności od miejsca ustanowienia nadawcy. Nowe sformułowania zmierzały do usta- lenia miejsca, w którym koncentruje się punkt ciężkości prowadzenia działalności przez nadawcę. Poprzez ustalenie różnych kombinacji kilku kryteriów wskazano to miejsce dla konkretnych sytuacji. Powiązanie jurysdykcji z miejscem ustanowienia nadawcy uzasadniano historią dyrektywy, brzmieniem jej pierwotnego projektu, ge- neralnymi tendencjami w prawie wspólnotowym oraz kierunkiem orzecznictwa ETS (Pierwsze sprawozdanie Komisji dla Parlamentu Europejskiego, Rady, Europejskie- go Komitetu Ekonomiczno-Społecznego i Komitetu Regionów dotyczące stosowa- nia DAUM o audiowizualnych usługach medialnych, Bruksela, dnia 4.5.2012 r., COM(2012) 203 final, s. 16–17). Po uwzględnieniu rozszerzenia zakresu przedmio- towego i podmiotowego DTVBG w wyniku dyrektywy 2007/65/WE Parlamen- tu Europejskiego i Rady z 11.12.2007 r. zmieniającej dyrektywę Rady 89/552/ EWG w sprawie koordynacji niektórych przepisów ustawowych, wykonaw- Piątek 11 44 55 Art. 1a Komentarz czych i administracyjnych państw członkowskich, dotyczących wykonywania telewizyjnej działalności transmisyjnej (Dz.Urz. UE L 332, s. 27), sformułowania te stały się podstawą aktualnie obowiązującej DAUM, która w art. 2 określa sposób ustalania jurysdykcji państwa członkowskiego w stosunku do dostawcy audiowizu- alnej usługi medialnej zgodnie z zasadą „kraju pochodzenia”. Motyw 33 DAUM po- twierdza, że zasada kraju pochodzenia powinna być uważana za kluczową dla dy- rektywy, gdyż jest koniecznym elementem budowy rynku wewnętrznego. Zgodnie z tą zasadą usługi medialne świadczone z poszanowaniem przepisów prawa obowią- zujących w państwie członkowskim UE, w którym usługodawca ma siedzibę, pod- legają swobodnemu przepływowi w obrębie unijnego rynku wewnętrznego. Zasada ta ma zapobiec przypadkom ustalenia właściwości dwóch lub nawet kilku państw w odniesieniu do tego samego dostawcy usługi medialnej. 6. Wdrożenie rozwiązań jurysdykcyjnych w prawie polskim. Polska nie wpro- wadziła do krajowego porządku prawnego pierwotnych rozstrzygnięć DTVBG, dla której termin transpozycji przez państwa członkowskie upływał 3.10.1991 r. Trans- pozycji zmian wynikających z dyrektywy 97/36/WE dokonano dopiero nowelą do RTU z 2.4.2004 r. Dodano wówczas w ustawie art. 1a, w którym zawarto regu- ły ustalania właściwości prawa krajowego w odniesieniu do nadawców progra- mów. Aktualne brzmienie tego przepisu zostało ustalone w wyniku noweli RTVU z 25.3.2011 r. (Dz.U. Nr 85, poz. 459), przyjętej w celu transpozycji DAUM, która dostosowała zakres zastosowania przepisów jurysdykcyjnych do zmienionego zakre- su przedmiotowego ustawy obejmującego usługi medialne w postaci programów. 7. Zakres stosowania art. 1a. Artykuł 1a stosuje się do dostawców usług me- dialnych ustanowionych na terytorium Polski. Kwestie jurysdykcyjne są rozstrzy- gane w odniesieniu do podmiotów prowadzących działalność usługową, a nie w sto- sunku do usług dostępnych na rynku. Przepis rozstrzyga o podmiotowym zakresie zastosowania ustawy w odniesieniu do dostawcy usług medialnych zdefiniowane- go w art. 4 pkt 4. Pojęcie to obejmuje obydwie kategorie dostawców prowadzących działalność na podstawie RTVU, czyli nadawców oraz podmiotów dostarczających audiowizualne usługi medialne na życzenie. W sprawie zakresu tej działalności istotne znaczenie mają definicje: usług medialnych (art. 4 pkt 1), dostawcy usług medialnych (art. 4 pkt 4), nadawcy (art. 4 pkt 5) oraz audiowizualnej usługi medial- nej na żądanie (art. 4 pkt 6a). 8. Dostawcy na terytorium RP. Ustawa stosuje się do dostawców ustanowio- nych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pojęcie „ustanowienia” dostawcy zostało przeniesione do ustawy z art. 2 DAUM. Pojęcie „ustanowienia” przedsię- biorcy jest wyjątkowo stosowane w prawie krajowym, z reguły w związku z trans- pozycją dyrektyw UE. Znacznie częściej występuje w prawie krajowym wymóg ustanowienia w Polsce przedstawiciela lub pełnomocnika do określonych czynno- ści przez podmiot zagraniczny. Wprowadzając do art. 1a pojęcie ustanowienia do- stawcy, ustawodawca wzorował się raczej na wersji językowej angielskiej DAUM, mówiącej o dostawcy „ustanowionym” (established) w państwie członkowskim, w odróżnieniu od wersji językowej polskiej, która mówi o dostawcy „mającym sie- dzibę” w państwie członkowskim. Wydaje się, że wersja językowa angielska lepiej oddaje istotę rozstrzygnięcia dotyczącego zagadnień jurysdykcyjnych, które zawar- to w DAUM, a następnie przeniesiono do prawa krajowego. 9. Kryteria wyznaczające miejsce ustanowienia dostawcy dla potrzeb zwią- zanych ze stosowaniem RTVU zostały zawarte w art. 1a ust. 2–4. Przepisy ust. 2–4 wskazują różne kombinacje kryteriów, które stosowane w sposób kaskadowy po- zwalają na ustalenie, czy dostawca usługi medialnej jest ustanowiony na terytorium 12 Piątek 66 77 88 99 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1a Polski, a w konsekwencji, czy podlega przepisom ustawy. Zestawy kryteriów mają na celu ustalenie tylko jednego państwa właściwego do regulowania działalności da- nego dostawcy usług w zakresie spraw określonych ustawą. Motyw 35 preambuły DAUM, powołując się na orzecznictwo TSUE, wskazuje, że dyrektywa odwołuje się do kryterium miejsca ustanowienia w rozumieniu art. 49–55 TFUE, jako kryte- rium ostatecznego określenia jurysdykcji państwa członkowskiego. Zgodnie z mo- tywem 40 dyrektywy dostawcy usług medialnych na ogół powinni mieć swobodę wyboru państw członkowskich, w których chcą mieć swoją siedzibę. Dotyczy to również takich przypadków, w których przedsiębiorstwo ma swoją siedzibę w pań- stwie członkowskim, w którym nie oferuje usług. 10. Kryteria ustalenia dostawcy usług w Polsce – ust. 2. W art. 1a ust. 2 RTVU określono trzy zestawy kryteriów, zawierających rozwiązania wariantowe, które mogą prowadzić do ustalenia, że dostawca usług jest ustanowiony w Polsce. W ust. 2 pkt 1 zastosowano kryteria lokalizacji siedziby, miejsca podejmowania de- cyzji redakcyjnych oraz miejsca zatrudnienia istotnej części osób zatrudnionych przy świadczeniu usługi medialnej. Kryterium usytuowania siedziby dostawcy ma kluczowe znaczenie w większości wariantów ustalania miejsca ustanowienia do- stawcy. Dyrektywa DAUM w art. 2 ust. 3 lit. a posługuje się kryterium usytuowa- nia „głównego biura” dostawcy usług medialnych. Siedziba osoby prawnej znajdu- je się w miejscowości, w której ma siedzibę jej organ zarządzający (art. 41 ustawy z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny, t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 121; dalej KC). Ustawa lub akt o utworzeniu osoby prawnej może przewidywać inną siedzibę osoby praw- nej. Dotyczy to w szczególności spółek, których siedziba jest określana w umowie (statucie). Siedzibą spółki jest miejscowość określona w tym trybie. Siedziba nie musi być wskazywana przez dokładny adres. Zmiana adresu w tej samej miejscowo- ści nie prowadzi do zmiany siedziby. Dostawcą usługi medialnej może być również osoba fizyczna (art. 4 pkt 4 RTVU). W przypadku osoby fizycznej odpowiednikiem siedziby jest miejsce jej zamieszkania. Zgodnie z art. 25 KC miejscem zamiesz- kania jest miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego po- bytu. Dostawcą usługi może być także osobowa spółka handlowa. Zasady ustala- nia siedziby w przypadku tych spółek przedstawiają się podobnie jak w przypadku spółek kapitałowych; siedziba powinna być określona w umowie spółki. Nadawca wskazuje adres swej siedziby we wniosku o udzielenie koncesji, a ponadto powinien załączyć do wniosku statut lub umowę spółki, która wskazuje siedzibę nadawcy. Ponieważ dostawcy usług medialnych na żądanie nie podlegają koncesjonowaniu ani rejestracji, ustalenie siedziby takiego podmiotu przez KRRiT następuje w in- nym trybie. Podmioty dostarczające audiowizualne usługi medialne na żądanie są obowiązane do corocznego składania do Krajowej Rady sprawozdania z wykonania obowiązków określonych w art. 47e i art. 47f RTVU. Składając takie sprawozdanie, dostawca usług wskazuje dane, które m.in. obejmują adres jego siedziby. Ponadto, zgodnie z art. 10 ust. 2 RTVU Przewodniczący KRRiT może żądać od dostawcy au- diowizualnej usługi medialnej na żądanie przedstawienia informacji i dokumentów dotyczących siedziby tego podmiotu. 11. Miejsce redagowania usługi. Zastosowanie ustawy do dostawcy usługi wy- maga stwierdzenia, że poza lokalizacją siedziby spełnia on co najmniej jedno kryte- rium spośród trzech wymienionych w art. 1a ust. 2 pkt 1 lit. a–c. Kryterium, okreś- lone w ust. 2 pkt 1 lit. a dotyczy miejsca podejmowania decyzji redakcyjnych. Redagowana treść usługi jest cechą charakterystyczną usługi medialnej, wymienio- ną w jej definicji (art. 4 pkt 1). Redagowanie usługi łączy się z odpowiedzialno- ścią redakcyjną za usługę, którą ponosi dostawca usługi. Redagowanie usługi, które- go następstwem jest odpowiedzialność, polega na sprawowaniu faktycznej kontroli Piątek 13 1010 1111 Art. 1a Komentarz nad wyborem audycji i sposobem ich zestawienia w programie lub katalogu. Wyni- ka to z definicji odpowiedzialności redakcyjnej w art. 4 pkt 3 RTVU. Definicja ta wskazuje na rodzaj rozstrzygnięć będących decyzjami redakcyjnymi. Pojęcie decy- zji redakcyjnej oraz definicja odpowiedzialności redakcyjnej jednoznacznie wska- zują, że przepisy dotyczące miejsca podejmowania decyzji redakcyjnych dotyczą miejsca wykonywania tej funkcji decyzyjnej w organizacji dostawcy usługi. Ustale- nie tej okoliczności jest łatwiejsze w przypadku nadawców dostarczających usługę medialną w formie programu. Zgodnie z art. 19 ust. 1 RTVU działalność nadawcy polegająca na tworzeniu i zestawianiu programu prowadzona jest w formie redak- cji w rozumieniu przepisów Prawa prasowego. Ustawa z 26.1.1984 r. – Prawo pra- sowe (Dz.U. Nr 5, poz. 24 ze zm.; dalej PrPras) przewiduje w art. 25 redakcję jako jednostkę organizacyjną, którą kieruje redaktor naczelny. W przypadku rejestracji dziennika lub czasopisma wniosek o rejestrację powinien zawierać dokładny adres redakcji (art. 20 ust. 2 pkt 1 PrPras). W procesie uzyskiwania koncesji wnioskodaw- ca nie musi wskazywać lokalizacji redakcji, która będzie tworzyć program. Ustawa – Prawo prasowe nie reguluje sposobu organizacji i funkcjonowania redakcji. Prze- widuje natomiast m.in. w art. 25 ust. 6 statut redakcji. Zdaniem J. Sobczaka ustawa – Prawo prasowe ujmuje redakcję „jako jednostkę organizującą proces przygoto- wania materiałów do publikacji w prasie. Wiąże więc pojęcie redakcji nie z loka- lem czy miejscem pracy, lecz z zespołem ludzi trudniących się przygotowaniem ma- teriałów prasowych. Pod pojęciem przygotowania ustawodawca rozumie zbieranie, omawianie i opracowywanie materiałów przeznaczonych do publikacji w prasie” (J. Sobczak, Prawo prasowe. Podręcznik akademicki, Warszawa 2000, s. 127). Kry- terium dotyczące kwestii redakcyjnych odnosi się tylko do jednego aspektu pracy redakcji, a mianowicie podejmowania decyzji redakcyjnych dotyczących usługi me- dialnej. Jeżeli zatem redakcja nie jest jednoznacznie wyodrębniona i poszczególne funkcje redakcyjne są realizowane w różnych lokalizacjach, wówczas do ustalenia prawa właściwego dla dostawcy przyjmuje się miejsce podejmowania decyzji o au- dycjach włączanych do usługi medialnej. Ponieważ zgodnie z art. 25 ust. 1 PrPras redakcją kieruje redaktor naczelny, który zgodnie z ust. 4 tego artykułu odpowiada za treść przygotowanych materiałów, to miejsce wykonywania przez niego czyn- ności zawodowych powinno przesądzać o miejscu podejmowania decyzji redakcyj- nych. W przypadku gdy zgodnie z art. 25 ust. 6 PrPras przy redakcji działa kolegium redakcyjne, któremu statut redakcji powierza podejmowanie decyzji redakcyjnych, wówczas miejsce obrad kolegium może wyznaczać miejsce podejmowania decyzji redakcyjnych. Ostatecznie, w razie sporu dotyczącego jurysdykcji władz polskich w odniesieniu do dostawcy usługi medialnej, kwestię miejsca podejmowania decyzji redakcyjnych ocenia w pierwszej kolejności organ regulacyjny, następnie sąd krajo- wy, a w ostatniej instancji TS UE. 12. Dostawcy usług na żądanie nie są zobowiązani do podejmowania decyzji o zawartości usługi w formie redakcji. Decyzje redakcyjne mogą być zatem podej- mowane przez różne jednostki organizacyjne w ramach organizacji dostawcy, w tym także jednostki znajdujące się na terenie różnych państw. Dla potrzeb związanych z ustaleniem przynależności dostawcy usługi do właściwego porządku prawnego konieczne jest jednak zlokalizowanie miejsca, w którym dostawca podejmuje decy- zje o włączeniu audycji do usługi medialnej. Przewodniczący KRRiT, a w razie spo- ru co do właściwości – sąd, ustala miejsce podejmowania decyzji redakcyjnych na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. 1212 1313 13. Kryterium określone w ust. 2 pkt 1 lit. b dotyczy przypadku, gdy dostaw- ca posiadający siedzibę w Polsce, tak zorganizował swoją działalność, że wprawdzie decyzje redakcyjne dotyczące usługi medialnej podejmuje w innym państwie człon- 14 Piątek Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1a kowskim, to jednak istotna część osób zatrudnionych przy świadczeniu usługi me- dialnej działa na terytorium Polski. Dyrektywa DAUM mówi o „znacznej części” (significant part) i nie wskazuje żadnych proporcji służących do oceny, jaką część zatrudnionych można uznać za znaczną. W 1 Raporcie implementacyjnym, w czę- ści uzasadniającej nowe rozwiązania wprowadzone do dyrektywy w 1997 r. stwier- dzono, że część znaczna powinna być rozumiana jako ilościowo ważna część siły roboczej, ale przede wszystkim jako jakościowo znacząca część. Są to osoby wy- konujące czynności bezpośrednio dotyczące produkcji lub marketingu programów (1 Raport implementacyjny, s. 30–31). Omawiany przepis nie wymaga, aby istotna część zatrudnionych oznaczała większość zatrudnionych. Przepis ust. 2 pkt 1 lit. c DAUM wskazuje wręcz, iż istotna część zatrudnionych może działać w różnych pań- stwach członkowskich UE. Przepis art. 1a dotyczący istotnej części osób zatrudnio- nych dopuszcza różne formy zatrudnienia przy świadczeniu usługi, w szczególności stosunek pracy i umowę cywilnoprawną. Przy ocenie uwzględnia się tylko osoby fizyczne zatrudnione przez dostawcę usługi. Pracownicy osób prawnych i innych jednostek organizacyjnych współpracujących z dostawcą przy świadczeniu usługi nie są uwzględniani w zakresie tego kryterium. Ustawa wskazuje, że uwzględnia się tylko osoby zatrudnione przy świadczeniu usługi medialnej. Jeżeli zatem dostawca usługi jest przedsiębiorcą prowadzącym różne rodzaje działalności, to uwzględnia się tylko osoby zatrudnione przy świadczeniu usługi medialnej. Świadczenie usługi medialnej jest szerszym pojęciem niż dostarczanie usługi medialnej, na które skła- da się rozpowszechnianie programu albo publiczne udostępnianie audiowizualnej usługi medialnej na żądanie (art. 4 pkt 9 RTVU). Dostarczanie usługi ogranicza się do czynności technicznych udostępnienia usługi. Na świadczenie usługi medialnej składają się natomiast wszystkie czynności zmierzające do wytworzenia, sprzedaży, dostarczenia i rozliczenia należności związanych z wykonaniem usługi medialnej. 14. Kryterium lokalizacji istotnej części osób zatrudnionych może przyczy- nić się do ustalenia jurysdykcji władz polskich w sposób określony w ust. 2 pkt 1 lit. c. W tym przypadku obok spełnienia kryterium dotyczącego lokalizacji siedzi- by w Polsce wymaga się, aby istotna część osób zatrudnionych przy świadczeniu usługi medialnej działała zarówno w Polsce, jak i w innym państwie członkowskim UE. Przepis ten uwzględnia takie warianty organizacji funkcjonowania dostawcy, w których osoby zatrudnione przy świadczeniu usługi wykonują pracę w różnych państwach członkowskich UE, przy czym jednym z tych państw musi być Polska. Przepis nie ogranicza liczby państw członkowskich UE, w których istotna część za- trudnionych wykonuje funkcje usługowe. Dopuszcza również pozostawanie części osób zatrudnionych przez dostawcę poza obszarem UE. 15. Siedziba nadawcy w innym państwie członkowskim UE. W ust. 2 pkt 2 wy- korzystano kryteria dotyczące miejsca podejmowania decyzji redakcyjnych, miejsca zatrudnienia istotnej części osób uczestniczących w świadczeniu usługi oraz siedzi- by dostawcy, ale w innej konfiguracji. Przepis ten dopuszcza lokalizację siedzi- by dostawcy w innym państwie członkowskim UE, natomiast wymaga spełnienia dwóch pozostałych kryteriów dotyczących miejsca podejmowania decyzji redakcyj- nych oraz miejsca zatrudnienia istotnej części osób świadczących usługę. W warian- cie tym nie wyklucza się, że inna istotna część zatrudnionych wykonuje czynności w innym państwie członkowskim UE lub nawet poza obszarem UE. Ten zestaw kry- teriów wyraźnie wskazuje na zamiar objęcia jurysdykcją krajową tych dostawców, których centrum aktywności usługowej jest usytuowane w Polsce, niezależnie od usytuowania siedziby przedsiębiorcy. 1414 1515 16. Wariant przynależności dostawcy do polskiego porządku prawnego prze- widziany w ust. 2 pkt 3 przyjmuje za punkt wyjścia początkowy związek dostaw- 1616 Piątek 15
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o radiofonii i telewizji. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: