Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00375 005742 11249520 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-9837-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> administracyjne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Książka zawiera charakterystykę uprawnień i obowiązków podmiotów działających w sferze obsługi osób z niepełnosprawnością, a także szczególnych uprawnień tych osób. Publikacja uwzględnia dorobek doktryny oraz reprezentatywne orzecznictwo.
W opracowaniu omówiono wszystkie ostatnie zmiany do komentowanej ustawy, w tym dotyczące:
- możliwości pozyskiwania określonych danych z systemu przez organy decydujące o przyznaniu świadczeń rodzinnych z funduszu alimentacyjnego oraz z pomocy społecznej;
- regulacji mających wspierać proces pozyskiwania przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności informacji o sytuacji społeczno-zawodowej osób, które ubiegają się o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności bądź stopniu niepełnosprawności;
- składu i organizacji Krajowej Rady Konsultacyjnej w rozumieniu ustawy o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego.
Nowelizacje te mają na celu uproszczenie i przyspieszenie procedury rozstrzygania o prawie do określonych świadczeń, orzekania o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności.
Komentarz skierowany jest przede wszystkim do przedstawicieli instytucji publicznych (państwowych i samorządowych, centralnych i lokalnych) działających w sferze obsługi osób niepełnosprawnych, przedsiębiorców zatrudniających osoby niepełnosprawne, kadrowców w takich zakładach pracy, prawników praktyków zajmujących się obsługą prawną podmiotów gospodarczych, jednostek działających na rzecz osób niepełnosprawnych w ramach organizacji pozarządowych oraz przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości orzekających w sprawach osób niepełnosprawnych. Może być również przydatny w procesie doskonalenia i szerzenia wiedzy prawniczej, a więc zarówno w sferze działalności naukowej, jak i dydaktycznej.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych Komentarz redakcja naukowa Mirosław Włodarczyk Edyta Bielak-Jomaa, Magdalena Paluszkiewicz Ewa Staszewska, Mirosław Włodarczyk Tatiana Wrocławska KOMENTARZE PRAKTYCZNE WARSZAWA 2015 Stan prawny na 15 września 2015 r. Recenzent Prof. dr hab. Krzysztof W. Baran Wydawca Magdalena Stojek-Siwińska Redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne Katarzyna Paterak-Kondek Łamanie Fotoedytor Poszczególne części opracowali: Edyta Bielak-Jomaa – rozdz. 8, 9 Magdalena Paluszkiewicz – rozdz. 1, 2, 5 (art. 21−23a), rozdz. 7 Ewa Staszewska – rozdz. 4, 5 (art. 26, 26d−27), rozdz. 10a Mirosław Włodarczyk − Wprowadzenie, rozdz. 5 (art. 26a−26c1), rozdz. 10, 11 Tatiana Wrocławska – rozdz. 3, 5 (art. 24–25d), rozdz. 6 Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2015 ISBN: 978-83-264-8456-8 Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl SPIS TREŚCI Spis treści Spis treści Wykaz skrótów                                               1 3 Wprowadzenie                                               2 3 Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.)          2 7 ROZDZIAŁ 1 PRZEPISY OGÓLNE                                          2 9 Art 1 Art. 2. Art 2a. [Zakres podmiotowy ustawy]                            2 9 [Słowniczek]                                         4 0 [Zasady ustalania stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych]                                   6 6 ROZDZIAŁ 2 ORZEKANIE O NIEPEŁNOSPRAWNOŚCI                       7 4 Art. 3. Art. 4. Art. 4a. Art. 5. Art. 5a. [Katalog stopni niepełnosprawności]                      7 4 [Zaliczanie do stopni niepełnosprawności]                 7 6 [Zaliczanie do osób niepełnosprawnych]                   9 8 [Traktowanie orzeczeń lekarza orzecznika ZUS na równi z orzeczeniami o stopniach niepełnosprawności]            104 [Ustalanie stopnia niepełnosprawności i wskazań dla celów korzystania z ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów]                                           119 5 [Zespoły orzekające o niepełnosprawności]                125 [Tworzenie i likwidacja zespołów orzekających o niepełnosprawności]                                 129 [Orzekanie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności]                                   133 Art. 6b1 [Orzekanie o niepełnosprawności albo o stopniu niepełnosprawności – specjalistyczne badania]              144 Art. 6b2. [Orzekanie o niepełnosprawności albo o stopniu Spis treści Art. 6. Art. 6a. Art. 6b. Art. 6c. Art. 6d. niepełnosprawności – korzystanie z danych gromadzonych przez inne podmioty]                                  149 [Nadzór nad orzekaniem o niepełnosprawności i o stopniu niepełnosprawności]                                   151 [Elektroniczny Krajowy System Monitoringu Orzekania o Niepełnosprawności]                                 160 ROZDZIAŁ 3 REHABILITACJA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH                169 [Pojęcie oraz rodzaje rehabilitacji]                        176 Art. 7. [Pojęcie oraz cel rehabilitacji zawodowej]                 185 Art. 8. [Pojęcie oraz cel rehabilitacji społecznej]                  201 Art. 9. [Podstawowe formy wspierania rehabilitacji zawodowej]     216 Art. 10. Art. 10a. [Warsztaty terapii zajęciowej]                           219 Art. 10b. [Finansowanie działalności warsztatów]                   235 Art. 10c. [Turnusy rehabilitacyjne]                               255 Art. 10d. [Rejestr organizatorów oraz ośrodków prowadzących turnusy rehabilitacyjne]                                       264 Art. 10e. [Dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych]               275 Art. 10f. [Kierowanie do uczestnictwa w warsztatach i turnusach rehabilitacyjnych]                                     282 ROZDZIAŁ 4 UPRAWNIENIA OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH                 294 Art 11. [Uprawnienia osób niepełnosprawnych bezrobotnych albo poszukujących pracy niepozostających w zatrudnieniu]       294 (uchylony)                                           346 Art. 12. Art. 12a. [Środki na podjęcie działalności gospodarczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej]                347 6 Spis treści Art. 13. Art. 14. Art 15 Art. 16. [Dofinansowanie oprocentowania kredytu bankowego]       356 [Obowiązek wydzielenia lub zorganizowania odpowiedniego stanowiska pracy w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej]                                          358 [Czas pracy]                                         370 [Wyłączenie stosowania szczególnych regulacji dotyczących czasu pracy]                                         379 [Dodatkowa przerwa w pracy]                           382 Art. 17. [Skrócone normy czasu pracy a wysokość wynagrodzenia]    384 Art. 18. [Dodatkowy urlop wypoczynkowy]                       387 Art. 19. Art 20 [Zwolnienia od pracy]                                 394 Art. 20a. [Pies asystujący]                                      401 Art. 20b. [Certyfikat psa asystującego]                            410 Art. 20c. [Początek stosowania szczególnych uprawnień]             414 Art. 20d. [Zwolnienie z opłat dla posiadaczy kart parkingowych]       416 ROZDZIAŁ 5 SZCZEGÓLNE OBOWIĄZKI I UPRAWNIENIA PRACODAWCÓW W ZWIĄZKU Z ZATRUDNIANIEM OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH 420 Art 21. [Wpłata na PFRON z tytułu nieosiągania wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych]                    420 Art. 22. [Obniżenie wpłaty na PFRON]                          459 Art. 22a. [Kontrola obniżenia wpłaty do PFRON]                   475 Art. 23. [Wpłata na PFRON z tytułu niewydzielenia bądź niezorganizowania stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej]                                     475 Art. 23a. [Zapewnienie niezbędnych racjonalnych usprawnień osobie niepełnosprawnej]                                     481 (uchylony)                                           490 Art 24. Art. 25. (uchylony)                                           491 Art 25a [Refundacja składek na ubezpieczenia społeczne]           491 Art. 25b. (uchylony)                                           497 Art. 25c. [Warunki złożenia wniosku o refundację]                  498 Art. 25d. [Kontrola spełnienia warunków przez podmioty otrzymujące Art 26 refundację]                                          504 [Zwrot kosztów adaptacji pomieszczeń i urządzeń do potrzeb osób niepełnosprawnych]                               506 7 Spis treści Art. 26a. [Miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego]                                   519 Art. 26b. [Realizacja prawa do miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego]          531 Art. 26c. [Tryb składania i weryfikacji wniosków o miesięczne dofinansowanie]                                      533 Art. 26c1. (uchylony)                                           538 Art. 26d. [Zwrot kosztów zatrudnienia i szkolenia pracownika pomagającego pracownikowi niepełnosprawnemu]          538 Art 26e [Zwrot kosztów wyposażenia stanowiska pracy]            544 Art. 26f. (uchylony)                                           550 Art. 27. (uchylony)                                           550 ROZDZIAŁ 6 ZAKŁADY PRACY CHRONIONEJ I ZAKŁADY AKTYWNOŚCI ZAWODOWEJ                                               551 Art. 30. Art. 28. Art. 29. [Warunki nabycia statusu zakładu pracy chronionej]         551 [Warunki nabycia statusu zakładu aktywności zawodowej]                                          591 [Decyzja w przedmiocie nadania oraz utraty statusu zakładu pracy chronionej albo zakładu aktywności zawodowej]                                          617 [Zwolnienie z podatków i opłat dla prowadzących zakłady pracy chronionej bądź aktywności zawodowej]             639 [Dofinansowanie oraz zwrot kosztów dla pracodawców prowadzących zakłady pracy chronionej]                  662 Art. 32a. [Podstawa udzielenia pomocy]                           674 Art 33 [Zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełnosprawnych]    675 Art. 33a. [Rozszerzenie zakresu zastosowania art. 33]                715 Art. 31. Art 32 ROZDZIAŁ 7 ZADANIA I ORGANIZACJA SŁUŻB DZIAŁAJĄCYCH NA RZECZ OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH                     717 Art. 34. Art 35. [Podmioty wykonujące zadania określone w ustawie i nadzór nad ich działalnością]                           717 [Zadania samorządu województwa]                       724 8 Spis treści Art. 35a. [Zadania powiatu]                                     729 Art. 35b. (uchylony)                                           737 Art. 35c. [Sprawozdania o zrealizowanych zadaniach]               738 Art. 36. [Zlecanie zadań]                                      739 ROZDZIAŁ 8 SZKOLENIE OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH                    742 Art. 37. [Formy szkoleń]                                      742 Art. 38. [Osoby uprawnione do szkoleń]                          754 Art. 38a. (uchylony)                                           762 [Podmioty prowadzące szkolenia]                        763 Art. 39. [Zasady odbywania szkolenia]                           774 Art 40. Art. 41. [Zasady organizowania szkoleń przez pracodawcę]          780 Art. 41a. [Obowiązek przekazywania informacji przez podmioty prowadzące szkolenia]                                 785 ROZDZIAŁ 9 KRAJOWA RADA KONSULTACYJNA DO SPRAW OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH                                786 Art. 42. Art 43. Art. 44. [Zakres działania Krajowej Rady Konsultacyjnej do Spraw Osób Niepełnosprawnych]                      786 [Skład i organizacja Krajowej Rady Konsultacyjnej]         789 [Sposób i tryb działania oraz finansowanie działalności Rady]                                               796 Art. 44a. [Wojewódzkie społeczne rady do spraw osób niepełnosprawnych]                                   806 Art. 44b. [Powiatowe społeczne rady do spraw osób niepełnosprawnych]                                   808 Art. 44c. [Skład i organizacja rad wojewódzkich i powiatowych]       808 ROZDZIAŁ 10 PAŃSTWOWY FUNDUSZ REHABILITACJI OSÓB NIEPEŁNOSPRAWNYCH                                      822 Art. 45. Art. 46. [Charakter prawny Funduszu]                           823 [Przychody Funduszu]                                 824 9 Spis treści Art. 46a. [Dotacje celowe z budżetu państwa jako przychody Funduszu]                                           826 [Przeznaczenie środków Funduszu]                       827 Art. 47. Art 48 [Zasady przekazywania środków PFRON]                 830 Art. 48a. [Wyłączenia wydatkowania środków PFRON]              832 Art. 49. [Zasady dokonywania wpłat na rzecz Funduszu przez pracodawców]                                   833 Art. 49a. [Zabezpieczenie roszczeń Funduszu przez założenie księgi wieczystej i ustanowienie hipoteki przymusowej]           836 Art. 49b. [Zabezpieczenie roszczeń Funduszu ustawowym prawem zastawu]                                            837 Art. 49c. [Prawo Funduszu do korzystania z danych]                837 Art. 49d. [Informacja o pracodawcach zwolnionych lub zobowiązanych do wpłat na Fundusz]                                  838 Art. 49e. [Obowiązek zwrotu środków Funduszu]                   839 Art. 49f. [Umarzanie, rozkładanie na raty oraz odraczanie terminu płatności należności Funduszu]                          840 [Organy Funduszu]                                    841 Art. 50. Art 51 [Zarząd Funduszu]                                    843 Art. 51a. [Nabór na stanowisko Prezesa Funduszu]                  845 [Wybrane kompetencje Zarządu Funduszu]                 848 Art. 52. Art. 53. [Zasady reprezentacji Funduszu przez Zarząd]              848 Art. 53a. [Nabór na wolne stanowiska pracy w biurze Funduszu (art. 53a–53g)]                                       849 Art. 53b. [Charakter informacji o kandydatach]                     851 Art. 53c. [Termin składania dokumentów o naborze]                 851 Art 53d [Upowszechnienie listy kandydatów]                      851 Art 53e [Protokół przeprowadzonego naboru]                     852 Art 53f [Informacja o wynikach naboru]                         852 Art 53g [Przesłanki zatrudnienia kolejnej osoby spośród najlepszych Art. 54. Art 55. Art. 56. kandydatów]                                         853 [Przeznaczenie środków Funduszu]                       853 (uchylony)                                           853 [Informacja o działalności Funduszu]                     854 ROZDZIAŁ 10A ODPOWIEDZIALNOŚĆ ZA WYKROCZENIA PRZECIWKO PRZEPISOM USTAWY                                        855 10 Spis treści Art. 56a. [Niedopełnianie obowiązku składania informacji lub deklaracji]                                        855 Art. 56b. [Udaremnianie lub utrudnianie kontroli, zgłaszanie nieprawdziwych danych]                               857 Art. 56c. [Podstawa prawna orzekania]                            859 ROZDZIAŁ 11 ZMIANY W PRZEPISACH OBOWIĄZUJĄCYCH, PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I KOŃCOWE                         860 Art 63 Art. 57–61. (pominięte).                                       860 Art 62 [Inne rodzaje orzeczeń, kwalifikujące do kręgu osób niepełnosprawnych]                                 860 [Przepis przejściowy – zachowanie nabytych uprawnień]                                        861 (uchylony)                                         861 Art. 64. (uchylony)                                         861 Art. 65. [Odesłanie do innych przepisów prawa]                 861 Art 66 Art 67 [Właściwość przepisów do wszczętych sprawach]         861 Art. 68–68b. (pominięte)                                        861 Art. 68c. Art. 68d. Art 68e Art. 68f. Art. 68fa. Art. 68g. Art 68ga Art. 68gb. Art. 68gc. [Przepis przejściowy – kwoty maksymalnego dofinansowania w latach 2007–2009]                   862 [Przepis przejściowy – dotacja celowa z budżetu państwa w 2008 roku]                                      862 [Przepis przejściowy – dotacja celowa z budżetu państwa w 2009 roku]                                      862 [Przepis przejściowy – dotacja celowa z budżetu państwa w 2010 roku]                                      863 [Przepis przejściowy – dotacja celowa z budżetu państwa w 2011 roku]                                      863 [Przepis przejściowy – kwoty miesięcznego dofinansowania w 2010 roku]                         863 [Przepis przejściowy – kwoty miesięcznego dofinansowania w 2011 roku]                         863 [Przepis przejściowy – kwoty miesięcznego dofinansowania w 2013 roku]                         864 [Przepis przejściowy – kwoty miesięcznego dofinansowania w 2014 roku]                         864 11 Spis treści Art. 69. Art. 70. [Utrata mocy ustawy]                               865 [Wejście w życie ustawy]                            865 Bibliografia                                                  867 Skorowidz                                                   877 O Autorach                                                  895 Wykaz skrótów Wykaz skrótów decyzja Rady WE nr 2010/48/WE dyrektywa 2000/78/WE k.c. kk konwencja MOP nr 159 Wykaz SkRóTóW Akty prawne – decyzja Rady WE nr 2010/48/WE z dnia 26 listo- pada 2009 r. w sprawie zawarcia przez Wspólnotę Europejską Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach osób niepełnosprawnych (Dz. Urz. UE L 23 z 27.01.2010, s. 35–61) – dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listo- pada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ra- mowe równego traktowania w zakresie zatrud- nienia i pracy (Dz. Urz. UE L 303 z 2.12.2000, s. 16) – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cy- wilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) – Konwencja nr 159 Międzynarodowej Organizacji Pracy w sprawie rehabilitacji zawodowej i zatrud- nienia osób niepełnosprawnych przyjęta w Gene- wie w dniu 20 czerwca 1983 r. (Dz. U. z 2005 r. Nr 43, poz. 412) 13 Wykaz skrótów Konstytucja RP kp kpa k.p.c. KPON kro k.s.h. kw nowela z dnia 17 grudnia 2001 r. 14 – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1502 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks po- stępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm. – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postę- powania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) – Konwencja ONZ o prawach osób niepełno- sprawnych, sporządzona w Nowym Jorku w dniu 13 grudnia 2006 r. (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169) – ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks ro- dzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 583 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030) – ustawa z dnia 20 maja 1972 r. – Kodeks wy- kroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 z późn. zm.) – ustawa z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie usta- wy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warun- kach dopuszczalności przerywania ciąży, usta- wy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz usta- wy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubez- pieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 154, poz. 1792 z późn. zm.) Wykaz skrótów nowela z dnia 20 grudnia 2002 r. nowela z dnia 15 czerwca 2007 r. nowela z dnia 8 stycznia 2010 r. nowela z dnia 29 października 2010 r ppsa prd pr stow r.b.h.p. – ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie usta- wy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz za- trudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmia- nie niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 79 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecz- nej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 115, poz. 791) – ustawa z dnia 8 stycznia 2010 r. o zmianie usta- wy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 40, poz. 223) – ustawa z dnia 29 października 2010 r. o zmia- nie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecz- nej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 226, poz. 1475 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postę- powaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) – ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o sto- warzyszeniach (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1393) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjal- nej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogól- nych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) 15 Wykaz skrótów r.k.o.n. rkrk rmdw r.o.n.s.n. rozporządzenie nr 800/2008 rozporządzenie nr 651/2014 rpf 16 – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 1 lutego 2002 r. w sprawie kryteriów oceny niepełnosprawności u osób w wieku do 16. roku życia (Dz. U. Nr 17, poz. 162 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie sposo- bu i trybu działania Krajowej Rady Konsultacyj- nej do Spraw Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 230, poz. 1695) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie miesięcz- nego dofinansowania do wynagrodzeń pracowni- ków niepełnosprawnych (Dz. U. poz. 1988) – rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Poli- tyki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełno- sprawności (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1110) – rozporządzenie Komisji (WE) nr 800/2008 z dnia 6 sierpnia 2008 r. uznające niektóre rodzaje po- mocy za zgodne ze wspólnym rynkiem w zasto- sowaniu art. 87 i 88 Traktatu (ogólne rozporzą- dzenie w sprawie wyłączeń blokowych) (Dz. Urz. WE L 214 z 9.08.2008, s. 3) – rozporządzenie Komisji (UE) nr 651/2014 z dnia 17 czerwca 2014 r. w sprawie uznania niektó- rych rodzajów pomocy za zgodne z rynkiem we- wnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Trakta- tu (Dz. Urz. UE L 187 z 26.06.2014, s. 1) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie pomocy finansowej udzielanej pracodawcom prowadzą- cym zakłady pracy chronionej ze środków Pań- stwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepeł- nosprawnych (Dz. U. poz. 1975) r.p.ś.d.g. rrs rtr r.w.b.s. rwpsr r.w.t.b. rwtdp Wykaz skrótów – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Spo- łecznej z dnia 17 października 2007 r. w sprawie przyznania osobie niepełnosprawnej środków na podjęcie działalności gospodarczej, rolniczej albo na wniesienie wkładu do spółdzielni socjalnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 102) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów scho- rzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrud- nienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz. U. Nr 124, poz. 820 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 15 listopada 2007 r. w sprawie turnu- sów rehabilitacyjnych (Dz. U. Nr 230, poz. 1694 z późn. zm.) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Spo- łecznej z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie wy- konywania badań specjalistycznych na potrzeby orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepeł- nosprawności (Dz. U. Nr 250, poz. 1875) – rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Po- lityki Społecznej z dnia 25 marca 2003 r. w spra- wie organizacji oraz trybu działania wojewódzkich i powiatowych społecznych rad do spraw osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 560) – rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicz- nych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usy- tuowanie (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1422) – rozporządzenie Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie wa- runków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430 z późn. zm.) 17 Wykaz skrótów r.w.t.z. r.z.a.z. r.z.d.k.n. r.z.f.r. r.z.k.w. r.z.t.p. TFUE uer udl udppw 18 – rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Po- lityki Społecznej z dnia 25 marca 2004 r. w spra- wie warsztatów terapii zajęciowej (Dz. U. Nr 63, poz. 587) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zakładów aktywności zawodowej (Dz. U. poz. 850) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 23 grudnia 2014 r. w sprawie zwrotu dodatkowych kosztów związanych z zatrudnia- niem pracowników niepełnosprawnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1987) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakłado- wego funduszu rehabilitacji osób niepełnospraw- nych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1023) – rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecz- nej z dnia 11 marca 2011 r. w sprawie zwrotu kosz- tów wyposażenia stanowiska pracy osoby niepeł- nosprawnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 93) – rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 czerw- ca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodaw- czej” (Dz. U. Nr 100, poz. 908) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. Urz. UE C 326 z 26.10.2012, s. 47) – ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emerytu- rach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Spo- łecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 748 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 618 z późn. zm.) – ustawa z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalno- ści pożytku publicznego i o wolontariacie (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1118 z późn. zm.) ufp umwp uodo updof updop uppp ups u.p.z. u.r.z.s.n. usdg uso Wykaz skrótów – ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach pu- blicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) – ustawa z dnia 10 października 2002 r. o mini- malnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie da- nych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1182 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku docho- dowym od osób fizycznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 361 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku do- chodowym od osób prawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 851 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2007 r. Nr 59, poz. 404 z późn. zm.) – ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy spo- łecznej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 163 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji za- trudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.) – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działal- ności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) – ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświa- ty (tekst jedn.: Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) 19 Wykaz skrótów usp ustawa o KRS usus usw uswp u.ś.r. uusr u.z.e.p.r. u.z.r.z.n. zalecenie MOP nr 99 20 – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie po- wiatowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1445 z późn. zm.) – ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1142 z późn. zm.) – ustawa z dnia 13 października 1998 r. o syste- mie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorzą- dzie województwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1392 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubez- pieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1242 z późn. zm.) – ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadcze- niach rodzinnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 114 z późn. zm.) – zalecenie nr 99 z dnia 1 czerwca 1955 r. Między- narodowej Organizacji Pracy dotyczące przysto- sowania i rehabilitacji inwalidów, przyjęte w Ge- newie w dniu 22 czerwca 1955 r. – ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 704) – ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrze- niu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 z późn. zm.) – nieobo- wiązująca – ustawa z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i re- habilitacji zawodowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 46, poz. 201 z późn. zm.) – nieobo- wiązująca Wykaz skrótów zalecenie MOP nr 150 zalecenie MOP nr 168 – zalecenie MOP nr 150 dotyczące roli poradnictwa i kształcenia zawodowego w rozwoju zasobów ludzkich, przyjęte w Genewie w dniu 23 czerwca z 1975 r. – zalecenie nr 168 Międzynarodowej Organizacji Pracy dotyczące rehabilitacji zawodowej i zatrud- nienia osób niepełnosprawnych, przyjęte w Gene- wie w dniu 20 czerwca 1983 r. Periodyki Biul. SN GSP M.P.Pr. OSA OSN OSNAPiUS OSNP OSP OSA OSN OSPiKA PiZS PUG CEIDG CBOSA – Biuletyn Sądu Najwyższego – Gdańskie Studia Prawnicze – Monitor Prawa Pracy – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Administra- cyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Apelacyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażo- wych – Praca i Zabezpieczenie Społeczne – Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego Inne – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych 21 KRS LEX MOP NSA PFRON SA SN TK WHO WSA ZFRON – Krajowy Rejestr Sądowy – System Informacji Prawnej LEX – Międzynarodowa Organizacja Pracy – Naczelny Sąd Administracyjny – Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełno- sprawnych – Sąd Apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Światowa Organizacji Zdrowia – wojewódzki sąd administracyjny – zakładowy fundusz rehabilitacji osób niepełno- sprawnych WPRoWadzEnIE Wprowadzenie Wprowadzenie Mirosław Włodarczyk Szczególna sytuacja osób niepełnosprawnych dostrzegana jest przez polskiego ustawodawcę od dawna. Już w ustawie z dnia 29 grud- nia 1989 r. o zatrudnieniu (Dz. U. Nr 75, poz. 446 z późn. zm.) ustano- wiono dla tej kategorii osób szczególne uprawnienia. Formalnie znala- zło to wyraz w umieszczeniu tej regulacji w odrębnym rozdziale ustawy. Z czasem ich sytuacja została określona w specjalnej regulacji prawnej, tj. w ustawie z dnia 9 maja 1991 r. o zatrudnianiu i rehabilitacji zawo- dowej osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 46, poz. 201 z późn. zm.), którą zastąpiła ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodo- wej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst pier- wotny: Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm., tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 z późn. zm.). Osoby niepełnosprawne zostały uznane przez prawodawcę za szczególną kategorię osób na rynku pracy. O potrzebie ich wyróżnienia i uznania faktu ich trudnej pozycji w tym obszarze życia społecznego i gospodarczego świadczy regulacja zawarta w skomentowanej w ni- niejszym opracowaniu ustawie. Przede wszystkim na potrzeby obsłu- gi tych osób utworzono specjalną służbę publiczną działającą na rzecz osób niepełnosprawnych, w skład której wchodzi wiele podmiotów i in- stytucji, zwłaszcza Pełnomocnik do Spraw Osób Niepełnosprawnych, Krajowa Rada Konsultacyjna do Spraw Osób Niepełnosprawnych, czy Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W rozle- głe kompetencje wyposażono samorządy wojewódzkie i powiatowe. Ustawa określa również uprawnienia osób niepełnosprawnych związane Mirosław Włodarczyk 23 Wprowadzenie z ich funkcjonowaniem w życiu społecznym i zawodowym – a więc od- noszące się zarówno do okresu poszukiwania zatrudnienia, jak i w fazie jego realizacji. Wreszcie, znaczną część regulacji zajmują sprawy od- noszące się do organizacji procesu zatrudnienia u przedsiębiorców i ich uprawnienia z tym powiązane. Przyjęte w ustawie rozwiązania pozwa- lają sformułować tezę, że spośród wszystkich kategorii osób uznanych za szczególne na rynku pracy, osoby z niepełnosprawnością zostały wy- posażone w najbardziej zaawansowane urządzenia prawne mające za zadanie zniwelować konsekwencje ich niepełnosprawności. Zasygnalizowana powyżej różnorodność spraw, które są przed- miotem ustawy, wielość podmiotów, które zostały objęte przedmio­ tową regulacją, oraz rozliczne i różne uprawnienia, obowiązki, kompetencje tymże podmiotom przypisane, nie ułatwiają zadania ko- mentatorom. Owa rozmaitość materii sprawia, że musi ona być oce- niana z punktu widzenia wielu gałęzi prawa, a w szczególności prawa pracy, prawa administracyjnego, prawa finansowego czy gospodar- czego. Istotna trudność wynika dodatkowo z jakości przepisów, któ- re nierzadko mają charakter opisowy i brakuje w nich konsekwencji terminologicznej. Wskazane okoliczności bez wątpienia powodują, że ustawa nie jest wdzięcznym obszarem badawczym, o czym świadczy zasadniczo brak komentatorskiej aktywności przedstawicieli nauk prawniczych w tym zakresie. Komentarz adresowany jest do bardzo szerokiego kręgu odbior- ców, poczynając od przedstawicieli instytucji publicznych (państwo- wych i samorządowych, centralnych i lokalnych) działających w sferze obsługi osób niepełnosprawnych, poprzez przedsiębiorców zatrudnia- jących osoby niepełnosprawne, kadrowców w takich zakładach pracy, osoby zajmujące się obsługą prawną podmiotów gospodarczych, osoby działające na rzecz osób niepełnosprawnych w ramach organizacji po- zarządowych, czy wreszcie przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości orzekających w sprawach osób niepełnosprawnych. Wypływający z opracowania tego komentarza i zgromadzony w nim dorobek i do- świadczenia szczególnie powinny być przydatne w przyszłych pracach legislacyjnych, jeśli w ich założeniach będzie się mieścić potrzeba do- skonalenia jakości tej regulacji. 24 Mirosław Włodarczyk Wprowadzenie Opracowanie w założeniu ma na celu nie tylko przedstawienie ko- mentarzy jego autorów do zawartych w przedmiotowej ustawie przepi- sów, lecz także zgromadzenie dorobku nauk prawnych oraz judykatury. W tym kontekście możliwa jest w pewnym zakresie ocena zaawan- sowania badań prawniczych na tym polu, a tym samym rozważenie przyszłych ich kierunków. Wszystkie wskazane wyżej okoliczności stanowią podstawę do przypuszczenia, że przedstawiona Czytelnikowi książka pozwoli zapełnić dotkliwą z wielu punktów widzenia lukę na rynku komentarzy prawniczych. Mirosław Włodarczyk USTaWa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o REhabIlITaCjI zaWodoWEj I SPołECznEj oRaz zaTRUdnIanIU oSób nIEPEłnoSPRaWnyCh1 (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721; zm.: Dz. U. z 2011 r.  Nr 171, poz. 1016, Nr 209, poz. 1243 i 1244, Nr 291, poz. 1707;  z 2012 r. poz. 986, poz. 1456; z 2013 r. poz. 73, poz. 675, poz. 791,  poz. 1446, poz. 1645; z 2014 r. poz. 598, poz. 877, poz. 1198, poz. 1457,  poz. 1873; z 2015 r. poz. 218, poz. 493, poz. 1240, poz. 1273, poz. 1359) 1 Niniejsza ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia dyrektywy 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiającej ogólne warunki ramowe równe- go traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303 z 02.12.2000). Dane dotyczące ogłoszenia aktów prawa Unii Europejskiej, zamieszczone w ni- niejszej ustawie – z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej – dotyczą ogłoszenia tych aktów w Dzienniku Urzędowym Unii Europej- skiej – wydanie specjalne. Rozdział 1 PRzEPISy ogólnE Zakres podmiotowy ustawy Rozdział 1. Przepisy ogólne Magdalena Paluszkiewicz Art. 1. [Zakres podmiotowy ustawy] Ustawa  dotyczy  osób,  których  niepełnosprawność  została  po- twierdzona orzeczeniem:   1)  o  zakwalifikowaniu  przez  organy  orzekające  do  jednego  z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3 lub   2)  o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie  odrębnych przepisów, lub   3)  o  niepełnosprawności,  wydanym  przed  ukończeniem  16  roku  życia – zwanych dalej „osobami niepełnosprawnymi”. 1. Obowiązujące brzmienie powyższemu przepisowi nadała ustawa z dnia 20 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i spo- łecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz o zmianie niektó- rych innych ustaw1. Wszedł on w życie dnia 1 lutego 2003 r. W pierwotnym brzmieniu komentowana ustawa w art. 1 odnosiła się do osób, których stan fizyczny, psychiczny lub umysłowy trwale lub okresowo utrudniał, ograni- czał bądź uniemożliwiał wypełnianie ról społecznych, a w szczególności zdolności do wykonywania pracy zawodowej, jeżeli uzyskały orzeczenie o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności określonych w art. 3, o całkowitej lub częściowej nie- 1 Dz. U. z 2003 r. Nr 7, poz. 79 z późn. zm.; weszła w życie dnia 1 lutego 2003 r. Magdalena Paluszkiewicz 29 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne zdolności do pracy – na podstawie odrębnych przepisów, lub o rodzaju i stopniu niepełnosprawności osoby, która nie ukończyła 16. roku życia – na podstawie odrębnych przepisów. Zmiana powyższej definicji miała ścisły związek z wprowadzeniem, do zamieszczonego w art. 2 słowniczka pojęć, definicji niepełnosprawności. Nastąpiło to na mocy art. 1 pkt 2 no- weli z dnia 20 grudnia 2002 r. (zob. komentarz do art. 2 pkt 10). Na mocy art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie usta- wy o pomocy społecznej, ustawy o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży, ustawy o re- habilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnospraw- nych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o emery- turach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych2 znowelizowano pkt 3 komentowanego artykułu. Było to związane ze zmianą systemu przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego, który do tego czasu bazował na przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 26 stycznia 1998 r. w sprawie stanów zdrowia oraz szczegółowych za- sad, warunków i trybu wydawania zaświadczeń będących podstawą uzy- skania zasiłku pielęgnacyjnego dla dziecka3. Skreślenie przepisu art. 14 ust 54 nieobowiązującej już ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych5 spowodowało utratę mocy obowiązującej wyżej wymienionego rozporządzenia. Od tego cza- su podstawą przyznania zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu stałej opieki nad dzieckiem ze względu na stan jego zdrowia stało się orzeczenie o nie- pełnosprawności wydawane na gruncie komentowanej ustawy, a nie jak dotąd – zaświadczenie wydane przez lekarza publicznego zakładu opieki zdrowotnej lub też wykonującego zadania takiego zakładu (zob. też ko- mentarz do art. 4a). 2 Dz. U. Nr 154, poz. 1792 z późn. zm. 3 Dz. U. Nr 15, poz. 70. Szczegółowe przesłanki wydania zaświadczenia przez lekarza określał § 2 tego rozporządzenia. 4 Przepis ten został skreślony ustawą z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o funduszu alimentacyjnym, ustawy o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wycho- wawczych i ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. Nr 154, poz. 1791 z późn. zm.). 5 Tekst jedn.: Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm. 30 Magdalena Paluszkiewicz Zakres podmiotowy ustawy Art 1 2. W art. 1 ustawy wyznaczono jej zakres podmiotowy. Dotyczy ona osób niepełnosprawnych, czyli osób, których niepełnosprawność została potwierdzona jednym z rodzajów orzeczeń enumeratywnie wskazanych w tym przepisie. Ustawa ta ma więc zastosowanie do osób, których niepełnosprawność została formalnie potwierdzona. Z zakre- su jej regulacji zostały wyłączone osoby, które same oceniają swoją sprawność jako ograniczoną (tzw. definicja subiektywna niepełnospraw­ ności6). Uzyskanie jednego ze wskazanych w komentowanym przepisie orzeczeń jest podstawą prawną nabycia statusu osoby niepełnosprawnej oraz jednocześnie warunkiem realizacji określonych uprawnień i obo- wiązków w ramach systemu rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz procesu zatrudniania osób niepełnosprawnych. 3. Artykuł 1 komentowanej ustawy zawiera definicję osoby niepełno- sprawnej. Konstrukcja przepisu wskazuje, iż jest to tzw. definicja zakreso- wa pełna, ponieważ wylicza enumeratywnie orzeczenia, których adresatów należy uznać za osoby niepełnosprawne. Wniosek taki załamuje się jednak w świetle brzmienia art. 62 komentowanej ustawy, który wylicza także inne rodzaje orzeczeń, kwalifikujące ich adresatów do kręgu osób niepeł- nosprawnych. Zabieg taki narusza zasadę techniki prawodawczej, zgod- nie z którą definicje zakresowe (wyliczające elementy składowe zakresu) powinny być sformułowane w jednym przepisie i obejmować cały zakres definiowanego pojęcia7. Jeżeli natomiast wyliczenie wszystkich elementów zakresu definiowanego pojęcia w jednym przepisie prawnym nie jest moż- liwe (art. 62 jest przepisem przejściowym, nie zaś ogólnym), w definicji wyraźnie zaznacza się, że tekst tej samej lub innej ustawy zawiera elemen- ty uzupełniające tę definicję, w szczególności przez użycie zwrotu: „i inne wskazane w przepisach” (tzw. definicja zakresowa niepełna)8 6 Na ten temat I. Poliwczak, Wyrównywanie szans osób niepełnosprawnych na rynku pracy, Warszawa 2007, s. 15; L. Frąckiewicz, Niepełnosprawni w polskim społe- czeństwie, Polityka Społeczna 1994, nr 2, s. 13. 7 Zob. § 153 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (Dz. U. Nr 100, poz. 908). 8 Szerzej M. Kokoszczyński, Komentarz do § 153 rozporządzenia w sprawie „Zasad techniki prawodawczej” (w:) J.K. Warylewski (red.), Zasady techniki prawo- dawczej. Komentarz do rozporządzenia, LEX/el. 2003. Magdalena Paluszkiewicz 31 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne 4. Osobami niepełnosprawnymi, zgodnie z art. 1, są osoby posia- dające określone rodzaje orzeczeń potwierdzających niepełnospraw- ność. Pierwszy rodzaj orzeczeń to orzeczenia o jednym z trzech stop- ni niepełno sprawności, wydawane przez zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (na ten temat szerzej zob. komentarz do art. 3, 4 i 6). Drugi rodzaj to orzeczenia o całkowitej lub częściowej niezdolno- ści do pracy wydane na podstawie odrębnych przepisów. Chodzi tutaj o orzeczenia wydawane na gruncie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych9 (zob. na ten temat komentarz do art. 5). Trzeci rodzaj to orzeczenia o niepełno- sprawności wydane przed ukończeniem 16. roku życia (na ten temat szerzej w komentarzu do art. 4a ustawy). Ponadto, zgodnie z art. 62 komentowanej ustawy, osobami nie- pełnosprawnymi w rozumieniu ustawy są również osoby, które przed dniem jej wejścia w życie (zgodnie z art. 70 komentowanej ustawy – przed dniem 1 stycznia 1998 r.) zostały zaliczone do jednej z grup in- walidów, a orzeczenie przed tą datą nie utraciło mocy. Zmiana nomen- klatury z „inwalidy” na „osobę niepełnosprawną” była ściśle związana z uchwaleniem ustawy z dnia 28 czerwca 1996 r. o zmianie niektórych ustaw o zaopatrzeniu emerytalnym i o ubezpieczeniu społecznym10 Zgodnie z art. 10 tej ustawy dotychczas funkcjonujący termin prawny „inwalidztwo” został zastąpiony określeniem „niezdolność do pracy”. Miało to związek z reorganizacją systemu orzekania o niepełnospraw- ności polegającą na rozdzieleniu tzw. orzekania dla celów rentowych (dotychczasowe pojęcie inwalidy zastąpiło określenie „niezdolność do pracy”) od orzecznictwa dla celów pozarentowych (szerzej na ten temat w komentarzu do art. 5 i 6). Na podstawie art. 62 ust. 2 pkt 1 komentowanej ustawy orze- czenie o zaliczeniu do I grupy inwalidów należy traktować na rów- ni z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w świetle art. 62 ust. 2 pkt 2 orzeczenie o zaliczeniu do II grupy inwalidów należy traktować na równi z orzeczeniem o umiarkowanym stopniu 9 Tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 748 z późn. zm. 10 Dz. U. Nr 100, poz. 461. 32 Magdalena Paluszkiewicz Zakres podmiotowy ustawy Art 1 niepełnosprawności, zgodnie zaś z art. 62 ust. 2 pkt 3 orzeczenie o zaliczeniu do III grupy inwalidów należy traktować jak orzecze- nie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenia, o któ- rych mowa w powyższym przepisie, wydawane były przez komisje do spraw inwalidztwa i zatrudnienia11, w szczególności na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracow- ników i ich rodzin, ustawy z dnia 28 kwietnia 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników kolejowych i ich rodzin12, ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin13, a także ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wo- jennych i wojskowych oraz członków ich rodzin14 Zgodnie z art. 62 ust. 3 komentowanej ustawy również orzeczenia o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym powinny być trak- towane jak orzeczenia o niepełnosprawności. Wspomniane orzeczenia wydawane były m.in. na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników15. Osoby posiadające wydane na wskazanej podstawie orzeczenia o stałej albo długotrwałej niezdolności do pracy powinny być traktowane jak osoby niepełnosprawne. Stopień ich niepełnosprawności jest jednak uzależniony od posiadania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego, który przyznawany był do dnia 1 marca 1995 r. na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw So- 11 Działające m.in. na podstawie rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw So- cjalnych z dnia 5 sierpnia 1983 r. w sprawie składu komisji lekarskich do spraw inwa- lidztwa i zatrudnienia, trybu postępowania, trybu kierowania na badanie przez te komisje oraz szczegółowych zasad ustalania inwalidztwa (Dz. U. Nr 47, poz. 214 z późn. zm.), wydanego na podstawie art. 25 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopa- trzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.), oraz rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 22 grudnia 1972 r. w sprawie szczegółowych zadań, organizacji i postępowania komisji lekarskich do spraw inwalidztwa i zatrudnienia (Dz. U. z 1973 r. Nr 1, poz. 2), wydanego na pod- stawie art. 12 ust. 7 i 13 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 3, poz. 6 z późn. zm.). 12 Dz. U. Nr 23, poz. 99 z późn. zm. 13 Dz. U. Nr 5, poz. 32 z późn. zm. 14 Tekst pierwotny: Dz. U. Nr 21, poz. 117. 15 Zob. tekst jedn.: Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 z późn. zm. Magdalena Paluszkiewicz 33 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne cjalnych z dnia 23 stycznia 1984 r. w sprawie zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych16, a od tej daty – na podstawie ustawy z dnia 1 grud- nia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych i pielęgnacyjnych17. Osoby, które oprócz orzeczenia o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym miały prawo do zasiłku pielęgnacyjnego, powinny być traktowane jak niepełnosprawne w stopniu znacznym, natomiast osoby posiadające wyłącznie orzeczenie o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym jako osoby niepełnosprawne w stopniu lekkim. Istnienie bądź nieistnie- nie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego powinno być oceniane zgodnie ze stanem obowiązującym w dniu wydania orzeczenia18, nie zaś w dniu jego przedstawienia pracodawcy. Tu również, zgodnie z art. 62 ust. 1, chodzi o orzeczenia wydane przed dniem wejścia w życie komento- wanej ustawy (przed dniem 1 stycznia 1998 r. – por. art. 70 u.r.z.s.n.), które przed tą datą nie utraciły mocy. Orzeczenia wydane po tej dacie, stwierdzające niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym, nie są traktowane jak orzeczenia odpowiednio o znacznym bądź lekkim stop- niu niepełnosprawności. Aby korzystać z uprawnień przewidzianych komentowaną ustawą dla osób niepełnosprawnych, istnieje konieczność uzyskania jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 1. Artykuł 62 nie precyzuje podstawy prawnej orzeczenia ani nie wskazuje organu kompetentnego do jego wydania. Dlatego w literatu- rze przedmiotu wskazuje się, że na mocy art. 62 również orzeczenia tzw. resortowych komisji lekarskich, wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r., powinny być traktowane jak orzeczenia o stopniu niepełno- sprawności19. Chodzi tutaj o orzeczenia, których podstawę wydania stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin20, a także ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy 16 Dz. U. Nr 4, poz. 21 z późn. zm. 17 Dz. U. z 1995 r. Nr 4, poz. 17 z późn. zm. 18 L. Klimkiewicz, Dokumentowanie niepełnosprawności dla celów zatrudnienia, Służba Pracownicza 2012, nr 9 – wkładka, s. V. 19 L. Klimkiewicz, Dokumentowanie niepełnosprawności..., s. V. 20 Tekst pierwotny: Dz. U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36, tekst obowiązujący: tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 330. 34 Magdalena Paluszkiewicz Zakres podmiotowy ustawy Art 1 Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Stra- ży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin21. Orzeczenia te mogą zawierać dwojakiego rodzaju rozstrzygnięcia – odnoszące się do oceny ogólnego stanu zdrowia lub do zdolności do pełnienia służby22. Prze- łożeniu na konkretny stopień niepełnosprawności podlega każde z wy- mienionych orzeczeń, z jednym jednak wyjątkiem. Orzeczenia komisji resortowej o zaliczeniu do III grupy inwalidów w związku ze służbą są równoznaczne z częściową niezdolnością do pełnienia służby, ale z cał- kowitą zdolnością do pracy23. Wskazuje się, że przełożenie orzeczeń na stopień niepełnosprawności na podstawie art. 62 ust. 2 komentowanej ustawy nie może dotyczyć osób, które – w ocenie organów orzekają- cych – nie spełniają żadnego z kryteriów określonych w art. 4 komen- towanej ustawy, w konsekwencji zaś są całkowicie zdolne do pracy24 W analizowanym przypadku osoba posiadająca ważne orzeczenie o za- liczeniu do III grupy inwalidów w związku ze służbą ze względu na całkowitą zdolność do pracy powinna być traktowana jak osoba niema- jąca cechy niepełnosprawności. Do zaliczenia takiej osoby do lekkiego stopnia niepełnosprawności konieczne byłoby orzeczenie o III grupie inwalidztwa w związku ze służbą i o III grupie inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia albo tylko orzeczenie stwierdzające III grupę inwalidz- 21 Tekst pierwotny: Dz. U. Nr 53, poz. 214, obecna nazwa ustawy brzmi: o zaopa- trzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Pań- stwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, tekst obowiązujący: tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 667 z późn. zm. 22 L. Klimkiewicz, Dokumentowanie niepełnosprawności..., s. V. 23 Por. art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodo- wych oraz ich rodzin oraz art. 20 ust. 1 pkt 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funk- cjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Anty- korupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin; tak A. Pałecka (w:) K. Bereda ­Łabędź, L. Klim- kiewicz, A. Pałecka, Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Akty wykonawcze. Komentarz, Warszawa 2002, s. 517. 24 L. Klimkiewicz, Dokumentowanie niepełnosprawności..., s. V. Magdalena Paluszkiewicz 35 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne twa z ogólnego stanu zdrowia25. Jednak warto zwrócić uwagę na moż- liwość innej interpretacji wskazanego przypadku. Po pierwsze, art. 62 ust. 2 komentowanej ustawy odnosi się ogólnie do orzeczeń o inwalidz- twie, nie różnicując ich na związane ze służbą i z tzw. ogólnego stanu zdrowia. Generalnie więc nie ma podstawy do traktowania w odmien- ny sposób orzeczenia o zaliczeniu do III grupy inwalidztwa w związku ze służbą. Po drugie, brak wpływu naruszonej sprawności organizmu na zdolność do wykonywania dotychczasowego zatrudnienia nie stał również na przeszkodzie zaliczaniu do III grupy inwalidzkiej z ogólne- go stanu zdrowia26. Niezdolność do pracy nie była więc wówczas ele- mentem rozstrzygającym o inwalidztwie, wagę przywiązywano przede wszystkim do oceny stanu zdrowia27 Należy wyraźnie podkreślić, że zrównanie orzeczeń o inwalidztwie z orzeczeniami o niepełnosprawności dotyczy orzeczeń wydanych przed dniem 1 stycznia 1998 r., które przed tą datą nie utraciły ważności. Zatem wydane po dniu 31 grudnia 1997 r. przez komisje resortowe w stosunku do żołnierzy czy funkcjonariuszy orzeczenia o zaliczeniu do grupy inwa- lidzkiej nie są traktowane na gruncie komentowanej ustawy jako orze- czenia o stopniu niepełnosprawności. Oznacza to, że w celu skorzystania z uprawnień przewidzianych w komentowanej ustawie należy legitymo- wać się jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 1 pkt 1–2. 5. Zgodnie z art. 5a komentowanej ustawy w celu korzystania z ulg i uprawnień na gruncie odrębnych przepisów osoby posiadające ważne orzeczenia o zaliczeniu do grupy inwalidów, o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym albo o niezdolności do pracy mogą składać wniosek o ustalenie stopnia niepełnosprawności i wskazań, o których mowa w art. 6b ust. 3, do zespołu do spraw orzekania o niepełnospraw- ności (zob. komentarz do art. 5a). W myśl art. 3 ust. 2 to orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności jest podstawą do przyznania ulg i uprawnień na podstawie odrębnych przepisów. Warto jednak zwrócić 25 L. Klimkiewicz, Dokumentowanie niepełnosprawności..., s. V. 26 Art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytal- nym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267). 27 I. Jędrasik ­Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społeczne- go, Warszawa 2013, s. 245. 36 Magdalena Paluszkiewicz Zakres podmiotowy ustawy Art 1 uwagę na pogląd wyrażony w jednym z orzeczeń przez Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z którym procedura przewidziana w tym przepisie (art. 5a) dotyczy tylko i wyłącznie sytuacji, w których osoba posiadająca „stare orzeczenie” pragnie uzyskać wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3 ustawy, nie służy natomiast konwersji „starych orzeczeń” na przewidziane w art. 3 ust. 1 ustawy28 6. W odniesieniu do charakteru prawnego orzeczeń dotyczących niepełnosprawności i stopnia niepełnosprawności w doktrynie i judy- katurze istnieje rozbieżność poglądów. Zgodnie z pierwszym orzecze- nia te są orzeczeniami konstytutywnymi, które wywołują jednak skutki wsteczne od momentu, od którego – według organu orzekającego – da- tuje się niepełnosprawność lub jej stopień29. W świetle drugiego poglądu „orzeczenie o stwierdzeniu niepełnosprawności ma charakter konstytu- tywny”30. Natomiast według innego stanowiska „zaświadczenie organu orzekającego o niepełnosprawności nie konstytuuje niepełnosprawno- ści, która istnieje obiektywnie”31. Rozbieżności opinii w odniesieniu do wskazanej problematyki nie usuwa analiza przepisów komentowanej ustawy. Zgodnie z art. 1 ustawa dotyczy osób, których niepełnospraw- ność została potwierdzona – nie zaś stwierdzona – stosownym orze- czeniem, co mogłoby wskazywać na deklaratoryjny charakter orzecze- nia o niepełnosprawności. Jednocześnie w art. 3 ust. 2 komentowanej ustawy ustawodawca posługuje się określeniem „orzeczenie ustalające stopień niepełnosprawności”, co może być wykorzystane jako argument wspierający tezę o jego konstytutywnym charakterze. Pojęciem aktów konstytutywnych określa się akty, które tworzą, zmieniają lub uchylają stosunki administracyjnoprawne, natomiast przez akty deklaratoryjne rozumie się akty, które nie tworzą, nie zmieniają 28 Wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2014 r., I OSK 2290/12, LEX nr 1480864. 29 L. Klimkiewicz, Wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepeł- nosprawnych, LEX/el. 2011, 1.2.4.2.1.1. Osoby wliczane do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, akapit 8. 30 Zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 14 sierpnia 2008 r., IV SA/Po 570/07, 31 Zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 listopada 2006 r., III SA/Wa 1066/06, LEX nr 535000. LEX nr 328667. Magdalena Paluszkiewicz 37 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne ani nie uchylają istniejących stosunków administracyjnoprawnych, lecz jedynie już istniejącym nadają określony kształt prawny32. Akty kon- stytutywne mają więc „twórczy charakter”, a ich skutek prawny nastę- puje nie z mocy samej ustawy, lecz z mocy aktu administracyjnego33 Obowiązują one ex nunc, czyli od momentu ich wydania lub doręcze- nia w ostatecznej formie34. Natomiast akty deklaratoryjne potwierdzają skutki prawne wynikające wprost z ustawy i obowiązują ex tunc, czyli od momentu, w którym zaczęła obowiązywać dana norma ustawowa. W konse
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Komentarz
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: