Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00349 010260 11215533 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-264-8556-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Komentarz do ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki jest pierwszym tego typu kompleksowym opracowaniem na rynku wydawniczym.

W drugim wydaniu omówiono najnowsze zmiany ustawy dotyczące:
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

USTAWA O STOPNIACH NAUKOWYCH I TYTULE NAUKOWYM KOMENTARZ Hubert Izdebski Jan Michał Zieliński 2. wydanie Warszawa 2015 Stan prawny na 31 grudnia 2014 r. Wydawca Monika Pawłowska Redaktor prowadzący Ewa Wysocka Opracowanie redakcyjne Elżbieta Jóźwiak Łamanie JustLuk Łukasz Drzewiecki, Justyna Szumieł, Krzysztof Drzewiecki Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2015 ISBN: 978-83-264-7986-1 2. wydanie Wydane przez: Wolters Kluwer SA Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 00, fax 22 535 81 35 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl Spis treści SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Przedmowa Wstęp   Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych  i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki   Rozdział 1 Przepisy ogólne Rozdział 2 Stopnie naukowe i stopnie w zakresie sztuki Rozdział 3 Tytuł naukowy i tytuł w zakresie sztuki Rozdział 4 Przepisy wspólne Rozdział 5 Centralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów Rozdział 6 (uchylony) Studia doktoranckie w placówkach naukowych Rozdział 7 Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe 7 11 15 17 19 36 125 139 168 196 198 5 Spis treści Ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo  o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych  i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki  oraz o zmianie niektórych innych ustaw (wyciąg)   Ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo  o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (wyciąg)   Bibliografia   Orzecznictwo 199 201 203 207 6 Wykaz skrótów WYKAZ SKRÓTÓW Akty prawne d.o.n.s.w. Konstytucja RP k.p.a. – dekret z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. Nr 66, poz. 415 z późn. zm.) – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postę- powania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.) nowelizacja z 2011 r. – ustawa z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule w zakresie sztuki oraz o zmia- nie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 z późn. zm.) nowelizacja z 2014 r. – ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Pra- wo o szkolnictwie wyższym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1198) p.p.s.a. pr. pras. p.s.w. – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. – Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.) – ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnic- twie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.) 7 Wykaz skrótów r.k.t.p.k. r.s.t.w.p. Statut CK u.o.e.b. u.s.a. u.s.n. u.s.n. z 1965 r. u.s.w. z 1951 r. u.s.w. z 1958 r. u.t.n.s.n. u.z.f.n. 8 – rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyż- szego z dnia 13 lipca 2012 r. w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii naukowej jednostkom naukowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1126) – rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyż- szego z dnia 3 października 2014 r. w sprawie szcze- gółowego trybu i warunków przeprowadzania czyn- ności w przewodzie doktorskim, w postępowaniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie ty- tułu profesora (Dz. U. poz. 1383) – Statut Centralnej Komisji stanowiący załącznik do zarządzenia nr 47 Prezesa Rady Ministrów z dnia 4 czerwca 2012 r., www.ck.gov.pl/images/PDF/ Statut 20Centraknej 20Komisji.pdf – ustawa z dnia 7 listopada 1996 r. o obowiązkowych egzemplarzach bibliotecznych (Dz. U. Nr 152, poz. 722 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 marca 1933 r. o szkołach akade- mickich (tekst jedn.: Dz. U. z 1938 r. Nr 1, poz. 6 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach nauko- wych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.) – ustawa z dnia 31 marca 1965 r. o stopniach na- ukowych i tytułach naukowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1985 r. Nr 42, poz. 202 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 grudnia 1951 r. o szkolnictwie wyż- szym i o pracownikach nauki (tekst jedn.: Dz. U. z 1956 r. Nr 45, poz. 205) – ustawa z dnia 5 listopada 1958 r. o szkolnictwie wyż- szym (tekst jedn.: Dz. U. z 1973 r. Nr 32, poz. 191) – ustawa z dnia 12 września 1990 r. o tytule nauko- wym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finanso- wania nauki (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1620) Wykaz skrótów Inne – Dziennik Ustaw – Monitor Polski – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Pracy, Ubez- pieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A – Państwo i Prawo – Państwowa Komisja Akredytacyjna – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Transformacje Prawa Prywatnego – wojewódzki sąd administracyjny – Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Prawa Własności Intelektualnej Dz. U. M.P. NSA ONSA OSNC OSNP OSP OTK OTK-A PiP PKA SN TK TPP WSA ZNSA ZNUJ PPWI 9 Przedmowa PRZEDMOWA Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule nauko- wym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595 z późn. zm.) obowiązuje obecnie w brzmieniu stosunkowo dalece odbie- gającym od pierwotnego. Najistotniejsze zmiany zostały wprowadzone z dniem 1 października 2011 r. ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmia- nie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach nauko- wych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 84, poz. 455 z późn. zm.), dalej określaną jako „nowelizacja 2011”. Mniej istotnych, ale także waż- nych zmian, w tym korygujących określone (choć nie wszystkie) usterki nowelizacji z 2011 r., dokonano – również uchwaloną z inicjatywy Rządu i niewiele odbiegającą od projektu rządowego – ustawą z dnia 11 lipca 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym oraz niektó- rych innych ustaw (Dz. U. poz. 1198), która w omawianym zakresie we- szła w życie z dniem 1 października 2014 r. („nowelizacja 2014”). Autorzy niniejszego komentarza bezpośrednio po ogłoszeniu no- welizacji z 2011 r. przygotowali, gdy jeszcze nie było przepisów wyko- nawczych dostosowanych do nowego brzmienia obu ustaw, obszerny komentarz do tej nowelizacji1. Po ponad roku funkcjonowania wprowa- dzonych przepisów, wraz z nowymi przepisami wykonawczymi (a w od- niesieniu do nadawania stopnia doktora habilitowanego oraz tytułu pro- fesora – współfunkcjonowania na mocy art. 33 ust. 2 nowelizacji z 2011 r. 1 H. Izdebski, J. Zieliński, Prawo o szkolnictwie wyższym. Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz do nowelizacji, Warszawa 2011. 11 Przedmowa przepisów dotychczasowych i nowych – do 30 września 2013 r.), mogli już przygotować komentarz zarówno do ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.), który to komentarz przedstawiony został odrębnie2, jak i do ustawy o stopniach naukowych3; komentarz mógł już bowiem uwzględnić doświadczenia w stosowaniu nowych przepisów oraz przedstawić wcześ- niejsze orzecznictwo, o ile jego znaczenie nie zostało wyeliminowane przez nowe brzmienie ustaw. W komentarzu musiały zostać szeroko wy- korzystane odpowiednie fragmenty komentarza do nowelizacji z 2011 r., a rozmiar tego wykorzystania wydawał się zwalniać autorów od każdo- razowego jego powoływania. Obecnie, po nowelizacji z 2014 r. i ukazaniu się przepisów wyko- nawczych dostosowanych do jej przepisów – tam gdzie dokonano ich zmian (dotyczy to rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższe- go z dnia 3 października 2014 r. w sprawie szczegółowego trybu i warun- ków przeprowadzania czynności w przewodzie doktorskim, w postępo- waniu habilitacyjnym oraz w postępowaniu o nadanie tytułu profesora, Dz. U. poz. 1383) – możliwe stało się przygotowanie drugiego wydania komentarza, dostosowanego do obecnego stanu prawnego, a uwzględ- niającego także dalsze doświadczenia funkcjonowania przepisów wpro- wadzonych w ramach nowelizacji z 2011 r. Obecne wydanie komentarza również ukazuje się prawie równocześnie z drugim wydaniem komenta- rza do ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym4. Tak jak w komentarzu do nowelizacji z 2011 r. i w pierwszym wy- daniu komentarza do ustawy o stopniach naukowych autorzy nie po- dejmują rozważań z zakresu polityki – naukowej czy edukacyjnej – ani merytorycznej oceny intencji i założeń, którymi kierowali się autorzy zmian wprowadzonych w 2011 i 2014 r., jak również wcześniejszych zmian w przepisach funkcjonujących od początku transformacji ustrojowej. Jako prawnicy – w tym zakresie działający w sferze praktycznej, a nie akade- mickiej – autorzy stawiają sobie cel skromniejszy, a zarazem bezpośred- nio praktyczny. Starają się dokonywać prawnej analizy w tym przypadku 2 Ciż, Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, Warszawa 2013. 3 Ciż, Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz, Warszawa 2013. 4 Ciż, Prawo o szkolnictwie wyższym. Komentarz, Warszawa 2015 (przyjęto do druku). 12 Przedmowa ustawy o stopniach naukowych, także z punktu widzenia ogólnych zasad prawa i tworzenia prawa oraz stosunku do innych przepisów, które od- noszą się do stosowania ustawy o stopniach naukowych, w szczególno- ści przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm.). Analiza dokonywana jest ze świadomością trudności, przed jakimi mogą stanąć ci, którzy muszą stosować te przepisy. Są to osoby pełnią- ce różne funkcje kierownicze w wyższych uczelniach i innych jednost- kach naukowych, członkowie rad jednostek organizacyjnych czy osoby wchodzące w skład organów kolegialnych właściwych w sprawach stop- ni naukowych i tytułu naukowego oraz stopni i tytułu w zakresie sztuki: Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów oraz Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego – z reguły nieprawnicy. Należy przy tym zauwa- żyć, że doszło do istotnych zmian składu osobowego tych organów: Cen- tralna Komisja do Spraw Stopni i Tytułów, po ustawowym skróceniu po- przedniej, rozpoczęła nową kadencję w 2013 r., a obecna kadencja Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego zaczęła się w 2014 r.; w organach tych zasiadają, w rezultacie, osoby mogące nie mieć doświadczeń w sto- sowaniu przepisów o stopniach naukowych i tytule naukowym. Trudności w stosowaniu przepisów powiększone są o brak odpo- wiedniej legislacyjnej jakości ustawy o stopniach naukowych w brzmie- niu ustalonym w 2011 r., tylko po części poprawionym w 2014 r. Wciąż nazbyt wiele w ustawie niedookreśleń, lapsusów i luk – a to w oczywisty sposób utrudnia jej rozumienie i, w konsekwencji, wykładnię. Uznawa- na za podstawową wykładnia językowa okazuje się w wielu wypadkach nie tylko zawodna, ale wręcz myląca, a wobec tego trzeba stosować wy- kładnię systemową i wykładnię funkcjonalną – w tym przypadku o tyle szczególnie zawodną, że uzasadnienie projektu rządowego, który stał się podstawą nowelizacji z 2011 r., z reguły nie wyjaśniało wystarczająco przyjętej redakcji tekstów, a zatem nie dostarczało potrzebnego mate- riału interpretacyjnego. Niniejszy komentarz został opracowany głównie przez profesora i radcę prawnego Huberta Izdebskiego, sekretarza Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów w kadencji 2011–2012 oraz 2013–2016, z udzia- łem radcy prawnego Jana Zielińskiego, który skupił się jednak przede 13 Przedmowa wszystkim na problematyce ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym. Jest to niemniej jednak utwór wspólny – przy czym na kształt komentarza wpłynęły również bezpośrednio lub pośrednio (przez uwagi do komenta- rza do nowelizacji z 2011 r.) spostrzeżenia członków Prezydium Central- nej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kadencji 2011–2012 oraz członka tej Komisji prof. Jerzego Brzezińskiego, jak również dyskusje konkret- nych problemów prowadzone w Prezydium Centralnej Komisji obecnej kadencji. Za te cenne uwagi pragniemy najserdeczniej podziękować. Powoływane w komentarzu artykuły bez bliższego określenia ozna- czają artykuły ustawy o stopniach naukowych, natomiast powoływane ustępy lub niższe jednostki redakcyjne bez bliższego określenia ozna- czają jednostki redakcyjne komentowanego artykułu; użycie określenia „ustawa” – bez wskazania konkretnego aktu – oznacza również ustawę o stopniach naukowych. W komentarzu uwzględniono stan prawny z dnia 31 grudnia 2014 r. Hubert Izdebski i Jan Michał Zieliński Warszawa, grudzień 2014 r. 14 Wstęp WSTĘP Rozwiązania ustawowe w przedmiocie stopni naukowych i tytułu na- ukowego stanowią efekt ewolucji, jaka w tym zakresie dokonywała się od czasów II Rzeczypospolitej – w następstwie stosunkowo licznych, często przy tym nowelizowanych, ustaw, wydawanych częściej pod wpływem czynników politycznych niż refleksji merytorycznej. Obecnie obowiązująca ustawa o stopniach naukowych i tytule na- ukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki – poddana istotnym zmianom w 2005 r. (wprowadzonym przez ustawę – Prawo o szkolnic- twie wyższym, a polegającym przede wszystkim na pozbawieniu Cen- tralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów kompetencji zatwierdzania uchwał rad uprawnionych jednostek w sprawie nadania stopnia dokto- ra habilitowanego) i zwłaszcza w 2011 r. (wprowadzonym nowelizacją z 2011 r.) – stanowiła w swoim pierwotnym brzmieniu w istocie nową, niewiele zmienioną redakcję uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 12 września 1990 r. o tytule naukowym i stopniach naukowych (Dz. U. Nr 65, poz. 386 z późn. zm.). Ustawa ta, pozostając w ścisłym związku z ustawą z tego samego dnia o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 z późn. zm.), dostosowała przepisy o stopniach naukowych i ty- tule naukowym (wprowadziła jeden tytuł naukowy profesora na miej- sce dwóch tytułów: profesora nadzwyczajnego i profesora zwyczajnego) do nowych warunków politycznych i prawnych wynikających z procesu transformacji ustrojowej. Tym samym, ustawa z 1990 r. przyniosła zasadnicze zmiany w sto- sunku do stanu prawnego określonego przez przepisy poprzedzającej ją ustawy z dnia 31 marca 1965 r. o stopniach naukowych i tytułach na- 15 Wstęp ukowych (tekst jedn.: Dz. U. z 1985 r. Nr 42, poz. 202 z późn. zm.)5. Ta ostatnia ustawa zastąpiła odpowiednie przepisy, początkowo stosunko- wo liberalnej, ustawy z dnia 5 listopada 1958 r. o szkolnictwie wyższym (tekst jedn.: Dz. U. z 1973 r. Nr 32, poz. 191). Na jej podstawie z kolei utraciły moc przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 1951 r. o szkolnictwie wyższym i o pracownikach nauki (tekst jedn.: Dz. U. z 1956 r. Nr 45, poz. 205), przenoszącej do naszego kraju radziecki model stopni na- ukowych (kandydat nauk zamiast doktora, doktor zamiast – niebędą- cej wcześniej stopniem naukowym, lecz uprawnieniem do wykładania w szkole wyższej – habilitacji). Ustawa z 1951 r. zajęła miejsce uchylone- go przez nią dekretu z dnia 28 października 1947 r. o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego (Dz. U. Nr 66, poz. 415 z późn. zm.), który w nie- małym stopniu nawiązywał jeszcze do odpowiednich przepisów ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o szkołach akademickich (tekst jedn.: Dz. U. z 1938 r. Nr 1, poz. 6 z późn. zm.). Tylko na powyższym tle historycznym można wytłumaczyć takie charakterystyczne dla Polski rozwiązania, jak instytucja habilitacji jako wyższego stopnia naukowego, instytucja tytułu profesora6, jak również występowanie i szczególny status obecnej Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. 5 Por. J.P. Pruszyński, Stopnie naukowe. Studium z prawa administracyjnego, Ossolineum 1983; M.Z. Jaroszyński, Prawo pracowników naukowych, Ossolineum 1967, 1971; W. Michajłow, Kształce- nie kadr naukowych w Polsce Ludowej, Warszawa 1969. 6 Stan normatywny w odniesieniu do stopni i tytułów po nowelizacji z 2011 r. przedstawia, nie bez elementów krytycznych w stosunku do rozwiązań wprowadzonych w 2011 r., A. Kiebała, Kariera naukowa – zdobywanie stopni i tytułów naukowych (w:) Kariera naukowa w Polsce. Warunki prawne, społeczne i ekonomiczne, red. S. Waltoś, A. Rozmus, Warszawa 2012, s. 107–135. 16 Ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz. U. Nr 65, poz. 595; zm.: Dz. U. z 2005 r. Nr 164, poz. 1365; z 2010 r. Nr 96, poz. 620, Nr 182, poz. 1228; z 2011 r. Nr 84, poz. 455; z 2014 r. poz. 1198) Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 Rozdział 1 PRZEPISY OGÓLNE Art. 1. 1. Stopniami naukowymi są stopnie doktora i doktora habi- litowanego określonej dziedziny nauki w zakresie danej dyscypliny na- ukowej. 2. Stopniami w zakresie sztuki są stopnie doktora i doktora habi- litowanego określonej dziedziny sztuki w zakresie danej dyscypliny ar- tystycznej. 1. W sprawie terminów „dziedzina nauki” i „dyscyplina naukowa” – zob. uwagi do art. 3. 2. Stopień doktora jest tradycyjnym stopniem naukowym, przyznawa- nym już przez uniwersytety w średniowieczu. Według ustawy o szkołach akademickich z 1933 r. stopień doktora był wyższym stopniem nauko- wym; stopień niższy, w szczególności stopień magistra, mógł być jed- nocześnie stopniem zawodowym. Już bez określeń „wyższy” i „niższy” stopnie naukowe magistra i doktora występowały w dekrecie o organi- zacji nauki i szkolnictwa wyższego z 1947 r. Ustawa o szkolnictwie wyż- szym i o pracownikach nauki z 1951 r. wyróżniała naukowy stopień niższy i wyższy – z tym jednak, że stopniem niższym stał się na wzór radziecki stopień kandydata nauk, a stopień doktora nauk był stopniem wyższym. Stopnie naukowe mogły być nadawane już nie tylko w ramach szkolni- ctwa wyższego, lecz także przez instytuty badawcze oraz inne placówki naukowe, przede wszystkim przez placówki nieco później utworzonej Polskiej Akademii Nauk. 19 Art. 1 Rozdział 1. Przepisy ogólne Na mocy ustawy o szkolnictwie wyższym z 1958 r. powrócono do tra- dycyjnego rozumienia i sytuowania stopnia doktora, a osoby, które po- siadały stopień naukowy kandydata nauk, z mocy prawa uzyskały stopień naukowy doktora; magister (magister inżynier, lekarz) stał się określe- niem tytułu, jeszcze bez dodatku „zawodowego” (w ustawie o szkolnic- twie wyższym i o pracownikach nauki z 1951 r. magister, magister inży- nier, lekarz był jeszcze określany jako stopień, ale nie stopień naukowy). Obecny status stopnia doktora stanowi w znacznej mierze kontynuację rozwiązań przyjętych w 1958 r.7 3. Stopień naukowy doktora habilitowanego występuje dopiero od 1968 r., a jako w ogóle wyższy stopień naukowy – od 1951 r. (pod nazwą najpierw doktora nauk, następnie docenta). W świetle ustawy o szkołach akademickich z 1933 r. i dekretu o or- ganizacji nauki i szkolnictwa wyższego z 1947 r. habilitacja oznacza- ła – zgodnie z tradycją środkowoeuropejską, do dziś kontynuowaną m.in. w części krajów związkowych RFN – uzyskanie prawa do wykła- dania w szkole akademickiej (venia legendi) w zakresie całości pewnej nauki (mowa była także o gałęzi nauki) lub takiej jej części, którą można uważać za przedmiot w sobie zamknięty. Przyznanie prawa do wykłada- nia na uniwersytecie stanowiło zarazem uznanie samodzielności nauko- wej. Na podstawie ustawy o szkołach akademickich z 1933 r. habilitację przeprowadzała rada wydziałowa w zakresie gałęzi nauki reprezento- wanej przez jedną z katedr danego wydziału. W dekrecie o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego z 1947 r. uprawnienia habilitacyjne ogra- niczono do rad wydziałowych, obejmujących w programie studiów daną gałąź nauki, którym uprawnienie w zakresie danej gałęzi nauki nadał Minister Oświaty za zgodą Rady Głównej ds. Nauki i Szkolnictwa Wyż- szego; Rada Główna także sama mogła przeprowadzać postępowania habilitacyjne. W rozporządzeniu Ministra Oświaty z dnia 3 lipca 1948 r. w sprawie postępowania habilitacyjnego (Dz. U. Nr 41, poz. 298) wprost wskazano (§ 2), że celem tego postępowania jest stwierdzenie, czy kandy- dat posiada odpowiednie kwalifikacje osobiste, naukowe i pedagogiczne do nauczania w szkole akademickiej. Postępowanie habilitacyjne składa- 7 Historyczne przedstawienie instytucji stopnia doktora znajduje się w uzasadnieniu wyroku TK z dnia 12 kwietnia 2012 r., SK 30/10, OTK-A 2012, nr 4, poz. 39. 20 Rozdział 1. Przepisy ogólne Art. 1 ło się, poza etapem wstępnym dotyczącym oceny kwalifikacji osobistych kandydata, z trzech etapów: oceny kwalifikacji naukowych na podstawie zbadania wartości rozprawy habilitacyjnej, dyskusji habilitacyjnej oraz wykładu habilitacyjnego, przy czym istniała możliwość ograniczenia po- stępowania do pierwszego z tych etapów. Habilitacja – po jej zatwierdzeniu przez ministra, od 1947 r. za zgodą Rady Głównej – oznaczała uzyskanie statusu (ustawa o szkołach akade- mickich z 1933 r. używała określenia „tytułu”) docenta, przy czym do- cent miał obowiązek prowadzenia zajęć w danej szkole, jego prawo na- uczania gasło bowiem zasadniczo po dwóch kolejnych latach szkolnych niekorzystania z niego. Habilitacja mogła też być zakresowo rozszerzona, jak również przeniesiona na inny wydział albo uczelnię – według dekretu o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego z 1947 r. – na mocy decyzji ministra za zgodą Rady Głównej; przeniesienie oznaczało wygaśnięcie prawa nauczania w dotychczasowej szkole akademickiej. Od 1937 r. ty- tuł docenta można było przy tym uzyskać także bez habilitacji – w szcze- gólności w szkołach artystycznych na podstawie wniosku komisji kwali- fikacyjnej powołanej przez radę wydziałową; dekret o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego z 1947 r. zachował określenie „docent” tylko dla osób, które uzyskały habilitację. Należy podkreślić, że generalnie habilitacja nie była warunkiem mianowania na stanowisko profesorskie (poza występującym w ustawie o szkołach akademickich z 1933 r. stanowiskiem profesora tytularnego szkoły akademickiej), co wprost stwierdzono w dekrecie o organizacji nauki i szkolnictwa wyższego z 1947 r. Podoktorski stopień naukowy wprowadziła ustawa o szkolnictwie wyższym i o pracownikach nauki z 1951 r. Według art. 49 ust. 3 tej usta- wy o wyższy stopień naukowy (wówczas doktora nauk) mogli ubiegać się kandydaci nauk, którzy przedłożyli pracę naukową stanowiącą twórczy wkład w rozwój danej gałęzi nauki i przeprowadzili publiczną obronę tej pracy8. Ustawa o szkolnictwie wyższym z 1958 r. zastępowała stopień doktora stopniem docenta, ale nie traktowała tych, którzy uzyskali doktorat od 8 Por. rozdział III rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 26 października 1952 r. w sprawie warunków i trybu nadawania stopni naukowych (Dz. U. Nr 24, poz. 164 z późn. zm.). 21
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o stopniach naukowych i tytule naukowym. Komentarz
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: