Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00134 005143 15183737 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 604
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7620-750-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> komentarze prawnicze
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, będąca swego rodzaju kodeksem przedsiębiorców, reguluje zagadnienia związane z podejmowaniem, wykonywaniem i zakończeniem działalności gospodarczej oraz określa zadania organów publicznych w tym zakresie. W szóstym już wydaniu komentarza uwzględniono przede wszystkim zmiany wynikające z ustawy z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 47, poz. 278) oraz pięciu ustaw nowelizujących przepisy dotyczące m.in. działalności reglamentowanej (np. ustawa o grach hazardowych). Ponadto w komentarzu uwzględniono zmiany wielu ustaw szczególnych, do których odwołuje się ustawa o swobodzie działalności gospodarczej, w tym zwłaszcza przepisów dotyczących działalności wymagającej koncesji, zezwoleń i licencji. W książce omówiono także przepisy dotyczące Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, która zacznie funkcjonować 1 lipca 2011 r.
Książka jest adresowana przede wszystkim do przedsiębiorców, menedżerów, podmiotów świadczących usługi doradcze w sprawach prowadzenia działalności gospodarczej oraz urzędników. Będzie też pomocą dla radców prawnych, adwokatów i doradców podatkowych.
Stan prawny na 1 lutego 2011 roku.
Cezary Kosikowski jest profesorem zwyczajnym nauk prawnych, doktorem honoris causa Uniwersytetu im. P.J. Šafarika w Koszycach. Specjalizuje się w prawie finansowym i pu-blicznym prawie gospodarczym. Od lat jest zastępcą redaktora naczelnego „Państwa i Prawa”.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ustawa o swobodzie dzia∏alnoÊci gospodarczej Komentarz Cezary Kosikowski Wydanie 6 Stan prawny na 1 lutego 2011 roku Warszawa 2011 Opracowanie redakcyjne: Robert Stępień Opracowanie techniczne: Krzysztof Koziarek Projekt okładki i stron tytułowych: Michał Piotrowski © Copyright by LexisNexis Polska Sp. z o.o. 2011 Wszelkie prawa zastrzeżone. Żadna część tej książki nie może być powielana ani rozpowszechniana za pomocą urządzeń elektronicznych, mechanicznych, kopiujących, nagrywających i innych – bez pisemnej zgody Autora i wydawcy. ISBN 978-83-7620-750-6 LexisNexis Polska Sp. z o.o. Ochota Office Park 1, Al. Jerozolimskie 181, 02-222 Warszawa, tel. 22 572 95 00, faks 22 572 95 68 Infolinia: 22 572 99 99 Redakcja: tel. 22 572 83 26, 22 572 83 28, 22 572 83 11, faks 22 572 83 92 www.LexisNexis.pl, e-mail: biuro@LexisNexis.pl Księgarnia Internetowa: dostępna ze strony www.LexisNexis.pl Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Od Autora . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) . . . . . . . . . . 1 ROZDZIAŁ 1. Przepisy ogólne (art. 1–13) . . . . . . . . . . . . . . . . 1 7 9 3 3 ROZDZIAŁ 2. Zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej (art. 14–22) . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 ROZDZIAŁ 2a. Punkt kontaktowy (art. 22a–22f) . . . . . . . . . . . . 165 ROZDZIAŁ 3. Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (art. 23–45) . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 ROZDZIAŁ 4. Koncesje oraz regulowana działalność gospodarcza (art. 46–76) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 ROZDZIAŁ 5. Kontrola działalności gospodarczej przedsiębiorcy (art. 77–84d) . . . . . . . . . . . . . . . . 483 ROZDZIAŁ 6. Oddziały i przedstawicielstwa przedsiębiorców zagranicznych (art. 85–102) . . . . . . . . . . . . . . . . 537 ROZDZIAŁ 7. Mikroprzedsiębiorcy, mali i średni przedsiębiorcy (art. 103–110) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 60 ROZDZIAŁ 8. Przepis końcowy (art. 111) . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 76 5 Spis treści Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808 ze zm.), (wyciąg) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 78 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 Skorowidz . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 595 CEIDG EFTA EOG ETS k.c. k.k. Konstytucja RP k.p. k.p.a. KRS k.r.o. k.s.h. LEX LexPolonica NSA ONSA o.p. OSN OSNAPiUS OSNC Wykaz skrótów – Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej – – – – Europejskie Porozumienie o Wolnym Handlu Europejski Obszar Gospodarczy Europejski Trybunał Sprawiedliwości ustawa z 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) ustawa z 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) ustawa z 2 kwietnia 1997 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.) ustawa z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) ustawa z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania admini- stracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) ustawa z 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (tekst jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1186) ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 ze zm.) ustawa z 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) system informacji prawnej wydawnictwa Wolters Kluwer system informacji prawnej Wydawnictwa Prawniczego LexisNe- xis – – – – – – – – – – Naczelny Sąd Administracyjny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – ustawa z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego (do 1962 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Administra- cyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1995 r. do 2002 r.) – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna (od 1995 r.) 7 Wykaz skrótów OSNCP OTK OSP p.d.g. PiP PPH PKD PUG RPEiS S.A. SN spółka z o.o. TK TFUE TWE UE ustawa s.d.g. ustawa ś.u. ustawa wprowadzająca – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna oraz Izba Ad- ministracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od 1963 r. do 1994 r.) – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Sądów Polskich – ustawa z 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodar- czej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) „Państwo i Prawo” „Przegląd Prawa Handlowego” Polska Klasyfikacja Działalności „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” spółka akcyjna Sąd Najwyższy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością – – – – – – – – – Trybunał Konstytucyjny – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C 83 z 30 marca 2010 r.) przez TFUE – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską, zastąpiony – Unia Europejska – ustawa z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodar- czej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447 ze zm.) ustawa z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 47, poz. 278) ustawa z 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808 ze zm.) – – Uwaga: artykuły powołane w książce bez bliższego oznaczenia są artykułami ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Samo określenie „ustawa” odnosi się do ko- mentowanej ustawy. 8 Od Autora Po zaledwie czterech latach obowiązywania i licznych zmianach do- konywanych w tym czasie ustawa z 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia- łalności gospodarczej, Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm. (por. szerzej C. Kosikowski, Prawo działalności gospodarczej...), została prawie w całości zastąpiona ustawą z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalno- ści gospodarczej (tekst pierwotny Dz.U. Nr 173, poz. 1807). Na pod- stawie ustawy z 2 lipca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808 ze zm.) ustawa s.d.g. obowiązuje od 21 sierpnia 2004 r., chociaż niektóre jej rozwiązania znalazły zastosowanie od 1 stycznia 2005 r. (art. 10 oraz art. 103–110), a inne od 1 stycznia 2007 r. (art. 16) lub od 1 paź- dziernika 2008 r. (art. 23–45). Odłożenie w czasie wejścia w życie niektórych postanowień ustawy nie znajduje merytorycznego uzasad- nienia, zwłaszcza że dotyczy rozwiązań, dla których wprowadzenia zdecydowano się na opracowanie i uchwalenie nowej ustawy, nie zaś na kolejną nowelizację. Uchwalenie ustawy poprzedził znaczny szum medialny, w toku któ- rego z trudem wydobywano argumenty przemawiające za konieczno- ścią uchwalenia nowej ustawy o wolności gospodarczej. Wystarczyło rzucenie samego hasła: wolność gospodarcza. W tym kierunku poszły zresztą pierwsze prace projektodawcze, ponieważ realizowały one za- powiedź rządu zapewnienia przedsiębiorcom wolności gospodarczej. Z licznych dokumentów rządowych, np. „Plan działań prowzrosto- wych w latach 2003–2004 (przedsiębiorczość – rozwój – praca”), lipiec 2003, lub „Przedsiębiorczość w Polsce, 2005”, czerwiec 2005, wyni- kało, że istnieje konieczność poszerzenia zakresu wolności gospodar- 9 Od Autora czej w Polsce, ponieważ na skutek kolejnego rozrostu jej reglamentacji oraz biurokratyzacji w podejściu do przedsiębiorców nie przystawała ona do stanu wymaganego od państwa członkowskiego Unii Europej- skiej. Były to główne przyczyny opracowania i uchwalenia nowej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. U podłoża przyczyn uzasadniających potrzebę opracowania i uchwa- lenia nowej ustawy znajdowała się głównie konieczność ograniczenia reglamentacji gospodarczej i zagwarantowania swobody działalności gospodarczej. Nowa ustawa powinna regulować właśnie stosunek państwa do działalności gospodarczej i gwarancje prawne dotyczące jej swobody. Mogłaby wówczas nosić tytuł ustawy o gwarancjach swo- body działalności gospodarczej, jak to zresztą proponowałem w toku prac legislacyjnych. Z tych wywodów wynika, że celem regulacji prawnej przedsiębiorczości potrzebne są unormowania zarówno dotyczące samej działalności go- spodarczej, jak i wyrażające stosunek państwa do przedsiębiorczości, skąd wynikać powinny z kolei gwarancje swobody działalności gospo- darczej. Tymczasem ustawa reguluje zarówno jedną, jak i drugą mate- rię, chociaż żadnej z nich nie normuje w sposób wyczerpujący, co zresztą nie jest obiektywnie możliwe i celowe do wykonania w ramach jednej ustawy niebędącej kodeksem. Nie zmienia to oceny, że w pracach nad nową ustawą zabrakło jednoznacznej koncepcji legislacyjnej. Produkt końcowy jest bliższy większej nowelizacji Prawa działalności gospodar- czej niż nowemu i kompleksowemu uregulowaniu problemów przedsię- biorczości. Nie zmieniły się lub w niewielkim stopniu uległy zmianie dotychcza- sowe rozwiązania prawne dotyczące: pojęcia działalności gospodar- czej (art. 2), pojęcia przedsiębiorcy (art. 4), zakresu stosowania ustawy (art. 3), zasad podejmowania i wykonywania działalności gospodar- czej (art. 6 ust. 1 i art. 17), obowiązków przedsiębiorcy (art. 14–22), tworzenia oddziałów i przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicz- nych (art. 85–102), pojęcia małych i średnich przedsiębiorców (art. 105–107). 10 Cezary Kosikowski Od Autora Znacznie większych zmian dokonano w odniesieniu do unormowa- nia takich zagadnień, jak: ewidencja działalności gospodarczej (art. 23–44), zakres koncesjonowania (art. 46 ust. 1) oraz przetar- gowy sposób udzielania koncesji (art. 52–54), ustawowy katalog ro- dzajów działalności gospodarczej wykonywanej na podstawie ze- zwolenia, licencji lub zgody (art. 75). Nowymi rozwiązaniami uregulowań są: stosunek państwa do działal- ności gospodarczej, w tym zasady i obowiązki organów państwa (art. 6 ust. 2, art. 7–12), wykonywanie działalności gospodarczej na teryto- rium Polski przez osoby zagraniczne i obywateli innych państw (art. 13), Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej (art. 41), zasada „jednego okienka” dla przedsiębiorcy (art. 44–45), działalność regulowana i jej rejestry (art. 64–73), zakres uwolnienia działalności gospodarczej od wszelkiej reglamentacji i regulacji (ustawa wprowa- dzająca), kontrola przedsiębiorcy (art. 77–84) i mikroprzedsiębiorcy (art. 104). Biorąc pod uwagę fakt, że większość przyjętych rozwiązań występo- wała już w praktyce i była przedmiotem orzeczeń sądowych oraz ko- mentarzy (w szczególności chodzi o trzy wydania opracowania C. Ko- sikowskiego, Prawo działalności gospodarczej..., 2000, 2002 i 2003, oraz komentarz W.J. Katnera, Prawo działalności gospodarczej…), w niniejszym komentarzu powołuję się także na ten materiał. Wkrótce po wejściu w życie ustawy o swobodzie działalności gospo- darczej zaczęto ją nowelizować. Proces ten wydaje się zresztą nieukoń- czony, ponieważ przygotowano już następne projekty nowelizacji ustawy. W 2006 r. zapowiadano nawet uchwalenie nowej ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Nie powstał jednak nawet jej projekt. Natomiast zgłoszone do Sejmu projekty (rządowy i poselski) ustaw o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zo- stały wycofane. W miejsce zapowiadanych wielokrotnie przez rząd przepisów liberalizujących naszą gospodarkę zdołano jedynie uchwa- lić zmianę ustawy wprowadzającej. Zmiany te polegają zresztą wy- łącznie na dalszym odsunięciu w czasie wejścia w życie niektórych przepisów ustawy s.d.g. Oznacza to, że ustawa ta ciągle jeszcze nie 11 Od Autora obowiązuje w całości. Presja na zmianę ustawy była silna. Wiele zmian dokonano w 2006 r., natomiast w 2007 i 2010 r. opublikowano teksty jednolite ustawy. Nie ustawano też w dalszym doskonaleniu ustawy, co miało miejsce zarówno w 2007 r., jak i w 2008 r. (ustawa z 19 grudnia 2008 r. o zmia- nie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, Dz.U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97) oraz w 2010 r. (ustawa z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. Nr 47, poz. 278). W rezultacie powstał stan prawny, wedle którego poszczególne prze- pisy ustawy obowiązują od różnych dat. Natomiast przepisy o Central- nej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej mają wejść w życie z dniem 1 lipca 2011 r. W październiku 2010 r. powstał projekt ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Przewiduje on zmiany w art. 14 ust. 1, art. 14a, art. 22b ust. 2, art. 22c ust. 4, art. 22f, art. 24 ust. 1, art. 25 ust. 15 i 6, art. 25a, art. 26, 27, art. 28 ust. 1, art. 31, art. 34 ust. 2, art. 35 ust. 1a, art. 37, art. 38 ust. 2, a także zmianę ustawy z 19 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2009 r. Nr 18, poz. 97) – w art. 66 ust. 2a i 2b. Zakłada się, że projektowane zmiany wejdą w życie z dniem 1 lipca 2011 r. lub wyjątkowo z dniem 1 stycznia 2012 r. Zmiany te zostaną opisane przy właściwych artyku- łach komentowanej ustawy. Ponadto w komentarzu przedstawione będą także zmiany w ustawie s.d.g. oraz w innych ustawach dotyczących działalności gospodarczej, które zawiera projekt ustawy o ograniczaniu barier administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców (druk sejmowy nr 3656). Przewiduje się w niej liczne uproszczenia w podejmowaniu i wykonywaniu dzia- łalności gospodarczej, jednakże nieznacznie tylko wpływające na roz- szerzenie wolności gospodarczej. Uproszczenie ma bowiem głównie polegać na zaprzestaniu wymagania od przedsiębiorców licznych za- świadczeń, kopii i wypisów dokumentów. W wielu sytuacjach mają one być zastąpione oświadczeniami składanymi pod rygorem odpo- wiedzialności karnej. Projektowana ustawa ma wejść w życie z dniem 1 października 2011 r. lub wyjątkowo z dniem 1 stycznia 2012 r. 12 Cezary Kosikowski USTAWA z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 220, poz. 1447; zm. Dz.U z 2010 r. Nr 239, poz. 1593) Rozdział 1 Przepisy ogólne Art. 1. Przedmiot ustawy Art. 1. Ustawa reguluje podejmowanie, wykonywanie i zakończe- nie działalności gospodarczej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz zadania organów w tym zakresie. 1. Art. 1 wskazuje na zakres przedmiotowy ustawy. Jest on związany z określeniem zasad korzystania z konstytucyjnej wolności działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP) oraz z ustawowym określeniem ograniczenia wolności działalności gospodarczej (art. 22 Konstytucji RP). Konstytucja RP traktuje swobodę działalności gospodarczej (patrz szerzej M. Szydło, Swoboda działalności gospodarczej…, s. 6 i n.; C. Kosi- kowski, Wolność działalności gospodarczej i jej ograniczenia…, s. 37 i n.) jako podstawę społecznej gospodarki rynkowej. Jest to nowa formuła ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Przyjęto ją w wyniku doświadczeń płynących z procesu transformacji ustrojowej w Polsce po roku 1989. 13 Art. 1 Przepisy ogólne 2. Komentowana ustawa jest trzecią w kolejności ustawą regulującą od 1989 r. zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodar- czej w Polsce. Prawie w całości zastąpiła ona ustawę z 19 listopada 1999 r. – Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), która uchyliła ustawę z 23 grudnia 1988 r. o działalności go- spodarczej (Dz.U. Nr 41, poz. 324 ze zm.). Z lektury kolejnych ustaw poświęconych działalności gospodarczej wynika, że polskie prawo opiera się na zasadzie wolności gospodarczej, odpowiadając w tym zakresie światowym i europejskim standardom. Jednocześnie pol- skie prawo stosuje formy reglamentacji gospodarczej, które wykształ- ciły się w drodze ewolucji na naszym gruncie. Ustawa w większym niż dotychczas zakresie poświęca uwagę nie tylko zasadom podej- mowania i wykonywania działalności gospodarczej, lecz także zasa- dom wyrażającym stosunek państwa do przedsiębiorczości i przed- siębiorców. 3. Ustawa s.d.g. składa się z dziewięciu rozdziałów i liczy 133 artykuły, a więc nieco więcej niż Prawo działalności gospodarczej (100 arty- kułów). Nie jest to jednak akt zbyt szczegółowy, jak na charakter materii, której jest poświęcony. Kolejne rozdziały ustawy dotyczą: przepisów ogólnych (art. 1–13), podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej (art. 14–22), punktu kontaktowego (art. 22a–22f), ewidencji działalności gospodarczej (art. 23–45), koncesji oraz regulowanej działalności gospodarczej (art. 46–76), kontroli przedsiębiorcy (art. 77–84d), oddziałów i przedstawicielstw przedsiębiorców zagranicznych (art. 85–102), mikroprzedsiębiorców, małych i średnich przedsiębiorców (art. 103–110), przepisu końco- wego (art. 111). 4. W porównaniu z Prawem działalności gospodarczej ustawa s.d.g. nie normuje szczegółowo problematyki zezwoleń na działalność gospo- darczą ani też zagadnień samorządu gospodarczego i nie zawiera przepisów karnych. Obejmuje natomiast nowe elementy, chociażby w postaci rozdziału o działalności regulowanej oraz rozdziału o kon- troli przedsiębiorcy, a także tkwiących w innych przepisach ustawy (np. mikroprzedsiębiorcy, zasady określające stosunek państwa do przedsiębiorców). 14 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 5. Na temat pojęcia podejmowania i wykonywania działalności gospo- darczej – patrz tezy do art. 6. Zasady podejmowania i wykonywania działalności gospodarczej są uregulowane w rozdziale 2. Wbrew zało- żeniu wynikającemu z art. 1 ustawa nie poświęca szerszej uwagi kwe- stiom zakończenia działalności gospodarczej, ograniczając swe posta- nowienia w tym zakresie do instytucji zakazu podejmowania i likwidacji działalności przez oddziały i przedstawicielstwa przedsię- biorców zagranicznych oraz do wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. Natomiast zadania organów (chodzi przede wszystkim o organy administracji publicznej) w zakresie działalności gospodar- czej są ujęte w różnych przepisach ustawy, częściowo w postaci zasad (np. art. 6 ust. 2, art. 12), a częściowo przez określenie uprawnień i obowiązków ewidencyjnych, reglamentacyjnych i kontrolnych. Nie jest to ujęcie pełne, ponieważ zadania i kompetencje organów w dzie- dzinie działalności gospodarczej wynikają z licznych przepisów prawa ustrojowego i prawa materialnego. 6. W omawianej ustawie zastosowano technikę ustawy wprowadzającej w celu określenia przepisów przejściowych, zmieniających i końco- wych. Dlatego też przepisy ustawy z 2 lipca 2004 r. – Przepisy wpro- wadzające ustawę o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 173, poz. 1808 ze zm.) posłużą do komentowania odpowiednich prze- pisów ustawy. Art. 2. Definicja Działalności gospoDarczej Art. 2. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wy- twórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działal- ność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. 1. Zgodnie z definicjami zawartymi w Polskiej Klasyfikacji Działalności [rozporządzenie Rady Ministrów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Pol- skiej Klasyfikacji Działalności (PKD), Dz.U. Nr 251, poz. 1885 ze zm.] działalność ma miejsce wówczas, gdy czynniki, takie jak: wyposaże- nie, siła robocza, technologia produkcji, sieci informacyjne lub pro- dukty, są powiązane w celu wytworzenia określonego wyrobu lub wy- 15 Art. 2 Przepisy ogólne konania usługi. Działalność charakteryzowana jest przez produkty wejściowe (wyroby lub usługi), proces technologiczny oraz przez pro- dukty wyjściowe. W praktyce większość jednostek produkcyjnych (podmiotów gospodarczych) prowadzi różne rodzaje działalności. W związku z tym, w celu zaklasyfikowania jednostki do danego po- ziomu (grupowania) klasyfikacji PKD, niezbędne jest określenie jej działalności przeważającej. Działalność przeważająca to ta działalność, która ma największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzują- cego działalność jednostki. Działalność drugorzędna jest każdym in- nym (poza działalnością przeważającą) rodzajem działalności jed- nostki, której efektem końcowym są wyroby lub usługi wykonywane dla strony trzeciej. Działalność przeważająca i drugorzędna jest zazwyczaj realizowana przy wsparciu pewnych rodzajów działalności pomocniczej, takich jak: księgowanie, transport, magazynowanie, zaopatrzenie, promocja sprzedaży, konserwacje i naprawy. Tak więc działalność pomocnicza to taka, która jest realizowana wyłącznie po to, aby wspierać działal- ność przeważającą lub drugorzędną jednostki przez dostarczanie wy- robów lub usług na potrzeby wyłącznie tej jednostki. Jeżeli jednak działalność przeważająca i drugorzędna oraz związane z nimi rodzaje działalności pomocniczej są realizowane w różnych obszarach teryto- rialnych, może być wskazane zebranie oddzielnych informacji o tych jednostkach w odniesieniu do tych kategorii danych, które należy kla- syfikować na podstawie kryteriów geograficznych. Do działalności po- mocniczej nie należy zaliczać: 1) produkcji wyrobów i świadczenia usług stanowiących część nakła- dów, np. robót budowlanych na własny rachunek, które są klasyfi- kowane odrębnie, w budownictwie, jeśli dane dotyczące tej pro- dukcji są dostępne, produkcji oprogramowania; 2) wytwarzania produktów sprzedawanych na rynku, nawet jeżeli część tej produkcji jest wykorzystywana na potrzeby przedsiębior- stwa w związku z prowadzoną przeważającą działalnością; 16 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 3) produkcji wyrobów lub świadczenia usług, które następnie stają się integralną częścią efektu działalności przeważającej lub drugo- rzędnej, np. produkcja pudeł przez dział przedsiębiorstwa w celu pakowania wyrobów produkowanych przez przedsiębiorstwo; 4) wytwarzania energii (w elektrowni lub kotłowni), nawet jeśli ca- łość produktu jest zużywana przez jednostki macierzyste; 5) zakupu wyrobów do dalszej sprzedaży w niezmienionym stanie (bez przetworzenia); 6) działalności badawczo-rozwojowej, ponieważ nie jest ona wykony- waniem usług, które byłyby wykorzystywane w bieżącej produkcji. 2. Pojęcie działalności gospodarczej użyte w ustawie opiera się na: 1) kryterium ekonomicznej klasyfikacji działalności; 2) zarobkowych celach działalności; 3) sposobie wykonywania działalności gospodarczej ze względu na organizację i częstotliwość. Są to przesłanki pozwalające na szerokie ujmowanie pojęcia działal- ności gospodarczej i odnoszenie jej do różnych form aktywności, cho- ciaż nie zawsze podlegających tym samym regułom. Pojęcie „działal- ność gospodarcza” przyjęte w art. 2 nie jest doskonałe i trudno je traktować jedynie w sposób literalny. Pojęcie „działalność gospodarcza” nie jest na ogół definiowane w in- nych ustawach (z wyjątkiem ustaw podatkowych), chociaż coraz czę- ściej jest w nich używane, ponieważ status prawny podmiotów będą- cych lub niebędących przedsiębiorcami jest diametralnie różny. Odrębne ustawy normują szczegółowo zasady organizacji i wykony- wania danego rodzaju działalności. Są to akty o charakterze lex spe- cialis w stosunku do przepisów komentowanej ustawy. Dopóki ustawy te nie stanowią wprost, że działalność gospodarcza objęta ich regula- cjami jest wyłączona spod działania przepisów tej ustawy (patrz art. 3), dopóty zasady ujęte w takiej ustawie mają zastosowanie do da- nego rodzaju działalności, nawet jeśli jest on unormowany przez prze- pisy innej ustawy szczegółowej. Nie jest bowiem konieczne zastrzega- nie w ustawach szczegółowych, że przepisy komentowanej ustawy stosuje się do działalności gospodarczej unormowanej w ustawie 17 Art. 2 Przepisy ogólne szczegółowej w zakresie nieuregulowanym przez tę ustawę oraz wtedy, gdy nie pozostają one w sprzeczności z ustawą szczegółową i późniejszą. Do takich ustaleń bowiem można dojść w wyniku zasto- sowania podstawowych reguł interpretacyjnych obowiązywania prawa. Niecelowe zatem jest tworzenie katalogów aktów normatyw- nych, które wyłączają w całości lub w części stosowanie postanowień ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. 3. Normatywne pojęcie działalności gospodarczej budziło już wiele wąt- pliwości w świetle przepisów wcześniej obowiązujących ustaw o dzia- łalności gospodarczej (z 1988 r. oraz Prawa działalności gospodar- czej). Dlatego też zagadnienia te były przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie straciły one swej aktualności również pod rządami komentowanej ustawy (patrz szerzej R. Trzaskowski, Działalność gospodarcza w rozumieniu przepisów prawa cywilnego na tle orzecznictwa…, s. 29 i n.). Dla uznania określonej przedmiotowo działalności za działalność go- spodarczą konieczne jest łączne zaistnienie trzech jej cech funkcjonal- nych: zarobkowości, zorganizowania formalnego (czyli wyboru formy prawnej przedsiębiorczości) oraz ciągłości. Brak którejkolwiek z nich oznacza natomiast, że dana działalność nie może być zakwalifikowana do kategorii działalności gospodarczej (wyrok WSA w Poznaniu z 28 kwietnia 2009 r., III SA/Po 374/08, LexPolonica nr 2264112). Rozszerzającą wykładnię pojęcia działalności gospodarczej zawiera wyrok NSA z 24 maja 1991 r., SA/Wr 294/91 (OSP 1992, nr 2, poz. 30), w którym stwierdzono, że pojęcie to nie sprowadza się tylko do proce- sów technologicznych i zjawisk ekonomicznych zachodzących w toku działalności wytwórczej, budowlanej, handlowej i usługowej prowa- dzonej w celach zarobkowych i na rachunek podmiotu, ale obejmuje także czynności faktyczne i prawne, związane np. z uzyskiwaniem środków produkcji, jeżeli czynności te lub działania nie są zabronione przez prawo. Podobne stanowisko zajął również Sąd Najwyższy (wy- rok SN z 15 listopada 1990 r., II CR 865/89, OSP 1992, nr 11–12, poz. 238, oraz uchwała SN z 16 maja 1991 r., III CZP 39/91, z glosą J. Naworskiego, OSP 1992, nr 11–12, poz. 238 i 239). 18 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 W wyroku NSA z 30 marca 1994 r. (SA/Ł 224/93, LexPolonica nr 299775) przyjęto, że działalność gospodarcza jest faktem i katego- rią obiektywną. W tym sensie nie ma i nie może mieć znaczenia, że określony podmiot gospodarczy prowadzący konkretną działalność nie ocenia jej (subiektywnie) jako działalności gospodarczej, nie na- zywa jej tak i oświadcza, że jej nie prowadzi, bądź nie zgłasza obo- wiązku podatkowego. W wielu orzeczeniach – mimo zajęcia stanowiska, że pojęcie działal- ności gospodarczej należy rozumieć szeroko (wyrok NSA z 6 listopada 1995 r., SA/Ka 767/95, niepubl.) – przyjęto, iż nie występuje działal- ność gospodarcza, gdy jest to np. wymiana kaset na własne potrzeby (postanowienie SN z 23 kwietnia 1992 r., I KZP 8/92, OSP 1992, nr 11–12, poz. 254), wynajmowanie pomieszczeń we własnym domu (wyrok NSA z 25 października 1995 r., II SA 1059/94, „Wokanda” 1996, nr 2, s. 40 i n.), wynajmowanie lokali (wyrok NSA z 20 lutego 1996 r., II SA 442/95, „Glosa” 1996, nr 12, s. 32), lokowanie na ra- chunkach bankowych własnych środków finansowych (wyrok NSA z 2 marca 1994 r., III SA 1433/93 oraz III SA 1495/93, „Monitor Podat- kowy” 1995, nr 2, s. 55), budownictwo komunalne organów samo- rządu terytorialnego (wyrok NSA z 15 września 1994 r., SA/Po 1070/94, ONSA 1995, nr 3, poz. 123), okresowe sprawdzanie narzędzi pomiarowych (wyrok NSA z 19 marca 1991 r., II SA 898/90, ONSA 1992, nr 3–4, poz. 58), wykonywanie czynności przez agentów ubez- pieczeniowych (wyrok NSA z 27 maja 1992 r., SA/Po 1794/91, „Wspól- nota” 1993, nr 9, s. 14), działalność doradcza i propagandowa w zakre- sie planowania rodziny (wyrok NSA z 13 października 1993 r., III SA 670/93, „Monitor Podatkowy” 1994, nr 5, s. 156), posiadanie przez spółkę akcyjną z siedzibą w Luksemburgu udziałów w spółce z o.o. mającej siedzibę w Polsce (uchwała SN z 23 lutego 2005 r., III CZP 88/04, OSNC 2006, nr 1, poz. 5). 4. Kryteria, na podstawie których ustala się, czy dana działalność ma charakter gospodarczy, od dawna były również przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego (patrz np. OSNCP 1992, nr 1, poz. 17; OSNCP 1992, nr 12, poz. 225; OSNCP 1993, nr 9, poz. 152) oraz Na- czelnego Sądu Administracyjnego (np. ONSA 1990, nr 1, poz. 13; 19 Art. 2 Przepisy ogólne ONSA 1992, nr 3–4, poz. 58). Czasami za jedną z cech charaktery- stycznych działalności gospodarczej uważa się jej stały charakter, któ- rego istota tkwi w powtarzalności pewnych działań. Nie jest to jednak przesłanka o charakterze normatywnym. Działalnością gospodarczą nie są działania i czynności wykonywane w ramach stosunku pracy (art. 22 § 1 k.p.) czy też w ramach udzielo- nego pełnomocnictwa (R. Taradejna, J. Maj, Ustawa o działalności go- spodarczej..., s. 18 i 19), a także w ramach dzierżawy przedsiębiorstwa (Z. Leoński, Z. Niewiadomski, M. Waligórski, Ustawa o działalności go- spodarczej..., s. 11–13). Powstają natomiast wątpliwości (M. Waligór- ski, Administracyjna regulacja..., s. 27) dotyczące zaliczenia do dzia- łalności gospodarczej działalności wykonywanej na podstawie ustawy z 22 marca 1989 r. o rzemiośle (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 979 ze zm.). Sądzę, że są one nieuzasadnione, skoro w art. 1 ustawy o rzemiośle wyraźnie postanowiono, że osoby fizyczne wyko- nujące działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalno- ści gospodarczej (a więc obecnie na podstawie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej) mogą prowadzić tę działalność, z zacho- waniem warunków określonych w ustawie o rzemiośle (wyrok SN z 19 stycznia 1990 r., IV CR 1014/89, OSP 1991, nr 2, poz. 43). Wiele wątpliwości może budzić stanowisko, według którego zarząd własnym majątkiem nie mieści się w pojęciu działalności gospodarczej (A. Walaszek-Pyzioł, Swoboda działalności..., s. 30–31). Nabywanie ak- cji (udziałów) w spółkach kapitałowych czy wykonywanie uprawnień akcjonariusza (udziałowca) nie jest uznawane przez niektórych auto- rów za przejaw wykonywania działalności gospodarczej, choćby były połączone z aktywnym uczestnictwem w działalności spółki. Takiemu ujęciu tego poglądu sprzeciwia się natura prawna spółki kapitałowej, która stanowi przecież formę organizacji kapitału niezbędnego do wy- konywania działalności gospodarczej. Gdyby miało być inaczej, wtedy tworzenie lub przystępowanie do spółek byłoby idealną formą ucieczki od zakazów podejmowania działalności gospodarczej (np. przez pań- stwo lub gminy) oraz od opodatkowania działalności gospodarczej. Stanowisko to znajduje oparcie w wyroku NSA z 11 sierpnia 1994 r., II A 739/94 („Wokanda” 1995, nr 1, s. 33), w którym przyjęto, że przy- 20 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 stąpienie gminy do spółki z o.o. prowadzącej działalność komercyjną przekracza zakaz prowadzenia działalności gospodarczej gmin tylko w sferze użyteczności publicznej; stanowi zatem działalność gospo- darczą. W wielu orzeczeniach wskazuje się na czynności, które nie mają cech działalności gospodarczej. W wyroku WSA w Warszawie z 9 paź- dziernika 2008 r. (III SA/Wa 743/08, „Monitor Podatkowy” 2008, nr 11, poz. 2) przyjęto, że przygotowanie gruntu do sprzedaży po- przez wydzielenie mniejszych działek nie wypełnia znamion prowa- dzenia działalności gospodarczej. W wyroku WSA w Gdańsku z 2 października 2007 r. (I SA/Gd 383/07, LexPolonica nr 1968321) uznano, że dokonywany przez klub sportowy wynajem pomieszczeń oraz kortów nie ma cech działalności gospodarczej w rozumieniu art. 2 ustawy s.d.g. 5. Problem zaliczania danej działalności do działalności wytwórczej, bu- dowlanej, handlowej i usługowej oraz geologicznej i wydobywczej na- leży rozwiązywać na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Mini- strów z 24 grudnia 2007 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), (Dz.U. Nr 251, poz. 1885 ze zm.). PKD została opracowana na podstawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczej Unii Eu- ropejskiej (NACE), wprowadzonej rozporządzeniami Rady nr 3037/90 z 9 października 1990 r. (Dz.Urz. WE 1990 L 293/1; tekst w języku pol- skim opublikowany w Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne 2004, rozdz. 2, t. 4, s. 177), z późniejszymi zmianami wprowadzonymi rozpo- rządzeniem Komisji Europejskiej nr 761/93 z 24 marca 1993 r. (Dz.Urz. WE 1993 L 83/1) oraz nr 29/2002 z 19 grudnia 2001 r. (Dz.Urz. WE 2002 L 6/3; tekst w języku polskim opublikowany w Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne 2004, rozdz. 2, t. 12, s. 164) oraz rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady nr 1893/2006 z 20 grudnia 2006 r. (Dz.Urz. UE 2006 L 393/1). W związku z tym PKD zachowuje pełną spójność i porównywalność metodologiczną, pojęciową, zakresową i kodową z klasyfikacją NACE (por. rozporządzenie Prezesa Rady Mini- strów z 9 grudnia 2008 r. w sprawie przyporządkowania działalności oznaczonych kodami ISIC lub NICE do Polskiej Klasyfikacji Działal- ności, Dz.U. Nr 223, poz. 1470). 21 Art. 2 Przepisy ogólne 6. Trzeba jednak zastrzec, że prawo Unii Europejskiej nie posługuje się pojęciem działalności gospodarczej, natomiast odróżnia przedsiębior- czość i świadczenie usług. Na podstawie art. 49 TFUE (dawniej art. 43 TWE) oraz bogatego w tej sprawie orzecznictwa Trybunału Spra- wiedliwości Unii Europejskiej (patrz J. Barcz, w: Prawo Unii Europej- skiej..., s. 80 i n.) można przyjąć, że pojęcie przedsiębiorczości odnosi się do działalności wykonywanej w innym państwie członkowskim w sposób stały i ciągły oraz samodzielny w celu zarobkowym. Element „stałości” służy jako kryterium odróżnienia swobody przedsiębiorczo- ści od swobody świadczenia usług. Dlatego też warunki prowadzenia przedsiębiorstwa są z reguły znacznie ostrzejsze niż warunki świad- czenia usług, a w związku z tym należy wykluczyć sytuacje, w których możliwe byłoby omijanie przepisów dotyczących przedsiębiorczości pod pozorem świadczenia usług. Zarobkowy charakter działalności kojarzy się z jej odpłatnością, nie zaś z faktycznym osiąganiem zysku. Samodzielność prowadzenia działalności gospodarczej może mieć charakter pierwotny (podjęcie nowej działalności gospodarczej w in- nym państwie członkowskim) lub wtórny (podjęcie działalności go- spodarczej przez przedsiębiorstwo działające w jednym państwie w innym państwie członkowskim). Transgraniczny charakter działal- ności gospodarczej nie oznacza braku możliwości powoływania się na swobodę przedsiębiorczości wobec „własnego” państwa. Ta wynika bowiem najczęściej z regulacji konstytucyjnych danego państwa. 7. Polska Klasyfikacja Działalności jest klasyfikacją pięciopoziomową z jednym, dodatkowym poziomem pośrednim dla niektórych sekcji. Po- ziom pierwszy (sekcja) dzieli ogólną zbiorowość na 21 grupowań rodza- jów działalności, na które składają się czynności związane ze sobą z punktu widzenia tradycyjnie ukształtowanego, ogólnego podziału pracy. Poziom ten jest oznaczony kodem jednoliterowym. Obecnie nie ma w ramach sekcji poziomu pośredniego (podsekcji). Poziom drugi (dział) dzieli ogólną zbiorowość na 88 grupowań rodzajów działalności, na które składają się czynności według cech mających zasadnicze zna- czenie zarówno przy określaniu stopnia podobieństwa, jak i przy rozpa- trywaniu powiązań występujących w gospodarce narodowej (np. w ta- blicach przepływów międzygałęziowych). Poziom ten jest oznaczony 22 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 dwucyfrowym kodem numerycznym. Poziom trzeci (grupa) obejmuje 272 grupowania rodzajów działalności dające się wyodrębnić z punktu widzenia procesu produkcyjnego, przeznaczenia produkcji bądź też charakteru usługi lub charakteru odbiorcy tych usług. Poziom ten jest oznaczony trzycyfrowym kodem numerycznym. Poziom czwarty (klasa) obejmuje 615 grupowań rodzajów działalności dających się wyodrębnić przede wszystkim z punktu widzenia specjalizacji procesu produkcyj- nego czy też działalności usługowej. Poziom ten jest oznaczony cztero- cyfrowym kodem numerycznym. Poziom piąty (podklasa), obejmujący 654 grupowania, został wprowadzony konsekwentnie we wszystkich klasach w celu wyodrębnienia rodzajów działalności charakterystycz- nych dla polskiej gospodarki i będących przedmiotem obserwacji staty- stycznej. Poziom ten oznaczony jest pięcioznakowym kodem alfanume- rycznym, w którym cztery pierwsze znaki – cyfry oznaczają klasę, natomiast piąty znak – litera wyróżnia podklasy w ramach danej klasy. Podklasa odpowiadająca swym zakresem klasie (jedna podklasa w ra- mach danej klasy) oznaczona jest literą Z. 8. Klasyfikacja działalności gospodarczej przyjęta w ustawie o swobo- dzie działalności gospodarczej nie pokrywa się z klasyfikacjami staty- stycznymi, w tym z PKD. W świetle PKD wyróżnia się bowiem nastę- pujące ważniejsze grupowania rodzajów działalności: – rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo; – górnictwo i wydobywanie; – przetwórstwo przemysłowe; – wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz, parę wodną, gorącą wodę i powietrze do układów klimatyzacyjnych; – dostawa wody, gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działal- ność związana z rekultywacją; – budownictwo; – handel hurtowy i detaliczny, naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle; – działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastrono- micznymi; – transport i gospodarka magazynowa, informacja i komunikacja; – działalność finansowa i ubezpieczeniowa; 23 Art. 2 Przepisy ogólne – działalność związana z obsługą rynku nieruchomości; – działalność profesjonalna, naukowa i techniczna; – działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspie- rająca; – administracja publiczna i obrona narodowa; – obowiązkowe zabezpieczenia społeczne; – edukacja; – opieka zdrowotna i pomoc społeczna; – działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją; – pozostała działalność usługowa; – gospodarstwa domowe zatrudniające pracowników, gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne po- trzeby; – organizacje i zespoły eksterytorialne. Oprócz PKD istnieją także inne, szczegółowe klasyfikacje statystyczne, za pomocą których można identyfikować i oznaczać rodzaj działalno- ści gospodarczej (np. działalności związanej z ochroną środowiska, klasyfikacją obiektów budowlanych, handlem zagranicznym, eduka- cją, klasyfikacją wyrobów i usług). Wszystkie nazywane są polskimi klasyfikacjami, chociaż są zharmonizowane z klasyfikacjami obowią- zującymi w Unii Europejskiej. Na niektóre z tych klasyfikacji zwracam uwagę niżej. 9. Użyte w ustawie o swobodzie działalności gospodarczej pojęcie dzia- łalności wytwórczej nie występuje w PKD jako grupowanie danego rodzaju działalności gospodarczej. W PKD bowiem używa się pojęcia przetwórstwa przemysłowego i w jego ramach ujmuje się wszelkie czynności obejmujące produkcję (wytwarzanie) i przetwarzanie. Pod względem ekonomicznym jest to zatem pojęcie bardzo pojemne i w taki sposób powinno być traktowane przy interpretacji art. 2. 10. W świetle ustawy z 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623) działalność budowlana obejmuje projektowanie, budowę, utrzymanie i rozbiórkę obiektów budowla- nych. Klasyfikacja obiektów budowlanych zawarta jest w rozporzą- dzeniu Rady Ministrów z 30 grudnia 1999 r. w sprawie Polskiej 24 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 Klasyfikacji Obiektów Budowlanych (PKOB), Dz.U. Nr 112, poz. 1316 ze zm. Jeżeli więc nawet projektowanie zaliczymy do usług, to ro- boty budowlane obejmują budowę, a także prace polegające na mon- tażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. W pojęciu dzia- łalności budowlanej mieszczą się również prace dotyczące urządzania i wyposażania wnętrz, jeżeli ich instalacja wynika z realizacji obiektu budowlanego i stanowi integralną część funkcjonowania tego obiektu. 11. Pojęcie handlu jest również szerokie. Polega na zakupie lub sprzedaży towaru bądź usługi. Handel może mieć zasięg krajowy lub zagraniczny (por. rozporządzenie Rady Ministrów z 16 grudnia 2008 r. w sprawie Nomenklatury Scalonej, Dz.U. Nr 230, poz. 1541) bądź międzynaro- dowy. Może wówczas polegać na zakupie (imporcie) lub sprzedaży (eksporcie). Handel może być wykonywany w sposób hurtowy lub de- taliczny. Handel może również dotyczyć pośrednictwa w tych czynno- ściach (np. komis, ajencja). W pewnym zakresie czynności handlowe stają się już usługami (np. wynajem lokalu do celów handlowych). Niektóre usługi mają na celu wspieranie handlu (np. reklama) lub jego organizację (np. giełdy towarowe, targi i wystawy) bądź ułatwianie jego prowadzenia (np. targowiska, kantory wymiany walut, usługi rzeczoznawców). 12. Pojęcie usług z wielu powodów (cła, podatki) wymagało wręcz ustale- nia normatywnego i klasyfikacji. Od 1 maja 2004 r. stosuje się Polską Klasyfikację Wyrobów i Usług, która została wprowadzona rozporzą- dzeniem Rady Ministrów z 6 kwietnia 2004 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), Dz.U. Nr 89, poz. 844 ze zm. Obecnie obowiązuje natomiast rozporządzenie Rady Ministrów z 29 października 2008 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU), (Dz.U. Nr 207, poz. 1293 ze zm.). W świetle przyjętej klasyfikacji usługi obejmują: 1) wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarczych prowadzących działalność o charakterze produkcyjnym, nietwo- rzące bezpośrednio nowych dóbr materialnych, tzn. usługi do ce- lów produkcji; 25 Art. 2 Przepisy ogólne 2) wszelkie czynności świadczone na rzecz jednostek gospodarki na- rodowej oraz na rzecz ludności, przeznaczone do celów konsumpcji indywidualnej, zbiorowej i ogólnospołecznej. W szczególności usługami są: 1) czynności o charakterze naprawczym, remontowym, konserwacyj- nym, z wyłączeniem napraw gwarancyjnych wykonywanych przez producenta siłami własnymi; 2) czynności będące współdziałaniem w procesie produkcji, ale nie- tworzące bezpośrednio nowych dóbr, w tym zwłaszcza: a) roboty instalacyjne i montażowe na miejscu przeznaczenia wy- robu, b) współdziałanie w procesie produkcji na zlecenie producenta, c) niektóre szczególne czynności usługowe, takie jak np. przerób odpadów promieniotwórczych, złomowanie statków, dystrybu- cja energii elektrycznej; 3) czynności z zakresu budownictwa, handlu, transportu i łączności; 4) czynności zaspokajające potrzeby fizyczne i psychiczne człowieka w zakresie oświaty, ochrony zdrowia i opieki społecznej, kultury, wypoczynku i sportu; 5) czynności zaspokajające potrzeby porządkowo -organizacyjne spo- łeczeństwa w zakresie administracji publicznej, obrony narodowej i wymiaru sprawiedliwości; 6) pozostałe czynności usługowe związane z różnego rodzaju przed- siębiorczością. Należy zwrócić uwagę na to, że w prawie Unii Europejskiej pojęcie usługi zostało zdefiniowane (art. 57 TFUE, dawniej art. 50 TWE) jako świad- czenie odpłatne, które jest wykonywane transgranicznie i ma charakter czasowy. O ile kwestia odpłatności usług nie budzi na ogół wątpliwości (inaczej jednak w przypadku orkiestry niż grajka ulicznego), o tyle dwa pozostałe elementy wymagały doprecyzowania ze strony ETS. Tak więc element transgraniczny usług może mieć następujące formy: 1) czynnej swobody świadczenia usług, która występuje wtedy, gdy usługodawca pochodzący z jednego kraju członkowskiego i prowa- 26 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 dzący w nim stałą działalność gospodarczą przemieszcza się czaso- wo do innego kraju członkowskiego w celu wykonywania tam usługi (np. lekarz dla wykonania operacji lub prawnik dla repre- zentowania klienta przed sądem za granicą); 2) biernej swobody świadczenia usług, która polega na tym, że usłu- gobiorca pochodzący z jednego państwa członkowskiego prze- mieszcza się do innego kraju członkowskiego, w którym posiada swoją siedzibę usługodawca, w celu skorzystania tam z usług świadczonych przez usługodawcę (np. wyjazd klienta do zakładu fryzjerskiego lub restauracji w innym państwie członkowskim); 3) granicę przekracza sama usługa (np. program telewizyjny lub prze- słanie opinii prawnika); 4) usługodawca będący obywatelem jednego państwa członkowskiego i usługobiorca będący obywatelem drugiego państwa członkowskie- go znajdą się w państwie trzecim, w którym świadczona jest usługa (np. usługodawcą jest biuro turystyczne jednego państwa członkow- skiego, a usługobiorcami są obywatele innych państw człon- kowskich, natomiast wycieczka odbywa się w państwie trzecim). Czasowy charakter świadczenia usługi oznacza, że obecność podmiotu korzystającego ze swobody świadczenia usług na terytorium innego państwa członkowskiego ma charakter przejściowy. Świadczenie usług musi mieć zatem z góry określony początek i koniec. Ten ele- ment nie występuje w przypadku swobody przedsiębiorczości. Usługi obejmują w szczególności działalność o charakterze przemysło- wym i handlowym, działalność rzemieślniczą oraz wykonywanie wol- nych zawodów. Odnoszą się zatem do turystyki, budownictwa, wy- najmu lokali, leasingu, usług finansowych, doradztwa i pośrednictwa, działalności reklamowej oraz usług świadczonych przez inżynierów i wolne zawody (lekarzy, architektów, prawników). Z zakresu usług prawo wspólnotowe wyłącza jednak usługi transportowe oraz usługi bankowe i ubezpieczeniowe. Te ostatnie są objęte reżimem prawnym dotyczącym przepływu kapitału i płatności. Oddzielenie swobody świadczenia usług od innych swobód gospodar- czych ma ten skutek, iż nie można równocześnie być objętym zarówno 27 Art. 2 Przepisy ogólne reżimem dotyczącym swobody świadczenia usług, jak i reżimami od- noszącymi się do pozostałych swobód, a zwłaszcza swobody przedsię- biorczości oraz swobody przepływu kapitału i płatności, a także swo- body przepływu pracowników. W pewnych sytuacjach szczególnie trudne jest odróżnienie, czy mamy do czynienia z przedsiębiorczością czy też ze świadczeniem usług. Problem ten dotyczy zwłaszcza wyko- nywania wolnych zawodów, ale oczywiście na własny rachunek i ry- zyko, nie zaś w roli pracownika. Rozstrzygnięcie dylematu musi odno- sić się każdorazowo do konkretnego przypadku i obejmować analizę cech charakterystycznych wykonywania przedsiębiorczości i świad- czenia usług. Należy także zwrócić uwagę na problem uznawania kwalifikacji i dyplomów wymaganych do wykonywania zawodów. W tym względzie w prawie wspólnotowym obowiązują bowiem za- równo pewne ustalenia ogólne, jak i liczne regulacje szczegółowe, a także orzecznictwo ETS. Swoboda świadczenia usług jest traktowana w prawie Unii Europej- skiej jako zakaz dyskryminacji, czyli nakaz traktowania narodowego, ale również jako zakaz ograniczeń o charakterze podmiotowym. Beneficjentami swobody świadczenia usług są obywatele państw członkowskich oraz przedsiębiorstwa będące podmiotami wspólnoto- wymi. Jest to zatem rozwiązanie identyczne z przypadkiem swobody przedsiębiorczości. Swoboda świadczenia usług nie dotyczy obywateli państw trzecich mających miejsce stałego pobytu na terytorium Unii Europejskiej, jeśli występują oni w charakterze usługodawców, cho- ciaż Rada ma możliwość rozszerzenia pojęcia usługodawców na pod- mioty z państw trzecich. W przeciwieństwie do swobody przedsiębiorczości prawo UE obejmuje swoją ochroną także usługobiorców, chociaż nie wymaga od nich oby- watelstwa, lecz tylko stałego miejsca zamieszkania na terytorium jed- nego z państw członkowskich. TFUE przewiduje możliwość ograniczenia przez państwa członkow- skie zarówno swobody przedsiębiorczości, jak i swobody świadczenia usług. Ograniczenia te mogą być wprowadzone w dwóch wypadkach, tj. wtedy, gdy: 28 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 1) działalność związaną z wykonywaniem władzy publicznej państwo członkowskie zastrzega wyłącznie na rzecz własnych obywateli; 2) wyłączenia swobody następują ze względu na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne i zdrowie publiczne, ponieważ w tych obszarach państwa członkowskie mogą wprowadzić ograniczenia i stosować je wobec obywateli innych państw członkowskich. Osoby, wobec których państwo członkowskie chce stosować środki ogra- niczające wymienione swobody, mają prawo – podczas weryfikacji pierwszego wniosku o zezwolenie na pobyt – do przebywania w pań- stwie przyjmującym do czasu podjęcia decyzji o przyznaniu lub odmo- wie pozwolenia na pobyt. Natomiast państwo przyjmujące powinno, nie później niż w ciągu jednego miesiąca od daty złożenia wniosku, rozpa- trzyć ten wniosek i wydać decyzję. Państwo przyjmujące może także zwrócić się do władz państwa członkowskiego, z którego pochodzi wnio- skodawca, o dostarczenie informacji na temat karalności tej osoby. Osobie, której odmówiono udzielenia pozwolenia na pobyt w danym państwie członkowskim, przysługuje prawo żądania ujawnienia prze- słanek, którymi kierowano się przy podejmowaniu decyzji. Ponadto osobie tej przysługują środki odwoławcze wynikające z prawa pań- stwa członkowskiego. Istnieje też możliwość ponownego zwrócenia się o pozwolenie na pobyt, jeśli zmieniły się okoliczności uzasadnia- jące wydanie takiego pozwolenia. Unia Europejska postanowiła zagwarantować podmiotom pochodzą- cym z jednego z państw członkowskich swobodę świadczenia usług na terytorium innego państwa członkowskiego. W tym celu wydana została dyrektywa 2006/123/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 12 grud- nia 2006 r. dotycząca usług na rynku wewnętrznym (Dz.Urz. UE 2006 L Nr 376/36). Państwa członkowskie zobowiązane zostały do jej imple- mentacji. Polska uczyniła to dość późno, bo dopiero w drodze ustawy z 4 marca 2010 r. o świadczeniu usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 47, poz. 278), obowiązującej od 10 kwietnia 2010 r. Ustawa ś.u. definiuje usługę w inny sposób, niż czyni to prawo unijne. Podkreśla co prawda cechę odpłatności usługi wykonywanej na wła- sny rachunek, lecz nie wymienia wprost cechy transgraniczności. 29 Art. 2 Przepisy ogólne Ustawa ś.u. adresowana jest przede wszystkim do usługodawców spoza podmiotów mających zamieszkanie lub siedzibę na terytorium RP. Usługodawcami mogą być przy tym zarówno podmioty niebędące w innym państwie członkowskim UE przedsiębiorcami, jak i będące nimi, jeśli na terytorium RP czasowo oferują lub świadczą usługi. Trzeba zauważyć podkreślenie elementu czasowości w ustawie ś.u., podczas gdy od działalności gospodarczej w ustawie s.d.g. wymaga się wykonywania jej w sposób ciągły, a więc także stały. Ustawa ś.u. odnosi się także do usługodawców mających miejsce za- mieszkania lub siedzibę na terytorium RP, jeśli nie prowadzą oni na tym terytorium działalności gospodarczej, lecz oferują i świadczą usługi. Jest to rozwiązanie uzupełniające pewną lukę istniejącą w prawie polskim, w którym niesłusznie założono, że każde świad- czenie usług może być wykonywane tylko w ramach prowadzenia działalności gospodarczej. W art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy ś.u. do- puszcza się możliwość oferowania lub świadczenia usługi na teryto- rium RP przez każdy podmiot posiadający siedzibę lub miejsce za- mieszkania w Polsce. Na podstawie art. 4 ustawy ś.u., który dotyczy usługodawców mają- cych siedzibę lub miejsce zamieszkania w innym państwie członkow- skim, można wnosić, iż na usługodawcach wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy ś.u. spoczywają obowiązki rejestracyjne (ewidencyjne) oraz inne, jeśli tak to wynika z ustaw regulujących świadczenie określonych rodzajów usług (np. medycznych). Nato- miast od usługodawców z innych państw członkowskich nie wymaga się uzyskiwania wpisu do rejestru przedsiębiorców lub ewidencji działalności gospodarczej, ponieważ tego rodzaju obowiązki wypeł- nili oni już na terytorium innego państwa członkowskiego. Podlegają oni jednakże obowiązkom wynikającym z prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (art. 3 ust. 4 ustawy ś.u.) oraz nałożonym w drodze innych ustaw ze względu na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne, zdrowie publiczne lub ochronę środowiska naturalnego. Ustawa ś.u. określa zasady świadczenia usług na terytorium RP (roz- dział 2), a w szczególności wskazuje na możliwość samodzielnego 30 Cezary Kosikowski Przepisy ogólne Art. 2 lub z innymi podmiotami świadczenia usług, oraz określa liczne obowiązki informacyjne usługodawcy wobec usługobiorcy. Ustawa także w inny sposób chroni usługobiorcę, aby nie był on dyskrymino- wany ze względu na pochodzenie lub miejsce zamieszkania (art. 5 ustawy ś.u.). Art. 1 ust. 2 ustawy ś.u. przewiduje, że do świadczenia usług stosuje się odpowiednio niektóre przepisy ustawy s.d.g., w tym art. 6 ust. 3, art. 9a i 9b, art. 11 i 75a oraz przepisy rozdziału 2a. Przepis ten jest nieco mylący, ponieważ sugeruje zastosowanie tylko wymienionych przepisów ustawy s.d.g. Tymczasem przepisy ustawy s.d.g. stosuje się w pełni do usług wykonywanych w ramach działalności gospodar- czej (patrz komentarz do art. 2a) oraz wtedy, gdy do tych przepisów odwołują się ustawy regulujące świadczenie usług przez usługodaw- ców wymienionych w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy ś.u. Natomiast przepisów ustawy ś.u. nie stosuje się do świadczenia usług wykony- wanych na podstawie ustaw wymienionych w 32 punktach w art. 3 ustawy ś.u. 13. Pojemne jest także pojęcie poszukiwania, rozpoznawania i eksploata- cji zasobów naturalnych jako rodzaju działalności gospodarczej. Poję- cie zasobów naturalnych odnosi się do wielu elementów przyrody. Na podstawie ustawy z 6 lipca 2001 r. o zachowaniu narodowego charak- teru strategicznych zasobów naturalnych kraju (Dz.U. Nr 97, poz. 1051 ze zm.) do strategicznych zasobów naturalnych kraju zalicza się: 1) wody podziemne oraz wody powierzchniowe w ciekach natural- nych i w źródłach, z których te cieki biorą początek, w kanałach, w jeziorach i zbiornikach wodnych o ciągłym dopływie w rozumie- niu ustawy z 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019 ze zm.); 2) wody polskich obszarów morskich wraz z pasmem nadbrzeżnym, ich naturalnymi zasobami żywymi i mineralnymi, a także zasoba- mi naturalnymi dna i wnętrza ziemi znajdującego się w granicach tych obszarów w rozumieniu ustawy z 21 marca 1991 r. o obsza- rach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1502 ze zm.); 3) lasy państwowe; 31
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o swobodzie działalności gospodarczej. Komentarz
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: