Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00313 006087 12448189 na godz. na dobę w sumie
Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz - ebook/pdf
Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron:
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8092-422-2 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> finansowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Anna Zalcewicz - doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Politechniki Warszawskiej, kierownik Zakładu Prawa i Administracji na Wydziale Administracji i Nauk Społecznych Politechniki Warszawskiej.
Barbara Bajor - doktor habilitowany nauk prawnych, profesor nadzwyczajny w Zakładzie Prawa Prywatnego, Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, Dziekan Wydziału Prawa oraz wykładowca w Katedrze Prawa Cywilnego Europejskiej Wyższej Szkoły Prawa i Administracji w Warszawie.

Książka w sposób kompleksowy ujmuje problematykę dotyczącą zasad świadczenia usług płatniczych zarówno na gruncie prawa prywatnego (np. umowa ramowa, reguły ochrony konsumentów), jak i publicznego (np. objęcie nadzorem instytucji płatniczych, biur usług płatniczych). Istotną wartością komentarza jest nie tylko interpretacja poszczególnych przepisów, analiza dorobku doktryny i orzecznictwa, lecz także uwzględnienie europejskiego kontekstu regulacji oraz wskazanie potencjalnych problemów mogących pojawić się w związku ze stosowaniem nowych przepisów.
Publikacja jest skierowana do pracowników banków, krajowych instytucji płatniczych, biur usług płatniczych oraz przedsiębiorców świadczących usługi płatnicze. Zainteresuje również osoby korzystające z takich usług.
Jednym z wielu walorów recenzowanej książki jest to, że rozważania w niej zawarte skłaniają do pogłębionej refleksji, pokazując wielowątkowość i wieloaspektowość poruszanej materii, co stanowi dobrą płaszczyznę do dalszych dyskusji i ocen, a w przyszłości w razie dalszych zmian legislacyjnych stanowić będzie ważną platformę odniesień normatywnych i porównań .
Dr hab. Magdalena Fedorowicz, profesor UAM
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Ustawa o usługach płatniczych Komentarz redakcja naukowa Anna Zalcewicz Anna Zalcewicz, Barbara Bajor KOMENTARZE PRAKTYCZNE WARSZAWA 2016 Stan prawny na 15 marca 2016 r. Recenzent Dr hab. Magdalena Fedorowicz, profesor UAM Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Katarzyna Gierłowska Opracowanie redakcyjne Ewa Adamska Łamanie Violet Design Poszczególne części komentarza opracowały: Barbara Bajor − dział I, art. 1, art. 2 (pkt: 1b, 2, 4, 5, 10, 15a, 15aa, 15ab, 16a, 18, 19a, 19aa, 19ab, 19b, 20, 21a, 22, 23, 25, 26, 27, 27a, 27b, 28, 29, 30, 31, 33, 34, 35a, 35c, 36, 37), art. 3, art. 5−13, art. 14a, art. 14b, art. 14c, art. 14d; dział II; dział III; dział IIIa; dział VIIa, art. 132c, art. 132d, art. 132e, art. 132f, art. 132i, art. 132l, art. 132s, art. 132t, art. 132u, art. 132w, art. 132zd, art. 132ze, art. 132zf, art. 132zg, art. 132zh, art. 132zi, art. 132zj, art. 132zk; dział IX, rozdział 1; dział XI, art. 169, art. 179a Anna Zalcewicz − dział I, wstęp, art. 2 (zakres regulacji i pkt: 1, 1a, 2a, 3, 6, 7, 8, 9, 9a, 10a, 11, 12, 13, 14, 15, 15b, 16, 17, 19, 21, 24, 31a, 32, 35, 35b), art. 4, art. 14, art. 15; dział IV; dział V; dział VI; dział VII; dział VIIa, wstęp, art. 132a, art. 132b, art. 132g, art. 132h, art. 132j, art. 132k, art. 132m, art. 132n, art. 132o, art. 132p, art. 132q, art. 132r, art. 132v, art. 132x, art. 132y, art. 132z, art. 132za, art. 132zb, art. 132zc; dział VIII; dział IX, wstęp do działu i do rozdziału 2; rozdział 2; dział XI, art. 179, art. 180, art. 181 © Copyright by Wolters Kluwer SA, 2016 ISBN 978-83-8092-255-6 Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profinfo.pl SPIS TREŚCI Wykaz skrótów Słowo wstępne Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych – kilka uwag tytułem wstępu Ustawa o usługach płatniczych Dział I Przepisy ogólne Dział II Obowiązki informacyjne w zakresie świadczenia usług płatniczych Rozdział 1. Przepisy ogólne Rozdział 2. Pojedyncze transakcje płatnicze Rozdział 3. Umowa ramowa o usługę płatniczą Dział III Prawa i obowiązki w zakresie dostarczania usług płatniczych i korzystania z nich Rozdział 1. Przepisy ogólne Rozdział 2. Autoryzacja transakcji płatniczych Rozdział 3. Zlecenia płatnicze i kwoty transakcji płatniczych Rozdział 4. Czas wykonania transakcji płatniczej i data waluty 9 15 19 29 31 139 141 150 156 175 177 193 216 224 5 Spis treści Rozdział 5. Karty płatnicze Rozdział 6. Prawa i obowiązki akceptanta i agenta rozliczeniowego Dział IIIa Wydawanie i wykup pieniądza elektronicznego Dział IV Krajowe instytucje płatnicze Rozdział 1. Podejmowanie i prowadzenie działalności przez krajowe instytucje płatnicze Rozdział 2. Fundusze własne i gospodarka finansowa krajowych instytucji płatniczych Rozdział 3. Sprawozdawczość krajowych instytucji płatniczych Rozdział 4. Korzystanie przez krajową instytucję płatniczą z usług agentów oraz powierzanie wykonywania niektórych czynności operacyjnych innym podmiotom Dział V Podejmowanie i prowadzenie przez instytucje płatnicze działalności na terytorium państwa goszczącego Dział VI Nadzór nad krajowymi instytucjami płatniczymi oraz oddziałami unijnych instytucji płatniczych Dział VII Biura usług płatniczych i kasy oszczędnościowo-kredytowe Dział VIIa Instytucje pieniądza elektronicznego i oddziały zagranicznych instytucji pieniądza elektronicznego Dział VIII Rejestr dostawców i wydawców pieniądza elektronicznego 6 233 236 243 255 256 313 333 341 359 377 447 491 571 Dział IX Odpowiedzialność cywilna i karna Rozdział 1. Odpowiedzialność za wykonanie transakcji płatniczych Rozdział 2. Przepisy karne Dział X Zmiany w przepisach obowiązujących Dział XI Przepisy przejściowe i końcowe Bibliografia Wykaz aktów prawnych Wykaz orzecznictwa Inne akty, dokumenty i materiały Wykaz stron internetowych Spis treści 591 592 604 617 643 657 671 679 681 685 7 WYKAZ SKRÓTÓW 1. Źródła prawa dyrektywa 2005/60/WE dyrektywa 2006/48/WE dyrektywa 2007/64/WE dyrektywa 2009/110/WE – dyrektywa 2005/60/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 października 2005 r. w sprawie prze- ciwdziałania korzystaniu z  systemu finansowego w celu prania pieniędzy oraz finansowania terroryzmu (Dz. Urz. UE L 309 z 25.11.2005, s. 15–32 z późn. zm.) – AMLD 3 – uchylona ze skutkiem od dnia 26 czerwca 2017 r. przez dyrektywę 2015/849 – dyrektywa 2006/48/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie podej- mowania i prowadzenia działalności przez instytucje kredytowe (wersja przeredagowana) (Dz.  Urz.  UE L 177 z 30.6.2006, s. 1–200) – BCD – uchylona przez dyrektywę 2013/36/UE ramach – dyrektywa 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  dnia 13  listopada 2007  r. w  sprawie usług płatniczych w  rynku wewnętrznego zmieniająca dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i  2006/48/WE i  uchylająca dyrektywę 97/5/WE (Dz.  Urz.  UE L  319 z  5.12.2007, s.  1–36) –  PSD –  uchylona ze skutkiem od dnia 13  stycznia 2018 r. przez dyrektywę 2015/2366 – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady 2009/110/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie podejmowania i  prowadzenia działalności przez 9 Wykaz skrótów dyrektywa 2015/849 dyrektywa 2015/2366 k.c. k.k. k.p.a. k.p.c. k.p.k. k.s.h. 10 instytucje pieniądza elektronicznego oraz nadzoru ostrożnościowego nad ich działalnością, zmieniająca dyrektywy 2005/60/WE i  2006/48/WE oraz uchy- lająca dyrektywę 2000/46/WE (Dz.  Urz.  UE L  267 z 10.10.2009, s. 7–17 z późn. zm.) – EMD 2 – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2015/849 z dnia 20 maja 2015 r. w sprawie zapobiega- nia wykorzystywaniu systemu finansowego do prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu, zmieniająca rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) nr 648/2012 i uchylająca dyrektywę Parlamentu Europejskiego i  Rady 2005/60/WE oraz dyrektywę Komisji 2006/70/WE (Dz. Urz. UE L 141 z 05.06.2015, s. 73) – AMLD 4 – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2015/2366 z  dnia 25  listopada 2015  r. w  sprawie usług płatniczych w  ramach rynku wewnętrznego, zmieniająca dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i  rozporządzenie (UE) nr  1093/2010 oraz uchylająca dyrektywę 2007/64/WE (Dz. Urz. UE L 337 z 23.12.2015, s. 35) – PSD 2 – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 380 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 6  czerwca 1997  r. –  Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 z późn. zm.) – ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępo- wania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 23) – ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępo- wania cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 101 z późn. zm.) – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowa- nia karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) – ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1030 z późn. zm.) Wykaz skrótów k.w. – ustawa z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 1094 z późn. zm.) Konstytucja RP – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwiet- o.p. p.p.s.a. pr. bank. pr. dew. pr. spółdz. pr. upadł. nia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 29  sierpnia 1997  r. –  Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.  U. z  2015  r. poz.  613 z późn. zm.) – ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępo- waniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn.: Dz. U. 2015 r. poz. 128 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 27  lipca 2002  r. –  Prawo dewizowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 826 z późn. zm.) – ustawa z dnia 16 września 1982 r. – Prawo spółdziel- cze (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 21) – ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 233 z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady nr 924/2009 (WE) nr 924/2009 z dnia 16 września 2009 r. w spra- wie płatności transgranicznych we Wspólnocie oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr  2560/2001 (Dz. Urz. UE L 266 z 09.10.2009, s. 11–18 z późn. zm.) rozporządzenie – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) nr 260/2012 z dnia 14 marca 2012 r. ustanawia- nr 260/2012 jące wymogi techniczne i  handlowe w  odniesieniu do poleceń przelewu i poleceń zapłaty w euro oraz zmieniającego rozporządzenie (WE) nr  924/2009 (Dz. Urz. UE L 94 z 30.03.2012, s. 22–37 z późn. zm.) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsolidowana: Dz.  Urz.  UE C  326 z  26.10.2012, s. 47–200) TFUE u.d.u.r. u.f.p. – ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubez- pieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. poz. 1844) – ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicz- nych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 885 z późn. zm.) 11 – ustawa z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn.: Dz.  U. z  2016  r. poz.  174 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 24  sierpnia 2001  r. o  ostateczności rozrachunku w systemach płatności i systemach roz- rachunku papierów wartościowych oraz zasadach nadzoru nad tymi systemami (tekst jedn.: Dz.  U. z 2013 r. poz. 246 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 17  czerwca 1966  r. o  postępowaniu egzekucyjnym w  administracji (tekst jedn.: Dz.  U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm.) – ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 3) – ustawa z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziała- niu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r. poz. 299) – ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 poz. 330 z późn. zm.) – ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 584 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 5  listopada 2009  r. o  spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r. poz. 1450 z późn. zm.) – ustawa z  dnia 13  października 1998  r. o  systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.) – ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatni- czych (tekst jedn.: Dz. U. 2014 r. poz. 873 z późn. zm.) – ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nie- uczciwej konkurencji (tekst jedn.: Dz.  U. z  2003  r. Nr 153, poz. 1503 z późn. zm.) Wykaz skrótów u.n.r.f. u.o.r.s.p. u.p.e.a. u.p.n.p.r. u.p.p.p. u.r. u.s.d.g. u.s.k.o.k. u.s.u.s. u.u.p. u.z.n.k. 12 ustawa o BFG – ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o Bankowym Fun- duszu Gwarancyjnym (tekst jedn.: Dz.  U. z  2014  r. poz. 1866 z późn. zm.) Wykaz skrótów 2. Organy orzekające NSA SA SN TK WSA – Naczelny Sąd Administracyjny – sąd apelacyjny – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – wojewódzki sąd administracyjny 3. Oznaczenia wydawnictw legislacyjnych Dz. U. Dz. Urz. UE Dz. Urz. WE OJ – Dziennik Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej – Dziennik Urzędowy UE – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich – Official Journal 4. Czasopisma/periodyki prawnicze i oficjalne wydawnictwa z orzecznictwem Biuletyn SN GSP KPP M. Pr. Bank. M. Praw. ONSA OTK OTK-A OSN OSNC OSNPG PiP PPH PPP Pr. Bank. Pr. Spółek PS – Biuletyn Sądu Najwyższego – Gdańskie Studia Prawnicze – Kwartalnik Prawa Publicznego – Monitor Prawa Bankowego – Monitor Prawniczy – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, Seria A – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Wydawnictwo Pro- kuratury Generalnej – Państwo i Prawo – Przegląd Prawa Handlowego – Przegląd Prawa Publicznego – Prawo Bankowe – Prawo Spółek – Przegląd Sądowy 13 Wykaz skrótów RP PUG RPEiS SP – Radca Prawny – Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny – Studia Prawnicze 5. Inne skróty – biuro usług płatniczych – Bankowy Fundusz Gwarancyjny – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – Centralna Ewidencja i  Informacja o  Działalności (orzeczenia.nsa.gov.pl) Gospodarczej – Europejski Bank Centralny – Europejskie Porozumienie o Wolnym Handlu (Euro- pean Free Trade Assiociation) – Europejski Obszar Gospodarczy – Europejski System Banków Centralnych – Europejski Trybunał Sprawiedliwości (obecnie: Try- bunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej) – Europejski Urząd Nadzoru Bankowego – Komisja Europejska – Komisja Nadzoru Bankowego – Komisja Nadzoru Finansowego – Krajowy Rejestr Sądowy – Krajowa Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo-Kredy- towa – stopa procentowa kredytów udzielanych na rynku międzynarodowym w  Londynie (London Interbank Offered Rate) – Minister Finansów – Narodowy Bank Polski – spółdzielcza kasa oszczędnościowo-kredytowa – Urząd Komisji Nadzoru Finansowego – Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów BUP BFG CBOSA CEIDG EBC EFTA EOG ESBC ETS EUNB KE KNB KNF KRS KSKOK LIBOR MF NBP SKOK UKNF UOKiK 14 SŁOWO WSTĘPNE Obserwowane od dłuższego już czasu szerokie zainteresowanie pra- wodawcy unijnego właściwym uregulowaniem kwestii prawidłowego funkcjonowania rynku usług płatniczych przejawia się znaczącą aktyw- nością w sferze działań legislacyjnych podejmowanych w celu spójnego unormowania zasad świadczenia usług płatniczych w sposób sprzyjający rozwojowi rynku wewnętrznego, ochronie usługobiorców, niedyskrymi- nacji w zakresie dostępu do rachunku płatniczego. Zmierzając do jego realizacji, od kilku lat podejmuje się wielokierunkowe działania, dążąc – przez usunięcie barier w postaci zarówno istniejącej fragmentaryzacji krajowych ram prawnych, jak i rozbieżności obowiązujących rozwiązań – do m.in. wprowadzenia minimalnego, jednolitego we wszystkich pań- stwach UE poziomu bezpieczeństwa świadczenia tych usług, dotykając zagadnień związanych z zapewnieniem nie tylko konsumentom, ale także pozostałym klientom instytucji świadczących usługi płatnicze, właści- wego poziomu ochrony przez wprowadzanie ogólnounijnych standardów w sferze prawa publicznego i prywatnego. W tym kontekście trzeba roz- patrywać przyjęcie ustawy o usługach płatniczych obowiązującej w Pol- sce od dnia 24 października 2011 r. Jej uchwalenie, a następnie dokonane nowelizacje, wprawdzie z  opóźnieniem, pozwoliły jednak wdrożyć do polskiego porządku prawnego przepisy unijne, zwłaszcza postanowienia dyrektyw 2007/64/WE oraz 2009/110/WE. Aktualnie ustawa ta stanowi zasadniczy polski akt normujący zasady świadczenia usług płatniczych oraz wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego. Na obecną treść ustawy wpłynęły kolejne zmiany i uzupełnienia doko- nywane kilkukrotnie przez prawodawcę. Były one wymuszane nie tylko 15 Słowo wstępne potrzebą transponowania przepisów unijnych, ale także koniecznością wprowadzania przepisów wspierających rozwój obrotu bezgotówkowego w Polsce, w tym sieci akceptacji kart płatniczych. Warto bowiem pamię- tać, że rynek usług płatniczych jest rynkiem znaczącym i  o  intensyw- nej dynamice rozwoju. Pokazują to dane publikowane przez Narodowy Bank Polski. Wystarczy przywołać tu choćby fakt, że w  ciągu ostat- niego roku nastąpił 31 wzrost liczby transakcji kartami płatniczymi. Z  danych przekazanych NBP przez agentów rozliczeniowych wynika zaś, że w II kwartale 2015 r. zarejestrowano 602,9 mln transakcji bezgo- tówkowych. Należyte uregulowanie kwestii świadczenia usług na rynku płatniczym jest zaś jednym z kluczowych czynników wpływających na stagnację bądź rozwój tego rynku. W niniejszym autorskim komentarzu zostały omówione i  objaśnione w  sposób możliwie wyczerpujący przepisy ustawy o  usługach płatni- czych z uwzględnieniem odesłań do innych aktów prawnych, jak prawo bankowe czy ustawa o  swobodzie działalności gospodarczej, których przepisy prawodawca niejednokrotnie nakazuje stosować odpowiednio. W pewnym stopniu porządkuje on również dotychczasowy, choć stosun- kowo niewielki jeszcze dorobek doktryny prawa, przedstawiając różno- rodne poglądy wyrażane przez przedstawicieli nauki, a także prezentuje wypowiedzi judykatury, co –  mamy nadzieję –  będzie sprzyjać dysku- sji nad właściwym unormowaniem całości zagadnień związanych ze świadczeniem usług płatniczych oraz stanowić punkt odniesienia w nie- uchronnie zbliżających się pracach ustawodawczych nad ustawą o usłu- gach płatniczych. Obecnie bowiem zakończony został trwający od dnia 24 lipca 2013 r. proces przyjęcia pakietu legislacyjnego na szczeblu UE, którego procedowanie rozpoczęło złożenie projektu nowej dyrektywy o usługach płatniczych, tj. dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2366 z dnia 25 listopada 2015 r. w sprawie usług płatniczych w  ramach rynku wewnętrznego, zmieniającej dyrektywy 2002/65/WE, 2009/110/WE, 2013/36/UE i  rozporządzenie (UE) nr  1093/2010 oraz uchylającej dyrektywę 2007/64/WE (zwanej dyrektywą PSD 2), oraz roz- porządzenia Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2015/751 z  dnia 29 kwietnia 2015 r. w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transak- cji płatniczych realizowanych kartą (zwanego też rozporządzeniem MIFs 16 Słowo wstępne – Regulation on Multilateral Interchange Fees). Aktualnie, zgodnie z usta- lonym w  tym rozporządzeniu harmonogramem, do porządków praw- nych wszystkich państw członkowskich UE i EOG wchodzą stopniowo przepisy tego rozporządzenia, w niedługim czasie do porządków krajo- wych zostaną też transponowane postanowienia dyrektywy 2015/2366. Wymuszać to będzie podjęcie prac nad modyfikacją dotychczas obowią- zujących aktów prawnych w celu dostosowania prawa krajowego do tego stanowionego przez prawodawcę unijnego. Opracowanie jest wspólnym dziełem Autorek przygotowywanym zgod- nie z  przyjętą koncepcją podziału komentowanej materii ustawowej. Za treść merytoryczną każdej z części odpowiada jej Autorka. W komentarzu przyjęto stan prawny na dzień 15 marca 2016 r. uwzględ- niający ostatnią nowelizację ustawy o  usługach płatniczych dokonaną ustawą z  dnia 19  października 2015  r. o  zmianie ustawy o  terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz nie- których innych ustaw (Dz. U. poz. 1830). Barbara Bajor Anna Zalcewicz Warszawa, dnia 15 marca 2016 r. 17 TEORETYCZNOPRAWNE WPROWADZENIE W PROBLEMATYKĘ RYNKU USŁUG PŁATNICZYCH – KILKA UWAG TYTUŁEM WSTĘPU Rynek usług płatniczych jako synergiczny sektor rynku finansowego Podjęcie tematu regulacji usług płatniczych, jak się wydaje, wymaga doko- nania w  pierwszej kolejności pewnych ustaleń teoretycznoprawnych, a jednocześnie zachęca do włączenia się w nurt dyskusji związanej z tymi zagadnieniami, prowokowanej coraz dalej idącą ingerencją prawodawcy na rynku usług płatniczych. Oddziaływanie legislatora na cały rynek finansowy i wkraczanie w dwie istotne swobody, a więc prowadzenia działalności gos- podarczej, z jednej strony, oraz swobodę kontraktowania, z drugiej strony1, jest bowiem współcześnie tak silną tendencją, że prowadzi do wykształce- nia nowej formuły funkcjonowania tego rynku, a w perspektywie prawnej – nowej dziedziny, czy już może nawet gałęzi prawa, jak prawo rynku finan- sowego2. Daje też asumpt do refleksji nad istotą rynku usług płatniczych, 1 Dostrzegalne są na nim zjawiska publicyzacji prawa prywatnego – zob. szerzej A. Żura- wik, Problem publicyzacji prawa prywatnego w  kontekście ustrojowym, PiP  2010, z.  5, s. 32, czy innymi słowy „uzupełnienia konstrukcji prywatnoprawnych instrumentami publicznoprawnymi” –  M.  Safjan (w:)  System Prawa Prywatnego, t.  I,  Prawo cywilne – część ogólna, red. M. Safjan, Warszawa 2013, s. 47–49. 2 Co nie jest może jeszcze kwestią całkowicie bezsporną, jednak wyodrębnienie się prawa rynku finansowego jest coraz powszechniej uznawane, a pogląd ten zyskuje coraz szerszą Anna Zalcewicz 19 Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… rodzi pytania o istnienie jego autonomii w ramach rynku finansowego czy też ewentualny jej zakres, a także rolę i znaczenie tegoż rynku dla bezpie- czeństwa i stabilności rynku finansowego jako całości. Analiza rozwiązań prawnych przyjętych w  ustawie o  usługach płatniczych musi być zatem dokonywana z uwzględnieniem tych kontekstów. Stawiając sobie jako pytanie wyjściowe: czym jest rynek usług płatni- czych, trzeba jednocześnie zmierzyć się z problemem jego usytuowania w ramach całego rynku finansowego i wyodrębnienia go jako względ- nie autonomicznej części, sektora czy segmentu tego rynku. Podejmując próbę zdefiniowania rynku usług płatniczych, trzeba zatem w pierwszej kolejności ustalić, czym jest rynek finansowy. Jest to staranie nieosa- motnione, albowiem dyskurs nad zdefiniowaniem tego pojęcia nie jest ani nowy, ani ostatecznie zamknięty. Wkraczając więc na grunt polemiki doktryny, zaproponować można jej rozpoczęcie od zacytowania naj- trafniejszego chyba spostrzeżenia, dokonanego przez Lesława Górala, że „istotę rynku finansowego jako elementarnej kategorii teoretycznej można uchwycić na trzech płaszczyznach – ekonomicznej, organizacyjnej i prawnej”3. Nie można bowiem zignorować wielopłaszczyznowości tego rynku, a tym samym odmiennego rozkładania akcentów przy określaniu jego zasadniczych cech w zależności od potrzeb danej dziedziny nauki, choć niewątpliwie są one wzajemnie komplementarne i ostatecznie razem dają pogląd na rynek finansowy jako całość. Mając zatem na uwadze, że rynek finansowy jest miejscem obrotu przede wszystkim pieniądzem (choć w  szerszej perspektywie wskazuje się na obrót pieniądzem i  instrumentami finansowymi4) –  inaczej mówiąc akceptację doktryny, zob. najnowsze poglądy: E. Fojcik-Mastalska, Prawo rynku finan- sowego w systemie prawa (w:) Prawo rynku finansowego. Doktryna, instytucje, praktyka, red.  A.  Jurowska-Zeidler, M.  Olszak, Warszawa 2016, s.  19–26; C.  Kosikowski, Nowe prawo rynku finansowego Unii Europejskiej (w:)  Prawo rynku finansowego. Doktryna, instytucje, praktyka, red. A. Jurowska-Zeidler, M. Olszak, Warszawa 2016, s. 27–38. 3 L. Góral, Zintegrowany model publicznoprawnych instytucji ochrony rynku bankowego we Francji i w Polsce, Warszawa 2011, s. 13. 4 Zob. m.in. P.  Zapadka, Aspekty prawne funkcjonowania rynku finansowego w  Polsce, Bank i Kredyt 2002, nr 1, s. 28; P. Zawadzka, Pojęcie i zakres prawa rynku finansowego (w:) Prawo finansowe, red. R. Mastalski, E. Fojcik-Mastalska, Warszawa 2011, s. 476. 20 Anna Zalcewicz Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… –  obszarem „nieustającego przepływu strumieni wartości pieniężnych dokonywanych w jednej z trzech form pieniądza gotówkowego, bezgo- tówkowego czy też pieniądza elektronicznego”5, nie można mieć wątpli- wości, że jednocześnie dochodzi na nim nie tylko do działań o charakterze ekonomicznym za pośrednictwem wyspecjalizowanych instytucji rynku finansowego, ale także dokonywania czynności prawnych6. Sprawia to, że w aspekcie prawnym rynek finansowy postrzegany jest bardziej z perspek- tywy usług finansowych (ujęcie przedmiotowe), organizacji oraz zadań publicznoprawnych instytucji jego ochrony, podmiotów na nim działa- jących (ujęcie podmiotowe), jak i zasad jego działania7 oraz w tym kon- tekście jest analizowany. Trzeba również zauważyć, że z punktu widzenia funkcjonalnego możliwe jest wyodrębnienie na nim pewnych segmentów (sektorów). O ile bowiem w jednych częściach rynku bodźcem do podej- mowania działań jest chęć zwiększenia wartości „środków finansowych”, o tyle na innych istotniejszy staje się na przykład transfer ryzyka między stronami (np. na rynku ubezpieczeń)8. Wpływa to na wykształcenie spe- cyficznych usług finansowych odpowiadających potrzebom stron oraz warunkuje adekwatne do nich rozwiązania prawne, choć naturalnie swo- ista cecha rynku finansowego, jaką jest przenikanie się poszczególnych jego części, sprawia, że niejednokrotnie na styku tych nieco odmiennych oczekiwań pojawiają się nowe, je łączące, a w ślad za nimi kolejne rodzaje usług (jak np.  ban cassurance). Wyodrębnianie „rodzajów” rynku, jego „części”, „elementów” czy „segmentów” ma zatem w  pewnym stopniu charakter umowny. Niemniej jest ono niejednokrotnie przydatne, a nawet konieczne, zarówno z  regulacyjnego, jak i  metodologicznego punktu widzenia. Poszukując różnych kryteriów takiego wewnętrznego podziału rynku finansowego, można wskazać na te oparte na przedmiocie obrotu, dlatego najczęściej w literaturze ekonomicznej dokonuje się wyróżnienia 5 P. Zapadka, Unijny rynek finansowy – zagadnienia wstępne (w:) Konstytucja gospodarcza Unii Europejskiej. Aksjologia, red. A. Nowak-Far, Warszawa 2010, s. 140. 6 P. Zapadka, Aspekty…, s. 28. 7 D. Cyman, Pojęcie rynku finansowego (w:) Elektroniczne instrumenty płatnicze a bezpie- czeństwo uczestników rynku finansowego, Warszawa 2013, s. 105–106. 8 T. Nieborak, Aspekty prawne funkcjonowania rynku finansowego Unii Europejskiej, War- szawa 2008, s. 43. We wskazanej monografii przedstawiono też liczne definicje rynku finansowego formułowane przez przedstawicieli doktryny. Anna Zalcewicz 21 Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… rynku pieniężnego, kapitałowego i  walutowego9. Dla rozważań praw- nych istotne jednak stają się te kwalifikacje, które przydatne są z punktu widzenia możliwości stanowienia norm prawnych oraz wynikające z już istniejących przepisów. Patrząc z tej perspektywy, wyraźnie widać, że na gruncie jurydycznym istotny staje się podział dokonywany w  oparciu o rodzaj świadczonych usług oraz podmiot uprawniony do ich świadcze- nia. Jak słusznie akcentuje się w doktrynie, choć w ujęciu systemowym rynek finansowy jest jednolity, to jednak „w sferze pierwotnych i pod- stawowych regulacji ma charakter sektorowy”10. Oznacza to, że szukając odpowiedzi na pytania: czym jest rynek usług płatniczych i czy jest on pewnym autonomicznym elementem rynku finansowego, trzeba doko- nać jego weryfikacji, mając na uwadze trzy kryteria: swoistość usług wraz z  szeroką i  kompleksową ich regulacją, istnienie kategorii podmiotów ukierunkowanych na świadczenie tych specyficznych usług oraz ograni- czenie możliwości świadczenia tych usług przez inne podmioty. Dziś bez wątpienia wypada ona pozytywnie i choć w ramach wyodrębniania się prawa rynku finansowego, w początkowej fazie ustalania jego segmentów, niejednokrotnie pomijano aspekt rynku usług płatniczych jako odręb- nego sektora, koncentrując się rynku bankowym, ubezpieczeniowym i  kapitałowym11, to w  najnowszej literaturze przedmiotu wymienia się obok nich, jako czwarty, rynek usług płatniczych12. 9 Zob. na temat rynku finansowego w ujęciu ekonomicznym i prawnym m.in.: M. Lemon- nier, Europejskie modele instrumentów finansowych. Wybrane zagadnienia, Warszawa 2011, s.  216–224; D.  Wojtczak, Usługi bankowe w  regulacjach Unii Europejskiej, Warszawa 2012, s. 15–22; M. Kopyściański, Granice ingerencji prawnej w funkcjonowanie alternatyw- nych systemów obrotu instrumentami finansowymi (MTF), Wrocław 2013, s. 23–28. 10 A. Jurkowska-Zeidler, Zmiany w otoczeniu regulacyjnym rynku finansowego Unii Euro- pejskiej (w:) XXV lat przeobrażeń w prawie finansowym i prawie podatkowym – ocena dokonań i wnioski na przyszłość, red. Z. Ofiarski, Szczecin 2014, s. 713–714. 11 C. Kosikowski, Prawo Unii Europejskiej w systemie polskiego prawa finansowego, Biały- stok 2010, s. 129, 155. Wyraźnie w ostatnich latach widać ewolucję podejścia doktryny do wyodrębniania się rynku usług płatniczych. Jeszcze do niedawna można było spotkać się z jednoznacznymi stwierdzeniami, że rynek usług płatniczych jest „częścią rynku usług bankowych” – tak A. Iwańczuk, Systemy płatnicze i rynek płatności w Unii Europejskiej, Warszawa 2011, s. 5, choć w innych publikacjach wyraźnie już odróżniano rynek ban- kowy i płatniczy – zob. np. rozważania na temat nadzoru nad rynkiem bankowym i płat- niczym M. Fedorowicz, Nadzór nad rynkiem finansowym Unii Europejskiej, Warszawa 2013, s. 225. 12 A. Jurkowska-Zeidler, Zmiany w otoczeniu…, s. 713–714. 22 Anna Zalcewicz Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… Jednak uchwycenie znaczenia pojęcia „rynek usług płatniczych”, podob- nie jak pojęcia „rynek finansowy”13, nie jest łatwe, a wręcz nie jest w pełni możliwe, albowiem pojawiają się tu podobne trudności wynikające z jego złożoności jako kategorii ekonomiczno-prawno-społecznej. Najogólniej można przyjąć, że jest to całokształt stosunków wykreowanych w związku z dokonywaniem bieżących transakcji płatniczych związanych z transfe- rem środków pieniężnych14. W ujęciu funkcjonalnym jego wyróżnienie spośród innych sektorów rynku finansowego odbywa się jak najbardziej przez takie jego zorientowanie, a rozpatrując rynek usług płatniczych jako instytucję prawną, można go definiować jako zespół norm odnoszących się właśnie do tych stosunków. Cechami szeroko pojętego rynku usług płatniczych są te właściwe dla rynku finansowego. Po  pierwsze, zasadniczym „towarem” jest tu pie- niądz15, po drugie, charakterystyczna jest na nim znacząca asymetria infor- macji16. W doktrynie wskazuje się też, że jest on rynkiem dwustronnym17. Niewątpliwie do istotnych właściwości rynku usług płatniczych zaliczyć trzeba istnienie na nim elementów ryzyka dla makroekonomicznej sta- bilności finansowej oraz ukierunkowanie usług na szeroki krąg konsu- mentów. Te dwie ostatnie cechy, wraz z brakiem równowagi ilościowej i jakościowej w dostępie do informacji stron transakcji płatniczej, powo- dują, obok innych przyczyn, że istotna staje się ingerencja prawodawcy w sferę prawa publicznego i prywatnego mająca na celu zarówno ochronę interesów uczestników rynku, jak i prawidłowe funkcjonowanie rynku. 13 Trzeba zgodzić się z tezą, „iż zdefiniowanie tego pojęcia, które uwzględniałoby wszystkie jego aspekty nie jest w ogóle możliwe” – M. Kopyściański, Granice ingerencji…, s. 30. 14 Dla celów normatywnych istotne staje się doprecyzowanie, czym są usługi płatnicze. W związku z tym na gruncie prawnym dokonano ustalenia znaczenia pojęcia „usługa płatnicza”. Prawodawca unijny, a  w  ślad za nim krajowy, stanowi, że usługi płatnicze oznaczają działalność polegającą na świadczeniu określonych usług lub wykonywaniu pewnych rodzajów transakcji, których katalog ujęto w  aktach normatywnych (odpo- wiednio w załączniku do dyrektywy 2007/64/WE, załączniku do dyrektywy 2015/2366, a w polskich przepisach prawa w art. 3 u.u.p.). 15 M. Kopyściański, Granice ingerencji…, s. 29. 16 A. Iwańczuk, Systemy płatnicze…, s. 80; M. Kopyściański, Granice ingerencji…, s. 29. 17 A. Iwańczuk, Systemy płatnicze…, s. 81–82. Anna Zalcewicz 23 Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… Nie można także nie dostrzec, że w tym sektorze szczególnie mocno uwi- dacznia się wskazywana w doktrynie cecha rynku finansowego, jaką jest „zacieranie linii podziału pomiędzy różnymi instytucjami świadczącymi usługi finansowe”18. Prawne determinanty organizacji i funkcjonowania rynku usług płatniczych w Unii Europejskiej Pamiętając, że powstanie prawa rynku finansowego w znacznej mie- rze wiązać trzeba z  tworzonym i  kształtowanym przez państwa  UE jednolitym rynkiem finansowym (wcześniej z  działaniami państw w ramach EWG oraz WE)19, wyjść można od stwierdzenia, że stworze- nie obszaru bez granic wewnętrznych i zapewnienie, by spełniał swoje funkcje, wymaga m.in. „funkcjonowania jednolitego rynku usług płatniczych”20, „utworzenia ogólnounijnego wewnętrznego rynku płatności”21, dalej zaś, że funkcjonowanie rynku usług płatniczych, tak jak całego rynku finansowego, opiera się na zasadzie swobody prze- pływu kapitału, świadczenia usług oraz przedsiębiorczości. Sprawia to, że przyjmowane regulacje prawne służą zapewnieniu swobody prze- syłania środków finansowych, wyrazem pozostałych dwóch swobód jest zaś wprowadzenie zasady jednolitej licencji i wiązanej z nią zasady nadzoru państwa macierzystego w  ramach oddziaływania na rynek finansowy jako całości, jak również sektorowej ingerencji prawodaw- czej. Do równorzędnych w płaszczyźnie priorytetów zasad należy także ta stanowiąca o  ochronie interesów konsumentów, pojmowana dziś bardzo szeroko, odnosząca się bowiem nie tylko do zapewnienia właś- ciwego poziomu świadczenia usług (m.in. ograniczania ryzyka utraty 18 P. Niczyporuk, A. Talecka, Bankowość Unii Europejskiej. Podstawowe zagadnienia, Biały- stok 2011, s. 55. 19 Zob. szerzej C. Kosikowski, M. Olszak, Powstanie rynku finansowego (w:) System prawa finansowego, t. IV, red. J. Głuchowski, Warszawa 2010, s. 209. 20 Zob. motyw 1 dyrektywy 2007/64/WE. 21 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) 2015/751 z  dnia 29  kwietnia 2015 r. w sprawie opłat interchange w odniesieniu do transakcji płatniczych realizowa- nych w oparciu o kartę (Dz. Urz. UE L 123 z 19.05.2015, s. 1). 24 Anna Zalcewicz Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… środków, zapewnienia możliwości świadomego wyboru usług przez stosowny dostęp do informacji), ale także zagwarantowania dostępu do podstawowych usług płatniczych22. Kolejnym czynnikiem wpływającym na kształtowanie szczegółowych zasad funkcjonowania rynku finansowego, a  tym samym rynku usług płatniczych, jest wprowadzanie regulacji służących jego bezpieczeństwu, które często są uznawane za istotę prawa rynku finansowego23. Szczególne uwarunkowania nadzoru nad unijnym rynkiem usług płatniczych – wybrane aspekty Ogólnie można stwierdzić, że rynek usług płatniczych podlega nadzorowi na szczeblu unijnym i krajowym, z punktu widzenia podmiotowego zaś nadzór jest sprawowany odrębnie nad instytucjami kredytowymi (przede wszystkim wyróżnić trzeba w  sferze instytucjonalnej inne podmioty uprawnione do sprawowania nadzoru24, w  sferze prawa materialnego m.in. inne wymogi ostrożnościowe) i instytucjami płatniczymi. 22 Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/92/UE z dnia 23 lipca 2014 r. w sprawie porównywalności opłat związanych z rachunkami płatniczymi, przenoszenia rachunku płatniczego oraz dostępu do podstawowego rachunku płatniczego (Dz. Urz. UE L 257 z 28.08.2014, s. 214). 23 A. Jurkowska-Zeidler, Prawne uwarunkowania bezpieczeństwa rynku finansowego Unii Europejskiej (w:) Prawo finansowe w warunkach członkostwa Polski w Unii Europejskiej, red. A. Pomorska, P. Smoleń, J. Stelmasiak, A. Gorgol, Lublin 2011, s. 169. Odrębnym zagadnieniem jest proces ekonomizacji prawa i  wymuszanie rozwiązań prawnych ze względu na fakt wprowadzania określonych usług na rynek usług płatniczych, zob. na ten temat np. T. Nieborak, Rynek usług płatniczych jako element rozwoju przedsiębior- czości – aspekty prawno-finansowe, Krytyka Prawa 2013, t. 5, s. 73. Należy wskazać, że po ostatnim kryzysie rynek finansowy postrzegany jest jako „zagrożenie dla sprawnego funkcjonowania gospodarki i społeczeństwa” – D. Dziawgo, L. Dziawgo, Kapitał zaufania na współczesnym rynku finansowym – stan zagrożenia (w:) Eseje o stabilności finansowej, red. A. Alińska, Warszawa 2012, s. 59. 24 Chodzi tu zwłaszcza o  szczebel  UE, gdzie uprawnienia nadzorcze zostały przyznane Europejskiemu Bankowi Centralnemu, aczkolwiek, jak stanowi rozporządzenie Rady (UE) nr  1024/2013 z  dnia 15  października 2013  r. powierzające Europejskiemu Ban- kowi Centralnemu szczególne zadania w odniesieniu do polityki związanej z nadzorem ostrożnościowym nad instytucjami kredytowymi (Dz. Urz. UE L 287 z 29.10.2013, s. 63), Anna Zalcewicz 25 Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… Koncentrując się w dalszych rozważaniach na instytucjach płatniczych, stwierdzić należy, że zgodnie z dyrektywą 2007/64/WE, jak i dyrektywą 2015/2366 nadzór nad instytucjami płatniczymi sprawowany jest na poziomie krajowym. Zarówno w jednym, jak i drugim akcie przyjmuje się, że organami właściwymi do udzielania zezwoleń i nadzoru ostrożnoś- ciowego nad instytucjami płatniczymi są organy państw członkowskich (art.  20 ust.  1 dyrektywy 2007/64/WE, art.  22 dyrektywy 2015/2366). Natomiast Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EUNB), będący częścią Europejskiego Systemu Nadzoru Finansowego (ESNF) i mający chronić interes publiczny przez przyczynianie się do zapewniania stabil- ności i efektywności systemu finansowego, w sferze płatności ma przede wszystkim promować konwergencję nadzorczą25. Podejmuje on działania w stosunku do instytucji płatniczych, wówczas gdy są one nieodzowne dla spójnego i  skutecznego stosowania przepisów prawa. Wykonując swoje zadania, EUNB może m.in. przygotowywać projekty regulacyj- nych standardów technicznych. W ramach obecnie przyznanych upraw- nień EUNB26 opracowuje regulacyjne standardy techniczne (RTS) oraz wytyczne w  zakresie związanym ze świadczeniem usług płatniczych. Są to m.in. RTS określające ramy współpracy i wymiany informacji mię- dzy właściwymi organami państw członkowskich UE w celu zapewnie- nia realizacji swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług (art. 28 ust. 5 dyrektywy 2015/2366)27, regulacyjne standardy techniczne dotyczące uwierzytelniania i  komunikacji (art.  98 ust.  1 dyrektywy „zadania nadzorcze niepowierzone EBC powinny pozostać w kompetencji organów kra- jowych. Zadania te powinny obejmować w szczególności uprawnienia do: […] nadzo- rowania usług płatniczych”. Natomiast na poziomie krajowym nadzór sprawowany jest niejednokrotnie przez ten sam organ (tak jak ma to miejsce w Polsce, gdzie nadzór nad bankami i instytucjami płatniczymi sprawuje KNF). 25 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1093/2010 z dnia 24 listopada 2010 r. w sprawie ustanowienia Europejskiego Urzędu Nadzoru (Europejskiego Urzędu Nadzoru Bankowego), zmiany decyzji nr 716/2009/WE oraz uchylenia decyzji Komisji 2009/78/WE (Dz. Urz. UE L 331 z 15.12.2010, s. 12). 26 Na temat uprawnień EUNB zob. szeroko M. Fedorowicz, Nadzór… 27 Obecnie EUNB przygotował projekt RTS w tym zakresie, zob. Draft Regulatory Technical Standards on the framework for cooperation and exchange of information between com- petent authorities for passport notifications, under PSD2, EBA/CP/2015/25, 11 grudnia 2015 r., http://www.eba.europa.eu/documents/10180/1306972/EBA+CP+2015+25+ 28 CP+on+RTS+on+Passporting+Notifications 29.pdf (dostęp: 05.04.2016 r.). 26 Anna Zalcewicz Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… 2015/2366)28; wytyczne kierowane do krajowych nadzorów dotyczące kryteriów określania minimalnej kwoty pieniężnej ubezpieczenia odpo- wiedzialności z  tytułu prowadzenia działalności zawodowej lub innej porównywalnej gwarancji (art. 5 ust. 4 dyrektywy 2015/2366), dotyczące informacji, które należy przedstawić właściwym organom we wniosku instytucji płatniczych o  udzielenie zezwolenia (art.  5 ust.  5 dyrektywy 2015/2366), w odniesieniu do ustanowienia, wdrożenia i monitorowania środków bezpieczeństwa, w  tym w  stosownych przypadkach procedur certyfikacyjnych (art. 95 ust. 3 dyrektywy 2015/2366). Do zadań EUNB należy również stała obserwacja dotychczasowych, ale i nowych usług finansowych (może w tym zakresie wydawać zalecenia oraz wytyczne w celu zwrócenia uwagi na zagrożenia dla bezpieczeństwa rynku, jak też zbieżności praktyk regulacyjnych). W ramach tych działań EUNB zarówno wskazywał np. na zagrożenia i ryzyko dla systemów płat- ności, jakie niesie ze sobą pojawienie się wirtualnej waluty29, jak i przy- gotował wytyczne dotyczące bezpieczeństwa płatności internetowych30. Dokonując pewnego podsumowania całości tych wstępnych rozwa- żań, stwierdzić można, że ewolucja środków płatniczych (złoto, monety, pieniądz papierowy, pieniądz bezgotówkowy, elektroniczny, a  obecnie pieniądz wirtualny oraz kryptowaluta31) i „wypieranie” pieniądza przez 28 W dniu 8  grudnia 2015  r. EUNB opublikował Discussion paper on strong customer authentication and secure communication, co jest pierwszym etapem podjęcia działań w celu przygotowania RTS. 29 Ostrzeżenie dla konsumentów o walutach wirtualnych, EBA/WRG/2013/01, 12 grud- nia 2013  r., https://www.eba.europa.eu/documents/10180/598396; EBA Opinion on „virtual currencies”, EBA/Op/2014/08, 4 lipca 2014 r., http://www.eba.europa.eu/docu- ments/10180/657547/EBA-Op-2014-08+Opinion+on+Virtual+Currencies.pdf (dostęp: 05.04.2016 r.). 30 Wytyczne końcowe w  sprawie bezpieczeństwa płatności internetowych, EBA/GL/ 2014/12_Rev1, 19 grudnia 2014 r., https://www.eba.europa.eu/documents/10180/1004450/ EBA_2015_PL+Guidelines+on+Internet+Payments.pdf/1e7252b3-f6c7-4224-8095- 780c6b0a121c (dostęp: 05.04.2016 r.), w Polsce wdrożone przez przyjęcie rekomenda- cji dotyczącej bezpieczeństwa transakcji płatniczych wykonywanych w Internecie przez banki, krajowe instytucje płatnicze, krajowe instytucje pieniądza elektronicznego i spół- dzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe z listopada 2015 r. 31 W. Srokosz, Prawo a rozwój elektronicznych środków płatniczych w XXI w. (w:) XXV lat przeobrażeń w prawie finansowym i prawie podatkowym – ocena dokonań i wnioski na Anna Zalcewicz 27 Teoretycznoprawne wprowadzenie w problematykę rynku usług płatniczych… rozliczenia bezgotówkowe32, w  połączeniu z  intensywnym tempem zmian wywołanych przez rozwój nowych technologii, nie pozostają bez wpływu na rynek finansowy i sprawiły, że wykształcił się nowy sek- tor rynku, jakim jest rynek usług płatniczych. Wpływa to nie tylko na potrzebę zapewnienia właściwych standardów świadczenia na nim usług, a także bezpieczeństwa rynku finansowego, a więc wykonywania w tym zakresie zadań państwa, ale także oddziałuje na poszerzanie tych zadań, albowiem dotychczas, koncentrując się na wartościach powiązanych z zapewnieniem prawidłowości funkcjonowania społecznej gospodarki rynkowej, państwo zobligowane było przede wszystkim do władczej inge- rencji w  celu zapewnienia ograniczenia ryzyka na rynku finansowym czy ochrony interesów uczestników rynku. Obecnie zmiana zachowań społecznych sprawia, że brak możliwości korzystania z usług związanych np.  z  transferem środków pieniężnych na rachunek płatniczy staje się powodem doświadczenia wykluczenia finansowego, a w szerszym kon- tekście społecznego. Pojawiają się zatem nowe zadania państwa związane z zapewnieniem dostępu do usług płatniczych. przyszłość, red. Z. Ofiarski, Szczecin 2014, s. 844–847; D. Cyman, Pojęcie pieniądza i kie- runki jego rozwoju (w:) XXV lat przeobrażeń w prawie finansowym i prawie podatkowym – ocena dokonań i wnioski na przyszłość, red. Z. Ofiarski, Szczecin 2014, s. 681–690. 32 J. Masiota, Elektroniczne instrumenty płatnicze, Bydgoszcz–Poznań 2003, s. 22. 28 Anna Zalcewicz USTAWA z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych33 (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 873; zm.: Dz. U. z 2014 r. poz. 1916; z 2015 r. poz. 1764, poz. 1830, poz. 1893) 33 Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę 2007/64/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego zmieniającą dyrektywy 97/7/WE, 2002/65/WE, 2005/60/WE i 2006/48/WE i uchylającą dyrektywę 97/5/WE (Dz. Urz. UE L 319 z 05.12.2007, s. 1, z późn. zm.). 29 DZIAŁ I Przepisy ogólne Literatura: B. Bajor, Propozycja „nowego porządku prawnego dla usług płatniczych” na rynku wewnętrznym UE (w:) Prawo w XXI wieku, Księga pamiątkowa 50-lecia INP PAN, War- szawa 2006; M. Bodzioch, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady z 13 listopada 2007 r. w sprawie usług płatniczych w ramach rynku wewnętrznego, Pr. Bank. 2008, nr 3; A. Bor- cuch, Pieniądz elektroniczny. Pieniądz przyszłości –  analiza ekonomiczno-prawna, War- szawa 2007; A. Bury, Karty płatnicze, Warszawa 1999; D. Cyman, Elektroniczne instrumenty płatnicze a bezpieczeństwo rynku finansowego, Warszawa 2013; M. Fedorowicz, Europäische Zentralbank und Europäische Investitionsbank im Gefüge der Europäischen Union nach dem Vertrag von Lissabon, Studia Administracyjno-Prawne Uniwersytetu Opolskiego 2011, nr 9; eadem, Narodowy Bank Polski i Europejski Bank Centralny jako dostawcy usług płat- niczych w świetle regulacji dyrektywy PSD, PUG 2013, nr 6; E. Fojcik-Mastalska, Instytu- cja finansowa i instytucja kredytowa w projekcie nowelizacji Prawa bankowego, Pr. Bank. 2001, nr 5; eadem (w:) M. Bączyk, E. Fojcik-Mastalska, L. Góral, J. Pisuliński, W. Pyzioł, Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2007; eadem, Nowe definicje legalne w  prawie rynku finansowego, GSP 2007, t. XVI; J. Gliniecka, Europejski System Banków Centralnych (w:) System Prawa Finansowego, t. IV, red. J. Głuchowski, Warszawa 2010; M.M. Golec, Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe na rynku usług finansowych w Polsce, Poznań 2004; J. Grodzicki, Karty płatnicze i pieniądz elektroniczny a pieniądz gotówkowy, Glosa 2002, nr 1; J. Górka, Efektywność instrumentów płatniczych w Polsce, Warszawa 2013; idem, Konkurencyjność form pieniądza i instrumentów płatniczych, Warszawa 2009; M. Grabow- ski, Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz, Warszawa, 2012; idem, Ustawa o usługach płatniczych, M. Praw. 2011, nr 21; H. Gronkiewicz-Waltz, Europejska Unia Gospodarcza i Walutowa, Warszawa 2008; R. Janowicz, R. Klepacz, Pieniądz elektroniczny na świecie. Istota i zastosowanie elektronicznej portmonetki, Warszawa 2002; R. Kaszubski, A. Tupaj- -Cholewa, Prawo bankowe, Warszawa 2010; R.  Kaszubski, Ł.  Obzejda, Karty płatnicze w Polsce, Warszawa 2012; R.W. Kaszubski, P. Sadowy, Europejski Bank Centralny, Glosa 2001, nr 3; R.W. Kaszubski, P. Widawski, Nowy porządek prawny dla usług płatniczych na Rynku Wewnętrznym UE, Glosa, 2004, nr 9; K. Kohutek, M. Sieradzka, Ustawa o ochro- nie konkurencji i  konsumentów. Komentarz, Warszawa 2014; komentarz do art.  3 u.o.r. (w:) Ustawa o rachunkowości, red. E. Walińska, LEX/el. 2011; X. Konarski, Komentarz do Anna Zalcewicz 31 Dział I. Przepisy ogólne ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną, Warszawa 2004; K. Korus, Pojęcie usługi płatniczej w ustawie o usługach płatniczych, M. Pr. Bank. 2012, nr 7–8; C. Kosikowski, Pol- skie publiczne prawo gospodarcze, Warszawa 2001; C. Kosikowski, Przedsiębiorca w prawie polskim na tle prawa europejskiego, Warszawa 2003; M. Krzysztofek, Tajemnica bankowa i ochrona danych osobowych w praktyce bankowej, Warszawa 2012; J. Kukulski, Aspekty prawne bankowych kart płatniczych, Warszawa 2002; J. Kukulski, I. Pluta, Karty płatnicze, Warszawa 1998; K.P. Labenda, Instrumenty płatnicze, Sopot 2006; J. Majewski, Przestępne użycie określeń bank lub kasa, Pr. Bank. 2000, nr 5; G. Materna, Pojęcie przedsiębiorcy w pol- skim i europejskim prawie ochrony konkurencji, Warszawa 2009; C. Martysz, komentarz do art. 5 k.p.a. (w:) G. Łaszczyca, A. Matan, C. Martysz, Kodeks postępowania administracyj- nego. Komentarz, t. 1, Warszawa 2010; A. Matuszyk, P.G. Matuszyk, Instrumenty bankowo- ści internetowej, Warszawa 2006; L. Mazur, Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2008; I.B. Nestoruk, Nazwy prawnie zastrzeżone w działalności prowadzonej na rynku finanso- wym – z problematyki ochrony oznaczeń przedsiębiorstwa, PUG 2015, nr 1; A. Nowak-Far, Unia Gospodarcza i Walutowa w Europie, Warszawa 2011; P. Ochman, Ochrona działalności bankowej w prawie karnym gospodarczym, Warszawa 2011; Z. Ofiarski, Prawo bankowe, Kraków 2005; idem, Prawo bankowe. Komentarz, Warszawa 2013; idem, Prawo bankowe, Warszawa 2015; J. Okolski, D. Wajda, Pojęcie i rodzaje przedsiębiorcy (w:) Prawo handlowe, red.  J.  Okolski, M.  Safjan, C.  Wiśniewski, Warszawa 2008; M.  Pacak, Usługi płatnicze. Komentarz, Warszawa 2014; idem, Ustawa o  elektronicznych instrumentach płatniczych. Komentarz, Warszawa 2013; M. Pawelczyk, Przedsiębiorca w świetle ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, RP 2005, nr 6; Prawo bankowe w zarysie, red. E. Fojcik-Mastal- ska, Wrocław 2004, s. 44; W. Pyzioł (w:) System Prawa Prywatnego, t. 8, Zobowiązania – część szczegółowa, red. J. Panowicz-Lipska, Warszawa 2004; Z. Radwański (w:) System Prawa Prywatnego, t. 2, Prawo cywilne – część ogólna, red. Z. Radwański, Warszawa 2002; Słownik finansów i bankowości, red. R. Malczewski, Warszawa 2008; M. Smaga, Karty płat- nicze, Kraków 1998; T.R. Smus, Spełnianie świadczeń pieniężnych za pomocą pieniądza elek- tronicznego, Warszawa 2010; B. Smykla, Trudne aspekty projektowanej nowelizacji ustawy Prawo bankowe, Pr. Bank. 2001, nr 4; Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe, charak- terystyka, rozwój, otoczenie, red. J. Ossowski, Sopot 2007; W. Srokosz, Istota pieniądza elek- tronicznego, Pr. Bank. 2002, nr 12; idem, Instytucje parabankowe w Polsce, Warszawa 2011; idem, Instytucja płatnicza –  nowa kategoria usługodawców w  projekcie dyrektywy PSD, Pr. Bank. 2007, nr 12; A. Stosio, Pieniądz elektroniczny – cywilnoprawna analiza pojęcia, PPH 2002, nr 6; System Prawa Karnego, t. 9, Przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarce, red. R. Zawłocki, Warszawa 2015; S. Szuster, K. Kohutek (w:) Prawo bankowe. Komentarz, red. F. Zoll, t. I, Kraków 2005; M. Szydło, Pojęcie przedsiębiorcy w prawie polskim, PS 2002, nr 7–8; A. Zalcewicz, Bank lokalny. Studium prawne, Warszawa 2013; eadem, Biuro usług płatniczych na tle obowiązujących regulacji prawnych, PUG 2012, nr 3; eadem, Proces inte- gracji europejskiego rynku usług płatniczych – wyzwania regulacyjne, Ekonomia i Prawo 2011, nr VII; eadem, Instytucja płatnicza na gruncie regulacji europejskich, PUG 2011, nr 5 32 Anna Zalcewicz Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 Przedmiot regulacji działu I u.u.p. Ujęte w dziale I u.u.p. przepisy ogólne, zgodnie z przyjętym kanonem, określają zakres przedmiotowy i  podmiotowy regulowanych ustawą spraw, a także formułują istotne definicje objaśniające określenia użyte w  ustawie o  usługach płatniczych. Jednocześnie jednak zawierają inne postanowienia. Przedmiotem regulacji działu  I  są bowiem również: wyłączność świadczenia określonych usług przez dostawców usług płat- niczych oraz wydawców pieniądza elektronicznego, tajemnica zawodowa, zakaz przyjmowania depozytów przez niebędące bankami podmioty świadczące usługi płatnicze (zachowanie zasady monopolu wykonywania czynności bankowych34), prawo wyłączności używania określeń zastrze- żonych dla rynku płatniczego, zasady dostępu do systemów płatności dla dostawców, zasada ustalania bardziej korzystnych lub neutralnych posta- nowień umów o usługi płatnicze, obowiązki informacyjne wobec NBP, skarga na działanie dostawcy, wydawcy pieniądza elektronicznego lub agenta takiego podmiotu. Ponadto w dziale tym zostały wskazane pod- mioty upoważnione do sprawowania nadzoru nad wykonywaniem dzia- łalności w zakresie usług płatniczych oraz wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego. Art. 1. 1. Ustawa określa zasady świadczenia usług płatniczych oraz wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego, w tym: 1) warunki świadczenia usług płatniczych, w szczególności doty- czące przejrzystości postanowień umownych i  wymogów w zakresie informowania o usługach płatniczych; 2) prawa i  obowiązki stron wynikające z  umów o  świadczenie usług płatniczych, a także zakres odpowiedzialności dostawców z tytułu wykonywania usług płatniczych; 2a) warunki wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego; 3) zasady prowadzenia działalności przez instytucje płatnicze, biura usług płatniczych, instytucje pieniądza elektronicznego i oddziały zagranicznych instytucji pieniądza elektronicznego, 34 Na temat tej zasady zob. szerzej A. Zalcewicz, Bank lokalny. Studium prawne, Warszawa 2013, s. 194–196. Anna Zalcewicz 33 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne w  tym za pośrednictwem agentów, oraz zasady sprawowania nadzoru nad tymi podmiotami. 2. Ustawa określa również podstawowe zasady funkcjonowania rynku krajowych transakcji płatniczych przy użyciu kart płatniczych. Zakres regulacji. W artykule pierwszym został określony zakres przed- miotowy ustawy. Ustawa wdraża postanowienia dyrektywy 2007/64/WE. Przypomnieć należy, że celem przyjętych w dyrektywie rozwiązań było doprowadzenie do utworzenia ram prawnych jednolitego rynku usług płatniczych w ramach UE35. Zakres przedmiotowy ustawy. Stosownie do postanowień omawianego artykułu ustawa określa zasady świadczenia usług płatniczych oraz wydawania i wykupu pieniądza elektronicznego. W ustawie określone zostały warunki świadczenia usług płatniczych, w szczególności wymogi dotyczące obowiązków informacyjnych dostawców usług płatniczych w  przypadku zawierania umów ramowych oraz w  odniesieniu do każ- dej pojedynczej usługi płatniczej. Uregulowane zostały również zasady, których zasadniczym celem jest zwiększenie przejrzystości postanowień umów o świadczenie usług płatniczych i w sposób jasny oraz zrozumiały określenie praw i obowiązków stron umowy, w tym w szczególności rodza- jów i wysokości pobieranych opłat z tytułu świadczonej usługi. W ten spo- sób został podkreślony prokonsumencki charakter rozwiązań ustawy. Ustawa określa również zasady wydawania i wykupu pieniądza elektro- nicznego oraz reguluje podstawowe zasady funkcjonowania rynku kra- jowych transakcji płatniczych dokonywanych z  wykorzystaniem kart płatniczych. Z wyłączeniem transakcji płatniczych określonych w jej art. 6 ustawa o usłu- gach płatniczych ma więc zastosowanie do transakcji płatniczych wskaza- nych w jej art. 3, świadczonych przez dostawców usług płatniczych, których 35 B. Bajor, Propozycja „nowego porządku prawnego dla usług płatniczych” na rynku wewnętrznym UE (w:) Prawo w XXI wieku, Księga pamiątkowa 50-lecia INP PAN, War- szawa 2006, s. 25. 34 Barbara Bajor Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 listę zawiera art. 4 omawianej ustawy – traksakcji płatniczych świadczonych zgodnie z zasadami ustalonymi w jej art. 5 (zob. poniżej uwagi do art. 5 dotyczące w szczególności zasady terytorialności). Art. 2. Użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) agent – osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organiza- cyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, działającą w imieniu i na rzecz instytucji płatniczej, biura usług płatniczych, instytucji pieniądza elektronicznego  albo oddziału zagranicznej instytucji pieniądza elektronicznego w zakresie świadczenia usług płatniczych, a w odniesieniu do pie- niądza elektronicznego – w zakresie jego wykupu; 1a) agent rozliczeniowy – dostawcę prowadzącego działalność w zakre- sie świadczenia usługi płatniczej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 5; 1b) akceptant – odbiorcę innego niż konsument, na rzecz którego agent rozliczeniowy świadczy usługę płatniczą; 2) bazowa stopa procentowa –  stopę procentową pochodzącą z publicznie dostępnego źródła, która może być zweryfikowana przez obie strony umowy o świadczenie usług płatniczych; 2a) biuro usług płatniczych – osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną niebędącą osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną, wpisaną do rejestru biur usług płatniczych, prowadzącą działalność w zakresie świadcze- nia usługi płatniczej, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 6; 3) bliskie powiązania –  bliskie powiązania w  rozumieniu art.  4 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1376, z późn. zm.), zwanej dalej „ustawą – Prawo bankowe”; 4) data waluty –  moment w  czasie, od którego lub do którego dostawca nalicza odsetki od środków pieniężnych, którymi obciążono lub uznano rachunek płatniczy; 5) dzień roboczy – dzień roboczy odpowiednio dostawcy płatnika lub dostawcy odbiorcy; 6) goszczące państwo członkowskie – państwo członkowskie inne niż macierzyste państwo członkowskie, w  którym dostawca świadczy usługi płatnicze, w  tym za pośrednictwem agenta Barbara Bajor 35 7) grupa: a) jednostkę dominującą wraz z jednostkami zależnymi oraz: – jednostką, w  której jednostka dominująca lub jej jed- nostka zależna posiadają udziały albo akcje, lub – jednostką współzależną, b) jednostki powiązane w  ten sposób, że więcej niż połowa członków organu zarządzającego, nadzorującego lub orga- nów administrujących danej jednostki jednocześnie pełni funkcje kierownicze lub jest członkami organu nadzorują- cego lub organu administrującego innej jednostki, lub c) jednostki powiązane w ten sposób, że dana jednostka ma wpływ na kierowanie polityką finansową i operacyjną innej jednostki; 8) hybrydowa instytucja pieniądza elektronicznego –  instytu- cję pieniądza elektronicznego wykonującą oprócz wydawania pieniądza elektronicznego, usług płatniczych lub działalności, o której mowa w art. 132j ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, inną działal- ność gospodarczą; 9) hybrydowa instytucja płatnicza – instytucję płatniczą wykonu- jącą oprócz usług płatniczych, wydawania pieniądza elektro- nicznego lub działalności, o której mowa w art. 74 ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3, inną działalność gospodarczą; Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne prowadzącego działalność w tym państwie lub przez znajdujący się w tym państwie oddział, lub wydawca pieniądza elektronicz- nego wydaje pieniądz elektroniczny, w tym przez znajdujący się w tym państwie oddział; 9a) hybrydowe biuro usług płatniczych – biuro usług płatniczych wykonujące oprócz usługi płatniczej, o  której mowa w  art.  3 ust. 1 pkt 6, inną działalność gospodarczą; 10) instrument płatniczy –  zindywidualizowane urządzenie lub uzgodniony przez użytkownika i dostawcę zbiór procedur, wyko- rzystywane przez użytkownika do złożenia zlecenia płatniczego; 10a) instytucja pieniądza elektronicznego – krajową instytucję pie- niądza elektronicznego i  unijną instytucję pieniądza elektro- nicznego; 11) instytucja płatnicza –  krajową instytucję płatniczą i  unijną instytucję płatniczą; 36 Anna Zalcewicz Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 12) jednostka – jednostkę w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2013 r. poz. 330 i 613), zwanej dalej „ustawą o rachunkowości”; 13) jednostka dominująca – jednostkę dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości; 14) jednostka współzależna – jednostkę współzależną w rozumie- niu art. 3 ust. 1 pkt 40 ustawy o rachunkowości; 15) jednostka zależna – jednostkę zależną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 39 ustawy o rachunkowości; 15a) karta płatnicza –  karta uprawniająca do wypłaty gotówki lub umożliwiająca złożenie zlecenia płatniczego za pośrednictwem akceptanta lub agenta rozliczeniowego, akceptowana przez akcep- tanta w celu otrzymania przez niego należnych mu środków; 15aa) karta debetowa – kartę płatniczą umożliwiającą wykonywanie transakcji płatniczych, z wyjątkiem transakcji w ciężar środków pieniężnych udostępnionych użytkownikowi z tytułu kredytu, a  w  przypadku instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego – kredytu, o którym mowa w art. 74 ust. 3 lub art. 132j ust. 3; 15ab) karta kredytowa –  kartę płatniczą umożliwiającą wykonywa- nie transakcji płatniczych w ciężar środków pieniężnych udo- stępnionych użytkownikowi z  tytułu kredytu, a  w  przypadku instytucji płatniczej lub instytucji pieniądza elektronicznego – kredytu, o którym mowa w art. 74 ust. 3 lub art. 132j ust. 3; 15b) krajowa instytucja pieniądza e
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawa o usługach płatniczych. Komentarz
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: