Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00345 007137 10206069 na godz. na dobę w sumie
Ustawy wyznaniowe. Art. 25 ust. 5 Konstytucji RP - próba interpretacji - ebook/pdf
Ustawy wyznaniowe. Art. 25 ust. 5 Konstytucji RP - próba interpretacji - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 96
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1131-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Autor zgłębia problematykę kształtowania wzajemnych relacji państwa z niekatolickimi związkami religijnymi w polskim porządku prawnym. Porusza aspekty formalne i proceduralne. Omawia naturę prawną umowy, zasady prowadzenia rokowań i zawierania umów oraz problematykę odrębności trybu uchwalania przez parlament ustaw wyznaniowych.

Uchwalenie 2 kwietnia 1997 roku Konstytucji RP stanowiło przełom w jurydycznym ujęciu kształtowania stosunków państwo-kościół w Polsce, gruntownie redefiniując pryncypia systemu prawa wyznaniowego. Ustawa zasadnicza w art. 25 ust. 4 i 5 Konstytucji proklamowała zasadę bilateralności, która w rodzimym porządku normatywnym przybrała postać ustaw uchwalonych na podstawie umów zawieranych przez Radę Ministrów z właściwymi przedstawicielami kościołów oraz związków wyznaniowych, z zastrzeżeniem Kościoła katolickiego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Marcin Olszówka Ustawy wyznaniowe Art. 25 ust. 5 Konstytucji RP – próba interpretacji Z recenzji prof. zw. dr. hab. Michała Pietrzaka „Praca podejmuje niezwykle aktualny i ważny temat z zakresu regulacji prawnej statusu kościołów i związków wyznaniowych w Polsce (…) i daje pierwsze w literaturze prawa wyznaniowego całościowe jego ujęcie. Jej konstrukcja uwzględnia wszystkie istotne aspekty problemu, poczynając od genezy, zakresu przedmiotowego i kwestii proceduralnych. (…) Rozważania autora cechuje, mimo młodego wieku, dobre opanowanie warsztatu badawczego. Analizy prawne cechuje wysoki poziom merytoryczny, dokładność, precyzja i krytycyzm analiz szczegółowych, logiczność dowodzenia swoich poglądów, wniosków i uwag teoretycznych.” Z recenzji dr hab., prof. ChAT Tadeusza J. Zielińskiego „Zawiera ona wątki dyskusyjne, lecz ze względu na swą wysoką jakość oraz podjęcie nieanalizowanych dotąd wycinków zagadnienia, stanowi istotny głos w dyskusji w sprawie jednego z najtrudniejszych aspektów stosunków państwo – religia w Polsce. Będzie ona pożyteczną lekturą dla osób zainteresowanych prawem wyznaniowym oraz polityką wyznaniową III Rzeczypospolitej.” Informacja o autorze Marcin Olszówka – absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszaw- skiego, nauczyciel akademicki w Katedrze Prawa Konstytucyjnego Wyższej Szkoły Handlu i Prawa im. Ryszarda Łazarskiego w Warszawie, pracownik naukowy Zakładu Prawa Konstytucyjnego i Badań Europejskich Instytutu Nauk Prawnych Polskiej Akademii Nauk, doktorant w Katedrze Prawa Wyznaniowego na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego. Cena 20 zł wer. 3 indd.indd 1 wer. 3 indd.indd 1 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 2010-10-15 10:33:22 2010-10-15 10:33:22 Marcin Olszówka Ustawy wyznaniowe Art. 25 ust. 5 Konstytucji RP – próba interpretacji ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Ustawy wyznaniowe ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Recenzenci Prof. zw. dr. hab. Michał Pietrzak Dr hab. Tadeusz J. Zielin´ski, prof. ChAT Projekt okładki Katarzyna Jarnuszkiewicz Redaktor prowadza˛cy Paulina Martela Redaktor Danuta Trzpil Redaktor techniczny Zofia Kosin´ska Korektor Paulina Martela Skład i łamanie LogoScript # Copyright by Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2010 ISBN 978-83-235-0786-4 Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 00-497 Warszawa, ul. Nowy S´wiat 4 http://www.wuw.pl; e-mail: wuw@uw.edu.pl Dział Handlowy: tel. (0 48 22) 55 31 333 e-mail: dz.handlowy@uw.edu.pl Ksie˛garnia internetowa: http://www.wuw.pl/ksiegarnia Wydanie I ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Spis tres´ci WSTE˛P . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ I. Zasada bilateralnos´ci w Europie . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Model włoski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Instytucja porozumien´ (umo´w) w innych porza˛dkach prawnych . . . . . ROZDZIAŁ II. Znaczenie zasady bilateralnos´ci w systemie polskiego prawa wyznaniowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Zasada ro´wnouprawnienia a zasada bilateralnos´ci . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Relacja mie˛dzy ust. 3 i ust. 5 w art. 25 Konstytucji . . . . . . . . . . . . . . inne zwia˛zki wyznaniowe” a „kos´cioły oraz zwia˛zki 3. „Kos´cioły i wyznaniowe” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ III. Natura prawna umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Mie˛dzy prawem publicznym a prawem prywatnym . . . . . . . . . . . . . . . 2. Rodzaj cza˛stkowej kompetencji normotwo´rczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ IV. Procedura zawierania umowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Strona konfesyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Obowia˛zki stron . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zasady prowadzenia negocjacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ V. Tryb legislacyjny ustawy wyznaniowej . . . . . . . . . . . . 1. Toz˙samos´c´ tres´ciowa umowy i ustawy partykularnej . . . . . . . . . . . . . . 2. Podmioty wyposaz˙one w prawo inicjatywy ustawodawczej . . . . . . . . . 3. Dopuszczalnos´c´ wnoszenia poprawek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Przypadki szczego´lne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 13 14 17 25 27 36 41 46 46 50 54 54 58 63 66 66 67 71 76 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 6 Marcin Olszo´wka wej ROZDZIAŁ VI. Zakres przedmiotowy umowy i ustawy wyznanio- . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi teoretyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Zakres „negatywny” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Zakres „pozytywny” . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Elastycznos´c´ kształtowania zakresu przedmiotowego . . . . . . . . . . . . . ZAKON´ CZENIE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . BIBLIOGRAFIA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Akty normatywne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . a) akty normatywne polskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . b) akty normatywne zagraniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2. Orzecznictwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 78 80 83 86 88 91 88 91 91 92 92 ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wste˛p Uchwalenie 2 kwietnia 1997 roku Konstytucji Rzeczypospolitej Pol- skiej stało sie˛ przełomem w jurydycznym uje˛ciu kształtowania stosunko´w pan´stwo–kos´cio´ł w Polsce, gruntownie redefiniuja˛c pryn- cypia systemu prawa wyznaniowego. Ustawa zasadnicza w art. 25 ust. 4 i 5 Konstytucji1 proklamowała bowiem zasade˛ bilateralnos´ci, kto´ra w rodzimym porza˛dku normatywnym przybrała postac´ ustaw uchwalonych na podstawie umo´w zawieranych przez Rade˛ Mini- stro´w z włas´ciwymi przedstawicielami kos´cioło´w oraz zwia˛zko´w wyznaniowych, z zastrzez˙eniem Kos´cioła Katolickiego2. 1 Art. 25 ust. 4 i 5 Konstytucji RP brzmia˛: „4. Stosunki mie˛dzy Rzecza˛pospolita˛ Polska˛ a Kos´ciołem Katolickim okres´laja˛ umowa mie˛dzynarodowa zawarta ze Stolica˛ Apostolska˛ i ustawy. 5. Stosunki mie˛dzy Rzecza˛pospolita˛ Polska˛ a innymi kos´ciołami oraz zwia˛zkami wyznaniowymi okres´laja˛ ustawy uchwalone na podstawie umo´w zawartych przez Rade˛ Ministro´w z ich włas´ciwymi przedstawicielami”. 2 Z literalnego brzmienia przepiso´w Konstytucji (przytoczonych w przyp. 1) wynika niezaprzeczalnie, z˙e ustawa wyznaniowa dotycza˛ca Kos´cioła Katolickiego nie musi (a wie˛c moz˙e) byc´ poprzedzona umowa˛ z Rada˛ Ministro´w, gdyz˙ nie istnieje taki wymo´g konstytucyjny (de facto toz˙sama˛role˛, wobec wyraz˙onej w art. 25 ust. 5 normy gwarancyjnej, w odniesieniu do Kos´cioła Katolickiego odgrywa art. 27 Konkordatu, lecz jest to oczywis´cie regulacja rangi podkonstytucyjnej), na co juz˙ T.J. Zielin´ski, Klauzule prawnowyznaniowe jednolitego projektu wskazywał konstytucji RP (Uwagi de lege fundamentale ferenda), „Pan´stwo i Prawo” 1997, nr 2, s. 95–96. Jednak w doktrynie formułowane sa˛ postulaty de lege ferenda na temat koniecznos´ci dokonania zmiany przepiso´w w duchu ro´wnouprawnienia (zob. T.J. Zielin´ski, Regulacja stosunko´w mie˛dzy pan´stwem a zwia˛zkami wyznaniowymi w trybie ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 8 Marcin Olszo´wka W pewnym sensie rozwia˛zania te stanowia˛swoiste novum w pols- kim prawie wyznaniowym (konstytucyjnym), choc´ wyraz´nie zau- waz˙alne sa˛ reminiscencje z Konstytucji z dnia 17 marca 1921 r.3, kto´ra przewidywała w art. 114 (w odniesieniu do Kos´cioła Katolickiego) oraz w art. 115 (w odniesieniu do Kos´cioło´w mniejszos´ci religijnych i innych prawnie uznanych wyznan´) kon- sensualny model kształtowania stosunko´w pan´stwo–kos´cio´ł. Szcze- go´lnie wart zauwaz˙enia jest przepis zdania drugiego art. 115, wprost statuuja˛cy, z˙e stosunek pan´stwa do wymienionych tam zwia˛zko´w religijnych be˛dzie regulowany w drodze ustawowej po uprzednim porozumieniu sie˛ z ich prawnymi reprezentacjami. Jednak to nie tyle przepisy Konstytucji marcowej, co postano- wienia Konstytucji Republiki Włoskiej z 1947 r. stały sie˛ wzorcem dla obecnie obowia˛zuja˛cej ustawy zasadniczej4. Sta˛d tez˙ niniejsze opracowanie rozpocznie kro´tki przegla˛d porza˛dko´w prawnych wybranych pan´stw europejskich, w kto´rych mo´wic´ moz˙na o ugrun- towaniu sie˛ konsensualnego sposobu regulacji stosunko´w pan´stwo– -kos´cio´ł, ze szczego´lnym uwzgle˛dnieniem modelu włoskiego. Celem kolejnych rozdziało´w be˛dzie zgłe˛bienie problematyki kształtowania wzajemnych relacji pan´stwa z niekatolickimi5 zwia˛z- art. 25 ust. 5 Konstytucji RP, „Pan´stwo i Prawo” 2003, nr 7, s. 54). Z kolei Trybunał Konstytucyjny orzekł, iz˙: „Wymo´g wczes´niejszej umowy mie˛dzy Rada˛ Ministro´w a przedstawicielami kos´cioła stosuje sie˛ ro´wniez˙ do uchwalania ustaw reguluja˛cych stosunek Pan´stwa do Kos´cioła Katolickiego” (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2003 r., K 13/02, OTK ZU 2003, seria A, nr 4, poz. 28, pkt III.1), nie motywuja˛c wszak swego stanowiska, kto´re spotkało sie˛ z uzasadniona˛ krytyka˛ (zob. P. Borecki, M. Pietrzak, Glosa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 kwietnia 2003 r. (sygn. akt K 13/02), „Przegla˛d Sejmowy” 2003, nr 5, s. 101). Autorzy glosy sugeruja˛ takz˙e, co jest przyczyna˛ wyła˛czenia Kos´cioła Katolickiego spod obowia˛zku zawierania umowy warunkuja˛cej uchwa- lenie ustawy partykularnej. Za prezentowana˛ tu literalna˛ (systemowa˛) wykładnia˛ art. 25 ust. 4 i 5 Konstytucji opowiada sie˛ ro´wniez˙ L. Garlicki, komentarz do art. 25 Konstytucji, [w:] L. Garlicki (red.), Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, t. V, Warszawa 2007, uwaga 17 i 18. 3 Dz.U. R.P. Nr 44, poz. 267. 4 M. Pietrzak, Prawo wyznaniowe, Warszawa 2005, s. 238. 5 Termin „niekatolicki” odnosi sie˛ do takiego zwia˛zku religijnego, kto´ry nie jest zła˛czony wie˛zami wyznania wiary, sakramento´w i kos´cielnego zwierzchnictwa ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== Wste˛p 9 jako z˙e kwestia kami religijnymi w polskim porza˛dku prawnym, konkordato´w (szerzej: umo´w ze Stolica˛ Apostolska˛) i innych porozumien´ z Kos´ciołem Katolickim została unormowana odre˛bnie w art. 25 ust. 4 i stanowi zagadnienie zasługuja˛ce na oddzielne omo´wienie. Wpierw zostanie przedstawiona analiza systemowa zagadnienia, wskazuja˛ca na korelacje pomie˛dzy zasadami polskiego prawa wyznaniowego instytucjonalnego, kto´re nalez˙y odczytywac´ jako pewna˛ całos´c´, z uwzgle˛dnieniem wszelkich korektur i interfe- rencji. Naste˛pnie poruszone zostana˛aspekty formalne i proceduralne. W rozdziale III omo´wiona zostanie natura prawna umowy, a w dwo´ch kolejnych – zasady prowadzenia rokowan´ i zawierania umo´w oraz problematyka odre˛bnos´ci trybu uchwalania przez parlament ustawy wyznaniowej. Wien´cza˛cy monografie˛ rozdział VI, pos´wie˛cony nie- zwykle istotnemu aspektowi, jakim jest zakres przedmiotowy umowy i ustawy partykularnej, stanowic´ be˛dzie, nade wszystko, przedsta- wienie implikacji ustalen´ poczynionych w rozdziale II. Omo´wienie wymienionych zagadnien´ szczego´łowych i propozy- cje rozwia˛zan´ napotkanych wa˛tpliwos´ci interpretacyjnych składac´ sie˛ powinny na pewien spo´jny model stanowia˛cy koncepcje˛ (propozycje˛) wykładni analizowanego tu komponentu zasady bilateralnos´ci w polskim porza˛dku prawnym. Analiza opierac´ sie˛ be˛dzie na zastosowaniu tradycyjnych metod wykładni, czyli je˛zykowej (literal- nej), systemowej oraz teleologicznej i funkcjonalnej6, kto´re w opinii pisza˛cego te słowa sa˛ wystarczaja˛cym narze˛dziem włas´ciwego odczytania tres´ci art. 25 ust. 5 Konstytucji. Dotycza˛ca rozwaz˙anej materii literatura przedmiotu nie jest zbyt bogata i koncentruje sie˛ zasadniczo na aspektach proceduralnych. oraz komunii z Biskupem Rzymu, kto´rym obecnie jest papiez˙ Benedykt XVI (por. Katechizm Kos´cioła Katolickiego, Poznan´ 2002, s. 214–215, 225; zob. takz˙e Konstytucja dogmatyczna o Kos´ciele Lumen Gentium, nr 13–14). Jakakolwiek zatem wspo´lnota konfesyjna, spełniaja˛ca powyz˙sza˛ ceche˛, nawet jes´li uz˙ywa w nazwie przymiotnika „katolicki”, np. Kos´cio´ł Katolicki Mariawito´w, jest desygnatem nazwy „niekatolicki”. 6 Autor niniejszej rozprawy traktuje wykładnie˛ celowos´ciowa˛ oraz funkcjo- nalna˛jako dwie odre˛bne metody, z cała˛s´wiadomos´cia˛, z˙e wyniki ich zastosowania sa˛ cze˛stokroc´ zbiez˙ne. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw== 10 Marcin Olszo´wka Pomimo tego spos´ro´d pozycji bibliograficznych niezwykle inspiruja˛- ce w pracy badawczej okazały sie˛ podre˛czniki prawa wyznaniowego: pio´ra prof. Michała Pietrzaka, trojga autoro´w – ks. prof. Artura Mezglewskiego, ks. prof. Henryka Misztala, ks. prof. Piotra Stanisza – oraz napisany przez ks. prof. Jo´zefa Krukowskiego, jak ro´wniez˙ inne publikacje wymienionych przedstawicieli rodzimej doktryny prawa wyznaniowego. Niezmiernie wartos´ciowe uwagi zawierały ro´wniez˙ artykuły prof. Tadeusza Jacka Zielin´skiego, dr. Jarosława Szymanka i dr Tatiany Chauvin, jak tez˙ komentarz do Konstytucji RP autorstwa prof. Leszka Garlickiego oraz niepublikowana opinia prawna prof. Wacława Uruszczaka. Rozdział komparatystyczny zas´ nie powstałby w tym kształcie bez lektury, doste˛pnych w internecie, corocznych raporto´w o wolnos´ci religijnej na s´wiecie, przygotowy- wanych przez Departament Stanu Stano´w Zjednoczonych Ameryki, oraz przetłumaczonej na je˛zyk polski pracy zbiorowej pod redakcja˛ prof. Gerharda Robbersa. Kon´cza˛c omawianie zagadnien´ wste˛pnych, konieczne jest zasyg- nalizowanie kilku kwestii terminologicznych. Pierwsza dotyczy sformułowania „ustawa wyznaniowa”, uz˙ywanego tu wymiennie z poje˛ciem „ustawa partykularna” oraz okres´leniem „ustawa indy- widualna”. Nalez˙y przez kaz˙dy z tych termino´w rozumiec´ taki akt normatywny, kto´ry reguluje stosunki pan´stwa z konkretnym zwia˛z- kiem religijnym. Jest on, obok umowy, podstawowym elementem polskiego modelu zasady bilateralnos´ci (dwustronnos´ci)7, kto´ra oznacza indywidualne i w pełni konsensualne kształtowanie stosun- ko´w pan´stwo–kos´cio´ł na podstawie wspomnianej umowy. Jak łatwo zauwaz˙yc´, cze˛sto uz˙ywana jest tutaj syntagma „zwia˛zek religijny”. Jest to zabieg celowy, poprzez kto´ry autor niniejszej monografii opowiada sie˛ nie tyle za adekwatnos´cia˛, co optymalnos´cia˛ tego terminu przy oznaczaniu fenomenu religijnego w jego wymiarze 7 Za takim nazewnictwem opowiada sie˛ P. Stanisz, Z´ro´dła prawa wyznaniowe- go, [w:] A. Mezglewski (red.), Prawo wyznaniowe w systemie prawa polskiego. Materiały I Ogo´lnopolskiego Sympozjum Prawa Wyznaniowego (Kazimierz Dolny, 14–16 stycznia 2003), Lublin 2004, s. 307–308. ##7#52#aSUZPUk1BVC1WaXJ0dWFsbw==
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Ustawy wyznaniowe. Art. 25 ust. 5 Konstytucji RP - próba interpretacji
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: