Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00181 007280 12257783 na godz. na dobę w sumie
Uwarunkowania rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych - ebook/pdf
Uwarunkowania rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 236
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3226-3081-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> geologia i geografia
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Monografia przeznaczona jest dla specjalistów zajmujących się rozwojem lokalnym  ze szczególnym uwzględnieniem obszarów przygranicznych. Praca ma charakter interdyscyplinarny i korzysta z dorobku wielu nauk tj. geografia, ekonomia czy socjologia. Wypełnia lukę wiedzy w zakresie specyfiki uwarunkowań rozwoju lokalnego polskich obszarów przygranicznych, szczególnie w kontekście przemian granicy, które nastąpiły w ostaniem ćwierćwieczu. Wnioski z pracy mogą być interesującą wskazówka w zakresie kształtowania rozwoju lokalnego na obszarach peryferyjnych. Książka oprócz wymiaru naukowego i teoretycznego, może być pomocna w praktyce zarządzania procesami rozwoju terytorialnego, w tym w procesie budowania strategii rozwoju. Z tego powodu oprócz naukowców, studentów i pasjonatów tematów lokalnych, dedykowana jest osobom reprezentującym samorząd terytorialny oraz euroregiony.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

(cid:77)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:102)(cid:105)(cid:97)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:122)(cid:110)(cid:97)(cid:99)(cid:122)(cid:111)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:106)(cid:101)(cid:115)(cid:116)(cid:32)(cid:100)(cid:108)(cid:97)(cid:32)(cid:115)(cid:112)(cid:101)(cid:99)(cid:106)(cid:97)(cid:108)(cid:105)(cid:115)(cid:116)(cid:243)(cid:119)(cid:32)(cid:122)(cid:97)(cid:106)(cid:109)(cid:117)(cid:106)(cid:261)(cid:99)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:115)(cid:105)(cid:281)(cid:32) (cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:101)(cid:109)(cid:32) (cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:121)(cid:109)(cid:32) (cid:105)(cid:32) (cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:109)(cid:105)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:109)(cid:105)(cid:46)(cid:32) (cid:80)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:97)(cid:32) (cid:109)(cid:97)(cid:32) (cid:99)(cid:104)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:107)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:32)(cid:105)(cid:110)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:100)(cid:121)(cid:115)(cid:99)(cid:121)(cid:112)(cid:108)(cid:105)(cid:110)(cid:97)(cid:114)(cid:110)(cid:121)(cid:32)(cid:105)(cid:32)(cid:107)(cid:111)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:115)(cid:116)(cid:97)(cid:32)(cid:122)(cid:32)(cid:100)(cid:111)(cid:114)(cid:111)(cid:98)(cid:107)(cid:117)(cid:32)(cid:114)(cid:243)(cid:380)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:44)(cid:32) (cid:109)(cid:46)(cid:105)(cid:110)(cid:46)(cid:32)(cid:103)(cid:101)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:102)(cid:105)(cid:105)(cid:44)(cid:32)(cid:101)(cid:107)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:105)(cid:32)(cid:99)(cid:122)(cid:121)(cid:32)(cid:115)(cid:111)(cid:99)(cid:106)(cid:111)(cid:108)(cid:111)(cid:103)(cid:105)(cid:105)(cid:44)(cid:32)(cid:105)(cid:100)(cid:101)(cid:110)(cid:116)(cid:121)(cid:102)(cid:105)(cid:107)(cid:117)(cid:106)(cid:261)(cid:99)(cid:32)(cid:99)(cid:122)(cid:121)(cid:110)(cid:110)(cid:105)(cid:107)(cid:105)(cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:105)(cid:32)(cid:98)(cid:97)(cid:114)(cid:105)(cid:101)(cid:114)(cid:121)(cid:32)(cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:117)(cid:32)(cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:112)(cid:111)(cid:108)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:243)(cid:119)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:119)(cid:32) (cid:107)(cid:111)(cid:110)(cid:116)(cid:101)(cid:107)(cid:347)(cid:99)(cid:105)(cid:101)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:109)(cid:105)(cid:97)(cid:110)(cid:32) (cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:121)(cid:44)(cid:32) (cid:107)(cid:116)(cid:243)(cid:114)(cid:101)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:115)(cid:116)(cid:261)(cid:112)(cid:105)(cid:322)(cid:121)(cid:32) (cid:119)(cid:32) (cid:111)(cid:115)(cid:116)(cid:97)(cid:116)(cid:110)(cid:105)(cid:109)(cid:32) (cid:263)(cid:119)(cid:105)(cid:101)(cid:114)(cid:263)(cid:119)(cid:105)(cid:101)(cid:99)(cid:122)(cid:117)(cid:46)(cid:32) (cid:80)(cid:117)(cid:98)(cid:108)(cid:105)(cid:107)(cid:97)(cid:99)(cid:106)(cid:97)(cid:32) (cid:115)(cid:116)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:32) (cid:115)(cid:105)(cid:281)(cid:32) (cid:111)(cid:107)(cid:114)(cid:101)(cid:347)(cid:108)(cid:105)(cid:263)(cid:32) (cid:112)(cid:111)(cid:116)(cid:101)(cid:110)(cid:99)(cid:106)(cid:97)(cid:322)(cid:32) (cid:32) (cid:105)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:115)(cid:122)(cid:107)(cid:105)(cid:99)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:263)(cid:32) (cid:115)(cid:99)(cid:101)(cid:110)(cid:97)(cid:114)(cid:105)(cid:117)(cid:115)(cid:122)(cid:101)(cid:32) (cid:107)(cid:111)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:115)(cid:116)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:109)(cid:105)(cid:97)(cid:110)(cid:32) (cid:112)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:97)(cid:44)(cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:97)(cid:32)(cid:119)(cid:110)(cid:105)(cid:111)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:32)(cid:100)(cid:111)(cid:115)(cid:116)(cid:97)(cid:114)(cid:99)(cid:122)(cid:97)(cid:106)(cid:261)(cid:32)(cid:105)(cid:110)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:101)(cid:115)(cid:117)(cid:106)(cid:261)(cid:99)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:115)(cid:117)(cid:103)(cid:101)(cid:115)(cid:116)(cid:105)(cid:105)(cid:32)(cid:100)(cid:108)(cid:97)(cid:32)(cid:122)(cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:117)(cid:109)(cid:105)(cid:101)(cid:110)(cid:105)(cid:97)(cid:32) (cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:117)(cid:32) (cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:32) (cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:104)(cid:32) (cid:112)(cid:101)(cid:114)(cid:121)(cid:102)(cid:101)(cid:114)(cid:121)(cid:106)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:46)(cid:32) (cid:75)(cid:115)(cid:105)(cid:261)(cid:380)(cid:107)(cid:97)(cid:32) (cid:112)(cid:111)(cid:122)(cid:97)(cid:32) (cid:119)(cid:121)(cid:109)(cid:105)(cid:97)(cid:114)(cid:101)(cid:109)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:121)(cid:109)(cid:32) (cid:105)(cid:32) (cid:116)(cid:101)(cid:111)(cid:114)(cid:101)(cid:116)(cid:121)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:109)(cid:32) (cid:109)(cid:111)(cid:380)(cid:101)(cid:32) (cid:98)(cid:121)(cid:263)(cid:32) (cid:112)(cid:111)(cid:109)(cid:111)(cid:99)(cid:110)(cid:97)(cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:119)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:97)(cid:107)(cid:116)(cid:121)(cid:99)(cid:101)(cid:32)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:122)(cid:261)(cid:100)(cid:122)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:97)(cid:44)(cid:32)(cid:119)(cid:32)(cid:116)(cid:121)(cid:109)(cid:32)(cid:119)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:111)(cid:99)(cid:101)(cid:115)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:98)(cid:117)(cid:100)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:97)(cid:32)(cid:115)(cid:116)(cid:114)(cid:97)(cid:116)(cid:101)(cid:103)(cid:105)(cid:105)(cid:32) (cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:117)(cid:46)(cid:32) (cid:90)(cid:32) (cid:116)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32) (cid:112)(cid:111)(cid:119)(cid:111)(cid:100)(cid:117)(cid:32) (cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32) (cid:116)(cid:121)(cid:108)(cid:107)(cid:111)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:99)(cid:121)(cid:44)(cid:32) (cid:115)(cid:116)(cid:117)(cid:100)(cid:101)(cid:110)(cid:99)(cid:105)(cid:32) (cid:99)(cid:122)(cid:121)(cid:32) (cid:112)(cid:97)(cid:115)(cid:106)(cid:111)(cid:110)(cid:97)(cid:99)(cid:105)(cid:32) (cid:116)(cid:101)(cid:109)(cid:97)(cid:116)(cid:243)(cid:119)(cid:32) (cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32) (cid:115)(cid:261)(cid:32) (cid:106)(cid:101)(cid:106)(cid:32) (cid:97)(cid:100)(cid:114)(cid:101)(cid:115)(cid:97)(cid:116)(cid:97)(cid:109)(cid:105)(cid:59)(cid:32) (cid:111)(cid:115)(cid:111)(cid:98)(cid:121)(cid:32) (cid:114)(cid:101)(cid:112)(cid:114)(cid:101)(cid:122)(cid:101)(cid:110)(cid:116)(cid:117)(cid:106)(cid:261)(cid:99)(cid:101)(cid:32) (cid:115)(cid:97)(cid:109)(cid:111)(cid:114)(cid:122)(cid:261)(cid:100)(cid:32) (cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:121)(cid:116)(cid:111)(cid:114)(cid:105)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:121)(cid:32) (cid:111)(cid:114)(cid:97)(cid:122)(cid:32) (cid:101)(cid:117)(cid:114)(cid:111)(cid:114)(cid:101)(cid:103)(cid:105)(cid:111)(cid:110)(cid:121)(cid:32) (cid:116)(cid:101)(cid:380)(cid:32) (cid:109)(cid:111)(cid:103)(cid:261)(cid:32)(cid:119)(cid:121)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:347)(cid:263)(cid:32)(cid:107)(cid:111)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:347)(cid:99)(cid:105)(cid:32)(cid:122)(cid:32)(cid:106)(cid:101)(cid:106)(cid:32)(cid:108)(cid:101)(cid:107)(cid:116)(cid:117)(cid:114)(cid:121)(cid:46)(cid:32)(cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:87)(cid:105)(cid:281)(cid:99)(cid:101)(cid:106)(cid:32)(cid:111)(cid:32)(cid:107)(cid:115)(cid:105)(cid:261)(cid:380)(cid:99)(cid:101) (cid:83) (cid:83) (cid:322) (cid:322) (cid:97) (cid:97) (cid:119) (cid:119) (cid:111) (cid:111) (cid:109) (cid:109) (cid:32) (cid:32) (cid:105) (cid:105) (cid:114) (cid:114) (cid:32) (cid:32) (cid:83) (cid:83) (cid:73) (cid:73) (cid:84) (cid:84) (cid:69) (cid:69) (cid:75) (cid:75) (cid:85) (cid:85) (cid:119) (cid:119) (cid:97) (cid:97) (cid:114) (cid:114) (cid:117) (cid:117) (cid:110) (cid:110) (cid:107) (cid:107) (cid:111) (cid:111) (cid:32) (cid:32) (cid:119) (cid:119) (cid:97) (cid:97) (cid:110) (cid:110) (cid:97) (cid:97) (cid:32) (cid:32) (cid:114) (cid:114) (cid:111) (cid:111) (cid:122) (cid:122) (cid:119) (cid:119) (cid:111) (cid:111) (cid:117) (cid:117) (cid:106) (cid:106) (cid:105) (cid:105) (cid:32) (cid:32) (cid:108) (cid:108) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:108) (cid:108) (cid:111) (cid:111) (cid:107) (cid:107) (cid:97) (cid:97) (cid:110) (cid:110) (cid:101) (cid:101) (cid:103) (cid:103) (cid:111) (cid:111) (cid:110) (cid:110) (cid:97) (cid:97) (cid:111) (cid:111) (cid:98) (cid:98) (cid:115) (cid:115) (cid:122) (cid:122) (cid:97) (cid:97) (cid:114) (cid:114) (cid:97) (cid:97) (cid:99) (cid:99) (cid:104) (cid:104) (cid:112) (cid:112) (cid:114) (cid:114) (cid:122) (cid:122) (cid:121) (cid:121) (cid:103) (cid:103) (cid:114) (cid:114) (cid:97) (cid:97) (cid:110) (cid:110) (cid:105) (cid:105) (cid:99) (cid:99) (cid:122) (cid:122) (cid:110) (cid:110) (cid:121) (cid:121) (cid:99) (cid:99) (cid:104) (cid:104) (cid:32) (cid:32) (cid:83)(cid:322)(cid:97)(cid:119)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:114)(cid:32)(cid:83)(cid:105)(cid:116)(cid:101)(cid:107) (cid:83)(cid:322)(cid:97)(cid:119)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:114)(cid:32)(cid:83)(cid:105)(cid:116)(cid:101)(cid:107) (cid:85)(cid:119)(cid:97)(cid:114)(cid:117)(cid:110)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:97)(cid:32) (cid:85)(cid:119)(cid:97)(cid:114)(cid:117)(cid:110)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:97)(cid:32) (cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:117)(cid:32)(cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32) (cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:117)(cid:32)(cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:104)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:104)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:8364) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:8364) (cid:32) (cid:88) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:88) (cid:32) (cid:32) (cid:32) (cid:65) (cid:65) (cid:84) (cid:84) (cid:32)(cid:8364)(cid:32)(cid:8364) (cid:86) (cid:86) (cid:65) (cid:65) (cid:84) (cid:84) (cid:80)(cid:79)(cid:76)(cid:83)(cid:75)(cid:65) (cid:80)(cid:79)(cid:76)(cid:83)(cid:75)(cid:65) (cid:55)(cid:56)(cid:55)(cid:56) (cid:84)(cid:65)(cid:88) (cid:84)(cid:65)(cid:88) (cid:86) (cid:86) (cid:65) (cid:65) (cid:84) (cid:84) (cid:79)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:121)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:101)(cid:32)(cid:115)(cid:116)(cid:97)(cid:110)(cid:111)(cid:119)(cid:105)(cid:261)(cid:32) (cid:108)(cid:97)(cid:98)(cid:111)(cid:114)(cid:97)(cid:116)(cid:111)(cid:114)(cid:105)(cid:97)(cid:32)(cid:115)(cid:116)(cid:121)(cid:107)(cid:117)(cid:32)(cid:114)(cid:243)(cid:380)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:115)(cid:121)(cid:115)(cid:116)(cid:101)(cid:109)(cid:243)(cid:119)(cid:32) (cid:115)(cid:112)(cid:111)(cid:322)(cid:101)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:105)(cid:32)(cid:101)(cid:107)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:46)(cid:32) (cid:71)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:97)(cid:32)(cid:102)(cid:117)(cid:110)(cid:107)(cid:99)(cid:106)(cid:111)(cid:110)(cid:117)(cid:106)(cid:101)(cid:32)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:121)(cid:109)(cid:32)(cid:122)(cid:110)(cid:97)(cid:107)(cid:32) (cid:114)(cid:243)(cid:119)(cid:110)(cid:111)(cid:347)(cid:99)(cid:105)(cid:32)(cid:119)(cid:32)(cid:122)(cid:97)(cid:112)(cid:105)(cid:115)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:109)(cid:97)(cid:116)(cid:101)(cid:109)(cid:97)(cid:116)(cid:121)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:109)(cid:32) (cid:8211)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:115)(cid:105)(cid:101)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:99)(cid:122)(cid:121)(cid:110)(cid:110)(cid:105)(cid:107)(cid:97)(cid:32)(cid:122)(cid:32)(cid:106)(cid:101)(cid:100)(cid:110)(cid:101)(cid:106)(cid:32) (cid:115)(cid:116)(cid:114)(cid:111)(cid:110)(cid:121)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:100)(cid:114)(cid:117)(cid:103)(cid:261)(cid:32)(cid:115)(cid:116)(cid:114)(cid:111)(cid:110)(cid:281)(cid:32)(cid:112)(cid:111)(cid:119)(cid:111)(cid:100)(cid:117)(cid:106)(cid:101)(cid:32) (cid:122)(cid:109)(cid:105)(cid:97)(cid:110)(cid:281)(cid:32)(cid:122)(cid:110)(cid:97)(cid:107)(cid:117)(cid:46)(cid:32)(cid:84)(cid:111)(cid:32)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:114)(cid:243)(cid:380)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:121)(cid:32)(cid:8211)(cid:32) (cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:122)(cid:109)(cid:105)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:119)(cid:97)(cid:114)(cid:117)(cid:110)(cid:107)(cid:243)(cid:119)(cid:44)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:107)(cid:116)(cid:243)(cid:114)(cid:101)(cid:106)(cid:32) (cid:109)(cid:111)(cid:380)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:122)(cid:121)(cid:115)(cid:107)(cid:97)(cid:263)(cid:32)(cid:108)(cid:117)(cid:98)(cid:32)(cid:115)(cid:116)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:105)(cid:263)(cid:46)(cid:32)(cid:87)(cid:32)(cid:116)(cid:101)(cid:106)(cid:32) (cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:103)(cid:114)(cid:121)(cid:119)(cid:99)(cid:101)(cid:32)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:99)(cid:104)(cid:111)(cid:100)(cid:122)(cid:105)(cid:32)(cid:111)(cid:32)(cid:108)(cid:105)(cid:107)(cid:119)(cid:105)(cid:100)(cid:97)(cid:99)(cid:106)(cid:281)(cid:32) (cid:114)(cid:243)(cid:380)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:44)(cid:32)(cid:108)(cid:101)(cid:99)(cid:122)(cid:32)(cid:111)(cid:32)(cid:98)(cid:117)(cid:100)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:110)(cid:111)(cid:119)(cid:101)(cid:106)(cid:32) (cid:106)(cid:97)(cid:107)(cid:111)(cid:347)(cid:99)(cid:105)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:111)(cid:100)(cid:109)(cid:105)(cid:101)(cid:110)(cid:110)(cid:111)(cid:347)(cid:99)(cid:105)(cid:97)(cid:99)(cid:104)(cid:59)(cid:32) (cid:122)(cid:114)(cid:243)(cid:380)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:108)(cid:101)(cid:380)(cid:121)(cid:32)(cid:116)(cid:114)(cid:97)(cid:107)(cid:116)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:263)(cid:32) (cid:106)(cid:97)(cid:107)(cid:111)(cid:32)(cid:115)(cid:112)(cid:101)(cid:99)(cid:121)(cid:102)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:32)(cid:107)(cid:97)(cid:112)(cid:105)(cid:116)(cid:97)(cid:322)(cid:32)(cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:243)(cid:119)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:46)(cid:32) (cid:67)(cid:69)(cid:78)(cid:65)(cid:32)(cid:51)(cid:50)(cid:32)(cid:90)(cid:321)(cid:32) (cid:40)(cid:43)(cid:32)(cid:86)(cid:65)(cid:84)(cid:41) (cid:73)(cid:83)(cid:83)(cid:78)(cid:32)(cid:48)(cid:50)(cid:48)(cid:56)(cid:45)(cid:54)(cid:51)(cid:51)(cid:54) (cid:73)(cid:83)(cid:66)(cid:78)(cid:32)(cid:57)(cid:55)(cid:56)(cid:45)(cid:56)(cid:51)(cid:45)(cid:50)(cid:50)(cid:54)(cid:45)(cid:51)(cid:48)(cid:56)(cid:49)(cid:45)(cid:53) (cid:75)(cid:65)(cid:84)(cid:79)(cid:87)(cid:73)(cid:67)(cid:69)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:50)(cid:48)(cid:49)(cid:54) (cid:83)(cid:322)(cid:97)(cid:119)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:114)(cid:32)(cid:83)(cid:105)(cid:116)(cid:101)(cid:107)(cid:58)(cid:32)(cid:100)(cid:111)(cid:107)(cid:116)(cid:111)(cid:114)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:32)(cid:111)(cid:32)(cid:90)(cid:105)(cid:101)(cid:109)(cid:105)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:119)(cid:32)(cid:122)(cid:97)(cid:107)(cid:114)(cid:101)(cid:115)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:103)(cid:101)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:102)(cid:105)(cid:105)(cid:32)(cid:111)(cid:114)(cid:97)(cid:122)(cid:32)(cid:109)(cid:97)(cid:103)(cid:105)(cid:115)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:32)(cid:101)(cid:107)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:105)(cid:46)(cid:32) (cid:80)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:111)(cid:119)(cid:110)(cid:105)(cid:107)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:111)(cid:45)(cid:100)(cid:121)(cid:100)(cid:97)(cid:107)(cid:116)(cid:121)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:32)(cid:75)(cid:97)(cid:116)(cid:101)(cid:100)(cid:114)(cid:121)(cid:32) (cid:71)(cid:101)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:102)(cid:105)(cid:105)(cid:32)(cid:69)(cid:107)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:101)(cid:106)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:87)(cid:121)(cid:100)(cid:122)(cid:105)(cid:97)(cid:108)(cid:101)(cid:32)(cid:78)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:111)(cid:32)(cid:90)(cid:105)(cid:101)(cid:109)(cid:105)(cid:32)(cid:85)(cid:110)(cid:105)(cid:119)(cid:101)(cid:114)(cid:115)(cid:121)(cid:116)(cid:101)(cid:116)(cid:117)(cid:32)(cid:346)(cid:108)(cid:261)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:46)(cid:32)(cid:67)(cid:122)(cid:322)(cid:111)(cid:110)(cid:101)(cid:107)(cid:32)(cid:82)(cid:97)(cid:100)(cid:121)(cid:32) (cid:80)(cid:114)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:109)(cid:111)(cid:119)(cid:101)(cid:106)(cid:32)(cid:69)(cid:117)(cid:114)(cid:111)(cid:73)(cid:110)(cid:115)(cid:116)(cid:121)(cid:116)(cid:117)(cid:116)(cid:117)(cid:32)(cid:80)(cid:111)(cid:108)(cid:115)(cid:107)(cid:111)(cid:45)(cid:67)(cid:122)(cid:101)(cid:115)(cid:107)(cid:111)(cid:45)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:45)(cid:83)(cid:322)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:99)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:46)(cid:32)(cid:87)(cid:115)(cid:112)(cid:243)(cid:322)(cid:97)(cid:117)(cid:116)(cid:111)(cid:114)(cid:32)(cid:112)(cid:105)(cid:281)(cid:99)(cid:105)(cid:117)(cid:32)(cid:109)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:102)(cid:105)(cid:105)(cid:32) (cid:100)(cid:111)(cid:116)(cid:121)(cid:99)(cid:122)(cid:261)(cid:99)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:114)(cid:121)(cid:110)(cid:107)(cid:117)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:121)(cid:32)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:101)(cid:119)(cid:243)(cid:100)(cid:122)(cid:116)(cid:119)(cid:97)(cid:32) (cid:347)(cid:108)(cid:261)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:46)(cid:32)(cid:74)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:122)(cid:97)(cid:105)(cid:110)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:101)(cid:115)(cid:111)(cid:119)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:97)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:101)(cid:32) (cid:111)(cid:98)(cid:101)(cid:106)(cid:109)(cid:117)(cid:106)(cid:261)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:111)(cid:99)(cid:101)(cid:115)(cid:32)(cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:117)(cid:32)(cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:105)(cid:32)(cid:114)(cid:101)(cid:103)(cid:105)(cid:111)(cid:110)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:44)(cid:32)(cid:103)(cid:322)(cid:243)(cid:119)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:119)(cid:32)(cid:122)(cid:97)(cid:107)(cid:114)(cid:101)(cid:115)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:243)(cid:119)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:46)(cid:32)(cid:80)(cid:111)(cid:115)(cid:105)(cid:97)(cid:100)(cid:97)(cid:32)(cid:119)(cid:105)(cid:101)(cid:108)(cid:111)(cid:108)(cid:101)(cid:116)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32) (cid:100)(cid:111)(cid:347)(cid:119)(cid:105)(cid:97)(cid:100)(cid:99)(cid:122)(cid:101)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:119)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:121)(cid:32)(cid:119)(cid:32)(cid:115)(cid:97)(cid:109)(cid:111)(cid:114)(cid:122)(cid:261)(cid:100)(cid:122)(cid:105)(cid:101)(cid:32) (cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:121)(cid:116)(cid:111)(cid:114)(cid:105)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:121)(cid:109)(cid:44)(cid:32)(cid:122)(cid:32)(cid:107)(cid:116)(cid:243)(cid:114)(cid:121)(cid:109)(cid:32)(cid:97)(cid:107)(cid:116)(cid:117)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:97)(cid:107)(cid:116)(cid:121)(cid:119)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:32) (cid:119)(cid:115)(cid:112)(cid:243)(cid:322)(cid:112)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:117)(cid:106)(cid:101)(cid:46)(cid:32)(cid:69)(cid:107)(cid:115)(cid:112)(cid:101)(cid:114)(cid:116)(cid:32)(cid:105)(cid:32)(cid:119)(cid:121)(cid:107)(cid:111)(cid:110)(cid:97)(cid:119)(cid:99)(cid:97)(cid:32)(cid:98)(cid:97)(cid:100)(cid:97)(cid:324)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:109)(cid:46)(cid:105)(cid:110)(cid:46)(cid:32)(cid:100)(cid:108)(cid:97)(cid:32)(cid:78)(cid:97)(cid:106)(cid:119)(cid:121)(cid:380)(cid:115)(cid:122)(cid:101)(cid:106)(cid:32)(cid:73)(cid:122)(cid:98)(cid:121)(cid:32)(cid:75)(cid:111)(cid:110)(cid:116)(cid:114)(cid:111)(cid:108)(cid:105)(cid:44)(cid:32)(cid:85)(cid:114)(cid:122)(cid:281)(cid:100)(cid:117)(cid:32) (cid:77)(cid:97)(cid:114)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:322)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:44)(cid:32)(cid:71)(cid:243)(cid:114)(cid:110)(cid:111)(cid:347)(cid:108)(cid:261)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:90)(cid:119)(cid:105)(cid:261)(cid:122)(cid:107)(cid:117)(cid:32) (cid:77)(cid:101)(cid:116)(cid:114)(cid:111)(cid:112)(cid:111)(cid:108)(cid:105)(cid:116)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:44)(cid:32)(cid:109)(cid:105)(cid:97)(cid:115)(cid:116)(cid:97)(cid:32)(cid:83)(cid:111)(cid:115)(cid:110)(cid:111)(cid:119)(cid:105)(cid:101)(cid:99)(cid:46)(cid:32)(cid:65)(cid:117)(cid:116)(cid:111)(cid:114)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:108)(cid:117)(cid:98)(cid:32)(cid:119)(cid:115)(cid:112)(cid:243)(cid:322)(cid:97)(cid:117)(cid:116)(cid:111)(cid:114)(cid:32)(cid:115)(cid:105)(cid:101)(cid:100)(cid:109)(cid:105)(cid:117)(cid:32)(cid:107)(cid:115)(cid:105)(cid:261)(cid:380)(cid:101)(cid:107)(cid:32)(cid:111)(cid:114)(cid:97)(cid:122)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:115)(cid:122)(cid:322)(cid:111)(cid:32) (cid:99)(cid:122)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:100)(cid:122)(cid:105)(cid:101)(cid:115)(cid:116)(cid:117)(cid:32)(cid:97)(cid:114)(cid:116)(cid:121)(cid:107)(cid:117)(cid:322)(cid:243)(cid:119)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:117)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:46) (cid:87)(cid:97)(cid:380)(cid:110)(cid:105)(cid:101)(cid:106)(cid:115)(cid:122)(cid:101)(cid:32)(cid:112)(cid:117)(cid:98)(cid:108)(cid:105)(cid:107)(cid:97)(cid:99)(cid:106)(cid:101)(cid:58)(cid:32)(cid:83)(cid:116)(cid:121)(cid:107)(cid:111)(cid:119)(cid:111)(cid:347)(cid:263)(cid:32)(cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:117)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:105)(cid:32)(cid:106)(cid:101)(cid:106)(cid:32)(cid:119)(cid:112)(cid:322)(cid:121)(cid:119)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:98)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:111)(cid:99)(cid:101)(cid:115)(cid:243)(cid:119)(cid:32)(cid:115)(cid:112)(cid:111)(cid:322)(cid:101)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:111)(cid:45)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:45)(cid:101)(cid:107)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:109)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:107)(cid:322)(cid:97)(cid:100)(cid:122)(cid:105)(cid:101)(cid:32)(cid:112)(cid:111)(cid:322)(cid:117)(cid:100)(cid:110)(cid:105)(cid:111)(cid:119)(cid:101)(cid:106)(cid:32) (cid:99)(cid:122)(cid:281)(cid:347)(cid:99)(cid:105)(cid:32)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:101)(cid:119)(cid:243)(cid:100)(cid:122)(cid:116)(cid:119)(cid:97)(cid:32)(cid:347)(cid:108)(cid:261)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:40)(cid:50)(cid:48)(cid:49)(cid:48)(cid:41)(cid:44)(cid:32) (cid:83)(cid:112)(cid:111)(cid:322)(cid:101)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:111)(cid:45)(cid:103)(cid:111)(cid:115)(cid:112)(cid:111)(cid:100)(cid:97)(cid:114)(cid:99)(cid:122)(cid:101)(cid:32)(cid:105)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:115)(cid:116)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:110)(cid:110)(cid:101)(cid:32)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:114)(cid:117)(cid:110)(cid:107)(cid:105)(cid:32) (cid:122)(cid:109)(cid:105)(cid:97)(cid:110)(cid:32)(cid:114)(cid:101)(cid:103)(cid:105)(cid:111)(cid:110)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:111)(cid:114)(cid:97)(cid:122)(cid:32)(cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:114)(cid:121)(cid:110)(cid:107)(cid:243)(cid:119)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:121)(cid:32)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:101)(cid:119)(cid:243)(cid:100)(cid:122)(cid:116)(cid:119)(cid:97)(cid:32)(cid:347)(cid:108)(cid:261)(cid:115)(cid:107)(cid:105)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:40)(cid:83)(cid:105)(cid:116)(cid:101)(cid:107)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32)(cid:32) (cid:105)(cid:32)(cid:105)(cid:110)(cid:46)(cid:44)(cid:32)(cid:50)(cid:48)(cid:49)(cid:51)(cid:41)(cid:44)(cid:32)(cid:75)(cid:111)(cid:110)(cid:99)(cid:101)(cid:112)(cid:99)(cid:106)(cid:101)(cid:32)(cid:116)(cid:101)(cid:111)(cid:114)(cid:101)(cid:116)(cid:121)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:101)(cid:32)(cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:117)(cid:32) (cid:114)(cid:101)(cid:103)(cid:105)(cid:111)(cid:110)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:101)(cid:103)(cid:111)(cid:32)(cid:40)(cid:122)(cid:32)(cid:65)(cid:108)(cid:105)(cid:99)(cid:106)(cid:261)(cid:32)(cid:83)(cid:122)(cid:97)(cid:106)(cid:110)(cid:111)(cid:119)(cid:115)(cid:107)(cid:261)(cid:45)(cid:87)(cid:121)(cid:115)(cid:111)(cid:99)(cid:107)(cid:261)(cid:44)(cid:32) (cid:50)(cid:48)(cid:49)(cid:53)(cid:41)(cid:46) Uwarunkowania rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych NR 3548 Sławomir Sitek Uwarunkowania rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Katowice 2016 Redaktor serii: Nauki o Ziemi Mariusz Rzętała Recenzent Andrzej Miszczuk Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Rozdział 1. Założenia teoretyczne pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 1.1. Przedmiot i cel pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 16 1.2. Zakres przestrzenny i czasowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Metodologia badań . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Rozdział 2. Problematyka rozwoju jako przedmiot badań . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 29 2.1. Rozwój i jego rodzaje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 36 2.2. Pojęcie i specyfi ka rozwoju lokalnego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 2.3. Czynniki i bariery rozwoju lokalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Rozwój lokalny jako element działania władz publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 58 2.5. Specyfi ka rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 58 2.5.1. Obszary przygraniczne na świecie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.5.2. Polskie obszary przygraniczne. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 Rozdział 3. Teorie bazowe dla koncepcji rozwoju lokalnego . . . . . . . . . . . . . . . 69 71 3.1. Teorie rozwoju społecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 3.2. Teorie rozwoju gospodarczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Teorie rozwoju przestrzennego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 Rozdział 4. Granica i jej wpływ na procesy rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 4.1. Rodzaje i funkcje granicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 4.2. Zmiany funkcji granic Polski i warunków funkcjonowania pograniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 4.3. Postrzeganie granicy i stosunek do niej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 6 Spis treści Rozdział 5. Identyfikacja uwarunkowań rozwoju lokalnego obszarów przygranicznych w Polsce. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 5.1. Potencjał i pozycja obszarów przygranicznych na tle kraju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 5.1.1. Wymiar ludnościowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 5.1.2. Wymiar gospodarczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 5.1.3. Wymiar przestrzenny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 5.2. Poziom rozwoju lokalnego obszarów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 5.3. Makroekonomiczne uwarunkowania transgraniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 133 5.3.1. Poziom wydatków transgranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 5.3.2. Indywidulane i zbiorowe korzyści z handlu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 144 5.3.3. Dochody gmin z tytułu opłaty targowej. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 5.4. Rynek pracy i rynek nieruchomości w układzie transgranicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5.4.1. Rynek pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 5.4.2. Rynek nieruchomości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 5.5. Specyfi ka społeczna pogranicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 5.5.1. Wielokulturowość – mniejszości narodowe i etniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 161 5.5.2. Kapitał społeczny pograniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 5.5.2.1. Frekwencja w wyborach i wskaźnik reprezentacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 5.5.2.2. Transgraniczny kapitał społeczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 5.5.2.3. Aktywność społeczna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 175 5.6. Turystyka jako czynnik rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 177 5.7. Wsparcie współpracy transgranicznej środkami fi nansowymi UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 178 Rozdział 6. Klasyfikacja procesów rozwojowych na obszarach przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 6.1. Synteza uwarunkowań rozwoju badanych obszarów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 6.2. Ocena warunków dla rozwoju lokalnego na pograniczach Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 184 Rozdział 7. Teorie rozwoju lokalnego a rozwój obszarów przygranicznych . . . . 187 7.1. Sekwencja procesów rozwoju na obszarach przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 7.2. Przydatność teorii do praktyki rozwoju lokalnego obszarów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . 189 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 Literatura . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 Summary . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 Spis tabel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 231 Spis rycin . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 Wstęp Historia ludzkości wiąże się permanentnymi zmianami, których celem ma być poprawa bytu człowie- ka. Ciągłe poszukiwanie lepszego, bardziej doskonałego rozwiązania kieruje nas na ścieżkę rozwoju. Podej- ście to tworzy paradygmat rozwoju, dostosowany do aktualnych potrzeb. Z gospodarczego punktu widzenia wnikliwie badamy okresy, kiedy rozwój nie zachodzi, nazywając je kryzysami. Szukamy genezy ich powsta- nia, a przede wszystkim próbujemy im zaradzić, identyfikując potencjały rozwoju. Promujemy praktyki opar- te na przedsiębiorczości, popieramy nowe innowacyjne rozwiązania. Rozwój nie zawsze ma charakter linearny; a wręcz przeciwnie może przebiegać w sposób skokowy i trudno przewidywalny. Jaki zatem jest przepis na rozwój? Identyfikując przesłanki i czynniki sukcesu, pró- bujemy ustalić jego źródła, by móc następnie implementować skuteczne rozwiązania w innych miejscach. Jest to ryzykowne działanie, gdyż istotą rozwoju jest oryginalność, co oznacza, że to, co zakończyło się po- wodzeniem w jednym miejscu, niekoniecznie w innym da ten sam efekt; wynika to z wysokiej złożoności procesu, bazującego na unikatowej kombinacji wielu czynników. Równocześnie w coraz większym stopniu akcentuje się znaczenie czynników endogenicznych, uwzględ- niających potencjały lokalne oraz miejscowe ograniczenia. Powszechność procesów globalizacyjnych powo- duje pewną standaryzację działań, co nie zawsze ułatwia osiąganie pożądanych efektów. Z tego powodu roz- wój lokalny nabiera szczególnego znaczenia. Niewątpliwie wzrost zainteresowania problematyką rozwoju lokalnego, należy wiązać z ideą rozwo- ju zrównoważonego, która była konsekwencją nieskuteczności dotychczasowych prób konwergencji pozio- mu rozwoju w skali globalnej, prowadzących ponadto do znacznej degradacji środowiska i wyczerpania za- sobów. Można uznać, że formuła rozwoju oddolnego stanowiła alternatywę dla wcześniejszych koncepcji objaśniających ten proces. W Polsce dodatkowym bodźcem był proces decentralizacji państwa i restytucja samorządu terytorial- nego w latach 90. XX wieku. Realny gospodarz, wyposażony w kompetencje i dysponujący własnym budże- tem, zgłaszał oczekiwania co do rozpoznania kierunków progresji w skali lokalnej. Rosnąca świadomość za- równo kierujących samorządem, jak i mieszkańców, będących równocześnie „klientami” władzy lokalnej, 8 Wstęp wymuszała poszukiwanie lepszych, bardziej optymalnych rozwiązań. Z tych przyczyn rozwój lokalny w głów- nej mierze utożsamiany jest z działaniami samorządu, aczkolwiek dotyczy wszystkich podmiotów wystę- pujących na terenie gminy. Cechą rozwoju jest jego dynamika i zmienność, zarówno w czasie, jak i w przestrzeni. Dominuje po- gląd, że lokomotywami wzrostu oraz sternikami światowego rozwoju są metropolie (Jałowiecki 2007, Za- krzewska-Półtorak 2012, Churski 2013, Zuzańska-Żyśko 2016). Obszary szeroko rozumianej prowincji, poło- żone poza strefą wpływu metropolii czy też innych aglomeracji miejskich, postrzegane są jako te słabsze, co również przekłada się na mniejsze zainteresowanie nimi. W tym kontekście szczególne miejsce zajmują ob- szary przygraniczne, z definicji traktowane jako peryferyjne (Ciok 2008, Miszczuk 2013). Linia styku dwóch różnych systemów państwowych, kształtująca w sposób odmienny realia społeczno-gospodarcze, stwarza nowe warunki funkcjonowania tych obszarów, które niewątpliwie potrzebują aktywizacji. Na pytanie czy położenie przygraniczne należy traktować jako czynnik lub barierę rozwoju lokalnego, nie można udzielić jednoznacznej odpowiedzi. Bardzo dużo zależy od charakteru granicy, stopnia jej otwar- tości i sformalizowania. Duże znaczenie, niezależnie od aktualnej formy granicy, ma geneza obszaru przy- granicznego, oraz okoliczności, które zdecydowały o jego powstaniu. Obejmują one warunki ustanowienia granicy, będące efektem decyzji geopolitycznej zainteresowanych państw. Wydarzenia te często miały dra- matyczny przebieg, co skutkowało istotnymi zmianami w sferze społecznej, kształtując w długim okresie świadomość mieszkańców. Ostatnie ćwierćwiecze na polskich pograniczach to okres bardzo dynamicznych przemian. Zmieniał się istotnie charakter granic, a decyzje polityczne ukształtowały nowe relacje graniczących stron. Kluczo- wym okazało się rozszerzenie UE oraz nowa rola granic, usankcjonowana traktatem z Schengen. Równo- legle, w wymiarze militarnym, postępował proces demontażu Układu Warszawskiego oraz rozszerzenie na wschód NATO. Dokonywały się istotne zmiany państwowości wśród sąsiadów Polski: o ile w 1990 roku Pol- ska graniczyła z trzema krajami, to obecnie mamy 7 sąsiednich państw. Tłem tego wszystkiego są dynamicz- nie zmieniające się okoliczności geopolityczne, choćby problemy z praworządnością na Białorusi, konflikt na Ukrainie, a także napięcie stosunków politycznych i gospodarczych z Rosją. Efekty tych działań materializują się w strefach przygranicznych. Jak, w tej sytuacji, lokalne społecz- ności mogą realizować proces rozwoju? Czy są w stanie wykorzystać te okoliczności, a także czy posiadają wystarczający do tego potencjał? Dodatkowym wyzwaniem jest problem zróżnicowania poziomu rozwoju gospodarczego Polski: wschod- nie pogranicze reprezentuje niższy poziom rozwoju. Stan ten niekoniecznie wynika z położenia przygranicz- nego, co z ogólnego przebiegu procesów rozwoju kraju. Dlatego uwagę skoncentrowano na czynnikach, któ- re są specyficzne dla obszarów przygranicznych, występują jedynie na tych obszarach lub skala ich natężenia jest tu wyraźnie wyższa niż gdzie indziej. Analizowano również klasyczne przesłanki rozwoju, takie jak kapi- tał ludzki czy społeczny, ale podkreślano tylko takie zmiany tych potencjałów, które wynikały w sposób po- średni lub bezpośredni z oddziaływania granicy. Badania terenów przygranicznych wydają się być uzasadnione szczególną rolą, jaką te obszary peł- nią w Europie. Przy wysokiej gęstości zaludnienia i dużej liczbie granic stanowią znaczny odsetek za- równo powierzchni jak i ludności. Integracja pograniczy jest jednym z priorytetów polityki spójności UE. 9 Wstęp Obejmuje ona zarówno kwestie współpracy transgranicznej, jak również redefiniowanie ich pozycji w ukła- dach krajowych. Kwestię pograniczy dostrzega także Koncepcja Zagospodarowania Przestrzennego Kraju 2030, wymie- niając te obszary w gronie problemowych, wymagających wprowadzenia nowych funkcji. Zakłada się w za- kresie współpracy transgranicznej opracowanie strategii rozwoju poszczególnych pograniczy na poziomie makroregionalnym, a na granicach wewnątrzunijnych tworzenie transgranicznych obszarów funkcjonalnych. W konsekwencji pojawił się adekwatny zapis w projekcie rozporządzenia w sprawie szczegółowych warun- ków określania obszarów funkcjonalnych i ich granic. Ponadto zakłada się tworzenie wspólnych planów za- gospodarowania przestrzennego, przy czym działanie to dotyczy miast podzielonych granicą w ramach UE; dokument w tym kontekście wymienia: Frankfurt-Słubice, Guben-Gubin, Görlitz-Zgorzelec, Český Těšin-Cie- szyn. W przypadku pogranicza zewnętrznego Unii, mowa jest o rozwijaniu i wzmacnianiu współpracy przy- granicznej. Współpraca ta powinna dotyczyć koordynacji usług publicznych zarówno w zakresie podstawo- wym, jak i specjalistycznym, po obu stronach granicy. Przegląd literatury jest złożony ze względu na charakter problematyki. Obejmuje przybliżenie idei roz- woju lokalnego oraz przegląd koncepcji teoretycznych, wyjaśniających ten proces. Badanie wpływu i rodzaju granicy, zarówno w ujęciu teoretycznym, jak i empirycznym, to kolejne zagadnienie. Ponadto w pracy znaj- dują się liczne odwołania do dokumentów związanych z procesem zarządzania i planowania rozwoju, które wyrażają praktykę w badanym zakresie. Obejmują one ekspertyzy pogranicza, strategie i koncepcje rozwo- ju. Skorzystano także z zapisów aktów prawnych, regulujących m.in. kwestie kompetencyjne samorządu te- rytorialnego czy funkcje granicy oraz umów, normujących stosunki transgraniczne z państwami ościennymi. Summary The paper looks at the course of the process of local development in changing systemic and economic conditions in specific zones, namely border regions. Local development is one of the aspects of territorial development that is implemented at the municipal and ad- ministrative district level. It is expressed through favourable changes, the source of which are, in particular, local na- tural and material resources and the characteristics of the local community that are conducive to the development. In the result of these changes the needs of the residents are more fully addressed, and their welfare improved. It inclu- des a number of factors relating to the social, economic and spatial sphere. What is a new determinant of the local development in border regions is the integration process causing the „ero- sion“ of the borders. This applies to intra-EU borders, because of the fact that at the same time on the external border a noticeable sealing process takes place, and this necessitates verification of theoretical concepts explaining the me- chanisms of the development in these areas. The paper is aimed at the identification of the determinants of the local development of Polish border regions, with a particular focus on the role and function of the border as a factor modelling this process. The research problem consists in the identification of factors and barriers to the local development in the border regions, with the emphasis on the ele- ments pointing to the specificity resulting from the neighbourhood of the border. The methodology of the paper is ba- sed on a compilation of quantitative methods, which have been supplemented with a range of qualitative information. The specificity of the conditions of the local development in the border regions has been tested in the three ty- pes of neighbourhood: • • • the border region of A type – between the countries of the so-called ‘the old’ EU and Poland, in this case repre- sented by the Germany-Poland border (PL-DE) the border region of B type – between the countries of the so-called ‘the new’ EU, represented by the border re- gions of Poland-the Czech Republic (PL-CZ), Poland-Slovakia (PL-SK) and Poland-Lithuania (LT-PL) the border region of C type – that constitutes an external border of the EU, represented by the border regions of Poland-Belarus (PL-BY), Poland-Ukraine (PL-UA) and Poland-Russia (PL-RU). Accordingly, the area of the research comprised the municipalities and administrative districts immediately adjacent to the state border. The total number of the territorial units included in the study is 164 municipalities and 56 districts. 230 Summary In accordance with the aspects of local development, a comprehensive inspection of the theories of social, eco- nomic and spatial development was carried out, and subsequently the concepts whose assumptions would be adequ- ate to the conditions observed in the border regions were sought amongst them. The assessment of the determinants in the individual border regions allowed establishing where the conditions are the most favourable for the development. Moreover, it had been assumed that together with an increasing distan- ce from the border its influence decreases, and also that a greater number of border crossings positively stimulates the process of local development. In addition, the influence of the local government, Euro-regions and the EU programmes on the condition in the border regions was verified. The paper presents the change in the character of the border and the circumstances surrounding its formation, with particular emphasis on the period after 1989. It also comprises a parametric evaluation of the stage of the deve- lopment of the border regions in the system of the municipalities and administrative districts, and the correlation be- tween its condition and the existence of the border crossing and the type of border region. The participation of the border regions in the demographic, financial and economic potential of the country was diagnosed, along with the dynamics of the changes in this field in the years 1995–2015. In addition, the issue of ma- cro-economic differences between the countries was discussed. The impact on the local development was also investi- gated on the basis of the level of trade and exchange, differences in prices, differences in the condition of labour and real estate markets. In the social sphere, the attention was paid to the multiculturalism of the border regions and the issues of social activity. What was emphasised was the importance of tourism and the role of EU programmes desi- gned for the border regions. It was found out that the conditions for the development of the local Polish border regions are diverse, which results from the very character of the border. The overall assessment of the determinants of the development is posi- tive. The actions of the state and the EU aimed at integration are supported with numerous measures focused on the cross-border cooperation. In the border regions, there are still favourable economic differences that allow obtaining benefits of the exchange. It has been confirmed by a growing level of expenditure in the border regions and a greater number of travellers. Further development requires developing a common identity of the border regions originating from the common ground of the cultures and nations. The community of goals and further understanding is the basis of trust, which constitutes the foundation of social capital. More and more plentiful is the evidence that the inhabitants of these regions are beginning to see the border as an opportunity for development, not as a barrier to it. The contact between the sides of the border is also easier, which is the result of the reduction in its formal rigor and the develop- ment of technical infrastructure. The border region of A type is the best developed, whereas the rate of changes indicates that its advantages over the other border regions are decreasing. The most favourable conditions for local development in terms of economy prevail in the regions adjacent to the borders with Germany and Ukraine, while as for the social sphere – in the regions bordering with Slovakia and the Czech Republic, and slightly less favourable at the border with Lithuania. The worst si- tuation (in terms of both of the aforementioned fields) was observed at the border with Russia and Belarus. Spis tabel Tabela 1. Lista badanych gmin według pograniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 2. Lista badanych powiatów według pograniczy i województw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 3. Charakterystyka obszaru badań według pograniczy w 2015 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 4. Relacje i charakter procesów zmian . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 5. Schemat kategorii rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 6. Relacje pomiędzy rozwojem lokalnym i regionalnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 7. Granica jako potencjalny czynnik i bariera rozwoju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 8. Liczba przejść granicznych oraz miejsc przekraczania granicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 9. Rodzaj granicy i wynikające z niej warunki funkcjonowania pogranicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 10. Udział odpowiedzi wskazującej że zamieszkiwanie w pobliżu granicy jest szansą . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 11. Korzyści ze współpracy transgranicznej według respondentów z poszczególnych województw . . . . Tabela 12. Główne przeszkody współpracy transgranicznej w opinii respondentów po stronie polskiej oraz kra- ju sąsiedniego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 13. Powody kontaktów transgranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 14. Częstotliwość odwiedzin kraju sąsiada w ramach obszarów objętych programem Interreg . . . . . . . . Tabela 15. Saldo migracji oraz odsetek osób w wieku poprodukcyjnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 16. Firmy według przychodu z listy 2000 oraz podmioty gospodarcze notowane na GPW według pogra- niczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 17. Procentowy udział ludności zamieszkałej w gminach przygranicznych w potencjale demograficznym Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 18. Różnica w punktach procentowych pomiędzy udziałem pogranicza w liczbie podmiotów gospodar- czych a partycypacją tego pogranicza w liczbie mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 19. Różnica w punktach procentowych pomiędzy udziałem pogranicza w dochodach własnych a party- cypacją tego pogranicza w liczbie mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 20. Największe podmioty gospodarcze zlokalizowane w obszarach przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 21. Cechy uwzględnione do oceny poziomu rozwoju obszarów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 22. Statystyka wyników poziomu rozwoju w gminach i powiatach pogranicza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 22 23 30 31 45 96 102 107 108 109 110 111 112 115 117 117 118 119 122 127 131 232 Spis tabel Tabela 23. PKB wg parytetu siły nabywczej w USD i relacji do wartości Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 24. Stopa bezrobocia oraz wysokość płacy średniej i minimalnej w Polsce i krajach sąsiednich . . . . . . . . Tabela 25. Poziom inflacji oraz stopy procentowe banku centralnego w Polsce i krajach sąsiednich . . . . . . . . . . . Tabela 26. Stawki podatku VAT, CIT i PIT w Polsce i krajach sąsiednich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 27. Struktura eksportu, importu oraz saldo obrotów z grupą krajów sąsiednich w 2015 roku . . . . . . . . . . Tabela 28. Wydatki poniesione przez cudzoziemców w Polsce i Polaków w kraju sąsiada w latach 2010–2015 Tabela 29. Przekroczenia granicy Polski z krajami sąsiednimi przez cudzoziemców i Polaków w latach 2009– 2015 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 30. Różnica cen koszyka artykułów żywnościowych pomiędzy Polską a państwami sąsiednimi . . . . . . . . Tabela 31. Liczba pozwoleń na pracę typu A wydana cudzoziemcom w 2015 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 32. Powiaty przygranicze w Polsce o najwyższym udziale ludności reprezentujących mniejszości naro- dowe i etniczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 33. Wybrane języki używane w domu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 34. Poziom zaufania i nieufności na pograniczu w Polsce oraz w kraju sąsiednim według obszarów Inter- reg . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 35. Odsetek respondentów którzy czuliby się komfortowo w towarzystwie obywatela z kraju sąsiednie- go w poszczególnych rolach społecznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 36. Wysokość alokacji w ramach programów współpracy transgranicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 37. Ocena warunków dla rozwoju lokalnego na pograniczach Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tabela 38. Rozwój lokalny obszarów przygranicznych w zależność od występujących czynników i barier roz- woju . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 136 137 138 138 141 142 146 158 163 165 172 173 180 186 189 Spis rycin Ryc. 1. Obszar badań obejmujący strefę gmin i powiatów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 2. Schemat postępowania badawczego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 3. Schemat procesu rozwoju lokalnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 4. Ewolucja granic Polski w latach 1989–2015 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 5. Przejścia graniczne oraz miejsca gdzie możliwe jest przekroczenie granicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 6. Dynamika liczby ludności w gminach i powiatach przygranicznych w Polsce w latach 1995–2015 . . . . . Ryc. 7. Różnica w punktach procentowych pomiędzy udziałem pograniczy w liczbie podmiotów gospodarczych a udziałem tego pogranicza w liczbie mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 8. Różnica w punktach procentowych pomiędzy udziałem pogranicza w dochodach własnych a udziałem tego pogranicza w liczbie mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 9. Firmy z obszarów przygranicznych notowane na GPW w Warszawie, występujące na liście największych podmiotów oraz spółki z większościowym udziałem Skarbu Państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 10. Kapitał zagraniczny według powiatów na 1 mieszkańca w wieku produkcyjnym w 2014 roku . . . . . . . Ryc. 11. Odsetek gmin przygranicznych z dostępem do drogi krajowej, kolei oraz przejścia granicznego . . . . . . Ryc. 12. Poziom rozwoju gmin na pograniczach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 13. Poziom rozwoju gmin na pograniczach w zależności od możliwości przekroczenia granicy . . . . . . . . . . Ryc. 14. Rozkład wyników poziomu rozwoju lokalnego uzyskanych przez gminy na poszczególnych pograni- czach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 15. Poziom rozwoju powiatów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 16. Zmiana kursu złotego w stosunku do walut krajów sąsiednich w latach 1999–2015 . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 17. Wydatki Polaków za granicą i cudzoziemców w Polsce w 2015 roku w zależności od odległości od gra- nicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 18. Struktura rodzajowa wydatków cudzoziemców w Polsce w 2014 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 19. Struktura zakupów dokonywanych w Polsce przez cudzoziemców w zależności od odległości od grani- cy – 2015 rok . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 20. Wpływy z opłaty targowej w powiatach badanych pograniczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 26 40 100 103 114 119 120 121 124 126 128 129 130 132 135 140 143 144 148 234 Spis rycin Ryc. 21. Udział opłaty targowej w gminach i powiatach pograniczy w łącznych wpływach z tego tytułu w skali Polski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 22. Liczba pracujących na podstawie oświadczeń cudzoziemców ze wschodu w powiatach przygranicznych w 2015 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 23. Liczba pracujących cudzoziemców ze wschodu na podstawie pozwoleń w powiatach przygranicznych w 2015 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 24. Gminy z udziałem mniejszości narodowych i etnicznych na poziomie 10 i więcej w ogólnej liczby lud- ności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 25. Frekwencja w różnego typu wyborach w Polsce i na poszczególnych pograniczach . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 26. Posłowie na sejm RP w kadencji 2011–2015 pochodzący z terenów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 27. Liczba posłów przypadająca na 100 tys. wyborców według wyborów parlamentarnych z 2015 roku . . Ryc. 28. Poziom sympatii Polaków do nacji krajów sąsiednich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 29. Liczba fundacji i stowarzyszeń na 10 tys. mieszkańców . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 30. Model rozwoju lokalnego obszarów przygranicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ryc. 31. Czynniki wzmacniające rozwój lokalny obszarów przygranicznych w zależności od charakteru granicy Ryc. 32. Efekt granicy jako relacja poziomu rozwoju i jego różnic pomiędzy stronami granicy . . . . . . . . . . . . . . . 149 155 157 164 168 170 171 175 176 188 193 195 Redaktor Michał Noszczyk Projekt okładki Anna Sitek Korektor Katarzyna Kondracka Projekt typograficzny i łamanie Hanna Olsza Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-226-3080-8 (wersja drukowana) ISBN 978-83-226-3081-5 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40-007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e-mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 14,75. Ark. wyd. 19,00. Papier offset. III kl., 90 g Cena 32 zł (+ VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL. Sp. z o.o.” Sp. K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław (cid:77)(cid:111)(cid:110)(cid:111)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:102)(cid:105)(cid:97)(cid:32)(cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:101)(cid:122)(cid:110)(cid:97)(cid:99)(cid:122)(cid:111)(cid:110)(cid:97)(cid:32)(cid:106)(cid:101)(cid:115)(cid:116)(cid:32)(cid:100)(cid:108)(cid:97)(cid:32)(cid:115)(cid:112)(cid:101)(cid:99)(cid:106)(cid:97)(cid:108)(cid:105)(cid:115)(cid:116)(cid:243)(cid:119)(cid:32)(cid:122)(cid:97)(cid:106)(cid:109)(cid:117)(cid:106)(cid:261)(cid:99)(cid:121)(cid:99)(cid:104)(cid:32)(cid:115)(cid:105)(cid:281)(cid:32) (cid:114)(cid:111)(cid:122)(cid:119)(cid:111)(cid:106)(cid:101)(cid:109)(cid:32) (cid:108)(cid:111)(cid:107)(cid:97)(cid:108)(cid:110)(cid:121)(cid:109)(cid:32) (cid:105)(cid:32) (cid:111)(cid:98)(cid:115)(cid:122)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:109)(cid:105)(cid:32) (cid:112)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:103)(cid:114)(cid:97)(cid:110)(cid:105)(cid:99)(cid:122)(cid:110)(cid:121)(cid:109)(cid:105)(cid:46)(cid:32) (cid:80)(cid:114)(cid:97)(cid:99)(cid:97)(cid:32) (cid:109)(cid:97)(cid:32) (cid:99)(cid:104)(cid:97)(cid:114)(cid:97)(cid:107)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:32)(cid:105)(cid:110)(cid:116)(cid:101)(cid:114)(cid:100)(cid:121)(cid:115)(cid:99)(cid:121)(cid:112)(cid:108)(cid:105)(cid:110)(cid:97)(cid:114)(cid:110)(cid:121)(cid:32)(cid:105)(cid:32)(cid:107)(cid:111)(cid:114)(cid:122)(cid:121)(cid:115)(cid:116)(cid:97)(cid:32)(cid:122)(cid:32)(cid:100)(cid:111)(cid:114)(cid:111)(cid:98)(cid:107)(cid:117)(cid:3
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Uwarunkowania rozwoju lokalnego na obszarach przygranicznych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: