Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00224 006006 14079386 na godz. na dobę w sumie
VAT 2014 z omówieniem ekspertów EY - ebook/pdf
VAT 2014 z omówieniem ekspertów EY - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 222
Wydawca: Wiedza i Praktyka Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-269-2731-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> podatkowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Aby bez problemu wejść w nowy, 2014 rok, podatnicy rozliczający VAT powinni mieć pod ręką kompendium wiedzy z tej tematyki. Oficyna Prawa Polskiego wspólnie ze specjalistami z firmy EY przygotowała taką publikację. Eksperci w sposób kompleksowy omawiają zmiany w ustawie o VAT, wskazując na ich skutki w praktyce oraz obrazując to praktycznymi przykładami. Dodatkowym ułatwieniem będzie tabelaryczne zestawienie starych i nowych przepisów. Publikację uzupełnia aktualny tekst ustawy o VAT oraz rozporządzeń wykonawczych do niej.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Roman Namysłowski Zajmuje stanowisko dyrektora Zarządzania Wiedzą Podatkową w Dziale Doradztwa Po- datkowego w EY. W firmie pracuje od 2002 roku. Absolwent Akademii Ekonomicznej w Krakowie. Posiada doświadczenie w: przygoto- wywaniu opinii dotyczących wybranych, kontrowersyjnych aspektów prawa podatkowe- go, stanowiących podstawę dla opinii sporządzanych w ramach doradztwa podatkowego; sporządzaniu opinii dotyczących projektów zmian oraz propozycji zmian do przepisów prawa podatkowego dla władz wykonawczych i ustawodawczych; opracowywaniu narzę- dzi informatycznych zapewniających skuteczne zarządzanie wiedzą podatkową; prowa- dzeniu szkoleń dla władz skarbowych z zakresu polskich i europejskich regulacji dotyczą- cych VAT. Pełnił również funkcję eksperta komisji sejmowych i senackich. Autor i redaktor licznych publikacji z zakresu prawa podatkowego, m.in.: przygotował komentarz do prawa wspólnotowego w zakresie VAT „Dyrektywa VAT. Polska perspekty- wa” pod redakcją Romana Namysłowskiego i Doroty Pokrop, komentarz „Dyrektywa VAT” pod red. Krzysztofa Sachsa i Romana Namysłowskiego oraz był współautorem komentarza „VI Dyrektywa” pod redakcją Krzysztofa Sachsa. Jest również autorem licznych artykułów z zakresu prawa podatkowego, opublikowanych w „Przeglądzie Podatkowym”, „Prawie i Po- datkach”, „Jurysdykcji Podatkowej”, „Monitorze Podatkowym” oraz prasie ekonomicznej. Zajął trzecie miejsce wśród najlepszych doradców podatkowych w  kategorii VAT w VII Rankingu „Dziennika Gazety Prawnej”, a także zdobył wyróżnienie indywidual- ne w VII Rankingu Firm Doradztwa Podatkowego „Rzeczpospolitej” – rekomendacja wśród najlepszych specjalistów w kategorii VAT. Jest dyrektorem w Dziale Doradztwa Podatkowego EY w Warszawie. W firmie pracuje od 2002 roku. Ukończyła Wydział Finansów i Bankowości na Uniwersytecie Warszawskim. Zajmuje się zarządzaniem projektami realizowanymi w różnych krajach i podlegają- cymi odmiennym przepisom podatkowym. Specjalizuje się w zagadnieniach związanych z VAT oraz podatkiem dochodowym od osób prawnych. Jej doświadczenia zawodowe obejmują w szczególności doradztwo w zakresie optymalizacji obciążeń podatkowych oraz reorganizacji przedsiębiorstw wielonarodowych (Tax Effective Supply Chain Mana- gement), projekty w zakresie Zarządzania Ryzykiem Podatkowym (Tax Risk Management, Tax Risks Procedures Mapping). Jest autorką licznych artykułów z zakresu prawa podatkowego, opublikowanych m.in. w  „Przeglądzie Podatkowym”, „Monitorze Podatkowym”, „International Tax Review” oraz prasie ekonomicznej. Jest współautorem i redaktorem m.in. komentarza do pra- wa wspólnotowego „Dyrektywa VAT. Polska perspektywa”. Prowadziła liczne warsztaty, szkolenia i konferencje z zakresu podatków pośrednich. Dorota Pokrop UOM 34 CENA 119 ZŁ B I B L I O T E K A F I N A N S O W O - K S I Ę G O W A V A T 2 0 1 4 Z O M Ó W I E N I E M Z M I A N P R Z E Z E K S P E R T Ó W E Y VAT 2014 Z OMÓWIENIEM ZMIAN PRZEZ EKSPERTÓW POD REDAKCJĄ ROMANA NAMYSŁOWSKIEGO I DOROTY POKROP BIBLIOTEKA FINANSOWO-KSIĘGOWA VAT 2014 z omówieniami zmian przez ekspertów Redaktor Naczelna Grupy Czasopism Ewa Matyszewska Redaktor prowadzący Bogdan Świąder Teksty ujednolicone opracował Bogdan Świąder Wydawca Norbert Pawlikowski Korekta Zespół ISBN: 978-83-269-2731-7 Copyright © by Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. ul. Łotewska 9a, 03-918 Warszawa, tel. 22 518 29 29, faks 22 617 60 10 DTP: Leszek Ogrodowczyk Druk: Miller Druk sp. z o.o. Książka „VAT 2014 z omówieniami zmian przez ekspertów EY” chroniona jest prawem autorskim. Przedruk materiałów opublikowanych w książce bez zgody wydawcy jest zabroniony. Zakaz nie dotyczy cytowania publikacji z powołaniem się na źródło. Informujemy, że Państwa dane osobowe będą przetwarzane przez Wydawnictwo Wiedza i Praktyka sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Łotewskiej 9a w celu realizacji niniejszego zamówienia oraz do celów marketingowych – przesyłania materiałów promocyjnych dotyczą- cych innych produktów i usług. Mają Państwo prawo do wglądu oraz poprawiania swoich danych, a także do wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania do celów promocyjnych. Podanie danych jest dobrowolne. Zapewniamy, że Państwa dane nie będą przekazywane bez Państwa wiedzy i zgody innym podmiotom. Spis treści Komentarze ekspertów ..................................................................................................................................................................... 5 Ustawa o podatku od towarów i usług z 11 marca 2004 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054) (zmiany: Dz.U. z 2011 r. nr 64, poz. 332, nr 134, poz. 780; Dz.U. z 2012 r. poz. 1342, poz. 1448, poz. 1529, poz. 1530; Dz.U. z 2013 r. poz. 35, poz. 1027, poz. 1608) .............................................................................................................................................................................................. Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, 31 oraz warunków stosowania stawek obniżonych z 23 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1719) .......................................... 153 Rozporządzenie Ministra Finansóww sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień z 20 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1722) ..................................................................................................... 158 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie miejsca świadczenia usług oraz zwrotu kwoty podatku naliczonego jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług z 16 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1656) .................................... Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie potwierdzania zidentyfikowania określonego podmiotu na potrzeby transakcji 165 wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju z 16 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1662) ...................................................................................................................................................... 168 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wystawiania faktur z dnia 3 grudnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1485) ............... 169 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie określenia podatników niemających obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego z 6 kwietnia 2004 r. (Dz.U. nr 58, poz. 558) (zmiany: Dz.U. z 2007 r. nr 245, poz. 1808; Dz.U. z 2009 r. nr 222, poz. 1762; Dz.U. z 2011 r. nr 44, poz. 228, nr 68, poz. 364, nr 136, poz. 799, nr 136, poz. 799) ........................................................................................................................................ 170 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie terminu zapłaty podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów z 26 października 2005 r. (Dz.U. nr 218, poz. 1842) ............................................................................................................... 171 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom z 29 czerwca 2011 r. (Dz.U. nr 136, poz.797) ......................................................................................................................... 172 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie wniosków o zwrot podatku od wartości dodanej naliczonego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Wspólnoty Europejskiej z 24 grudnia 2009 r. (Dz.U. nr 224, poz. 1800) (zmiany: Dz.U. z 2010 r. nr 236, poz. 1556) ........................................................................................................................... 176 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie trybu przyjmowania przez urzędy skarbowe kaucji gwarancyjnej składanej przez podmioty, których przedmiotem działalności będzie dokonywanie zwrotu podatku od towarów i usług podróżnym z 19 kwietnia 2004 r. (Dz.U. nr 76, poz. 714) .......................................................................................................................... 178 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie kas rejestrujących z 14 marca 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 363) ...................... .... 179 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących z 29 listopada 2012 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 1382) ..................................................................................... 195 Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie odliczania i zwrotu kwot wydatkowanych na zakup kas rejestrujących z 27 grudnia 2010 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2013 r. poz. 163) .............................................................................................. 200 Rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące z 27 sierpnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 1076) ................................................................................................. 201 3 Rewolucja w VAT, do której trzeba się należycie przygotować Dorota Pokrop dyrektor w dziale podatkowym EY Roman Namysłowski dyrektor w dziale podatkowym EY Rok 2014 jest niezmierne ważny dla podatników z punktu widzenia zasad rozliczania podatku od towarów i usług. No- welizacja przepisów dotyczących tego podatku dotknęła praktycznie wszystkich podatników. Co istotne, zmiany objęły kluczowe elementy konstrukcyjne tego podatku, tj. moment powstania obowiązku podatkowego, prawo do odliczenia, podstawę opodatkowania czy zasady fakturowania. Tym samym zmienione zostały te przepisy, które niemal w nie- zmienionej formie podatnicy stosowali od kilku lub kilkunastu lat. Można w efekcie pokusić się nawet o stwierdzenie, że jest to jedna z największych modyfikacji VAT od momentu przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Z  tego  względu  warto  wiedzieć,  na  co  podatnicy  powinni  zwrócić uwagę i jakie konsekwencje tych zmian wynikają dla  przyjętych przez nich zasad rozliczeń.  Moment powstania obowiązku podatkowego Dla  większości  zdarzeń  gospodarczych  wystawienie  faktu- ry przestało od 2014 roku mieć jakiekolwiek znaczenie dla  określenia  momentu  powstania  obowiązku  podatkowego,  czyli momentu, w którym podatnik powinien zadeklarować  i  wykazać  podatek  należny  z  tytułu  dokonywanych  dostaw  towarów czy świadczenia usług. Istotny jest moment dostawy  lub  wykonania  usługi.  Pozostaną  oczywiście  nieliczne  wy- jątki, dla których kluczowy jest moment wystawienia faktury  lub upływ terminu płatności. Niemniej jednak jest ich zdecy- dowanie mniej niż do tej pory. Prawo do odliczenia  Fundamentalna cecha podatku VAT – prawo do odliczenia    –  powstaje  w  tym  samym  momencie,  w  którym  pojawi  się obowiązek podatkowy dla dostawcy lub usługodawcy.  W dalszym ciągu jednak skorzystanie z prawa do obniżenia  podatku należnego jest uzależnione od posiadania faktury.  Znacznie pogorszy się sytuacja podatników nabywających  towary z innych państw członkowskich. W ich przypadku  odliczenie analogicznie jak dla transakcji krajowych zosta- ło uzależnione nie tylko od powstania obowiązku podatko- wego  z  tytułu  wewnątrzwspólnotowego  nabycia  towarów  (tak jak ma to miejsce do końca 2013 roku), ale również od  posiadania faktury. Z tym że dla zapewnienia neutralności  VAT nabycia (tj. jednoczesnego wykazania podatku należ- nego  i  naliczonego)  podatnik  miało  3  miesiące  na  otrzy- manie faktury dokumentującej zakup z innego kraju UE. Podstawa opodatkowania Od 1 stycznia zniknęło z ustawy o VAT pojęcie obrotu, do  którego  przez  lata  przyzwyczaili  się  podatnicy.  Podstawą  opodatkowania  jest  wszystko,  co  stanowi  zapłatę,  którą  do- stawca  lub  usługodawca  otrzymał  lub  ma  otrzymać.  Nowe- lizacja wprowadziła również listę elementów, które powinny  być wyłączone lub uwzględnione w podstawie opodatkowa- nia. Na uwagę zasługuje wskazana wprost w ustawie o VAT  konieczność zwiększenia podstawy opodatkowania o dodat- kowe koszty, tj. koszty ubezpieczenia czy transportu, którymi  jest obciążany nabywca przez sprzedawcę lub usługodawcę.  Poza tym nowelizacja wychodzi naprzeciw tym podatnikom,  którzy mieli do tej pory trudności z pomniejszaniem podsta- wy opodatkowania w związku z brakiem potwierdzenia od- bioru faktury korygującej przez nabywcę. Rozszerzony został  bowiem katalog przypadków, w których to potwierdzenie nie  jest potrzebne. Zasady fakturowania Faktura nie musi już być wystawiona w ciągu 7 dni. Ustawa  o VAT daje podatnikom czas do 15. dnia kolejnego miesią- ca. Oznacza to, że podatnicy mogą wystawiać jedną fak- turę dokumentującą wszystkie transakcje wykonane w da- nym  okresie  dla  danego  kontrahenta.  Oczywiście,  jeżeli  z biznesowego punktu widzenia będzie to miało sens i jeśli  nie fakturują w walucie obcej, bo rozliczenia walutowe na- dal utrudniane będą przez zasady przeliczania VAT na zło- te. Jednocześnie ustawodawca wprowadził dolny przedział  czasowy  –  faktura  nie  może  być  wystawiona  wcześniej  niż 30 dni przed dostawą towarów lub wykonaniem usługi  (z wyłączeniem niektórych dostaw np. mediów, dzierżawy  czy najmu, gdzie fakturę będzie można wystawić dowolnie  wcześnie, pod warunkiem wskazania, jakiego okresu roz- liczeniowego dokument ten dotyczy). Wcześniejsze faktu- rowanie  wprost  rzutuje  na  prawa  i  obowiązki  po  stronie  nabywcy, w szczególności w zakresie prawidłowego defi- niowania momentu odliczenia. Faktury wystawione przed  powstaniem  obowiązku  podatkowego  i  otrzymane  przez  nabywcę w tym okresie nie dają jeszcze prawa do odlicze- nia.  Warto  też  wspomnieć,  że  w  niektórych  przypadkach  podatnicy nie muszą w ogóle wystawiać faktury (jedynie  na żądanie) – dotyczy to w szczególności transakcji zwol- nionych podmiotowo lub przedmiotowo z VAT.  Interpretacje Koniecznie należy także podkreślić, że w wyniku wprowa- dzonych  w  prawie  zmian  wygasła  formalnie  moc  ochronna  5 VAT 2014 interpretacji  podatkowych  uzyskiwanych  dotychczas  przez  podatników w odniesieniu do tych przepisów, które zostały  zmodyfikowane.  Kluczowa  jest  więc  weryfikacja  posiada- nych interpretacji oraz – w razie potrzeby – skierowanie po- nownego zapytania do ministra finansów. Dodatkowo,  oprócz  komentarza  dotyczącego  zmian  od   1  stycznia  2014  r.,  pragniemy  również  wskazać  na  skutki  zmian w ustawie o VAT, które obowiązują od 1 października  2013 r., a których celem było przeciwdziałanie wyłudzeniom  VAT. Przepisy te dotyczą w szczególności wprowadzenia so- lidarnej  odpowiedzialności  nabywcy  za  zobowiązania  VAT  sprzedawcy  specyficznych  (tzw.  wrażliwych)  towarów  oraz  rozszerzenia  zakresu  mechanizmu  odwrotnego  obciążenia  w stosunku do transakcji krajowych, których przedmiotem są  towary wrażliwe i gdzie VAT powinien rozliczyć nabywca. WYKAZ SKRÓTÓW: Dyrektywa VAT – dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28 listo- pada 2006 r. w sprawie podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE. L z 2006 r. nr 347, s. 1 z późn. zm.). Nowelizacja – ustawa z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy  o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw  (Dz.U. z 2013 r., poz. 35). Rozporządzenie wykonawcze – rozporządzenie ministra fi- nansów z 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania niektórych  przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. nr 73,  poz. 392 z późn. zm.). Ustawa deregulacyjna – ustawa z 16 listopada 2012 r. o re- dukcji niektórych obciążeń administracyjnych w gospodarce  (Dz.U. z 2012 r. poz. 1342). Ustawa o VAT – ustawa z 11 marca 2004 r. o podatku od towa- rów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 177, poz. 1054 z późn. zm.). Moment powstania obowiązku podatkowego trzeba określić na nowych zasadach Tomasz Dziadura doświadczony konsultant w dziale podatkowym EY Zasady dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego stanowią jeden z kluczowych elementów konstrukcyj- nych VAT. Każda zmiana w tym zakresie istotnie wpływa na rozliczenia VAT przez podatników. Tak też jest w przypad- ku zmian przewidzianych w ostatniej nowelizacji. Niemal całkowicie zmodyfikowały one zasady dotyczące momentu rozpoznawania obowiązku podatkowego. Dotychczasowe regulacje obowiązujące do końca 2013 roku zawarte w art. 19 ustawy o VAT zostały w całości usunięte, a w ich miejsce wprowadzono nowy art. 19a. Ze względu na wagę wprowadzanych zmian oraz chęć umoż- liwienia  podatnikom  przystosowania  się  do  nowych  zasad  rozpoznawania momentu powstania obowiązku podatkowego  postanowiono, że zmiany uchwalone już pod koniec 2012 roku  wejdą w życie w przeważającym zakresie dopiero od 1 stycz- nia 2014 r. W drodze wyjątku, wraz z wejściem w życie od  1  stycznia  2013  r.  ustawy  deregulacyjnej,  zmianie  uległy  niektóre  przepisy  odnoszące  się  do  obowiązku  podatkowe- go  w  wewnątrzwspólnotowej  dostawie  towarów,  wewnątrz- wspólnotowym nabyciu towarów oraz u małych podatników. Zgodnie  z  treścią  uzasadnienia  do  tej  nowelizacji  celem  wprowadzenia zmian było przede wszystkim pełniejsze od- zwierciedlenie  postanowień  art.  64  Dyrektywy  VAT,  która  jako  ogólną  zasadę  dla  powstania  obowiązku  podatkowego  przyjmuje  moment  dostarczenia  towarów  lub  wykonania  usług. W drodze odstępstwa od zasad ogólnych na podstawie  art. 66 i 67 Dyrektywy VAT państwa członkowskie mogą po- stanowić, że VAT staje się wymagalny dla określonych trans- akcji  lub  dla  określonych  kategorii  podatników  w  jednym  z następujących terminów: a) nie później niż z datą wystawienia faktury; b) nie później niż w momencie otrzymania zapłaty; c)  jeżeli  faktura  nie  została  wystawiona  lub  została  wysta- wiona z opóźnieniem, w określonym terminie od daty zda- rzenia powodującego powstanie obowiązku podatkowego. Wątpliwości co do zgodności polskich regulacji z przepisami  Dyrektywy VAT wynikały głównie z faktu, że podstawowym  momentem powstania obowiązku podatkowego był w prakty- ce dzień wystawienia faktury (nie zaś dostarczenie towarów  lub wykonanie usług). Ponadto wprowadzenie nowych przepisów miało również na  celu  uproszczenie  zasad  rozliczania  VAT  należnego  przez  ograniczenie  szerokiego  katalogu  zasad  szczególnych  oraz  uporządkowanie przepisów w stosunku do obecnych regula- cji w tym zakresie.   Zasada ogólna Na  gruncie  przepisów  ustawy  o  VAT,  obowiązujących  do   31 grudnia 2013 r., obowiązek podatkowy powstawał z chwi- lą wydania towaru lub wykonania usługi. Z uwagi na art. 19  ust. 4 ustawy o VAT, jeśli jednak podatnik miał obowiązek  wystawienia  faktury,  VAT  stawał  się  wymagalny  z  chwilą  wystawienia faktury, nie później niż 7. dnia, licząc od dnia  6 Komentarze ekspertów wydania towaru lub wykonania usługi. Z uwagi na powszech- ny obowiązek dokumentowania sprzedaży realizowanej przez  podatników  fakturami  VAT  w  praktyce  w  zdecydowanej  większości przypadków (poza dostawą towarów i świadcze- niem usług na rzecz osób fizycznych) obowiązek podatkowy  powstawał  więc  właśnie  z  momentem  wystawienia  faktury.  W rezultacie moment wydania towaru/wykonania usługi miał  jedynie charakter uzupełniający, tzn. decydował on o powsta- niu obowiązku podatkowego dopiero wówczas, jeśli faktura  nie została wystawiona w określonym terminie. Od 1 stycznia 2014 r., zgodnie z ogólną zasadą, obowiązek  podatkowy  powstaje  z  chwilą  dokonania  dostawy  towarów  lub wykonania usługi (art. 19a ust. 1 ustawy o VAT). Co istot- ne, wystawienie faktury (poza nielicznymi wyjątkami, o któ- rych  mowa  poniżej)  nie  ma  żadnego  wpływu  na  powstanie  obowiązku podatkowego.  Niewątpliwie  zmiana  ta  wymusza  na  podatnikach  koniecz- ność  dokładnego  monitorowania  dnia  faktycznej  dostawy  towarów  lub  wykonania  usługi.  O  ile  określenie  momentu  wykonania usługi nie powinno budzić większych wątpliwości  wśród podatników (już poprzednio ustawodawca posługiwał  się tym terminem), o tyle prawidłowe określenie momentu do- stawy towarów może powodować już nieco większy problem.  Trudno  bowiem  uznać  dzień  dostawy  towarów  za  tożsamy  z dniem wydania towarów, do którego ustawa o VAT odwołu- je się obecnie. Dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ustawy  o VAT oznacza przeniesienie prawa do rozporządzania towara- mi jak właściciel. Z kolei wydanie towarów należy postrzegać  w kategoriach czynności faktycznych. Dodatkowo obowiązu- jący do końca 2013 roku przepis nie precyzował, komu towary  powinny być wydane, aby powstał obowiązek podatkowy, tj.  nabywcy czy np. przewoźnikowi. Może się zatem zdarzyć, że  po dokonaniu dostawy towary będą przechowywane w maga- zynie sprzedawcy przez jakiś czas, a następnie zostaną wydane  kupującemu. W takiej sytuacji dostawa towarów nastąpi wraz  z przeniesieniem na nabywcę władztwa ekonomicznego (tj. po- stawieniem towarów do dyspozycji nabywcy), podczas gdy wy- danie towarów nastąpi dopiero w momencie wydania nabyw- cy towarów z magazynu. Dość często tego rodzaju „rozjazd”  czasowy między dostawą towarów a ich wydaniem występuje  w przypadku eksportu towarów. Wydanie towaru z magazynu  występuje wówczas znacznie wcześniej niż przeniesienie pra- wa do rozporządzania towarem jak właściciel, które może na- stąpić np. dopiero po dokonaniu formalności wywozowych. Na  bazie „starych” przepisów w praktyce często wydanie z maga- zynu stanowiło moment, od którego liczony był 7-dniowy ter- min na wystawienie faktury. Po zmianach wydanie z magazy- nu w większości przypadków nie stanowi punktu odniesienia,  gdyż wyłącznie przeniesienie prawa do rozporządzania towara- mi jest istotne dla określenia wymagalności podatku. Na takim  stanowisku stanął także minister finansów, wydając w 2013 r.  interpretacje indywidualne w tym zakresie dotyczące przepi- sów obowiązujących od 1 stycznia 2014 r.  Wejście w życie nowej zasady ogólnej dotyczącej momentu  powstania obowiązku podatkowego w istotny sposób wpłynie  na rozliczenia podatników dokonujących sprzedaży towarów/  wykonujących usługi pod koniec miesiąca. Poprzednio prze- pisy pozwalały bowiem „przenieść” rozliczenie VAT należ- nego na następny miesiąc, w sytuacji gdy faktura dokumen- tująca wydanie towarów/wykonanie usługi wystawiona była  w  miesiącu  następującym  po  miesiącu  wydania  towarów/ wykonania  usługi.  Na  gruncie  znowelizowanych  przepisów  ustawy o VAT wystawienie faktury w kolejnym miesiącu nie  wpływa już na moment powstania obowiązku podatkowego  (poza specyficznymi sytuacjami, o których mowa poniżej). Opisane odmienne zasady rozpoznawania obowiązku podat- kowego na zasadach ogólnych prezentuje rysunek 1. Rysunek 1. Porównanie zasad powstania obowiązku podatkowego przed zmianami i po zmianach Styczeń Luty 25 26 27 28 29 30 31 1 2 3 4 5 Wydanie towarów / Wykonanie usługi Wystawienie faktury dokumentującej wydanie towarów / wykonanie usługi Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2014 r. Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad obowiązujących do 31 grudnia 2013 r. ROZLICZENIE VAT – STYCZEŃ ROZLICZENIE VAT – LUTY 7 VAT 2014 Warto  również  pamiętać,  że  nowe  zasady  ogólne  obejmują  niektóre czynności, dla których do końca 2013 roku przewi- dziano  szczególny  moment  powstania  obowiązku  podatko- wego. Dotyczy to m.in. usług sprzedaży praw lub udzielenia  licencji  (dla  których  obowiązek  podatkowy  powstawał  do  tej pory z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie  później jednak niż z upływem terminu płatności określonego  w umowie lub fakturze) czy usług transportowych i spedycyj- nych (z tytułu których VAT stawał się wymagalny z chwilą  otrzymania całości lub części zapłaty, nie później niż 30. dnia  od dnia wykonania usługi). Usługi wykonywane częściowo Artykuł 19a ust. 2 ustawy o VAT wprowadza opodatkowanie  usług częściowych. Wskazuje on, że w odniesieniu do usług  przyjmowanych częściowo usługę uznaje się również za wy- konaną w przypadku wykonania części usługi, dla której to  części określono zapłatę.  Wydaje  się,  że  przepis  ten  powinien  mieć  zastosowanie  w  odniesieniu  do  każdego  rodzaju  usług  przyjmowanych  częściowo,  pod  warunkiem  że  w  stosunku  do  części  usłu- gi  określono  zapłatę.  Brak  określenia  zapłaty  za  przyjmo- waną  część  usługi  oznacza,  że  wobec  tej  części  usługi  nie  powstaje obowiązek rozliczenia VAT należnego. Zgodnie ze  stanowiskiem zaprezentowanym w uzasadnieniu do noweli- zacji omawiany przepis ma się w szczególności odnosić do  usług budowlanych, które nie będą spełniały kryteriów usług  o charakterze ciągłym.  Warto w tym miejscu zauważyć, że obowiązujący do końca  2013 r. art. 19 ust. 14 ustawy o VAT (zgodnie z którym obo- wiązek podatkowy w przypadku wykonania usług dokumen- towanego  na  podstawie  protokołów  zdawczo-odbiorczych  powstawał z dniem otrzymania całości lub części zapłaty, nie  później niż 30. dnia od dnia wykonania usługi) został usunię- ty i nie znajduje swojego odpowiednika w ustawie o VAT od  1 stycznia 2014 r. W takiej sytuacji już częściowe wykonanie  usług  (np.  potwierdzane  protokołem  zdawczo-odbiorczym  lub w inny sposób) będzie powodowało powstanie obowiązku  podatkowego z dniem wykonania części usługi (np. z dniem  podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego), o ile w odnie- sieniu do tej części przewidziano zapłatę. Z pewnością nowe  regulacje  wpłyną  na  przyspieszenie  momentu  rozliczenia  VAT z tytułu wykonania tego typu usług. Usługi świadczone w okresach rozliczeniowych Artykuł 19a ust. 3 ustawy o VAT wprowadza zasady ustalania  obowiązku  podatkowego  dla  usług,  dla  których  w  związku  z ich świadczeniem ustalane będą następujące po sobie ter- miny: płatności lub rozliczeń.  Zgodnie z przyjętymi  przepisami usługę taką uznaje się za  wykonaną z upływem każdego okresu, do którego będą się  odnosiły te płatności lub rozliczenia, aż do momentu zakoń- czenia świadczenia tej usługi.  Z  kolei  usługi  świadczone  w  sposób  ciągły  przez  okres  dłuższy niż rok, dla których w związku z ich świadczeniem  w danym roku nie będą upływały terminy płatności lub roz- liczeń, są uznawane za wykonane z upływem każdego roku  podatkowego do momentu zakończenia świadczenia tej usłu- gi. A zatem 31 grudnia każdego roku będzie dniem, w któ- rym podatnik powinien rozpoznać obowiązek podatkowy dla  świadczenia tego typu usług. Tak rozumiany moment wyko- nania usługi zgodnie z opisaną zasadą ogólną wskazuje okres  rozliczeniowy, w którym dana transakcja powinna zostać wy- kazana w składanych deklaracjach VAT i opodatkowana.   Omawiany przepis ma zastosowanie także do dostawy towa- rów, z wyłączeniem dostawy towarów na podstawie umowy  leasingu, dzierżawy lub innej umowy o podobnym charakte- rze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na wa- runkach  odroczonej  płatności,  jeżeli  umowa  przewiduje,  że  w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową  lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie  przeniesione. Otrzymanie całości lub części zapłaty/dotacji/ subwencji Wprowadzenie nowej zasady ogólnej do celów rozpoznawa- nia obowiązku podatkowego nie oznacza bynajmniej całko- witej rezygnacji ze szczególnych momentów powstania obo- wiązku podatkowego w odniesieniu do określonych kategorii  czynności.  I  tak,  na  podstawie  art.  19a  ust.  5  pkt  1  ustawy  o VAT otrzymanie całości lub części zapłaty wciąż jest zda- rzeniem kreującym obowiązek podatkowy w odniesieniu do   następujących czynności: a)  wydanie towarów przez komitenta komisantowi na podsta- wie umowy komisu; b)  przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub pod- miotu  działającego  w  imieniu  takiego  organu  własności  towarów w zamian za odszkodowanie; c)  dokonywanie w trybie egzekucji dostawy towarów, o której  mowa w art. 18 ustawy o VAT; d)  świadczenie,  na  podstawie  odrębnych  przepisów,  na  zle- cenie  sądów  powszechnych,  administracyjnych,  wojsko- wych lub prokuratury usług związanych z postępowaniem  sądowym  lub  przygotowawczym,  z  wyjątkiem  usług,  do  których stosuje się art. 28b ustawy o VAT, stanowiących  import usług; e)  świadczenie usług zwolnionych z podatku zgodnie z art. 43  ust. 1 pkt 37–41 ustawy o VAT. W przypadku czynności określonych w pkt b oraz d zmiany  mają głównie charakter systematyzujący – odpowiednie prze- pisy  zamieszczone  dotychczas  w  rozporządzeniu  wykonaw- czym  zostały  przeniesione  do  ustawy  o  VAT.  Nieznacznej  zmianie  uległy  za  to  przepisy  dotyczące  momentu  powsta- nia obowiązku podatkowego w przypadku wydania towarów  przez komitenta. Do 31 grudnia 2013 r. obowiązek ten, zgod- nie z art. 19 ust. 16a ustawy o VAT, powstawał z chwilą otrzy- mania przez komitenta zapłaty za wydany towar, nie później  jednak  niż  w  ciągu  30  dni  od  dostawy  towarów  dokonanej  przez komisanta. Nowelizacja usunęła natomiast z tego prze- pisu ograniczenie czasowe, które powodowało, że obowiązek  podatkowy  najpóźniej  mógł  powstać  najpóźniej  30.  dnia  od  dnia dokonania dostawy przez komisanta. Zgodnie z treścią uzasadnienia do nowelizacji wprowadzenie  szczególnej zasady dla usług zwolnionych z VAT (wymienio- nych w pkt e) miało na celu uproszczenie rozliczeń. Zgodnie  8 Tabela 1. Moment powstania obowiązku podatkowego (MPOP) dla transakcji finansowych Do końca 2013 roku Od 2014 roku Odsetki od kredytu = 100 zł  Odsetki od kredytu = 100 zł Wymagalne: ▪ wrzesień 2012 r.  Wymagalne: ▪ wrzesień 2014 r.  Płatne: ▪ wrzesień 2012 r. – 30 zł ▪ styczeń 2013 r. – 70 zł Płatne: ▪ wrzesień 2014 r. – 30 zł ▪ styczeń 2015 r. – 70 zł MPOP VAT – wrzesień 2012 r. (100 zł) MPOP CIT – wrzesień 2012 r. (30 zł) i styczeń 2013 r. (70 zł)  MPOP VAT = MPOP CIT = wrzesień 2014 r. (30 zł) i styczeń 2015 r. (70 zł) z  ukształtowaną  dotychczas  praktyką,  to  wykonanie  usługi  lub  zakończenie  okresu  rozliczeniowego  było  momentem  istotnym do celów VAT dla tego typu usług. Z kolei w od- niesieniu do opodatkowania odsetek od kredytów i pożyczek,  na bazie wyroków sądów administracyjnych (patrz np. wyrok  NSA z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt I FSK 398/08) obowią- zek podatkowy powstawał w momencie, kiedy odsetki te były  zapłacone lub wymagalne (w zależności, który z tych dwóch  momentów następowało wcześniej). W praktyce szczegółowe  śledzenie  momentu  powstania  obowiązku  podatkowego  dla  usług zwolnionych z VAT było kłopotliwe, a przecież z tytułu  tych transakcji VAT nie był odprowadzany do urzędu skarbo- wego. Prawidłowe określenie momentu powstania obowiąz- ku  podatkowego  decydowało  więc  wyłącznie  o  wykazaniu  obrotu z tytułu danej transakcji we właściwym okresie rozli- czeniowym (co w pewnych specyficznych sytuacjach mogło  Komentarze ekspertów mieć wpływ na wysokość proporcji, o której mowa w art. 90  ustawy o VAT, za dany rok). Od 1 stycznia 2014 r. obowiązek  podatkowy dla usług finansowych powstaje z chwilą otrzy- mania  całości  lub  części  zapłaty.  Wpływ  zmian  dla  usług  finansowych – na przykładzie odsetek od kredytów przedsta- wia tabela 1. Zdarzeniem  skutkującym  powstaniem  obowiązku  podatko- wego będzie również otrzymanie całości lub części dotacji,  subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze (art. 19a  ust. 5 pkt 2 ustawy o VAT). W każdym z opisanych przypad- ków obowiązek podatkowy powstanie jedynie w odniesieniu  do otrzymanej kwoty (art. 19a ust. 6 ustawy o VAT).  Wystawienie faktury Choć  moment  wystawienia  faktury  nie  jest  już  podstawową  zasadą  determinującą  powstanie  obowiązku  podatkowego,  to  w  niektórych  przypadkach  (choć  znacznie  rzadszych  niż  do- tychczas), określonych w art. 19a ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT,  wciąż decyduje o tym, kiedy należy rozliczyć VAT. Sytuacja  taka  dotyczy  m.in.  przypadków  świadczenia  usług  budowla- nych lub budowlano-montażowych (art. 19a ust. 5 pkt 3a ustawy  o VAT), dla których do końca 2013 roku  obowiązek podatkowy  powstawał z momentem otrzymania całości lub części zapłaty,  nie później jednak niż 30. dnia od dnia wykonania usług. Przy  czym  w  sytuacji,  w  której  podatnik  nie  wystawił  fak- tury  lub  wystawił  ją  z  opóźnieniem,  obowiązek  podatkowy  będzie powstawał z chwilą upływu terminu na jej wystawie- nie. Zgodnie z art. 106i ust. 3 ustawy o VAT w odniesieniu  do  usług  budowlanych  i  budowlano-montażowych  faktury  wystawia się nie później niż 30. dnia od wykonania usługi. W  praktyce  zatem  na  gruncie  nowych  regulacji  obowiązek  podatkowy powstaje najpóźniej 30. dnia od dnia wykonania  usług budowlanych lub budowlano-montażowych (podobnie  jak miało to miejsce przed nowelizacją). Zasadnicza różnica  polega natomiast na tym, że od 1 stycznia 2014 r. to usługo- Rysunek 2. Moment powstania obowiązku podatkowego dla usług budowlanych Styczeń Luty 25 26 27 28 29 30 31 1 … 20 … Wystawienie faktury za usługę budowlaną Otrzymanie całości zapłaty Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2014 r. obowiązujących do 31 grudnia 2013 r. ROZLICZENIE VAT – STYCZEŃ ROZLICZENIE VAT – LUTY 9 VAT 2014 dawca będzie mógł decydować o powstaniu obowiązku po- datkowego (wystawiając fakturę w przewidzianym terminie),  nie zaś usługobiorca dokonujący płatności za usługę. Różnicę  tę przedstawia rysunek 2. Należy  jednak  zwrócić  uwagę,  że  przepisy  nowelizacji  nie  przewidują  obowiązku  wystawienia  faktury  w  przypadku  świadczenia usług na rzecz osoby fizycznej. W konsekwencji  w przypadku świadczenia usług budowlanych lub budowlano- -montażowych na rzecz osób fizycznych obowiązek podatko- wy nie będzie powstawał na zasadach określonych w art. 19a  ust. 5 pkt 3 ustawy o VAT (tj. z momentem wystawienia fak- tury), ale z upływem terminu płatności.  1)  dostaw energii elektrycznej, cieplnej lub chłodniczej oraz  gazu przewodowego, 2)  świadczenia usług telekomunikacyjnych i radiokomunika- cyjnych, 3)  świadczenia  usług  wymienionych  w  poz.  140–153,  174  i 175 załącznika nr 3 do ustawy, 4)  świadczenia  usług  najmu,  dzierżawy,  leasingu  lub  usług  o podobnym charakterze,  5)  świadczenia usług ochrony osób oraz usług ochrony, dozo- ru i przechowywania mienia, 6)  świadczenia usług stałej obsługi prawnej i biurowej, 7)  świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej, ciepl- nej lub chłodniczej oraz gazu przewodowego Warto również zauważyć, że zgodnie z nowym brzmieniem  przepisów  dotyczących  obowiązku  podatkowego  usunięty  został dotychczasowy art. 19 ust. 14 ustawy o VAT, określają- cy moment powstania obowiązku podatkowego w przypadku  usług przyjmowanych częściowo, których odbiór jest doku- mentowany na podstawie protokołów zdawczo-odbiorczych. Analogicznie jak w przypadku usług budowlanych i budow- lano-montażowych, zgodnie z art. 19a ust. 5 pkt 3b i 3c usta- wy  o  VAT,  obowiązek  podatkowy  powstaje  w  odniesieniu  do dostaw niektórych kategorii książek drukowanych, gazet,  czasopism,  magazynów,  drukowanych  oraz  czynności  pole- gających na drukowaniu książek, gazet, czasopism, magazy- nów (z wyjątkiem usług stanowiących import usług), z tym  że najpóźniejszym terminem rozpoznania obowiązku podat- kowego będzie 60. dzień (lub 120. jeżeli umowa przewiduje  rozliczenie  zwrotu  wydawnictw)  od  dnia  dostawy  książek,  czasopism itp. oraz 90. dzień od dnia wykonania czynności  polegających na drukowaniu książek, czasopism itp. –  z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b ustawy   o VAT, stanowiących import usług. Dodatkowo, w przypadkach, w których obowiązek podatkowy  powstaje z momentem wystawienia faktury, w sytuacji, w któ- rej podatnik nie wystawił faktury lub wystawił ją z opóźnieniem,  obowiązek podatkowy powstanie z chwilą upływu terminów wy- stawienia faktury określonych w art. 106i ust. 3 i 4, a w przypad- ku gdy nie określono takiego terminu –- z chwilą upływu terminu  płatności (dla czynności wskazanych w pkt 1)–7), fakturę wysta- wia się nie później niż z upływem terminu płatności). W odniesieniu do czynności wskazanych w pkt 1)–3) oznacza  to, że upływ terminu płatności określony w umowie może nie  być  w  ogóle  determinantem  momentu  powstania  obowiąz- ku  podatkowego.  Określa  on  jedynie  najpóźniejszy  termin,  w jakim taki obowiązek musi powstać (ale tylko w sytuacji,  gdy nie zostanie wystawiona faktura do dnia upływu terminu  płatności)  Taki sam szczególny moment powstania obowiązku podatko- wego, uzależniony od daty wystawienia faktury, został prze- widziany także w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT odniesie- niu do następujących czynności: Jeśli zatem do dnia upływu terminu płatności podatnik wy- stawi fakturę dokumentującą jedną z wymienionych czynno- ści, to obowiązek podatkowy powinien być przez niego roz- poznany właśnie z momentem wystawienia faktury.  Rysunek 3. Moment powstania obowiązku podatkowego dla dostaw energii Styczeń Luty 25 26 27 28 29 30 31 1 … 11 … Wystawienie faktury za energię elektryczną za luty Termin płatności 14 dni Upływ terminu płatności Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2014 r. obowiązujących do 31 grudnia 2013 r. ROZLICZENIE VAT – STYCZEŃ ROZLICZENIE VAT – LUTY 10 Komentarze ekspertów W praktyce zatem w niektórych przypadkach od 1 stycznia  2014 r. podatnicy mogą być zobligowani do rozliczenia po- datku w okresie wcześniejszym, niż gdyby tego rozliczenia  dokonywali  na  gruncie  dotychczasowych  przepisów  ustawy  o VAT. Sytuację taką prezentuje rysunek 3. Inaczej  kształtuje  się  również  moment  powstania  obowiąz- ku podatkowego dla usług wymienionych w punktach 4)–6).  Przed 1 stycznia 2014 r. obowiązek podatkowy dla tych usług  powstawał  z  chwilą  otrzymania  całości  lub  części  zapłaty,  nie  później  niż  z  upływem  terminu  płatności  określonego  w umowie lub fakturze. Po zmianie przepisów od 1 stycznia  2014 r. o momencie powstania obowiązku podatkowego de- cyduje wystawienie faktury (lub upływ terminu płatności gdy  faktura nie zostanie wystawiona), natomiast faktyczne otrzy- manie całości lub części zapłaty pozostaje bez wpływu dla  potrzeb określenia obowiązku podatkowego. Konsekwentnie,  również do usług wskazanych w pkt 4)–6) nastąpi przyspie- szenie opodatkowania VAT. Porównanie art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT z odpowiedni- mi regulacjami na gruncie ustawy o VAT w brzmieniu obo- wiązującym  przed  zmianą  prowadzi  do  wniosku,  że  część  usług objętych do tej pory szczególnym obowiązkiem podat- kowym podlega od 2014 roku zasadom ogólnym. Dotyczy to  głównie  usług  transportowych,  spedycyjnych,  przeładunko- wych oraz usług w portach morskich i handlowych (określo- nych dotychczas w art. 19 ust. 13 pkt 2 a–c ustawy o VAT).  Otrzymanie całości lub części zapłaty (lub upływ 30. dnia od  wykonania usług) w stanie prawnym od 1 stycznia 2014 r. nie  skutkuje powstaniem obowiązku podatkowego dla tego typu  usług  (poza  sytuacjami  otrzymania  wcześniejszej  płatności  np. zaliczki). Obowiązek taki powstanie natomiast z dniem  wykonania  usługi,  co  w  wielu  przypadkach  może  powodo- wać konieczność rozliczenia VAT we wcześniejszych okre- sach  rozliczeniowych.  Potencjalne  różnice  w  rozpoznaniu  obowiązku podatkowego dla usług transportowych, spedycyj- nych, przeładunkowych oraz usług w portach morskich i han- dlowych przed i od 1 stycznia 2014 r. przedstawia rysunek 4. Analizując art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT (w porównaniu  z odpowiednimi regulacjami obowiązującymi do 1 stycznia  2014 r.), warto też zauważyć, że:  1)  usunięty  został  specyficzny  obowiązek  podatkowy  doty- czący  usług  telekomunikacyjnych  związanych  ze  sprze- dażą  żetonów,  kart  telefonicznych  lub  innych  jednostek  uprawniających  do  korzystania  z  usług  telekomunikacyj- nych w systemie przedpłaconym; 2)  w przeciwieństwie do poprzednich regulacji przepisy obo- wiązujące  od  1  stycznia  2014  r.  nie  wskazują,  że  usługi,  o których mowa w pkt 4)–6) muszą być wykonane na te- rytorium kraju,  3)  usunięte zostały odniesienia do usług pośrednictwa ubez-  pieczeniowego – co wiąże się z faktem, że m.in. dla usług  finansowych przewidziany został odrębny moment powstania  obowiązku  podatkowego,  tj.  dzień  otrzymania  całości  lub części zapłaty (art. 19a ust. 5 pkt 1e ustawy o VAT). Wcześniejsze płatności Podobnie  jak  na  gruncie  poprzednio  obowiązujących  prze- pisów  ustawy  o  VAT,  otrzymanie  całości  lub  części  zapła- ty,  w  szczególności:  przedpłaty,  zaliczki,  zadatku  czy  raty  przed dokonaniem dostawy towaru lub wykonaniem usługi,  również po 1 stycznia 2014 r. skutkuje powstaniem obowiąz- ku podatkowego z chwilą jej otrzymania, w odniesieniu do  otrzymanej  kwoty.  Zastosowanie  tego  przepisu  rozszerzono  o  sytuację,  gdy  przed  ustanowieniem  spółdzielczego  prawa  do  lokalu  mieszkalnego  lub  lokalu  o  innym  przeznaczeniu  otrzymano  wkład  budowlany  lub  mieszkaniowy  (art.  19a   ust. 8 ustawy o VAT). Przepis ten nie ma zastosowania do sytuacji, gdy obowiązek  podatkowy powstanie z dniem wystawienia faktury, nie póź- niej jednak niż z upływem terminu płatności, o których mowa  Rysunek 4. Moment powstania obowiązku podatkowego dla usług transportowych Styczeń Luty 25 26 27 28 29 30 31 1 … 15 … Wykonanie usługi np. transportowej Otrzymanie całości płatności Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad Moment powstania obowiązku podatkowego według zasad obowiązujących od 1 stycznia 2014 r. obowiązujących do 31 grudnia 2013 r. ROZLICZENIE VAT – STYCZEŃ ROZLICZENIE VAT – LUTY 11 VAT 2014 w art. 19a ust. 5 pkt 4 ustawy o VAT, czyli m.in. w przypadku  świadczenia  usług  telekomunikacyjnych,  najmu,  dzierżawy,  leasingu czy też dostawy energii.  Import towarów Reguły  określające  powstanie  obowiązku  podatkowego  w imporcie towarów zostały nieco zmodyfikowane w po- równaniu  z  regułami  dotychczasowymi.  Co  do  zasady  obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstaje  wciąż  z  chwilą  powstania  długu  celnego  (art.  19a  ust.  9  ustawy o VAT). W porównaniu jednak z poprzednim brzmieniem przepisów  ustawy o VAT katalog czynności skutkujący powstaniem obo- wiązku podatkowego z chwilą powstania długu celnego ule- ga zwiększeniu. Powstanie długu celnego powoduje bowiem  powstanie  obowiązku  podatkowego  również  w  przypadku  objęcia  towarów  procedurą  celną  uszlachetniania  czynnego  w systemie ceł zwrotnych i odprawy czasowej z częściowym  zwolnieniem od należności celnych. Tym samym, samo ob- jęcie  towarów  jedną  ze  wskazanych  procedur  nie  powoduje  już powstania obowiązku podatkowego w stanie prawnym od  1 stycznia 2014 r. (jak to miało miejsce na gruncie regulacji  obowiązujących do końca 2013 roku). Nowelizacja  przewiduje,  że  objęcie  towarów  procedurą  jest  w  dalszym  ciągu  okolicznością  prowadzącą  do  powstania  obowiązku podatkowego w imporcie, niemniej jednak doty- czy to jedynie procedury celnej przetwarzania pod kontrolą  celną (art. 19a ust. 10 ustawy o VAT). Przepisy przejściowe Wprowadzenie nowych zasad dotyczących momentu powsta- nia obowiązku podatkowego może wywołać wątpliwości co  do zasad rozliczeń VAT w odniesieniu do czynności wykona- nych na przełomie 2013 oraz 2014 roku. W tym celu noweli- zacja wprowadza w art. 7 przepisy przejściowe.  Zgodnie z podstawową zasadą w przypadku czynności wy- konanych  przed  1  stycznia  2014  r.  obowiązek  podatkowy  powstaje  zgodnie  z  art.  19–21  ustawy  o  VAT,  w  brzmieniu  obowiązującym  przed  tym  dniem.  Najważniejsze  jest  więc  precyzyjne ustalenie daty wykonania usługi oraz daty zakoń- czenia dostawy towarów.  Co  ciekawe,  zanim  nowe  przepisy  weszły  w  życie,  część  z nich została zmieniona ustawą z 8 listopada 2013 r. o zmia- nie  ustawy  o  podatku  od  towarów  i  usług  oraz  niektórych  innych ustaw. I tak, dla czynności, o których mowa w art. 19a  ust. 5 pkt 3 i 4 ustawy o VAT (tj. dla usług, dla których obo- wiązek podatkowy będzie powstawał z momentem wystawie- nia faktury), które zostaną wykonane po 31 grudnia 2013 r.,  dla których przed dniem 1 stycznia 2014 r. wystawiono faktu- rę, obowiązek podatkowy powstanie zgodnie z art. 19 ustawy  zmienianej,  w  brzmieniu  obowiązującym  przed  tym  dniem  (czyli według „starych” zasad). Prawo do odliczenia i ograniczenia w odliczaniu VAT Joanna Perzanowska menedżer w dziale podatkowym EY Marcin Zawadzki menedżer w dziale podatkowym EY Prawo do odliczenia podatku naliczonego, a w szczególności określenie momentu, w którym można z tego prawa sko- rzystać, należy, obok mechanizmów regulujących powstanie obowiązku podatkowego oraz fakturowanie, do głównych elementów konstrukcyjnych VAT objętych zmianami od 1 stycznia 2014 r. Konieczność wprowadzenia modyfikacji w tym zakresie wynikła przede wszystkim z chęci powiązania momentu odliczenia podatku z jego wymagalnością po stronie sprzedaży (co do zasady bowiem prawo do odliczenia podatku naliczonego u nabywcy powinno iść w parze z obowiązkiem wykazania podatku należnego u dostawcy). Przedstawiamy najważniejsze zmiany dotyczące odliczenia po- datku naliczonego, które weszły w życie 1 stycznia 2014 r. Definicja podatku naliczonego Zmiany  w  przepisach  dotyczących  definicji  kwoty  podatku  naliczonego (art. 86 ust. 2 ustawy o VAT) mają, co do zasady,  charakter redakcyjny. Kwotę podatku naliczonego stanowi teraz  kwota wskazana na fakturze dokumentującej nabycie towarów  i usług bądź też dokonanie przedpłaty na poczet tych czynno- ści, jak również wynikająca z dokumentów będących podstawą  rozliczenia VAT od importu towarów (w szczególności z doku- mentu celnego czy deklaracji importowej). Jednocześnie, tak jak  dotychczas,  kwotę  VAT  naliczonego  w  przypadku  stosowania  tzw. mechanizmu odwrotnego obciążenia stanowi kwota zade- klarowana jako VAT należny – dotyczy to w szczególności lo- kalnej dostawy towarów, dla których podatnikiem jest nabywca,  importu  usług  czy  wewnątrzwspólnotowego  nabycia  towarów  w Polsce (należy tu zauważyć, że od 1 kwietnia 2013 r. nabycie  towarów  przemieszczanych  z  innego  państwa  członkowskie- go do Polski i przesunięcie tych towarów w ramach własnego  przedsiębiorstwa wymieniane są odrębnie z uwagi na zróżnico- wanie wymogów dotyczących odliczania podatku naliczonego). 12 Powstanie i wykonanie prawa do odliczenia Z  punktu  widzenia  podatników,  najistotniejsze  zmiany  w  obszarze  podatku  naliczonego  dotyczą  określenia  mo- mentu,  w  którym  z  prawa  do  odliczenia  można  skorzystać.  Obowiązujące do końca 2013 roku ogólne zasady (art. 86 ust.  10, 12 i 12a ustawy o VAT) pozwalały na odliczenie podat- ku naliczonego w rozliczeniu za miesiąc otrzymania faktu- ry,  warunkując  to  dodatkowo  koniecznością  nabycia  prawa  do  rozporządzania  towarem  jak  właściciel  bądź  wykonania  usługi przed złożeniem deklaracji, w której to prawo jest wy- konywane.  Przepisy  te  zostały  uchylone  i  zastąpione  nową  generalną zasadą, zgodnie z którą prawo do odliczenia VAT  powstaje w rozliczeniu za okres, w którym w odniesieniu na  nabywanych towarów i usług powstał obowiązek podatkowy.  Wprowadzenie tej zasady pozostaje w zgodzie z przepisami  Dyrektywy 2006/112 (stosownie do art. 167 Dyrektywy pra- wo do odliczenia powstaje w momencie, gdy podatek, który  podlega odliczeniu, staje się wymagalny).  Dotychczas  pełne  odzwierciedlenie  przepisów  Dyrektywy  VAT nie było do końca możliwe, przede wszystkim ze wzglę- du  na  bardzo  skomplikowane  przepisy  dotyczące  momen- tu  powstania  obowiązku  podatkowego.  Uproszczenie  tych  przepisów, a w szczególności ograniczenie liczby transakcji  objętych  szczególnymi  zasadami  dotyczącymi  obowiązku  podatkowego, powinno do pewnego stopnia ułatwić nabyw- cy towarów czy usługobiorcy ustalenie momentu, w którym  podatek  należny  powinien  być  wykazany  przez  dostawcę   – a w konsekwencji, momentu nabycia prawa do odliczenia  podatku  naliczonego.  Niemniej  jednak  kwestia  ta  zapewne  nadal  pozostanie  problematyczna  –  szczególnie  biorąc  pod  uwagę konieczność posiadania precyzyjnych informacji co do  daty dostawy towarów lub wykonania usługi (patrz poniżej). Co istotne, odliczenie VAT z tytułu nabycia towarów i usług  oraz importu towarów (z wyjątkiem przypadków zastosowa- nia  uproszczeń)  możliwe  będzie  dopiero  w  chwili  otrzyma- nia faktury bądź dokumentu celnego. Oznacza to, że w celu  skorzystania z odliczenia podatku naliczonego konieczne jest  łączne spełnienie dwóch warunków: (i) w odniesieniu do do- stawy towarów, świadczenia usług lub importu towarów po- wstał  obowiązek  podatkowy,  (ii)  nabywca  otrzymał  fakturę  lub dokument celny. Taki sposób realizacji zasady neutralno- ści VAT pozostaje w zgodzie z interpretacją przepisów Dy- rektywy VAT dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE  w wyroku w sprawie Terra Baubedarf (sygn. akt C-152/01).  Przyjęte przepisy nakładają zatem na nabywcę towarów lub  usług obowiązek sprawdzania, czy dana faktura dokumentuje  czynność, co do której powstał już obowiązek podatkowy. Ta  uwaga staje się szczególnie istotna w kontekście wprowadze- nia uprawnienia do wystawiania faktur na 30 dni przed do- stawą bądź przedpłatą. W praktyce mogą bowiem wystąpić  przypadki,  w  których  nabywca  towarów  bądź  usługobiorca  będą dysponowali fakturą, a obowiązek podatkowy powstanie  dopiero w przyszłości. W przeciwieństwie bowiem do prze- pisów  obowiązujących  do  końca  2013  roku,  dla  czynności  objętych ogólnymi zasadami powstania obowiązku podatko- wego moment wystawienia faktury nie przesądza o koniecz- ności  zapłaty  podatku.  Samo  otrzymanie  takiej  faktury  nie  daje również możliwości jego odliczenia.  Komentarze ekspertów Dodatkowo, należy zwrócić uwagę, że w celu prawidłowego  odliczenia  podatku  naliczonego,  podatnicy  muszą  weryfiko- wać, czy nabywane przez nich towary lub usługi nie zostały  objęte szczególnym momentem powstania obowiązku podatko- wego. W takich bowiem przypadkach, mimo że przedstawione  powyżej dwa warunki pozostaną nadal aktualne, to jednak mo- ment  powstania  obowiązku  podatkowego  wyznaczać  będzie  nie  dostawa  towarów  czy  wykonanie  usługi  a  odpowiednie  zdarzenie prowadzące do powstania obowiązku podatkowego  w odniesieniu do danej transakcji (czyli, np. w odniesieniu do  usług telekomunikacyjnych – wystawienie faktury). Jeżeli podatnik nie dokonał odliczenia podatku naliczonego  w  pierwszym  przysługującym  mu  terminie,  na  podstawie   art. 86 ust. 11 ustawy o VAT utrzymane zostało prawo do od- liczenia podatku naliczonego w rozliczeniu za jeden z dwóch  kolejnych okresów rozliczeniowych. Pewne kontrowersje bu- dzi jednak określenie momentu, od którego należy liczyć te  dwa kolejne okresy – art. 86 ust. 11 ustawy o VAT odwołują  się bowiem jedynie do ust. 10 (pozwalającego na odliczenie  w okresie, w którym powstał obowiązek podatkowy), a nie  do ust. 10b (mówiącego o otrzymaniu faktury). Podchodząc  do przepisu literalnie, należałoby więc wnosić, że dwa okresy  liczymy  właśnie  od  momentu  powstania  obowiązku  podat- kowego. W praktyce oznaczałoby to, że w przypadku opóź- nionego  otrzymania  faktury  termin  na  odliczenie  podatku  naliczonego  może  ulec  skróceniu.  Jak  się  wydaje,  nie  taka  była  intencja  ustawodawcy.  Można  bowiem  na  konstrukcję  przepisów  spojrzeć  w  ten  sposób,  że  ust.  10b  opóźnia  mo- ment powstania prawa do odliczenia, o którym mowa w ust.  10 (czyli niejako go modyfikuje). Wówczas dopiero można  byłoby uznać, że odliczenie VAT pojawia się w okresie, kie- dy  kumulatywnie  zostały  spełnione  przesłanki  odliczenia  i może być zrealizowane w dwóch kolejnych okresach (licząc  od okresu spełnienia obu warunków łącznie).  Wagę tej kwestii ilustrują przykłady poniżej (założenie – po- datnik składa deklaracje VAT na bazie miesięcznej): Przykład ▪  Dostawa towarów – styczeń 2014 roku.  ▪  Otrzymanie faktury – marzec 2014 roku. ▪  Prawo do odliczenia VAT naliczonego – w deklaracji za  marzec 2014 roku (podatnik zdąży jeszcze odliczyć VAT,  ale czy mógłby odliczyć go w deklaracji za kwiecień lub  maj?) Przykład ▪  Dostawa towarów – styczeń 2014 roku.  ▪  Otrzymanie faktury – sierpień 2014 roku.  ▪  Prawo do odliczenia VAT naliczonego – pytanie, czy VAT  można  bez  problemu  odliczyć  w  sierpniu,  we  wrześniu  lub  w  październiku,  czy  też  należałoby  zrobić  korek- tę  deklaracji  za  styczeń,  luty  lub  marzec  (czyli  miesiąc  powstania  obowiązku  podatkowego  lub  któryś  z  dwóch  kolejnych). Wydaje się, że podejście wymagające korek- ty  nie  jest  uzasadnione  i  odliczenie  można  zrealizować  w sierpniu, we wrześniu lub w październiku. 13 VAT 2014 Analizując opisane przykłady – widać, że racjonalnie uza- sadnionym  jest  twierdzenie,  że  odliczenie  może  być  zre- alizowane  w  okresie,  gdy  w  odniesieniu  do  danego  zaku- pu  powstał  po  stronie  sprzedawcy  obowiązek  podatkowy  i  nabywca  otrzymał  fakturę  i  że  od  tego  momentu  należy  liczyć dwa kolejne okresy na odliczenie. Jednak z uwagi na  nieprecyzyjne  brzmienie  art.  86  ust.  11  ustawy  o  VAT  nie  jest to takie oczywiste. Pozostaje więc monitorowanie, czy  praktyka podatkowa potwierdzi to bardziej racjonalne podej- ście,  czy  też  przyjęte  zostanie  stanowisko  bardziej  restryk- cyjne (co byłoby bardzo niekorzystne dla podatników, którzy  zmuszeni byliby do dokonywania ciągłych korekt rozliczeń).  Warto w tym miejscu dodać, że w przypadku gdy wszelkie  terminy  na  odliczenie  upłyną,  aby  skorzystać  z  tego  prawa  konieczna  będzie  korekta  deklaracji,  której  można  dokonać  w ciągu 5 lat od początku roku podatkowego, w którym po- wstało prawo do odliczenia VAT. Nabycie towarów z innego kraju UE Duże  zmiany  miały  miejsce  również  w  zasadach  odlicza- nia  VAT  w  przypadku  wewnątrzwspólnotowego  nabycia  towarów  (innego  niż  przemieszczenie  towarów  w  ramach  przedsiębiorstwa  podatnika).  Po  pierwsze,  już  od  kwiet- nia  2013  r.  warunkiem  odliczenia  VAT  przez  podatnika  z  tytułu  tego  rodzaju  transakcji  jest  wykazanie  VAT  na- leżnego  w  deklaracji  podatkowej,  w  której  jest  on  z  obo- wiązany  rozliczyć  ten  podatek  (a  od  1  stycznia  2014  r.,  wymóg  ten  zostaje  przeniesiony  z  przepisów  przejścio- wych wprost do ustawy). Po drugie, od 1 stycznia 2014 r.  do ustawy o VAT został wprowadzony dodatkowy warunek  odliczenia – konieczność uzyskania od sprzedawcy faktury  dokumentującej  wewnątrzwspólnotową  dostawę  towarów  do  Polski  (czyli  wewnątrzwspólnotowe  nabycie  u  polskie- go podatnika). Brak takiej faktury w dłuższej perspektywie  uniemożliwi  odliczenie  VAT  naliczonego  od  wewnątrz-  wspólnotowego nabycia towarów, przy jednoczesnym obo- wiązku zaraportowania VAT należnego (i w rezultacie, roz- liczenie VAT od tej transakcji nie będzie w pełni neutralne).  Zgodnie  z  nowymi  przepisami  polski  podatnik  raportujący  wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów ma prawo wykazać  podatek naliczony w tym samym okresie co podatek należny,  jeśli w terminie 3 miesięcy od końca miesiąca, w którym po- wstał obowiązek podatkowy otrzyma fakturę potwierdzającą  tę  transakcję.  Brak  faktury  we  wskazanym  terminie  będzie  oznaczał  konieczność  odpowiedniego  pomniejszenia  VAT  naliczonego w deklaracji za okres, w którym termin ten upły- nął o kwotę wykazaną w przeszłości jako VAT naliczony od  wewnątrzwspólnotowego  nabycia  towarów.  Oznacza  to,  że  brak faktury będzie skutkował koniecznością „zwrotu” VAT  naliczonego  do  urzędu  skarbowego.  Późniejsze  otrzymanie  faktury  będzie  oczywiście  dawało  podatnikowi  możliwość  powtórnego  wykazania  podatku  naliczonego  w  bieżącej  deklaracji  VAT  i  „odzyskania”  podatku  z  tytułu  wewnątrz-  wspólnotowego  nabycia  towarów.  Mechanizm  ten  przedsta- wia rysunek 5. Takie  uregulowanie  zasad  odliczania  VAT  z  tytułu  trans- akcji wewnątrzwspólnotowych jest z całą pewnością mniej  korzystne niż obowiązujące do 31 grudnia 2013 r., bardzo  liberalne,  przepisy.  Niemniej  jednak  taka  modyfikacja  jest  zgodna  z  przepisami  Dyrektywy  VAT.  Stosownie  do  art.  178  lit.  c  Dyrektywy  w  celu  skorzystania  z  prawa  do  odliczenia  podatnik  musi  uwzględnić  w  deklaracji  VAT  wszystkie  dane  niezbędne  do  obliczenia  VAT  należnego  z tytułu dokonanych przez siebie nabyć oraz posiadać fak- turę.  Co  prawda  art.  181  Dyrektywy  VAT  daje  państwom  członkowskim prawo do rezygnacji z warunku posiadania  faktury VAT, niemniej jednak kolejny artykuł nakłada obo- wiązek  określenia 
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

VAT 2014 z omówieniem ekspertów EY
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: