Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00347 005273 12617824 na godz. na dobę w sumie
VAT. Komentarz 2017 - ebook/pdf
VAT. Komentarz 2017 - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 1580
Wydawca: Wolters Kluwer Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8107-499-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Jedenaste wydanie komentarza zaktualizował Adam Bartosiewicz. Poprzednie wydania zostały stworzone wspólnie przez Adama Bartosiewicza i Ryszarda Kubackiego.

W publikacji omówiono przepisy ustawy o podatku od towarów i usług wraz z niezbędnym nawiązaniem do aktów wykonawczych oraz przepisów prawa unijnego i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości. Szczególny nacisk położono na kwestie związane ze stosowaniem nowych, obowiązujących od 1 stycznia 2017 r., przepisów dotyczących tzw. pakietu rozwiązań uszczelniających, m.in. modyfikujących sposoby rozliczeń i postępowań weryfikacyjnych oraz wprowadzających zmiany w zakresie mechanizmu odwróconego obciążenia VAT i odpowiedzialności solidarnej nabywcy za zaległości podatkowe podmiotu dokonującego dostaw określonych towarów. Przedstawiono ponadto zmiany wprowadzające Jednolity Plik Kontrolny i tzw. pakiet paliwowy, którego podstawowym celem jest uniemożliwienie obchodzenia zabezpieczającej funkcji koncesji OPZ w obrocie paliwami, uszczelnienie poboru VAT w zakresie obrotu paliwami ciekłymi z zagranicą oraz uszczelnienie systemu koncesjonowania obrotu paliwami płynnymi z zagranicą.

Autor starał się zadać kłam opiniom, że komentarze prawnicze zwykle kończą się tam, gdzie zaczyna się problem. Dlatego postawił sobie za cel zacząć komentarz tam, gdzie rodzi się problem. Jest to wynikiem doświadczeń nabytych przez niego w czasie wykonywania czynności doradztwa podatkowego, w związku z prowadzeniem szkoleń, uczestnictwem w konferencjach, seminariach i warsztatach.

Komentarz przeznaczony jest dla doradców podatkowych, właścicieli biur rachunkowych oraz pracowników działów finansowo-księgowych w przedsiębiorstwach. Zainteresuje także adwokatów, radców prawnych i pracowników organów podatkowych.
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

vat Komentarz Adam Bartosiewicz KOMENTARZE 11. WYDANIE KOMENTARZA ADAMA BARTOSIEWICZA I RYSZARDA KUBACKIEGO WARSZAWA 2017 Stan prawny na 28 lutego 2017 r. Wydawca Grzegorz Jarecki Redaktor prowadzący Kinga Zając Opracowanie redakcyjne i łamanie JustLuk Ta książka jest wspólnym dziełem twórcy i wydawcy. Prosimy, byś przestrzegał przysługujących im praw. Książkę możesz udostępnić osobom bliskim lub osobiście znanym, ale nie publikuj jej w internecie. Jeśli cytujesz fragmenty, nie zmieniaj ich treści i koniecznie zaznacz, czyje to dzieło. A jeśli musisz skopiować część, rób to jedynie na użytek osobisty. SZANUJMY PRAWO I WŁASNOŚĆ Więcej na www.legalnakultura.pl POLSKA IZBA KSIĄŻKI © Copyright by Wolters Kluwer Polska SA, 2017 ISBN: 978-83-8107-095-9 11. wydanie Dział Praw Autorskich 01-208 Warszawa, ul. Przyokopowa 33 tel. 22 535 82 19 e-mail: ksiazki@wolterskluwer.pl www.wolterskluwer.pl księgarnia internetowa www.profi nfo.pl Spis treści Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Słowo wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Dział I. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 13 15 17 Dział II. Zakres opodatkowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Przepisy ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Dostawa towarów i świadczenie usług . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 3. Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów i wewnątrzwspólnotowa 99 99 137 dostawa towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 Rozdział 4. Opodatkowanie przy likwidacji działalności spółki i zaprzestaniu działalności przez osobę fizyczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 240 Dział III. Podatnicy, płatnicy i przedstawiciele podatkowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 Rozdział 1. Podatnicy i płatnicy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255 Rozdział 2. Przedstawiciele podatkowi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 Dział IV. Obowiązek podatkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 Rozdział 1. Zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 346 Rozdział 2. Obowiązek podatkowy w wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów i w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 Rozdział 3. Obowiązek podatkowy u małych podatników . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 382 Dział V. Miejsce świadczenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 Rozdział 1. Miejsce świadczenia przy dostawie towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 388 Rozdział 2. Miejsce świadczenia przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 416 Rozdział 2a. Miejsce świadczenia przy imporcie towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 418 Rozdział 3. Miejsce świadczenia przy świadczeniu usług . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 421 Dział VI. Podstawa opodatkowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 477 5 Spis treści Dział VII. Zasady wymiaru i poboru podatku z tytułu importu towarów . . . . . . 531 Dział VIII. Wysokość opodatkowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 558 Rozdział 1. Stawki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 558 Rozdział 2. Zwolnienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 622 Rozdział 3. Zwolnienia z tytułu importu towarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 706 Rozdział 4. Szczególne przypadki zastosowania stawki 0 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 755 Rozdział 5. Szczególne przypadki określania wysokości podatku należnego . . . . . . 787 Dział IX. Odliczenie i zwrot podatku. Odliczanie częściowe . . . . . . . . . . . . . . . . . 795 Rozdział 1. Odliczenie i zwrot podatku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 795 Rozdział 1a. Rozliczenie podatku w odniesieniu do nieściągalnych wierzytelności . . 1001 Rozdział 2. Odliczanie częściowe podatku oraz korekta podatku naliczonego . . . . 1016 Dział X. Rejestracja. Deklaracje i informacje podsumowujące. Zapłata podatku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1083 Rozdział 1. Rejestracja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1083 Rozdział 2. Deklaracje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1127 Rozdział 3. Informacje podsumowujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1157 Rozdział 4. Zapłata podatku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1169 Dział Xa. Odpowiedzialność podatkowa nabywcy w szczególnych przypadkach . . 1181 Dział XI. Dokumentacja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1214 1214 Rozdział 1. Faktury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Ewidencje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1291 Rozdział 3. Kasy rejestrujące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1313 Rozdział 4. Terminy przechowywania dokumentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1338 Rozdział 5. Dodatkowe zobowiązanie podatkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1344 Dział XII. Procedury szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1359 1359 Rozdział 1. Szczególne procedury dotyczące drobnych przedsiębiorców . . . . . . . . Rozdział 2. Szczególne procedury dotyczące rolników ryczałtowych . . . . . . . . . . . 1388 Rozdział 3. Szczególne procedury przy świadczeniu usług turystyki . . . . . . . . . . . . 1402 Rozdział 4. Szczególne procedury w zakresie dostawy towarów używanych, dzieł sztuki, przedmiotów kolekcjonerskich i antyków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1417 Rozdział 5. Szczególne procedury dotyczące złota inwestycyjnego . . . . . . . . . . . . . 1437 Rozdział 6. System zwrotu podatku podróżnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1442 Rozdział 6a. Procedura szczególna dotycząca usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych lub usług elektronicznych świadczonych przez podmioty mające siedzibę działalności gospodarczej na terytorium Unii Europejskiej, ale nieposiadające takiej siedziby w państwie członkowskim konsumpcji, na rzecz osób niebędących podatnikami, o których mowa w art. 28a . . . . . . . . 1457 Rozdział 7. Procedura szczególna dotycząca usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych lub usług elektronicznych świadczonych przez podmioty zagraniczne na rzecz osób niebędących podatnikami, o których mowa w art. 28a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1475 6 Spis treści Rozdział 7a. Szczególna procedura w zakresie świadczenia usług międzynarodowego okazjonalnego przewozu drogowego osób . . . . . . . . . . . . . 1489 Rozdział 8. Wewnątrzwspólnotowe transakcje trójstronne – procedura uproszczona . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1493 Dział XIII. Zmiany w przepisach obowiązujących, przepisy przejściowe i końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 1. Zmiany w przepisach obowiązujących . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Rozdział 2. Przepisy przejściowe i końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1502 1502 1502 Załączniki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1523 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1559 Skorowidz przedmiotowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1569 7 Wykaz skrótów Wykaz skrótów I. Akty prawne I dyrektywa VAT VI dyrektywa VAT (także jako dyrektywa) XIII dyrektywa – pierwsza dyrektywa Rady 67/227/EWG z 11.04.1967 r. w spra- wie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich do- tyczących podatków obrotowych (Dz.Urz. WE L 71, s. 1301; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 3, ze zm.) – szósta dyrektywa Rady 77/388/EWG z 17.05.1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odnie- sieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.Urz. WE L 145, s. 1; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjal- ne, rozdz. 9, t. 1, s. 23, ze zm.) – trzynasta dyrektywa Rady 86/560/EWG z 17.11.1986 r. w spra- wie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich odno- szących się do podatków obrotowych – warunki zwrotu podat- ku od wartości dodanej podatnikom niemającym siedziby na terytorium Wspólnoty (Dz.Urz. WE L 326, s. 40; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 129) dyrektywa 2008/9/WE – dyrektywa Rady 2008/9/WE z 12.02.2008 r. określająca szcze- gółowe zasady zwrotu podatku od wartości dodanej, przewi- dzianego w dyrektywie 2006/112/WE, podatnikom niemają- cym siedziby w państwie członkowskim zwrotu, lecz mającym siedzibę w innym państwie członkowskim (Dz.Urz. UE L 44, s. 23, ze zm.) dyrektywa VAT z 2006 r. – dyrektywa 2006/112/WE Rady z 28.11.2006 r. w sprawie wspól- nego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347, s. 1, ze zm.) – Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomo- wej (wersja skonsolidowana: Dz.Urz. UE C 84 z 30.03.2010, s. 1) – ustawa z 23.04.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r. – ustawa z 6.06.1997 r. – Kodeks karny (Dz.U. z 2016 r. poz. 1137 poz. 380 ze zm.) ze zm.) poz. 2137 ze zm.) poz. 483 ze zm.) – ustawa z 10.09.1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2016 r. – Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2.04.1997 r. (Dz.U. 9 Euratom k.c. k.k. k.k.s. Konstytucja RP Wykaz skrótów o.p. pr. bud. pr. poczt. RD UKC rozporządzenie 282 rozporządzenie o fakturach rozporządzenie o stawkach rozporządzenie o zwolnieniach RW UKC TFUE TWE UKC u.p.a. u.p.c.c. u.p.d.o.f. u.p.d.o.p. u.s.d.g. ustawa nowelizująca z 7.02.2014 r. 10 – ustawa z 29.08.1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. – ustawa z 7.07.1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. – ustawa z 23.11.2012 r. – Prawo pocztowe (Dz.U. z 2016 r. poz. 201 ze zm.) poz. 290 ze zm.) poz. 1113 ze zm.) – rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2015/2446 z 28.07.2015 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 w odniesieniu do szcze- gółowych zasad dotyczących niektórych przepisów unijnego kodeksu celnego (Dz.Urz. UE L 343, s. 1, ze zm.) – rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr 282/2011 z 15.03.2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrekty- wy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 77, s. 1, ze zm.) – rozporządzenie Ministra Finansów z 3.12.2013 r. w sprawie wy- stawiania faktur (Dz.U. poz. 1485) – rozporządzenie Ministra Finansów z 23.12.2013 r. w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od to- warów i usług, oraz warunków stosowania stawek obniżonych (Dz.U. poz. 1719 ze zm.) – rozporządzenie Ministra Finansów z 20.12.2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków sto- sowania tych zwolnień (Dz.U. z 2015 r. poz. 736 ze zm.) – rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2015/2447 z 24.11.2015 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania niektórych przepisów rozporządzenia Parlamentu Europej- skiego i Rady (UE) nr 952/2013 ustanawiającego unijny ko- deks celny (Dz.Urz. UE L 343, s. 558, ze sprost.) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (wersja skonsoli- dowana: Dz. Urz. UE C 202 z 7.06.2016, s. 47) – Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską (wersja skonso- lidowana: Dz. Urz. UE C 321E z 29.12.2006, s. 37) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z 9.10.2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz.Urz. UE L 269, s. 1, ze sprost.) – ustawa z 6.12.2008 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 43 ze zm.) – ustawa z 9.09.2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 223 ze zm.) – ustawa z 26.07.1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycz- nych (Dz.U. z 2016 r. poz. 2032 ze zm.) – ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób praw- nych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1888 ze zm.) – ustawa z 2.07.2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 1829 ze zm.) – ustawa z 7.02.2014 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 312) Wykaz skrótów ustawa nowelizująca – ustawa z 1.12.2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów z 1.12.2016 r. ustawa VAT (także jako ustawa) ustawa VAT z 1993 r. – ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 2024) (Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.) – ustawa z 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o po- datku akcyzowym (Dz.U. poz. 50 ze zm.) II. Czasopisma i orzecznictwo Biul. Skarb. Dor. Pod. M.P. M. Pod. NPN ONSA ONSA WSA OSNKW OSNP OSP OTK OTK-A PiP POP Prok. i Pr. Prz. Pod. ZNSA III. Inne ETS EWG NSA PKOB PKWiU SN TK TSUE VIES WSA – Biuletyn Skarbowy – Doradztwo Podatkowe – Monitor Polski – Monitor Podatkowy – Nowy Przegląd Notarialny – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i woje- wódzkich sądów administracyjnych – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i Wojskowa – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy, Seria A – Państwo i Prawo – Przegląd Orzecznictwa Podatkowego – Prokuratura i Prawo – Przegląd Podatkowy – Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego – Europejski Trybunał Sprawiedliwości (do 30.11.2009 r.) – Europejska Wspólnota Gospodarcza – Naczelny Sąd Administracyjny – Polska Klasyfikacja Obiektów Budowlanych – Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług – Sąd Najwyższy – Trybunał Konstytucyjny – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (od 1.12.2009 r.) – System Wymiany Informacji o VAT (ang. VAT Information Exchange System) – wojewódzki sąd administracyjny 11 Wykaz skrótów IV. Wykaz literatury powoływanej zapisem skrótowym Komentarz, red. J. Martini R. Mastalski, Prawo podatkowe… T. Michalik, Komentarz Słownik języka polskiego – Ustawa VAT. Komentarz, red. J. Martini, Warszawa 2003 – Mastalski R., Prawo podatkowe – część ogólna, Warszawa 1998 – Michalik T., Ustawa o VAT. Rok 2003. Ko- mentarz, Warszawa 2003 Z. Modzelewski, G. Mularczyk, Komentarz – Modzelewski Z., Mularczyk G., Ustawa o VAT. Komentarz, Warszawa 2003 – Słownik języka polskiego, red. W. Doro- szewski, t. 1–11, wersja elektroniczna, Warszawa 1997 12 Słowo wstępne Słowo wstępne Przyszło mi układać niniejsze słowa podczas drogi ze Szczyrku na Skrzyczne. Tam i z powro- tem. Podczas 24-godzinnego maratonu Zamieć. Niezła karuzela – tam i z powrotem. Karuzela. Wydaje się, że to słowo klucz do ostatniej nowelizacji VAT. Być może będzie to rów- nież słowo będące początkiem końca VAT jaki znamy. To właśnie tzw. karuzele podatkowe (czy też oszustwa karuzelowe) stają się plagą utrudniającą, czy też nawet uniemożliwiającą wypełnianie przez VAT niektórych z jego funkcji (tj. w szcze- gólności bycia źródłem regularnych i przewidywalnych dochodów budżetowych). Być może będzie to jednym z powodów wprowadzenie globalnego odwrotnego obciążenia w państwach unijnych. Ostatnia nowelizacja VAT, która weszła w życie z początkiem 2017 r. – w szerokim zakre- sie uwzględniona w Komentarzu – wymierzona jest przede wszystkim w oszustwa vatowskie (w tym karuzele podatkowe). Być może faktycznie utrudni ona życie oszustom. Może dzięki temu rynek zostanie oczyszczony z oszustów podatkowych. Należy jednak spodziewać się również i tego, że nowelizacja ta przy okazji uderzy rykoszetem w tych wszystkich uczciwych podatników, którzy usiłują działać zgodnie z przepisami w coraz trudniejszych uwarunkowaniach prawnych. Zwłaszcza że wydaje się, iż tacy właśnie uczciwi podatnicy – nieukrywający się przed fiskusem, a zarazem posiadający majątek – stają się celem fiskusa, który widzi w nich źródło dochodów budżetowych łatających lukę VAT. Na to nakłada się również spodziewane zamieszanie po stronie administracji podatkowej zwią- zane z wprowadzeniem od 1.03.2017 r. Krajowej Administracji Skarbowej. W niniejszym Ko- mentarzu zdecydowano się nie uwzględniać zmian związanych z wprowadzeniem KAS. Wyni- ka to przede wszystkim z faktu, że zmiany te nie mają istotnego znaczenia dla materii podatku od towarów i usług, lecz konieczność uwzględnienia choćby nowego nazewnictwa organów skarbowych (również w odniesieniu do tez wypowiadanych w orzecznictwie sądowym) spo- wodowałaby znaczne wydłużenie prac nad Komentarzem i wpłynęłaby na jego objętość. W Komentarzu uwzględniono natomiast – oprócz podstawowej nowelizacji z dnia 1.12.2016 r. – także pozostałe zmiany ustawy o podatku od towarów i usług, w szczególności te: – wprowadzone w ramach tzw. pakietu paliwowego; – związane z dostosowaniem przepisów VAT do nowego Unijnego Kodeksu Celnego; – wprowadzone przy okazji wyrażenia klauzuli dotyczącej zwalczania unikania opodatko- wania. 13 Słowo wstępne Jak co roku w Komentarzu uwzględniono także wybór orzecznictwa sądów administracyjnych oraz Trybunału Sprawiedliwości. Omawiane są także istotne zmiany w praktyce interpretacyj- nej organów podatkowych (np. te związane z rozumieniem pojęcia pierwszego zasiedlenia). Szczyrk, styczeń 2017 r. 14 USTAWA z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2016 r. poz. 710; zm.: Dz.U. z 2016 r. poz. 846, poz. 960, poz. 1052, poz. 1206, poz. 1228, poz. 1579, poz. 1948, poz. 2024; z 2017 r. poz. 60) Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 DZIAŁ I Przepisy ogólne Art. 1. 1. Ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem od towarów i usług. 2. Podatek od towarów i usług stanowi dochód budżetu państwa. Spis treści Spis treści Charakter podatku od towarów i usług . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Charakter podatku od towarów i usług . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Regulacje prawne w zakresie podatku od towarów i usług . . . . . . . . . 20 Regulacje prawne w zakresie podatku od towarów i usług . . . . . . . . . 20 Zakres przedmiotowy ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 Zakres przedmiotowy ustawy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 24 Podatek jako źródło dochodów budżetu państwa . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Podatek jako źródło dochodów budżetu państwa . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Charakter podatku od towarów i usług 1. Niniejsza ustawa reguluje problematykę opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Podatek od towarów i usług jest podatkiem obciążającym wydatki, przy czym jest on podat- kiem od konsumpcji, gdyż – w sensie ekonomicznym – obciąża jedynie wydatki o charakterze konsumpcyjnym. Jest też podatkiem pośrednim, w większości przypadków bowiem podmiot będący podatnikiem nie ponosi faktycznego, ekonomicznego ciężaru podatku; jest on prze- rzucany na inny podmiot (nazywany nawet niekiedy „rzeczywistym podatnikiem”) – w tym przypadku będący konsumentem wytwarzanych przez podatnika towarów lub świadczonych przezeń usług. Podatek ten ma charakter podatku od obrotu, ponieważ podstawą opodatkowania jest obrót, tzn. wartość dostarczanych towarów czy też świadczonych przez podatnika usług. Obciąża on obrót netto. Oznacza to, że podatek jest liczony, co do zasady, metodą „od stu” – podstawą opodatkowania jest bowiem wartość obrotu netto. Podatek od towarów i usług naliczany jest w każdej fazie obrotu, nie wyłączając poziomu sprze- daży detalicznej – będzie on obciążał każdą sprzedaż (dostawę, usługę) niezależnie od tego, czy ma ona miejsce w fazie finalnej (sprzedaż do ostatecznego konsumenta), czy też odbywa się w fazie pośredniej. Podatek od towarów i usług jest podatkiem od wartości dodanej w ostatecznym rozrachunku, ponieważ podatek u danego podatnika faktycznie obciąża jedynie tę część obrotu, która „do- dawana” jest przez danego podatnika. Podstawą opodatkowania jest jednak na każdym etapie 17 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne obrotu cała jego wartość. Faktyczne opodatkowanie jedynie wartości dodanej uzyskiwane jest poprzez zastosowanie mechanizmu odliczenia bądź zwrotu podatku naliczonego w poprzed- niej fazie obrotu. Tak więc u danego podatnika faktycznie opodatkowany będzie jedynie obrót „wytworzony” przez tego podatnika (różnica pomiędzy wartością zakupów a wartością obrotu). Jednocześnie jest to podatek o charakterze powszechnym, co do zasady bowiem obciąża on obrót wszelkiego rodzaju dobrami i usługami, a np. podatek akcyzowy jest podatkiem selek- tywnym, obciążającym obrót jedynie niektórymi wyrobami (wyrobami akcyzowymi). Ponadto należy zauważyć, że w niektórych przypadkach podatek funkcjonuje jako swoista sankcja, zupełnie w oderwaniu od powyższych założeń. Dotyczy to w szczególności podat- ku pomyłkowo wykazanego na fakturach oraz tzw. dodatkowego zobowiązania podatkowego ustalanego w razie nierzetelnych rozliczeń podatkowych (zob. komentarz do art. 108 oraz 109). 2. Z dniem 1.05.2004 r. Rzeczpospolita Polska stała się członkiem Unii Europejskiej. W związku z powyższym polskie przepisy dotyczące podatku od towarów i usług musiały zostać dostoso- wane do unijnych regulacji w zakresie VAT. Jest to związane z faktem, że już w aktach prawnych powołujących do życia Europejską Wspólnotę Gospodarczą (będącą poprzedniczką Unii Euro- pejskiej) założono harmonizację podatków pośrednich państw członków Unii (art. 121 TFUE, dawny art. 99 TWE). Efektem harmonizacji jest – a raczej ma być, gdyż tzw. system docelowy nie został jeszcze osiągnięty – jeden system podatków pośrednich, w tym także VAT. Pierwszym aktem prawnym dotyczącym harmonizacji unijnego VAT była I dyrektywa Rady UE 67/227/EWG z 11.04.1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych (Dz.Urz. WE L 71, s. 1301; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 3, ze zm.). Jest ona stosunkowo krótka i wyznacza przede wszystkim ogólne założenia i cele, jakie miały być osiągnięte w ramach systemu VAT obowiązującego wewnątrz UE. Do końca 2007 r. podstawowe znaczenie w zakresie harmonizacji VAT wewnątrz UE miała przede wszystkim szósta dyrektywa Rady UE 77/388/EWG z 17.05.1977 r. w sprawie harmoni- zacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.Urz. WE L 145, s. 1; Dz.Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 9, t. 1, s. 23, ze zm.). Potocznie jest ona nazywana VI dyrektywą VAT. W przeciwieństwie do poprzednich dyrektyw stanowiła ona – wraz z kolejnymi dyrektywami modyfikującymi i uzupełniającymi – kompleksową re- gulację całego systemu VAT. Z dniem 1.01.2007 r. weszła w życie dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347, s. 1, ze zm.). Jest ona obec- nie podstawowym aktem prawa unijnego dotyczącym podatku od wartości dodanej. Należy zauważyć, że powyższa dyrektywa jest w istocie połączonym tekstem I dyrektywy VAT oraz VI dyrektywy VAT, poddanym „oczyszczeniu” oraz opracowaniu redakcyjnemu. Po wielokrotnych nowelizacjach VI dyrektywa była nadzwyczaj nieczytelna, zaś jej struktura pozostawała bardzo eklektyczna. Dyrektywa VAT z 2006 r., nie dokonując niemal żadnych zmian merytorycznych, uporządkowała dotychczasowe treści w ramach spójnej i jednolitej struktury. 18 Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 Obok treści znajdujących się w VI dyrektywie oraz I dyrektywie do dyrektywy VAT z 2006 r. włączono także postanowienia przejściowe, znajdujące się dotychczas w innych aktach, a zwią- zane przykładowo z przystąpieniem do UE nowych państw członkowskich. Dyrektywa VAT z 2006 r. nie dokonała praktycznie żadnych zmian merytorycznych w dotychczasowych przepi- sach poza kilkoma – raczej mało istotnymi – wyjątkami. Dla polskich podatników największe znaczenie może mieć zmiana przepisów dotyczących kursów walut stosowanych przy przeli- czaniu różnych limitów wyrażonych w euro. Ma to znaczenie przykładowo dla podatników zwolnionych podmiotowo (zob. komentarz do art. 113). Charakter prawny przepisów dyrektyw oraz ich rola przy interpretacji przepisów ustawy VAT zostaną omówione w punktach następnych (zob. teza 7). 3. Zarówno na podstawie przepisów ustawy, jak i – a nawet przede wszystkim – na podstawie re- gulacji dyrektyw Rady UE dotyczących VAT, można odtworzyć ogólną konstrukcję VAT, w tym jego najważniejsze cechy. Mają one bardzo ważne znaczenie w procesie wykładni przepisów VAT, w tym zarówno dla polskich podatników VAT, jak i polskich organów podatkowych. Europejski Trybunał Sprawiedliwości, zaś następnie Trybunał Sprawiedliwości UE w swoich orzeczeniach dotyczących VAT wielokrotnie odwoływał się do cech VAT i reguł jego kon- strukcji, przedkładając je ponad to, co wynikało z dosłownej interpretacji przepisów. Nadto w wielu orzeczeniach Trybunał dokonywał wykładni na podstawie zasad ogólnych VAT. Przy interpretacji reguł VAT wyraźnie widoczny jest prymat wykładni funkcjonalnej i systemowej nad wykładnią językową. Ważniejsze zatem będą wnioski wypływające z ogólnych reguł kon- strukcyjnych VAT niż – choćby jednoznaczna – treść przepisu prawa krajowego. W doktrynie określa się różne zestawy podstawowych cech VAT. Wydaje się jednak, że trzeba tutaj zaznaczyć co najmniej następujące cechy konstrukcyjne: 1) neutralność VAT, 2) powszechność opodatkowania, 3) unikanie podwójnego opodatkowania, a także niezamierzonego braku opodatkowania, 4) zachowanie warunków konkurencji. Podstawową cechą podatku od wartości dodanej jest jego neutralność. Niekiedy w powiąza- niu z zasadą neutralności podatku wskazuje się na – wynikającą z niej – zasadę faktycznego opodatkowania konsumpcji. Zgodnie z powyższymi cechami podatek od wartości dodanej powinien obciążać jedynie konsumpcję. Nie powinien on natomiast być faktycznym ciężarem dla tych podatników, którzy nabywają towary i usługi nie w celu ich konsumpcji, lecz w celu dalszej odprzedaży, przerobu, wykorzystania na potrzeby działalności itp. Podatek ten winien być zatem neutralny dla przedsiębiorców, obciążać zaś wyłącznie konsumentów. Oczywiście możliwe jest – zwłaszcza w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność – że w jed- nej sytuacji występują oni jako podatnicy, w innych zaś jako konsumenci. W przypadku gdy osoba będąca podatnikiem działa jako konsument faktyczny, ciężar podatku będzie ją obciążał. Podatek od towarów i usług jest jednocześnie podatkiem wielofazowym (naliczanym w każ- dej fazie obrotu) i naliczanym od całości obrotu. Dlatego też neutralność podatku jest zapew- niona poprzez wprowadzenie prawa do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu dóbr służących działalności gospodarczej. Jest to fundamentalne prawo podatnika i podstawowe założenie konstrukcyjne podatku od wartości dodanej, stąd też w zasadzie nie może być ono ograniczane. 19 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne Kolejną fundamentalną zasadą VAT jest powszechność opodatkowania. Ma ona stanowić gwarancję, że każda transakcja wykonywana w ramach działalności gospodarczej będzie opodatkowana podatkiem od towarów i usług. Wszelkie odstępstwa od zasady powszechno- ści opodatkowania mogą być stosowane jedynie wyjątkowo i w sytuacjach wyraźnie i jed- noznacznie przewidzianych w przepisach prawa. Praktyczny wymiar tej zasady sprowadza się przede wszystkim do tego, że wszelkie zwolnienia z podatku mogą być wprowadzane jedynie na warunkach i w zakresie przewidzianych VI dyrektywą VAT. Wymagają tego tak- że względy harmonizacji wspólnego systemu VAT. Zakres zwolnień przedmiotowych z po- datku powinien być bowiem możliwie jak najbardziej zbliżony we wszystkich państwach członkowskich UE. Należy także pamiętać, że przepisy wprowadzające zwolnienia podatkowe mają charakter prze- pisów wyjątkowych. W związku z tym – zgodnie z zasadą exceptiones non sunt extendentae – powinny one być interpretowane jak najbardziej ściśle. Wykładnia rozszerzająca nie jest tutaj dopuszczalna. W przypadku VAT – podobnie jak każdego innego podatku – istotne jest unikanie podwójnego opodatkowania. Powyższa zasada ma szerszy wymiar. Zgodnie z nią dana czynność powinna być opodatkowana tylko raz. Wykluczone są nie tylko podwójne opodatkowanie, lecz także niezamierzony brak opodatkowania (ang. unintential non-taxation). Niezwykle istotną cechą VAT jest postrzeganie go jako narzędzia, które ma zapobiegać zakłó- ceniom konkurencji. Zgodnie z tą zasadą podatek od towarów i usług powinien zapewniać równe warunki opodatkowania dla wszystkich uczestników obrotu gospodarczego. Powyższa zasada powiązana jest z zasadą powszechności opodatkowania VAT. Każde odstępstwo od opo- datkowania ma charakter wyjątkowy. Obierając za punkt wyjścia tę zasadę, przyjmuje się, że opodatkowaniu powinny podlegać określone czynności, także w razie wykonywania ich bez zachowania form i warunków przewidzianych przepisami prawa. Będą więc mogły być opo- datkowane także czynności nieważne na gruncie prawa cywilnego czy też wprost zabronione przez przepisy prawa (np. sprzedaż towarów z przemytu). Stosowanie powyższej zasady zosta- nie szerzej omówione w komentarzu do art. 5 ustawy. Regulacje prawne w zakresie podatku od towarów i usług 4. Ustawa z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2016 r. poz. 710 ze zm.) jest drugą polską ustawą dotyczącą opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Poprzednio – zasadniczo aż do 30.04.2004 r. (niektóre jej przepisy zostały derogowane przez przepisy nowej ustawy wcześniej) – obowiązywała ustawa z 8.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. poz. 50 ze zm.). Weszła ona w życie 5.07.1993 r. Wówczas poda- tek od towarów i usług zastąpił funkcjonujący wcześniej podatek obrotowy. 5. W zakresie opodatkowania podatkiem od towarów i usług podstawowe znaczenie mają przepisy ustawy z 11.03.2004 r. o podatku od towarów i usług. Wiele istotnych kwestii zostało jednakże uregulowanych również w przepisach aktów wykonawczych wydanych na podstawie delegacji zawartej w ustawie. W szczególności należy tutaj wskazać następujące akty: 1) rozporządzenie Ministra Finansów z 20.12.2013 r. w sprawie zwolnień od podatku od towarów i usług oraz warunków stosowania tych zwolnień (Dz.U. z 2015 r. poz. 736 ze zm.), 20 Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 2) rozporządzenie Ministra Finansów z 23.12.2013 r. w sprawie towarów i usług, dla których obniża się stawkę podatku od towarów i usług, oraz warunków stosowania stawek obni- żonych (Dz.U. poz. 1719 ze zm.), 3) rozporządzenie Ministra Finansów z 3.12.2013 r. w sprawie wystawiania faktur (Dz.U. poz. 1485), 4) rozporządzenie Ministra Finansów z 18.09.2015 r. w sprawie późniejszego terminu powsta- nia obowiązku podatkowego (Dz.U. poz. 1504), 5) rozporządzenie Ministra Finansów z 16.12.2013 r. w sprawie miejsca świadczenia usług oraz zwrotu kwoty podatku naliczonego jednostce dokonującej nabycia (importu) towarów lub usług (Dz.U. poz. 1656 ze zm.), 6) rozporządzenie Ministra Finansów z 5.04.2004 r. w sprawie wzoru zawiadomienia na- czelnika urzędu skarbowego o wyborze lub rezygnacji z wyboru miejsca opodatkowania w przypadku sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju (Dz.U. poz. 538 ze zm.), 7) rozporządzenie Ministra Finansów z 5.04.2004 r. w sprawie wzorów dokumentów zwią- zanych z rejestracją podatników w zakresie podatku od towarów i usług (Dz.U. poz. 539 ze zm.), 8) rozporządzenie Ministra Finansów z 16.12.2013 r. w sprawie potwierdzania zidentyfikowa- nia określonego podmiotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkowskiego innym niż terytorium kraju (Dz.U. poz. 1662), 9) rozporządzenie Ministra Finansów z 5.11.2013 r. w sprawie wyznaczenia jednostki or- ganizacyjnej do celów dokonywania potwierdzenia zidentyfikowania określonego pod- miotu na potrzeby transakcji wewnątrzwspólnotowych na terytorium państwa członkow- skiego innym niż terytorium kraju oraz informowania o braku takiego potwierdzenia (Dz.U. poz. 1299), 10) rozporządzenie Ministra Finansów z 14.11.2014 r. w sprawie określenia podatników nie- mających obowiązku składania zgłoszenia rejestracyjnego (Dz.U. poz. 1624), 11) rozporządzenie Ministra Finansów z 26.06.2012 r. w sprawie określenia wzoru dokumentu potwierdzającego wywóz przez nabywcę nowego środka transportu z terytorium Rzeczy- pospolitej Polskiej na terytorium innego państwa członkowskiego (Dz.U. poz. 767), 12) rozporządzenie Ministra Finansów z 29.09.2005 r. w sprawie przypadków i trybu zwro- tu podatku od towarów i usług przedstawicielstwom dyplomatycznym, urzędom konsu- larnym, członkom personelu tych przedstawicielstw i urzędów, a także innym osobom zrównanym z nimi na podstawie ustaw, umów lub zwyczajów międzynarodowych (Dz.U. poz. 1618), 13) rozporządzenie Ministra Finansów z 26.06.2012 r. w sprawie określenia wzoru informacji o wewnątrzwspólnotowym nabyciu środka transportu (Dz.U. poz. 780), 14) rozporządzenie Ministra Finansów z  1.04.2016 r. w  sprawie minimalnej łącznej war- tości zakupów, przy której podróżny może żądać zwrotu podatku od towarów i usług (Dz.U. poz. 500), 15) rozporządzenie Ministra Finansów z 28.03.2011 r. w sprawie określenia wzorów: znaku informującego podróżnych o możliwości zakupu w punktach sprzedaży towarów, od któ- rych przysługuje zwrot podatku od towarów i usług, oraz stempla potwierdzającego wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej, a także określenia niezbędnych danych, które powinien zawierać dokument będący podstawą do dokonania zwrotu podatku podróżnym (Dz.U. z 2014 r. poz. 426), 16) rozporządzenie Ministra Finansów z 9.12.2014 r. w sprawie zwrotu podatku od towarów i usług niektórym podmiotom (Dz.U. poz. 1860), 17) rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z 27.12.2016 r. w sprawie wzorów deklaracji dla podatku od towarów i usług (Dz.U. poz. 2273), 21 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne 18) rozporządzenie Ministra Finansów z 14.12.2015 r. w sprawie wzorów deklaracji dla podat- ku od towarów i usług dotyczących transakcji wewnątrzwspólnotowych w zakresie nowych środków transportu (Dz.U. poz. 2244), 19) rozporządzenie Ministra Finansów z 5.06.2015 r. w sprawie wzoru informacji podsumo- wującej w obrocie krajowym (Dz.U. poz. 849), 20) rozporządzenie Ministra Finansów z 16.12.2015 r. w sprawie wzoru skróconej deklaracji dla podatku od towarów i usług w zakresie usług taksówek osobowych opodatkowanych w formie ryczałtu (Dz.U. poz. 2258), 21) rozporządzenie Ministra Finansów z 12.03.2013 r. w sprawie wzoru deklaracji dla podatku od towarów i usług przedstawiciela podatkowego (Dz.U. poz. 357), 22) rozporządzenie Ministra Finansów z 19.12.2008 r. w sprawie deklaracji importowej dla podatku od towarów i usług (Dz.U. poz. 1594 ze zm.), 23) rozporządzenie Ministra Finansów z 17.06.2013 r. w sprawie informacji podsumowującej o dokonanych wewnątrzwspólnotowych transakcjach (Dz.U. poz. 724), 24) rozporządzenie Ministra Finansów z 27.12.2010 r. w sprawie odliczania i zwrotu kwot wy- datkowanych na zakup kas rejestrujących (Dz.U. z 2013 r. poz. 163), 25) rozporządzenie Ministra Finansów z 16.12.2016 r. w sprawie zwolnień z obowiązku pro- wadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących (Dz.U. poz. 2177), 26) rozporządzenie Ministra Finansów z 22.12.2011 r. w sprawie wykazów towarów do celów poboru podatku od towarów i usług w imporcie (Dz.U. z 2014 r. poz. 743), 27) rozporządzenie Ministra Finansów z 4.12.2014 r. w sprawie wniosków o zwrot podatku od wartości dodanej naliczonego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej (Dz.U. poz. 1803), 28) rozporządzenie Ministra Finansów z 14.12.2012 r. w sprawie wzoru zawiadomienia o sko- rygowaniu podstawy opodatkowania oraz kwoty podatku należnego (Dz.U. poz. 1451), 29) rozporządzenie Ministra Finansów z 5.06.2015 r. w sprawie wzoru wniosku w sprawie kau- cji gwarancyjnej (Dz.U. poz. 815), 30) rozporządzenie Ministra Finansów z 19.06.2015 r. w sprawie naliczania odsetek od kwoty przyjętej kaucji gwarancyjnej (Dz.U. poz. 911). 6. Można było się spodziewać, że członkostwo Polski w Unii Europejskiej będzie wpływa- ło stabilizująco na przepisy dotyczące podatku od towarów i usług. Te przewidywania nie okazały się całkowicie trafne. Przez pierwsze 2 lata obowiązywania ustawa była kilka razy nowelizowana, przy czym jedna z nowelizacji miała znaczny zakres. Następne istotne no- welizacje ustawy następowały w latach kolejnych (choćby w grudniu 2008 r., w kwietniu 2011 r., w styczniu oraz kwietniu 2013 r.). Także najważniejsze rozporządzenie wykonawcze było nowelizowane kilkakrotnie. Nie mniej istotne rozporządzenie dotyczące faktur zostało wydane kilkakrotnie, aż wreszcie zrąb regulacji dotyczących faktur został przeniesiony do ustawy. Należy wszakże zauważyć, że zmiany i tak następują z mniejszą częstotliwością niż przed akce- sją Polski do UE. Ponadto niekiedy mają one charakter implementacyjny, polegają bowiem na wprowadzeniu do polskiego prawa instytucji dotychczas niezaimplementowanych i naprawie tych przepisów, które wadliwie implementowały prawo unijne. Po wejściu Polski do UE zauwa- żalna jest więc pewna stabilizacja przepisów VAT. Nie sposób jednak zauważyć, że w ostatnich latach nasila się praktyka nowelizowania ustawy mająca na celu doraźną walkę z wyłudzeniami tego podatku. Powstaje pytanie, na ile nowelizacje te są skuteczne, zwłaszcza że wydają się one być tworzone bez jakiegoś dalekosiężnego planu. 22 Dział I. Przepisy ogólne Art. 1 Niepokojem napawa natomiast inna praktyka związana z tworzeniem regulacji wykonawczych. Otóż prawodawca zamieszcza w rozporządzeniach regulacje prawne niezgodne z prawem unij- nym. Przykładem mogą być chociażby przepisy dotyczące przedmiotowych zwolnień podatko- wych. Takie praktyki muszą budzić zdecydowany sprzeciw. 7. Po wstąpieniu Polski do Unii Europejskiej specyficznym źródłem prawa w zakresie podatku od towarów i usług stało się także prawo unijne. W razie ewentualnej niezgodności ma ono prymat nad prawem krajowym w sprawach unijnych (w tych sprawach wewnątrzkrajowych, w których występuje pierwiastek unijny, np. związanych z VAT). Należy przy tym zauważyć, że w przypadku prawa unijnego, mającego formę dyrektyw, pierwszeństwo to nie może pro- wadzić do nałożenia na podatnika nowych obowiązków, niewyrażonych w przepisach krajo- wych. W tym zakresie podstawowe znaczenie będą miały dyrektywy Rady UE dotyczące VAT, a prze- de wszystkim dyrektywa VAT z 2006 r. W tym miejscu należy wskazać szczególny charakter dyrektyw Rady UE. Otóż zgodnie z pra- wem unijnym (art. 288 TFUE, dawny art. 249 TWE) wiążą one państwa członkowskie w za- kresie wyznaczonych w nich celów. Państwa mają swobodę co do wyboru form i środków pro- wadzących do ich osiągnięcia. Dyrektywy nie wiążą bezpośrednio obywateli. Jednakże zgodnie z zasadą prymatu prawa unij- nego, w sytuacji gdy prawo krajowe jest niezgodne z regulacjami dyrektyw, nie może być ono stosowane. Jeśli regulacje dyrektyw są szczegółowe, bezwarunkowe i jednoznaczne, to mogą znajdować zastosowanie zamiast niezgodnych z nimi przepisów krajowych (tzw. zasada skut- ku bezpośredniego). Przepisy dyrektywy VAT z 2006 r. są w większości na tyle szczegółowe, że nadają się do bez- pośredniego stosowania w celu rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Możliwość powołania się na regulacje dyrektyw Rady UE jest powszechnie akceptowana w doktrynie i wskazuje się na nią w orzecznictwie. Może to dotyczyć w szczególności dwóch sytuacji: gdy brak jest regula- cji prawnej w prawie krajowym kwestii, która znajduje swoją regulację prawną w przepisach dyrektyw oraz gdy przepisy prawa krajowego nie zapewniają osiągnięcia celu wyznaczonego w dyrektywie (zawierają regulacje z nią sprzeczne). Wówczas zarówno podatnik, organy po- datkowe, jak i sądy administracyjne mogą się bezpośrednio powoływać na regulacje dyrektyw VAT i z ich zastosowaniem rozstrzygać konkretne sytuacje faktyczne. Przykładowo w sprawach 9/70 (Franz Grad v. Finanzamt Traunstein), 20/70 (Transports Lesage  Cie S.A. v. Hauptzollamt Freiburg) oraz 23/70 (Erich Haselhorst v. Finanzamt Düsseldorf- -Altstadt) Europejski Trybunał Sprawiedliwości jednoznacznie wskazywał, że przepisy dyrek- tyw mogą powodować bezpośrednie konsekwencje w stosunkach prawnych oraz kreują prawo do powoływania się na ich regulacje przed sądami. Należy wskazać, że sądy krajowe – w przypadku Polski w sprawach podatkowych będą to prze- de wszystkim wojewódzkie sądy administracyjne oraz Naczelny Sąd Administracyjny – mają prawo formułowania pytań prawnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w za- kresie interpretacji prawa unijnego (a w konsekwencji – co do sposobu wykładni budzącego wątpliwości przepisu krajowego). 23 Art. 1 Dział I. Przepisy ogólne W orzecznictwie sądowym podkreśla się zaś, że organy podatkowe powinny uwzględniać – w toku dokonywanej przez siebie interpretacji prawa – brzmienie dyrektyw unijnych. Dotyczy to także urzędowych interpretacji tych organów (zob. wyrok WSA w Warszawie z 1.10.2009 r., III SA/Wa 385/09, LEX nr 558151). Interpretacja taka nie powinna mieć wszakże charakteru contra legem i prowadzić do obciążenia podatnika obowiązkami, których nie można wywieść wyłącznie z przepisów krajowych. Jak trafnie stwierdził NSA w wyroku składu siedmiu sędziów z 23.03.2009 r. (I FPS 6/08, ONSA WSA 2009, nr 4, poz. 61), „przepisy prawa krajowego należy wykładać, mając na uwadze stosowne regulacje prawa wspólnotowego. Jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego, w szczególności w sytuacji, gdy regulacja unij- na ma charakter dyrektywy (ze swej istoty skierowanej do państw członkowskich, mających obowiązek doprowadzenia prawa krajowego do stanu realizującego zapisy zawarte w dyrekty- wach); nie może być stosowana taka wykładnia prawa krajowego, która będzie prowadziła do nakładania na podatnika obowiązków niewyrażonych wprost w prawie krajowym. […] Jeżeli podatnik stosuje się do dyspozycji wadliwie transponowanej normy krajowej, uznając, że jest ona dla niego korzystniejsza, brak jest podstaw do dokonywania wykładni prowspólnotowej tej normy, prowadzącej do wykładni contra legem i nakładania na obywatela obowiązków wy- nikających tylko z samej dyrektywy”. 8. Od 1.07.2011 r. zastosowanie ma rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) nr  282/2011 z 15.03.2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspól- nego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 77, s. 1, ze zm.). Rozporządzenia unijne mają charakter ogólny, wiążą w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich (art. 121 akapit drugi TFUE, dawny art. 249 akapit drugi TWE). W związku z powyższym normy zawarte w rozporządzeniach wiążą nie tylko państwa członkowskie, lecz także jednostki (tj. osoby fizyczne i podmioty zbiorowe państwa członkowskiego). Pod względem charakteru i zakresu oddziaływania można rozporządzenie unijne porównać do ustawy krajowej. Od 1.07.2011 r. normy zawarte w rozporządzeniu oddziałują zatem bezpośrednio na sytuację polskich podatników. Zakres przedmiotowy ustawy 9. Zgodnie z przepisem art. 1 ust. 1 ustawa reguluje opodatkowanie podatkiem od towarów i usług. Oznacza to, że jej przepisy mają zastosowanie jedynie do opodatkowania tym podat- kiem i nie powinny być stosowane – nawet przez analogię – do spraw dotyczących opodatkowa- nia innymi podatkami czy też obciążenia innymi daninami publicznoprawnymi. Nie dotyczy to oczywiście przypadków, kiedy dany przepis innego aktu prawnego będzie odsyłał w sposób wyraźny do uregulowań ustawy o podatku od towarów i usług czy też gdy powstaje oczywista konieczność skorzystania z tych przepisów w celu ustalenia znaczenia pojęć i określeń używa- nych w innych aktach prawnych (np. pojęcie informacji podsumowującej używane w przepisach ustawy z 10.09.1999 r. – Kodeks karny skarbowy, Dz.U. z 2013 r. poz. 186 ze zm.). Obecnie obowiązująca ustawa VAT ma węższy zakres przedmiotowy niż ustawa z 8.01.1993 r. Poprzednia ustawa dotyczyła bowiem również opodatkowania podatkiem akcyzowym. Obecnie problematyka podatku akcyzowego regulowana jest w ustawie z 6.12.2008 r. o podatku akcy- zowym (Dz.U. z 2017 r. poz. 43 ze zm.). 24 Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 Ustawa o podatku od towarów i usług ma charakter regulacji kompleksowej. Obejmuje ona bowiem – łącznie z aktami wykonawczymi – wszelkie aspekty związane z opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług. Określa: przedmiotowy i podmiotowy zakres opodatkowania (działy I-III), czas i miejsce powstania obowiązku podatkowego (dział IV i V), podstawę opo- datkowania (dział VI), pobór podatku od importu (dział VII), stawki i zwolnienia podatkowe (dział VIII), zasady odliczenia i zwrotów podatku naliczonego (dział IX), obowiązki sprawo- zdawczo-ewidencyjne oraz zasady płatności podatku (dział X), zasady dokumentacji podatko- wej (dział XI), szczególne zasady opodatkowania niektórych podmiotów oraz czynności doty- czących niektórych towarów lub usług (dział XII). Podatek jako źródło dochodów budżetu państwa 10. W polskim systemie podatkowym dochody podatkowe mogą być bądź dochodami budżetu państwa, bądź dochodami budżetów jednostek samorządu terytorialnego, tj. gmin, powiatów lub województw samorządowych. Podatek od towarów i usług jest dochodem budżetu państwa. Stanowi o tym jednoznacznie przepis art. 1 ust. 2 ustawy. Podatek ten od wielu lat pozostaje jedną z bardziej znaczących pozycji w rocznym planie dochodów i wydatków państwa, stanowi bowiem około 40 podat- kowych dochodów budżetu. Nota bene należy zauważyć, że w 1993 r., w momencie wprowadzenia pierwszego podatku od towarów i usług de facto uratował on budżet państwa i – w odróżnieniu od dotychczasowego podatku obrotowego – zagwarantował stosunkową stabilizację wpływów budżetowych w latach następnych. Również dzisiaj stanowi on ponad 40 wpływów budżetowych ogółem. Art. 2. Ilekroć w dalszych przepisach jest mowa o: 1) terytorium kraju – rozumie się przez to terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z za- 2) państwie członkowskim – rozumie się przez to państwo członkowskie Unii Europej- strzeżeniem art. 2a; skiej; 3) terytorium Unii Europejskiej – rozumie się przez to terytoria państw członkowskich Unii Europejskiej, z tym że na potrzeby stosowania tej ustawy: a) Księstwo Monako traktuje się jako terytorium Republiki Francuskiej, wyspę Man traktuje się jako terytorium Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlan- dii Północnej, suwerenne strefy Akrotiri i Dhekelia traktuje się jako terytorium Republiki Cypru, b) następujące terytoria poszczególnych państw członkowskich traktuje się jako wy- łączone z terytorium Unii Europejskiej: – wyspę Helgoland, terytorium Buesingen – z Republiki Federalnej Niemiec, – Ceutę, Melillę, Wyspy Kanaryjskie – z Królestwa Hiszpanii, – Livigno, Campione d’Italia, włoską część jeziora Lugano – z Republiki Wło- skiej, – francuskie terytoria, o których mowa w art. 349 i art. 355 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej – z Republiki Francuskiej, – Górę Athos – z Republiki Greckiej, – Wyspy Alandzkie – z Republiki Finlandii, 25 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne – Wyspy Normandzkie – ze Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlan- dii Północnej, c) Gibraltar traktuje się jako wyłączony z terytorium Unii Europejskiej; 4) terytorium państwa członkowskiego – rozumie się przez to terytorium państwa wcho- dzące w skład terytorium Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem art. 2a; 5) terytorium państwa trzeciego – rozumie się przez to terytorium państwa niewchodzą- ce w skład terytorium Unii Europejskiej, z zastrzeżeniem art. 2a ust. 1 i 3; 5a) państwie członkowskim konsumpcji – rozumie się przez to państwo członkowskie, w odniesieniu do którego zgodnie z art. 28k przyjmuje się, że na jego terytorium ma miejsce świadczenie usług telekomunikacyjnych, usług nadawczych lub usług elektro- nicznych; 6) towarach – rozumie się przez to rzeczy oraz ich części, a także wszelkie postacie energii; 7) imporcie towarów – rozumie się przez to przywóz towarów z terytorium państwa trze- ciego na terytorium Unii Europejskiej; 8) eksporcie towarów – rozumie się przez to dostawę towarów wysyłanych lub transpor- towanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez: a) dostawcę lub na jego rzecz, lub b) nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, z wyłącze- niem towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub za- opatrzenia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych – jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej jest potwierdzony przez urząd celny określony w przepisach celnych; 8)1 eksporcie towarów – rozumie się przez to dostawę towarów wysyłanych lub transpor- towanych z terytorium kraju poza terytorium Unii Europejskiej przez: a) dostawcę lub na jego rzecz, lub b) nabywcę mającego siedzibę poza terytorium kraju lub na jego rzecz, z wyłączeniem towarów wywożonych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrze- nia statków rekreacyjnych oraz turystycznych statków powietrznych lub innych środków transportu służących do celów prywatnych – jeżeli wywóz towarów poza terytorium Unii Europejskiej jest potwierdzony przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych; 9) imporcie usług – rozumie się przez to świadczenie usług, z tytułu wykonania których podatnikiem jest usługobiorca, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4; 10) nowych środkach transportu – rozumie się przez to przeznaczone do transportu osób lub towarów: a) pojazdy lądowe napędzane silnikiem o pojemności skokowej większej niż 48 cen- tymetrów sześciennych lub o mocy większej niż 7,2 kilowata, jeżeli przejechały nie więcej niż 6000 kilometrów lub od momentu dopuszczenia ich do użytku upłynęło nie więcej niż 6 miesięcy; za moment dopuszczenia do użytku pojaz- du lądowego uznaje się dzień, w którym został on pierwszy raz zarejestrowany w celu dopuszczenia do ruchu drogowego lub w którym po raz pierwszy podle- gał on obowiązkowi rejestracji w celu dopuszczenia do ruchu drogowego w za- leżności od tego, która z tych dat jest wcześniejsza; jeżeli nie można ustalić dnia pierwszej rejestracji pojazdu lądowego lub dnia, w którym podlegał on pierwszej 1 Art. 2 pkt 8 zmieniony przez art. 83 pkt 1 ustawy z 16.11.2016 r. (Dz.U. poz. 1948 ze zm.) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1.03.2017 r. 26 Dział I. Przepisy ogólne Art. 2 rejestracji, za moment dopuszczenia do użytku tego pojazdu uznaje się dzień, w którym został on wydany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez pro- ducenta, b) jednostki pływające o długości większej niż 7,5 metra, jeżeli były używane nie dłużej niż 100 godzin roboczych na wodzie lub od momentu ich dopuszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące, z wyjątkiem statków morskich, o któ- rych mowa w art. 83 ust. 1 pkt 1; za moment dopuszczenia do użytku jednostki pływającej uznaje się dzień, w  którym została ona wydana przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym została po raz pierwszy użyta dla ce- lów demonstracyjnych przez producenta, c) statki powietrzne o maksymalnej masie startowej większej niż 1550 kilogramów, jeżeli były używane nie dłużej niż 40 godzin roboczych lub od momentu ich do- puszczenia do użytku upłynęło nie więcej niż 3 miesiące, z wyjątkiem środków transportu lotniczego, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 6; za moment dopusz- czenia do użytku statku powietrznego uznaje się dzień, w którym został on wy- dany przez producenta pierwszemu nabywcy, lub dzień, w którym został po raz pierwszy użyty dla celów demonstracyjnych przez producenta; 11) podatku od wartości dodanej – rozumie się przez to podatek od wartości dodanej nakładany na terytorium państwa członkowskiego, z wyjątkiem podatku od towarów i usług nakładanego tą ustawą; 12) obiektach budownictwa mieszkaniowego – rozumie się przez to budynki mieszkalne stałego zamieszkania sklasyfikowane w Polskiej Klasyfikacji Obiektów Budowlanych w dziale 11; 13) urzędzie skarbowym – rozumie się przez to urząd skarbowy, przy pomocy którego właściwy dla podatnika naczelnik urzędu skarbowego wykonuje swoje zadania; 14) pierwszym zasiedleniu – rozumie się przez to oddanie do użytkowania, w wykonaniu czynności podlegających opodatkowaniu, pierwszemu nabywcy lub użytkownikowi budynków, budowli lub ich części, po ich: a) wybudowaniu lub b) ulepszeniu, jeżeli wydatki poniesione na ulepszenie, w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym, stanowiły co najmniej 30 wartości początkowej; 14a) wytworzeniu nieruchomości – rozumie się przez to wybudowanie budynku, budowli lub ich części, lub ich ulepszenie w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym; 15) działalności rolniczej – rozumie się przez to produkcję roślinną i zwierzęcą, w tym również produkcję materiału siewnego, szkółkarskiego, hodowlanego oraz reproduk- cyjnego, produkcję warzywniczą, gruntową, szklarniową i pod folią, produkcję roślin ozdobnych, grzybów uprawnych i sadowniczą, chów, hodowlę i produkcję materiału zarodowego zwierząt, ptactwa i owadów użytkowych, produkcję zwierzęcą typu prze- mysłowego lub fermowego oraz chów i hodowlę ryb i innych organizmów żyjących w wodzie, a także uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych, uprawy grzybów i ich grzybni, uprawy roślin „in vitro”, fermową hodowlę i chów drobiu rzeź- nego i nieśnego, wylęgarnie drobiu, hodowlę i chów zwierząt futerkowych i laborato- ryjnych, chów i hodowlę dżdżownic, entomofagów i jedwabników, prowadzenie pasiek oraz chów i hodowlę innych zwierząt poza gospodarstwem rolnym oraz sprzedaż pro- duktów gospodarki leśnej i łowieckiej, z wyjątkiem drewna okrągłego z drzew tropi- kalnych (PKWiU 02.20.13.0) oraz bambusa (PKWiU ex 01.29.30.0), a także świadcze- nie usług rolniczych; 27 Art. 2 Dział I. Przepisy ogólne 16) gospodarstwie rolnym – rozumie się przez to gospodarstwo rolne w rozumieniu prze- pisów o podatku rolnym; 17) gospodarstwie leśnym – rozumie się przez to gospodarstwo prowadzone przez podat- nika, na którym ciąży obowiązek podatkowy w podatku leśnym; 18) gospodarstwie rybackim – rozumie się przez to prowadzenie działalności w zakresie chowu i hodowli ryb oraz innych organizmów żyjących w wodzie; 19) rolniku ryczałtowym – rozumie się przez to rolnika dokonującego dostawy produk- tów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej lub świadczącego usługi rolnicze, korzystającego ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadze- nia ksiąg rachunkowych; 20) produktach rolnych – rozumie się przez to towary wymienione w załączniku nr 2 do ustawy oraz towary wytworzone z nich przez rolnika ryczałtowego z produktów po- chodzących z jego własnej działalności rolniczej przy użyciu środków zwykle używa- nych w gospodarstwie rolnym, leśnym i rybackim; 21) usługach rolniczych – rozumie się przez to usługi wymienione w załączniku nr 2 do ustawy; 22) sprzedaży – rozumie się przez to odpłatną dostawę towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju, eksport towarów oraz wewnątrzwspólnotową dostawę to- warów; 23) sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju – rozumie się przez to dostawę towarów wy- syłanych lub transportowanych przez podatnika podatku od towarów i usług lub na jego rzecz z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego inne niż teryto- rium kraju, które jest państwem przeznaczenia dla wysyłanego lub transportowanego towaru, pod warunkiem że dostawa dokonywana jest na rzecz: a) podatnika podatku od wartości dodanej lub osoby prawnej niebędącej podat- nikiem podatku od wartości dodanej, którzy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, o którym mowa w art. 9, lub b) innego niż wymieniony w lit. a podmiotu niebędącego podatnikiem podatku od wartości dodanej; 24) sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju – rozumie się przez to dostawę towarów wysyłanych lub transportowanych przez podatnika podatku od wartości dodanej lub na jego rzecz z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju na terytorium kraju, które jest państwem przeznaczenia dla wysyłanego lub transporto- wanego towaru, pod warunkiem że dostawa jest dokonywana na rzecz: a) podatnika lub osoby prawnej niebędącej podatnikiem w rozumieniu art. 15, któ- rzy nie mają obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, o którym mowa w art. 9, lub b) innego niż wymieniony w lit. a podmiotu, niebędącego podatnikiem w rozumie- niu art. 15 i niemającego obowiązku rozliczania wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, o którym mowa w art. 9; 25) małym podatniku – rozumie się przez to podatnika podatku od towarów i usług: a) u którego wartość sprzedaży (wraz z kwotą podatku) nie przekroczyła w poprzed- nim roku podatkowym wyrażonej w złotych kwoty odpowiadającej równowartości 1 200 000 euro, b) prowadzącego przedsiębiorstwo maklerskie, zarządzającego funduszami inwesty- cyjnymi, zarządzającego alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi, będącego agentem, zleceniobiorcą lub inn
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

VAT. Komentarz 2017
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: