Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00318 009336 15552293 na godz. na dobę w sumie
VAT w branży finansowej - ebook/pdf
VAT w branży finansowej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 292
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-3780-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> podatkowe
Porównaj ceny (książka, ebook (-5%), audiobook).

Książka koncentruje się na praktycznych aspektach związanych z opodatkowaniem VAT transakcji finansowych za szczególnym uwzględnieniem zmian, jakie weszły w życie na gruncie ustawy o VAT po 1.1.2011 r.

Opracowanie jest szczegółowym komentarzem do unijnych i polskich regulacji dotyczącym zwłaszcza zakresu zwolnień przewidzianych dla usług finansowych.

Obszernie przedstawiono zwłaszcza kwestię opodatkowania factoringu oraz cesji wierzytelności/ściągania długów, outsourcingu w usługach finansowych czy też ubezpieczenia przedmiotu leasingu. Zestawiono i porównano kształt zwolnień przewidzianych dla usług finansowych obowiązujący w ustawie o VAT do 31.12.2012 r. ze zwolnieniami obowiązującymi od 1.1.2011 r.

Praca zawiera bogate odwołania do najnowszego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, polskich sądów administracyjnych oraz interpretacji Ministra Finansów.

Adresatami opracowania są przede wszystkim praktycy zajmujący się opodatkowaniem transakcji finansowych, a więc pracownicy sektora bankowego, finansowego i ubezpieczeniowego, doradcy podatkowi i sędziowie sądów administracyjnych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Paweł Selera VAT w bran˝y finansowej VAT w bran˝y finansowej Paweł Selera VAT w bran˝y finansowej Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2012 Propozycja cytowania: P. Selera, VAT w branży finansowej, Warszawa 2012 Wydawca: Joanna Ziemiecka Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS © Wydawnictwo C.H. Beck 2012 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: IGAWA Ireneusz Gawliński Druk i oprawa: Totem Inowrocław ISBN 978-83-255-3779-1 ISBN e-book: 978-83-255-3780-7 Spis treści 1 3 3 Wykaz skrótów ............................................................................................... IX Literatura ........................................................................................................ XIII Wprowadzenie ................................................................................................ XV Rozdział 1. Transakcje finansowe a zakres podmiotowy opodatkowania 1 I. Definicja podatnika VAT a transakcje finansowe .................................... II. Holding a działalność gospodarcza podlegająca VAT ............................ A. Holding – istota i funkcja .................................................................. B. Holding finansowy – posiadanie udziałów jako działalność 5 gospodarcza? ...................................................................................... 6 C. Pośrednie lub bezpośrednie zaangażowanie w zarządzanie spółkami ...... 9 D. Koncepcja pośredniej formy prowadzenia działalności gospodarczej III. Grupa podatkowa na cele podatku VAT jako alternatywa dla holdingu? ..... 12 IV. Działalność gospodarcza a zbywanie akcji i innych papierów wartościowych ........................................................................................ 17 A. Zbycie akcji i innych papierów wartościowych – brak opodatkowania jako zasada ........................................................................................ 17 B. Przyjęcie nowego wspólnika/emisja akcji ......................................... 22 V. Pożyczki i obligacje w kontekście pojęcia działalności gospodarczej ... 24 A. Zakres opodatkowania w orzecznictwie Trybunału .......................... 24 B. Zakres opodatkowania – pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych ........................................................................ 27 VI. Samodzielność działalności gospodarczej (kontrakty menedżerskie) .... 30 Rozdział 2. Zakres zwolnienia od VAT usług finansowych w prawie unijnym ........................................................................................................... 39 I. Wprowadzenie ......................................................................................... 39 II. Zwolnienia przedmiotowe od VAT – zasady wykładni .......................... 41 III. Opcja opodatkowania usług finansowych ............................................... 45 IV. Transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne ....................................... 47 A. Zakres podmiotowy i przedmiotowy zwolnienia .............................. 47 B. Usługi pokrewne do usług ubezpieczeniowych ................................ 53 C. Usługi ubezpieczeniowe/reasekuracyjne – projekty zmian ............... 57 V. Kredyty oraz pośrednictwo kredytowe ................................................... 61 A. Zakres podmiotowy i przedmiotowy zwolnienia .............................. 61 B. Kredyty oraz pośrednictwo kredytowe – projekty zmian .................. 64 V Spis treści VI. Transakcje dotyczące rachunków, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych ................................... 66 A. Podmiotowy i przedmiotowy zakres zwolnienia .............................. 66 B. Projekty zmian ................................................................................... 74 VII. Transakcje dotyczące walut, banknotów i monet .................................... 74 VIII. Akcje, udziały, obligacje i inne papiery wartościowe ............................. 76 IX. Zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi ........................... 80 A. Zakres podmiotowy i przedmiotowy zwolnienia .............................. 80 B. Projekty zmian .................................................................................. 81 X. Usługi spełniające specyficzne i istotne cechy usługi finansowej .......... 82 A. Zakres zwolnienia ............................................................................. 82 B. Projekt zmian .................................................................................... 85 Rozdział 3. Zakres zwolnienia od VAT usług finansowych na tle polskich regulacji .......................................................................................................... 91 I. Wprowadzenie ......................................................................................... 91 II. Zwolnienie usług finansowych do 31.12.2010 r. .................................... 93 A. Normy statystyczne jako wyznacznik zwolnień przedmiotowych .... 93 B. Transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne .................................. 95 C. Kredyty oraz pośrednictwo kredytowe ............................................. 98 D. Transakcje dotyczące rachunków, przelewów, długów, czeków i innych zbywalnych instrumentów finansowych ............................. 99 E. Transakcje dotyczące walut, banknotów i monet............................... 101 F. Akcje, udziały, obligacje i inne papiery wartościowe ....................... 102 G. Zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi ...................... 105 H. Konsekwencje niezgodności polskich regulacji z prawem unijnym ...... 107 III. Zwolnienie usług finansowych od 1.1.2011 r. ........................................ 110 A. Odejście od klasyfikacji statystycznych ........................................... 110 B. Transakcje ubezpieczeniowe i reasekuracyjne .................................. 111 C. Kredyty oraz pośrednictwo kredytowe ............................................. 116 D. Transakcje dotyczące rachunków, przelewów, długów, czeków windykacji należności) ...................................................................... 119 E. Transakcje dotyczące walut, banknotów i monet............................... 121 F. Akcje, udziały, obligacje i inne papiery wartościowe ....................... 122 G. Zarządzanie specjalnymi funduszami inwestycyjnymi ...................... 126 H. Usługa stanowiąca element zwolnionej usługi finansowej ............... 132 I. Usługi świadczone przez niezależne grupy osób .............................. 135 IV. Usługi finansowe wyłączone ze zwolnienia – opodatkowane usługi finansowe ................................................................................................. 140 A. Czynności ściągania długów, w tym factoring .................................. 140 B. Cesja wierzytelności a czynności ściągania długów ......................... 142 C. Leasing – zarys reguł opodatkowania ............................................... 147 i innych zbywalnych instrumentów finansowych (z wyłączeniem VI Spis treści podatnikami ............................................................................................ 160 A. Miejsce siedziby działalności gospodarczej podatnika – reguła podstawowa ....................................................................................... 160 B. Stałe miejsce prowadzenia działalności gospodarczej ....................... 163 C. Weryfikacja kontrahenta .................................................................... 167 Rozdział 4. Obowiązek podatkowy oraz miejsce opodatkowania usług finansowych ................................................................................................... 149 I. Moment powstania obowiązku podatkowego ........................................ 149 A. Uwagi wprowadzające ....................................................................... 149 B. Wykonanie usługi finansowej ............................................................ 151 C. Wybrane usługi finansowe ................................................................ 154 D. Eksport i import usług finansowych .................................................. 157 II. Miejsce opodatkowania usług finansowych – transakcje pomiędzy III. Miejsce opodatkowania usług finansowych – transakcje na rzecz niepodatników ......................................................................................... 170 Rozdział 5. Podstawa opodatkowania usług finansowych ......................... 173 I. Usługi finansowe – znaczenie podstawy opodatkowania ....................... 173 II. Obrót i cena – elementy podstawy opodatkowania VAT ......................... 174 III. Zwolnione usługi finansowe – dochód/zysk jako podstawa opodatkowania ......................................................................................... 177 A. Transakcje wymiany walut ................................................................ 177 B. Pożyczki/kredyty/obligacje ................................................................ 181 C. Dyskonto ............................................................................................ 182 D. Transakcje terminowe (instrumenty pochodne) ................................ 183 E. Obrót wierzytelnościami .................................................................... 185 F. Usługi ubezpieczeniowe ................................................................... 188 IV. Opodatkowane usługi finansowe – podstawa opodatkowania ................. 189 A. Leasing .............................................................................................. 189 B. Czynności ściągania długów (factoring) ........................................... 191 V. Zwolnione usługi finansowe a świadczenia złożone .............................. 193 A. Świadczenia złożone – zarys problemu ............................................ 193 B. Kredyty oraz pośrednictwo kredytowe a świadczenia złożone ......... 195 C. Factoring – wyodrębnienie zwolnionej usługi finansowej? .............. 197 D. Usługi ubezpieczenia – element składowy świadczenia złożonego? ...... 199 1. Usługa ubezpieczenia jako usługa odrębna ................................... 199 2. Usługa pośrednictwa ubezpieczeniowego jako usługa główna w ramach świadczenia złożonego ................................................. 200 3. Ubezpieczenie jako element świadczenia złożonego – leasing E. Usługi finansowe jako element składowy usług i ubezpieczenie jego przedmiotu ................................................... 200 telekomunikacyjnych ......................................................................... 207 VII Spis treści jako zasada ........................................................................................ 211 – wyjątek od zasady .......................................................................... 214 A. Zakaz odliczenia VAT przy zwolnionych usługach finansowych B. Zwolnione usługi finansowe z zachowaniem prawa do odliczenia C. Usługi finansowe opodatkowane – prawo do obniżenia podatku Rozdział 6. Pełne i częściowe odliczenie podatku naliczonego .................. 211 I. Prawo do odliczenia podatku naliczonego .............................................. 211 należnego ........................................................................................... 220 1. Zasady ogólne i podstawowe terminy .......................................... 220 2. Całkowite oraz częściowe wyłączenie prawa do odliczenia – samochody .................................................................................. 223 II. Odliczanie częściowe podatku naliczonego ........................................... 239 A. Metoda alokacji bezpośredniej .......................................................... 239 B. Odliczenie według proporcji ............................................................. 244 1. Metodologia kalkulacji proporcji ................................................. 244 2. Czynności/zdarzenia nieuwzględniane w proporcji .................... 247 C. Wyłączenie niektórych obrotów z rozliczenia proporcjonalnego ...... 255 1. Dobra inwestycyjne ....................................................................... 255 2. Czynności sporadyczne/okazjonalne ............................................. 256 D. Zasady de minimis – art. 90 ust. 10 VATU ......................................... 262 E. Korekta generalna – art. 91 ust. 1 VATU .......................................... 267 Indeks rzeczowy ............................................................................................. 269 VIII Wykaz skrótów Źródła prawa unijnego Dyrektywa 2002/92 . . . Dyrektywa 2006/112 . . Dyrektywa 2008/8 . . . . Dyrektywa 73/239 . . . . Dyrektywa 77/92 . . . . . Dyrektywa . . . . . . . . . EWG . . . . . . . . . . . . . I Dyrektywa . . . . . . . . Dyrektywa 2002/92/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 9.12.2002 r. w sprawie pośrednictwa ubezpieczeniowe- go (Dz.Urz. UE L 9 z 15.1.2003 r., s. 3) Dyrektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347 z 11.12.2006 r., s. 1) Dyrektywa Rady 2008/8/WE z 12.2.2008 r. zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do miejsca świad- czenia usług (Dz.Urz. UE L 44 z 20.2.2008 r., s. 11) Pierwsza Dyrektywa Rady 73/239/EWG z 24.7.1973 r. w sprawie koordynacji przepisów ustawowych, wyko- nawczych i administracyjnych odnoszących się do po- dejmowania i prowadzenia działalności w dziedzinie ubezpieczeń bezpośrednich innych niż ubezpieczenia na życie (Dz.Urz. UE L 228 z 16.8.1973 r., s. 3) Dyrektywa Rady 77/92/EWG z 13.12.1976 r. w sprawie środków mających ułatwić skuteczne osiągnięcie swobo- dy przedsiębiorczości oraz swobody świadczenia usług w odniesieniu do działalności agentów i brokerów ubez- pieczeniowych (ex grupa ISIC 630) oraz, w szczególno- ści, środków przejściowych dotyczących tych działalności (Dz.Urz. UE L 26 z 31.1.1977 r., s. 14) Wniosek. Dyrektywa Rady zmieniająca dyrektywę 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podat- ku od wartości dodanej w odniesieniu do opodatkowa- nia usług ubezpieczeniowych i finansowych, Bruksela 28.11.2007 r., KOM (2007) 747 wersja ostateczna Europejska Wspólnota Gospodarcza [Traktat ustana- wiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG), podpisany 25.3.1957 r. w Rzymie, tekst skonsolidowa- ny Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. Urz. UE C 321 z 29.12.2006 r., s. 37)] Pierwsza Dyrektywa Rady 67/227/EWG z 11.4.1967 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Człon- IX II Dyrektywa . . . . . . . . rozporządzenie 282/2011 TFUE. . . . . . . . . . . . . . TUE . . . . . . . . . . . . . . . VI Dyrektywa . . . . . . . Wniosek zmieniający rozporządzenie . . . . . . XIII Dyrektywa . . . . . Wykaz skrótów kowskich dotyczących podatków obrotowych (Dz.Urz. UE L 71 z 14.4.1967 r., s. 1301) Druga Dyrektywa Rady 67/228/EWG z 11.4.1967 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkow- skich w zakresie podatków obrotowych – struktura i pro- cesy stosowania wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 71 z 14.4.1967 r., s. 1303) (nie- mieckojęzyczna wersja językowa) Rozporządzenie Wykonawcze Rady (UE) Nr 282/2011 z 15.3.2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do dy- rektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego syste- mu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 77 z 23.3.2011 r., s. 1) Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej [Wersja skon- solidowana Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C 83 z 30.3.2010 r., s. 47)] Traktat o Unii Europejskiej [Wersja skonsolidowana Trak- tatu o Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C 83 z 30.3.2010 r., s. 13)] Szósta Dyrektywa Rady 77/388/EWG z 17.5.1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkow- skich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona pod- stawa wymiaru podatku (Dz.Urz. UE L 145 z 13.6.1977 r., s. 1) Wniosek – Rozporządzenie Rady ustanawiające przepi- sy wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej w od- niesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych, Bruksela 28.11.2007 r., KOM (2007) 746 wersja ostateczna Trzynasta Dyrektywa Rady 86/560/EWG z 17.11.1986 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkow- skich odnoszących się do podatków obrotowych, warunki zwrotu podatku od wartości dodanej podatnikom niema- jącym siedziby na terytorium Wspólnoty (Dz.Urz. UE L 326 z 21.11.1986 r., s. 40) Źródła prawa krajowego FakturyR . . . . . . . . . . rozporządzenie Ministra Finansów z 28.3.2011 r. w spra- wie zwrotu podatku niektórym podatnikom, wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy towarów X FEU . . . . . . . . . . . . . . . FInwestU . . . . . . . . . . . KC . . . . . . . . . . . . . . . KSH. . . . . . . . . . . . . . . ObIFU . . . . . . . . . . . . . OrdPodU . . . . . . . . . . PDOFizU. . . . . . . . . . . PDOPrU . . . . . . . . . . . PPEU . . . . . . . . . . . . . . PrBank . . . . . . . . . . . . PrPubObrPW . . . . . . . rozp. wyk. VAT . . . . . . UbezpU . . . . . . . . . . . VATU . . . . . . . . . . . . . VATU z 1993 r. . . . . . . ZFŚSU. . . . . . . . . . . . . ZmVATU z 16.12.2010 r. Wykaz skrótów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 68, poz. 360) ustawa z 28.8.1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu fun- duszy emerytalnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 34, poz. 189) ustawa z 27.5.2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz.U. Nr 146, poz. 1546 ze zm.) ustawa z 23.4.1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.) ustawa z 15.9.2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) ustawa z 29.7.2005 r. o obrocie instrumentami finanso- wymi (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384) ustawa z 29.8.1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) ustawa z 26.7.1991 r. o podatku dochodowym od osób fi- zycznych (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.) ustawa z 15.2.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 74, poz. 397 ze zm.) ustawa z 20.4.2004 r. o pracowniczych programach eme- rytalnych (Dz.U. Nr 116, poz. 1207 ze zm.) ustawa z 29.8.1997 r. – Prawo bankowe (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665) ustawa z 21.8.1997 r. – Prawo o publicznym obrocie pa- pierami wartościowymi (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 111, poz. 937) rozporządzenie Ministra Finansów z 4.4.2011 r. w spra- wie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. Nr 73, poz. 392 ze zm.) ustawa z 22.5.2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66) ustawa z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.) ustawa z 8.1.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.) ustawa z 4.3.1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń so- cjalnych (tekst jedn. Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.) ustawa z 16.12.2010 r. o zmianie ustawy o podatku od to- warów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 247, poz. 1652) XI Wykaz skrótów Prawo zagraniczne UStG . . . . . . . . . . . . . . MWSTG . . . . . . . . . . . niemiecka ustawa o podatku obrotowym ((Umsatzsteuer- gesetz), UStG 2005 in der Fassung der Bekanntmachung vom 21.Februar 2005, BGBI. I S. 386 szwajcarska ustawa o podatku od wartości dodanej (Bun- desgesetz über die Mehrwertsteuer) Mehrwertsteuerge- setz, MWSTG vom 12. Juni 2009, BBl 2008 6885 Bundesfinanzhof (niemiecki Federalny Sąd Finansowy) Inne ang. . . . . . . . . . . . . . . . angielski art. . . . . . . . . . . . . . . . . artykuł BFH . . . . . . . . . . . . . . Dz.U. . . . . . . . . . . . . . Dziennik Ustaw Dz.Urz. . . . . . . . . . . . . Dziennik Urzędowy TSUE . . . . . . . . . . . . . Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej IS . . . . . . . . . . . . . . . . KDPW . . . . . . . . . . . . Krajowy Depozyt Papierów Wartościowych KE . . . . . . . . . . . . . . . Komisja Europejska MF . . . . . . . . . . . . . . . Ministerstwo Finansów (Minister Finansów) nast. . . . . . . . . . . . . . . następny niem. . . . . . . . . . . . . . niemiecki Nr . . . . . . . . . . . . . . . . numer NSA . . . . . . . . . . . . . . Naczelny Sąd Administracyjny OECD . . . . . . . . . . . . . Izba Skarbowa ONSAiWSA . . . . . . . . OSNAPiUS . . . . . . . . . Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (Or- ganization for Economic Cooperation and Development) Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wo- jewódzkiego Sądu Administracyjnego Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych ang. Value Added Tax (podatek od wartości dodanej) tekst jednolity PKWiU . . . . . . . . . . . . Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług poz. . . . . . . . . . . . . . . . pozycja tekst jedn. . . . . . . . . . . TK . . . . . . . . . . . . . . . . Trybunał Konstytucyjny VAT . . . . . . . . . . . . . . WDT . . . . . . . . . . . . . . Wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów WNT . . . . . . . . . . . . . . Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów WSA . . . . . . . . . . . . . . Wojewódzki Sąd Administracyjny wyr. . . . . . . . . . . . . . . wyrok Zb.Orz. . . . . . . . . . . . . Zbiór Orzeczeń ze sprost. . . . . . . . . . . ze sprostowaniem ze zm. . . . . . . . . . . . . . ze zmianami XII Literatura A. Bartosiewicz, R. Kubacki, Nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług (2), Prz. Pod. 2011, Nr 1. A. Bartosiewicz, R. Kubacki, VAT. Komentarz, Warszawa 2010. M. Chomiuk, Czy refakturowane usługi ubezpieczenia stanowią podstawę opodat- kowania umów leasingu? Jurysdykcja Podatkowa 2010, Nr 1. M. Chomiuk, Opodatkowanie VAT obrotu wierzytelnościami, Jurysdykcja Podat- kowa 2010, Nr 4. M. Chomiuk, T. Fabiański, Czynności finansowane z Zakładowego Funduszu Świad- czeń Socjalnych w świetle przepisów o VAT, Prz. Pod. 2005, Nr 11. M. Chomiuk, H. Bogdanowska, Transakcje dotyczące papierów wartościowych na gruncie VAT, MoPod 2005, Nr 9. A. Chróścicki, Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Ko-Ko- mentarz, Warszawa 2010. W. Czachórski, Zobowiązania. Zarys wykładu, Warszawa 2007. J. Eggers, R. Korf, Umsatzsteuerliche Fragen im Zusammenhang mit dem Halten von Beteiligungen – Anmerkung zu dem BMF Schreiben v. 26.1.2007, Der Be- trieb 2007, Nr 7. E. Fojcik-Mastalska (red.), Prawo bankowe, Wrocław 2009. J. Formalik, Komentarz do art. 9, [w:] K. Sachs (red.), R. Namysłowski (red.), Dy- rektywa 2006/112. Komentarz, Warszawa 2008. A. Frąckowiak-Adamska, Zasada proporcjonalności jako gwarancja swobód rynku wewnętrznego Wspólnoty Europejskiej, Warszawa 2009. Z. Gawlik, Komentarz do art. 720, [w:] A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komen- tarz, t. III, Zobowiązania – część szczególna, Warszawa 2010. D. Grajewski, Opodatkowanie holdingów i grup kapitałowych, Warszawa 2005. A. Kidyba (red.) Kodeks cywilny. Komentarz III. Zobowiązania – część szczegól- na, Warszawa 2010. R. Krupa, Ł. Jamróz, Zakres pojęcia usług ubezpieczeniowych w podatku od towa- rów i usług, Jurysdykcja Podatkowa 2007, Nr 2. P. Litwin, S. Czerwiński, Opodatkowanie usług finansowych i ubezpieczeniowych w przepisach prawa wspólnotowego, Prz. Pod. 2009, Nr 2. P. Litwin, Usługi pomocnicze do usług finansowych, Prz. Pod. 2010, Nr 12. W.C. Lohse, Zuordnung im Mehrwertsteuerrecht, Kolonia 1999. A. Mariański, M. Wilk, Podstawa opodatkowania usługi leasingu w podatku od towa- rów i usług a ubezpieczenie jej przedmiotu, glosa do uchwały NSA z 8.11.2010 r. (I FPS 3/10), MoPod 2011, Nr 1. XIII Literatura J. Martini, Ustawa o VAT. Komentarz, Warszawa 2006. R. Mastalski, Prawo podatkowe, Warszawa 2009. T. Michalik, VAT Komentarz Rok 2008, Warszawa 2008. G. Mularczyk, Komentarz do art.132, 135 [w:] K. Sachs (red.), R. Namysłowski (red.), Dyrektywa VAT, Warszawa 2008. P. Nocznicki, Zwolnienie usług ubezpieczeniowych w orzecznictwie ETS, Prz. Pod. K. Sachs (red.), R. Namysłowski (red.), Dyrektywa 2006/112. Komentarz, Warsza- Komentarz, Warsza- 2011, Nr 1 (Dodatek). wa 2008. I. Schübel-Pfister, Sprache und Gemeinschaftsrecht, Berlin 2003. P. Skorupa, Transakcje ubezpieczeniowe a VAT, Prz. Pod. 2007, Nr 7. O. Sölch, K. Ringleb, Umsatzsteuergesetz, Kommentar, Monachium 2010. H. Stadie, Modifizierung der Rechtsprechung des EuGH zur Unternehmereigenschaft der Holding im Umsatzsteuerrecht? Umsatzsteuerrundschau (UR) 2007, Nr 1. M. Szafarowska, J. Rakowski, Umowa leasingu a ubezpieczenie jej przedmiotu, R. Szafraniec, Zbyt niski współczynnik nie pozbawi prawa do odliczenia, Rzeczp. A. Weber, Umsatzbesteuerung von Finanzdienstleistungen der Banken und Finanz- MoPod 2010, Nr 10. z 31.3.2011 r. (Prawo co dnia). institute, Norymberga 2004. W. Varga, Glosa do wyroku TS z 29.4.2004 r., C-77/01, LEX/el 2009. J. Zubrzycki, Prawo do odliczenia VAT w stosunku do samochodów i paliw po wy- roku TSUE w sprawie Magoora, Jurysdykcja Podatkowa 2011, Nr 2. XIV Wprowadzenie Rynek usług finansowych przeszedł w ostatnich dekadach niezwykle dyna- miczną przemianę. Oprócz coraz szybciej postępującej internacjonalizacji usług finansowych, zatarła się tradycyjna granica pomiędzy sektorem bankowym, ubezpie- czeniowym i finansowym. Podmioty gospodarcze oferują coraz to nowsze i bardziej skomplikowane produkty finansowe, które wymykają się dotychczasowym klasyfi- kacjom. Widoczny jest także wyraźny wzrost konkurencji pomiędzy przedsiębior- stwami oferującymi różnego typu modele usług finansowych. Globalizacja sprzyja świadczeniu usług na odległość, a Wspólny Rynek znacznie ułatwia prowadzenie działalności na terenie całej Unii Europejskiej. Ograniczenie się jedynie do rynku lokalnego nie jest wystarczające, aby świadczyć usługi finansowe na dużą skalę. Za dynamicznym rozwojem sektora finansowego i oferowanych przez niego produktów nie podąża zwykle system podatkowy. Widoczne jest to zwłaszcza w ob- szarze podatku VAT, gdzie dalej obowiązują unijne regulacje stworzone pod koniec lat 70. ubiegłego wieku, których stosowanie nastręcza niekiedy wielu problemów branży finansowej. Próbę „uelastycznienia” definicji, którymi posługuje się prawo unijne – a za nim prawa wewnętrzne poszczególnych państw członkowskich – precyzując zakres zwolnienia przedmiotowego dla usług finansowych, podejmuje Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, choć niekiedy samo orzecznictwo wy- wołuje w tym obszarze wiele dodatkowych wątpliwości interpretacyjnych. Komisja Europejska będąc świadoma trudności, z jakimi borykają się podmioty z branży fi- nansowej stosujące unijny system VAT, przedłożyła dwa projekty aktów prawnych, które – w zamierzeniach projektodawcy – mają się przyczynić do „modernizacji” definicji usług finansowych objętych zwolnieniem od VAT. Niestety wspomniane projekty aktów prawnych nie wychodzą w pełnym zakresie naprzeciw oczekiwa- niom przedsiębiorców. Co więcej, wydaje się, iż niektóre propozycje zmian w zakre- sie definiowania usług finansowych, wprowadzając dodatkowe kryteria, prowadzą do dalszych niejasności i komplikowania opodatkowania usług finansowych. Z punktu widzenia przedsiębiorstw unijnych konieczne jest stworzenie takiego systemu VAT, który umożliwiałby im skuteczną konkurencję z podmiotami z kra- jów trzecich. Obecna konstrukcja zwolnienia przedmiotowego od VAT usług finan- sowych, wiążąca się z brakiem prawa do odliczenia podatku naliczonego VAT, nie wydaje się zasadna na tle obecnych realiów ekonomicznych. Zagwarantowanie pod pewnymi warunkami prawa do odliczenia VAT, w przypadku gdy miejscem świad- czenia usługi finansowej jest kraj trzeci, jest dalece niewystarczające. Ponadto obec- ny system zbytnio komplikuje sytuację tych przedsiębiorstw, które obok czynności niedających prawa do odliczenia (usługi finansowe), wykonują czynności otwierające XV Wprowadzenie takie prawo (usługi opodatkowane, np. wynajem części powierzchni, usługi leasin- gu, factoring) i nie jest możliwa bezpośrednia alokacja podatku naliczonego, lecz konieczne się staje stosowanie tzw. rozliczenia proporcjonalnego (proporcja VAT). Na uwagę zasługuje także, obecnie coraz popularniejsza, praktyka outsourcingu w sektorze finansowym, pozwalająca na efektywniejsze i często tańsze zarządzanie swoją działalnością. Z punktu widzenia podatku VAT zasadniczo usługi świadczone przez podmiot zewnętrzny są opodatkowane VAT, co skutkuje brakiem prawa do od- liczenia w przypadku wykonywania wyłącznie zwolnionych usług finansowych. Zagwarantowanie zwolnienia od VAT w tym przypadku jest niezwykle ograniczo- ne, a usługi świadczone przez podmiot zewnętrzny na rzecz instytucji finansowej, by móc korzystać ze zwolnienia, muszą spełniać wiele cech szczególnych, na które zwraca uwagę w swym orzecznictwie Trybunał. W literaturze nie odnajdujemy uniwersalnej definicji usług finansowych. Definiuje się je przeróżnie, w zależności od tego, na jaki aspekt położony jest nacisk. Przykłado- wo wskazuje się, iż „Usługami finansowymi są te usługi, które w przeważającej części świadczone są przez banki, ubezpieczycieli i inne firmy z sektora finansowego”1. Dy- rektywa Rady 2006/112/WE z 28.11.2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L 347 z 11.12.2006 r., s. 1), która stanowi główne źródło prawa w zakresie unijnego systemu VAT, także nie odnosi się do definicji usług finansowych. Do usług finansowych po raz pierwszy Dyrektywa 2006/112 odnosi się w art. 59 lit. e) w zakresie miejsca świadczenia usług (analogicznie do art. 28l pkt 5 ustawy z 11.3.2004 r. o podatku od towarów i usług, tekst jedn. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm.). Co ciekawe, obok usług finansowych, wymienione są usługi ban- kowe i ubezpieczeniowe, co wskazuje na to, iż usługi finansowe rozumiane są zgod- nie z Dyrektywą 2006/112 jako usługi przedmiotowo inne aniżeli usługi bankowe i ubezpieczeniowe. Usługi finansowe „nie zawierają” w sobie w świetle unijnego sy- stemu VAT usług bankowych i ubezpieczeniowych. Przy zwolnieniach przedmioto- wych dotyczących sektora finansowego Dyrektywa 2006/112 w art. 135 w ogóle nie posługuje się pojęciem usług finansowych, natomiast zwolnienia określone w art. 135 ust. 1 lit. b)–g) określa w art. 137 ust. 1 lit. a) jako zwolnienia dotyczące transakcji finansowych. Ponowne nawiązanie do transakcji finansowych znajduje się w art. 174 ust. 2 lit. b) oraz w art. 288 pkt 4 Dyrektywy 2006/112. Polska ustawa o podatku od towarów i usług w brzmieniu obowiązującym od 1.1.2011 r. nie nazywa zbiorczo katalogu zwolnień odpowiadających zwol- nieniom z art. 135 ust. 1 lit. a)–g) Dyrektywy 2006/112.Wzorując się na ustawie z 8.1.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 11, poz. 50 ze zm.), do 31.12.2010 r. objęto zwolnieniem usługi pośrednictwa finan- sowego definiowane przez pryzmat klasyfikacji statystycznych, co było zabiegiem niewłaściwym. Definicja używana do niedawna na cele ustawy o podatku od towa- rów i usług wprowadzała zamęt. Pierwsza analiza prowadziła do wniosku, iż cho- 1 A. Weber, Umsatzbesteuerung von Finanzdienstleistungen der Banken und Finanzinstitute, Norymberga 2004, s. 1. XVI Wprowadzenie dzi wyłącznie o pośrednictwo finansowe (usługi pośrednictwa finansowego), które są przecież jednym z wielu podtypów usług/transakcji finansowych, i to wcale nie najważniejszym. Dopiero analiza treści nieobowiązującego już obecnie załącznika Nr 4 do VATU pozwalała odczytać rzeczywisty zakres zwolnienia. Od 1.1.2011 r. ustawodawca wzorem prawodawcy unijnego poprzestał na wymienieniu usług zwolnionych od VAT, które art. 137 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112 określa jako transakcje finansowe. Warto zaznaczyć, iż art. 43 ust. 1 pkt 39 VATU odnosi się do transakcji finansowych i ubezpieczeniowych. Z uwagi na rozbieżności terminologiczne występujące zarówno na tle Dyrek- tywy 2006/112, jak i ustawy o podatku od towarów i usług, w publikacji proponuje się stosowanie zamiennie terminów „usługi finansowe” i „transakcje finansowe”, choć pojęcie „transakcje finansowe” jest pojęciem szerszym aniżeli usługi finan- sowe. Usługi finansowe/transakcje finansowe będą rozumiane jako usługi/transak- cje zawierające w sobie komponenty usług świadczonych tradycyjnie przez sektor bankowy, ubezpieczeniowy i finansowy, jak i inne podmioty oferujące usługi/pro- dukty finansowe. W tym sensie w pracy przedstawione zostaną regulacje dotyczą- ce również usług ubezpieczeniowych, choć największy nacisk zostanie położony na usługi finansowe w węższym tego słowa znaczeniu. Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie najistotniejszych zagadnień związanych z opodatkowaniem VAT podmiotów świadczących szeroko rozumiane usługi finansowe. Szczególny nacisk położono na te kwestie, które wywołują roz- bieżne opinie na tle interpretacji wydawanych przez Ministerstwo Finansów (dy- rektorów izb skarbowych z upoważnienia Ministra Finansów) oraz wyroków sądów administracyjnych. Najwięcej uwagi w pracy poświęcono zakresowi zwolnień przed- miotowych przewidzianych dla usług finansowych zarówno w prawie unijnym, jak i krajowym oraz problematyce prawa do odliczenia VAT w sytuacji wykonywania czynności niedających prawa do odliczenia (zwolnione usługi finansowe) oraz czynności otwierających prawo do odliczenia. Celowo pominięto te zagadnienia, które dotyczą wszystkich podatników VAT i są szeroko komentowane w literaturze. Publikacja w swych założeniach ma być praktycznym komentarzem służącym podmiotom świadczącym usługi finansowe. Stąd szeroko przywoływane są i ko- mentowane najnowsze interpretacje Ministerstwa Finansów, orzecznictwo sądów administracyjnych oraz wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Praca adresowana jest także do osób zajmujących się zawodowo problematyką podatku od towarów i usług, a więc doradców podatkowych, sędziów sądów administracyj- nych, a także radców prawnych i adwokatów. Książkę otwiera rozdział 1 dotyczący zakresu podmiotowego opodatkowania. Stanowi on punkt wyjścia dalszej analizy. Koncentruje się na definicji podatnika w kontekście podmiotów świadczących usługi finansowe. Dopiero bowiem uzy- skanie statusu podatnika w odniesieniu do danej transakcji warunkuje opodatkowa- nie VAT. Szczególny nacisk położono w tym zakresie na problematykę zbywania udziałów, prowadzenia działalności w formie holdingu, czy też świadczeń finan- sowanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. XVII Wprowadzenie Rozdziały 2 i 3 stanowią najważniejszą część pracy. Rozdział 2 przedstawia zakres zwolnień przewidzianych dla usług finansowych w prawie unijnym. W roz- dziale tym analizowany jest zakres podmiotowy i przedmiotowy poszczególnych zwolnień zawartych w art. 135 ust. 1 lit. a)–g) Dyrektywy 2006/112 z szerokim wykorzystaniem orzecznictwa TSUE. W rozdziale 2 przedstawiono także projekty Komisji Europejskiej modyfikujące dotychczasowy zakres zwolnień przewidziany dla usług finansowych. Jest to niezbędna (niejako wstępna) analiza poprzedzająca opis zakresu zwolnień przewidzianych w ustawie o podatku od towarów i usług zawartych w rozdziale 3 niniejszej pracy. Rozdział ten jest szczegółowym komen- tarzem do zakresu zwolnień od VAT przewidzianych dla usług finansowych obowią- zujących w Polsce. Przedstawiono zarówno zakres zwolnień obowiązujący w tym zakresie do 31.12.2010 r., jak i w kształcie obowiązującym od 1.1.2011 r. Analiza została wzbogacona o orzecznictwo sądów administracyjnych i interpretacje Mi- nistra Finansów, zwłaszcza w kontekście regulacji obowiązujących od 1.1.2011 r. W ramach tego rozdziału skonfrontowano także polskie przepisy z regulacjami unijnymi i przedstawiono konsekwencje związane z niezgodnością norm prawa krajowego i unijnego. Rozdział 4 odnosi się do problematyki momentu powstania obowiązku podat- kowego oraz miejsca opodatkowania usług finansowych. Szczegółowej analizie poddano regulacje kształtujące moment powstania obowiązku podatkowego, jak i przepisy określające miejsce opodatkowania usług finansowych z uwzględnie- niem zmian obowiązujących w tym zakresie od 1.7.2011 r. Rozdział 5 dotyczy jednego z najbardziej skomplikowanych aspektów opodat- kowania VAT usług finansowych – podstawy opodatkowania. Trudności z uchwy- ceniem podstawy opodatkowania stały się – jak się wydaje – jedną z głównych przyczyn zwolnienia od VAT usług finansowych. Jednakże pomimo zwolnienia od VAT podatnicy nie są uwolnieni od obowiązków ewidencyjnych w zakresie ustalania wielkości podstawy opodatkowania. Kwestia ta nabiera szczególnego zna- czenia w przypadku, gdy podatnicy wykonują czynności „mieszane” – czynności uprawniające i nieuprawniające do odliczenia VAT. Rozważania podjęte w ramach rozdziału 5 zostały wzbogacone o problematykę świadczeń złożonych, ze szcze- gólnym naciskiem na ustalanie podstawy opodatkowania w przypadku leasingu i ubezpieczenia jego przedmiotu. Pracę kończy rozdział 6 dotyczący prawa do odliczenia i jego zakresu. Z uwagi na specyfikę branży finansowej szczególny nacisk został położony na rozliczenie proporcjonalne podatku naliczonego i związane z tym wątpliwości interpretacyj- ne. Przedstawiono także szczegółowo tzw. zasady de minimis, jak i zakres prawa do odliczenia z tytułu nabycia/leasingu/dzierżawy samochodów. XVIII Rozdział 1. Transakcje finansowe a zakres podmiotowy opodatkowania I. Definicja podatnika VAT a transakcje finansowe 1. Znaczenie definicji podatnika. Definicja podatnika jest jednym z centralnych zagadnień w podatku od towarów i usług. Od tego, czy dany podmiot może być uznany za podatnika w rozumieniu art. 9 Dyrektywy 2006/112 (poprzednio art. 4 VI Dyrektywy Rady 77/388/EWG z 17.5.1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodastw Państw Członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku, Dz.Urz. UE L 145 z 13.6.1977 r., s. 1; odpowiednio art. 15 VATU), zależy, czy jego działalność będzie pod- legała opodatkowaniu tym podatkiem. Uznanie, iż działalność danego pod- miotu spełnia te kryteria, determinuje zasadniczo nie tylko fakt podlegania VAT, ale także konstytuuje prawo podatnika do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, jeżeli nie dokonuje transakcji wy- łączających to prawo. Kryteria uznania bądź nieuznania danej działalności za podlegającą VAT nie zależą od formy prawnej danego podmiotu, lecz są determinowane przez elementy przedmiotowe. Konieczność wypracowania spójnej interpretacji pojęć „działania w cha- rakterze podatnika” i „działalność gospodarcza” wynikała także z potrzeby określenia konsekwencji na gruncie podatku VAT w zakresie transakcji finan- sowych, między innymi związanych z nabywaniem, posiadaniem i zbywaniem udziałów (akcji), udzielaniem pożyczek czy lokowaniem środków finansowych. W świetle art. 135 Dyrektywy 2006/112 większość tych transakcji korzysta ze zwolnienia od opodatkowania, pod warunkiem jednak że są wykonywane przez podatnika VAT działającego w takim charakterze. Wprowadzenie definicji podatnika VAT było niezbędne, ponieważ do konstrukcji podatnika odwołuje się w art. 2 Dyrektywa 2006/112 (odpowiednio art. 5 VATU) w celu określenia zakresu opodatkowania. W świetle art. 2 Dyrektywy 2006/112 dostawa towa- rów lub świadczenie usług (usług finansowych) może bowiem podlegać opo- datkowaniu wyłącznie wtedy, gdy jest dokonywana przez podmiot posiadający status podatnika i to działającego w takim charakterze w odniesieniu do danej 1 Rozdział 1. Transakcje finansowe a zakres podmiotowy opodatkowania transakcji. W tym sensie wypełnienie jedynie kryterium przedmiotowego opo- datkowania (np. zbywanie udziałów) bez jednoczesnego spełnienia kryterium podmiotowego skutkuje brakiem prawa do opodatkowania VAT. W efekcie pewne czynności dotyczące transakcji finansowych mogą w ogóle pozostawać poza zakresem opodatkowania, a niektóre z nich podle- gać opodatkowaniu na zasadach ogólnych. Precyzyjne zdefiniowanie zasad opodatkowania tych transakcji ma także istotne znaczenia dla określenia zakresu prawa do odliczenia podatku naliczonego, co szczegółowo przed- stawiono w rozdziale VI. 2. Prowadzenie samodzielnej działalności gospodarczej. Podatnik VAT definiowany jest zarówno w Dyrektywie 2006/112, jak i w ustawie o podatku od towarów i usług przez pryzmat prowadzenia samodzielnej działalności gospodarczej. Podatnikiem jest każda osoba, która prowadzi samodzielnie działalność gospodarczą w dowolnym miejscu, niezależnie od celu i rezultatu tej działalności. W świetle art. 9 ust. 1 akapit 2 Dyrektywy 2006/112 działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producen- tów, handlowców lub usługodawców, włącznie z górnictwem, działalnoś- cią rolniczą i wykonywaniem wolnych zawodów lub uznanych za takie. Podobnie działalność gospodarczą definiuje art. 15 ust. 2 VATU, dodając jednak, iż działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wskazujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy. Jak zaznaczył NSA w uchwale z 12.1.2009 r. (I FPS 3/08, ONSAiWSA 2009, Nr 3, poz. 46), użyty w treści art. 15 ust. 2 VATU zwrot „również wówczas, gdy czynność została wykonana jednorazowo w okolicznościach wska- zujących na zamiar wykonywania czynności w sposób częstotliwy” jest wyrazem swoistej realizacji przez polskiego ustawodawcę opcji zawartej w art. 4 ust. 3 VI Dyrektywy (obecnie art. 12 ust. 1 Dyrektywy 2006/112). Doprecyzowując, Dyrektywa 2006/112 zaznacza, iż za działalność gospo- darczą uznaje się w szczególności wykorzystywanie, w sposób ciągły, mająt- ku rzeczowego lub wartości niematerialnych w celu uzyskania z tego tytułu dochodów. Artykuł 15 ust. 2 zd. 2 VATU wskazuje, że działalność gospodar- cza obejmuje również czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły do celów zarobkowych. W celu ustalenia zakresu podmiotowego opodatkowania (pojęcia „działal- ność gospodarcza”) niezbędne jest odwołanie się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej1. Na potrzeby niniejszej pracy, mając na uwa- 1 Do wejścia w życie 1.12.2009 r. Traktatu zmieniającego Traktat o Unii Eu- ropejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską podpisanego w Lizbonie 2
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

VAT w branży finansowej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: