Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00290 008575 11062402 na godz. na dobę w sumie
W krzyżowym ogniu pytań. Sztuka odpowiedzi na trudne pytania - książka
W krzyżowym ogniu pytań. Sztuka odpowiedzi na trudne pytania - książka
Autor: Liczba stron: 248
Wydawca: Sensus Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-0793-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> psychologia i filozofia >> komunikacja międzyludzka
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Walcz albo zapadnij się pod ziemię!

Stoisz przed publicznością... i nagle z tłumu pada prowokacyjne:
'To nieprawda. Wszyscy wiemy, że jest inaczej. Dlaczego nas oszukujesz?'.

To pytanie kompletnie Cię zaskakuje. Czujesz na sobie nieprzychylne spojrzenia ludzi. Występujesz samotnie przeciwko wszystkim. Próbujesz zebrać myśli. W końcu nieudolnie zaczynasz się bronić. Łamie Ci się głos. Tracisz wiarygodność. Stajesz się nikłą postacią przypartą do muru, zwierzyną łowną pod obstrzałem coraz bardziej wrogich pytań. Już po Tobie.

Taki czarny scenariusz może zrealizować się w przypadku każdego z nas podczas jakiegokolwiek wystąpienia publicznego: konferencji, prezentacji biznesowej, rozmowy w sprawie pracy, szkolenia czy wywiadu. Co zrobisz, gdy na forum ktoś zada Ci miażdżące pytanie? Czas, aby się nad tym zastanowić i przygotować na tę okoliczność, masz właśnie TERAZ, a nie potem, gdy będzie za późno -- kiedy górę wezmą emocje i zorientujesz się, że już ubrano Cię w skórę ofiary.

Z tej książki dowiesz się, jak:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

W krzy¿owym ogniu pytañ. Sztuka odpowiedzi na trudne pytania Autor: Jerry Weissman T³umaczenie: Jacek Miko³ajczyk ISBN: 83-246-0793-5 Tytu³ orygina³u: In the Line of Fire: How to Handle Tough Questions...When It Counts Format: A5, stron: 248 Walcz albo zapadnij siê pod ziemiê! (cid:129) Jak wypracowaæ sobie ciêty jêzyk i dowcip? (cid:129) Jak prowadziæ dyskusjê „jeden przeciwko wszystkim”? (cid:129) Analiza debat prezydenckich — od Billa Clintona do George’a W. Busha Stoisz przed publicznoœci¹… i nagle z t³umu pada prowokacyjne: „To nieprawda. Wszyscy wiemy, ¿e jest inaczej. Dlaczego nas oszukujesz?”. To pytanie kompletnie Ciê zaskakuje. Czujesz na sobie nieprzychylne spojrzenia ludzi. Wystêpujesz samotnie przeciwko wszystkim. Próbujesz zebraæ myœli. W koñcu nieudolnie zaczynasz siê broniæ. £amie Ci siê g³os. Tracisz wiarygodnoœæ. Stajesz siê nik³¹ postaci¹ przypart¹ do muru, zwierzyn¹ ³own¹ pod obstrza³em coraz bardziej wrogich pytañ. Ju¿ po Tobie. Taki czarny scenariusz mo¿e zrealizowaæ siê w przypadku ka¿dego z nas podczas jakiegokolwiek wyst¹pienia publicznego: konferencji, prezentacji biznesowej, rozmowy w sprawie pracy, szkolenia czy wywiadu. Co zrobisz, gdy na forum ktoœ zada Ci mia¿d¿¹ce pytanie? Czas, aby siê nad tym zastanowiæ i przygotowaæ na tê okolicznoœæ, masz w³aœnie TERAZ, a nie potem, gdy bêdzie za póŸno — kiedy górê wezm¹ emocje i zorientujesz siê, ¿e ju¿ ubrano Ciê w skórê ofiary. Z tej ksi¹¿ki dowiesz siê, jak: (cid:129) u¿ywaæ zrêcznoœci i refleksu w celu odparcia wrogich pytañ, (cid:129) odpowiadaæ pytaniem na pytanie, (cid:129) nawi¹zaæ dobry kontakt z publicznoœci¹ i kontrolowaæ jej reakcje, (cid:129) radziæ sobie z oszczerstwami i oskar¿eniami, (cid:129) odpowiadaæ ze stuprocentow¹ pewnoœci¹ siebie, (cid:129) zwracaæ s³owa atakuj¹cych przeciwko nim. O autorze Nota od Wydawcy Wprowadzenie. Siła kontra zręczność Prowokacyjne pytania Sztuki walki Świadome efektywne zarządzanie Chrzest bojowy ROZDZIAŁ 1. Kluczowa dynamika pytań i odpowiedzi Defensywny, wymijający, kłótliwy Zachowanie prowadzącego a odbiór publiczności ROZDZIAŁ 2. Wdrażanie efektywnego zarządzania Zasada czarnego scenariusza Maksymalna kontrola w ramach grupy Cykl pytanie-odpowiedź Jak stracić uwagę swojej widowni w pięć sekund? ROZDZIAŁ 3. W ogóle nie słuchałeś! ROZDZIAŁ 4. Aktywne słuchanie Rzymska kolumna Subwokalizacja Słuchanie wizualne …ciągle nie rozumiesz Jardy po złapaniu podania 9 10 11 14 17 18 19 23 28 36 41 42 42 44 47 49 69 73 79 80 81 83 6 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ ROZDZIAŁ 5. Ponowne zabieranie głosu Parafraza Prowokacyjne pytania Bufor Kluczowe słowa Podwójny bufor Potęga bezpośredniego zwrotu Potrójna barierka bezpieczeństwa ROZDZIAŁ 6. Odpowiedź na pytanie Jakie pytanie, taka odpowiedź Kontrolowanie odpowiedzi Przewidywanie Zidentyfikuj uniwersalne problemy Jak radzić sobie ze szczególnym rodzajem pytań? Pytania typu „uznany za winnego” Punkt B i CIOS Ścięcie Kąsające media ROZDZIAŁ 7. Technika ścięcia w praktyce Michael Dukakis — rzut wolny i… pudło Ewolucja George’a W. Busha Słynne ścięcia — Lloyd Bentsen Słynne ścięcia — Ronald Reagan ROZDZIAŁ 8. Przygotowanie Czego nas to uczy? ROZDZIAŁ 9. Sztuka wojny Sztuka zręczności Siła — 1992 Zręczność — 1996 Zręczność i siła — 2000 85 87 95 100 102 104 106 108 119 120 122 123 124 125 132 135 136 137 141 142 145 158 162 165 174 177 179 180 185 189 Zręczność i siła — 2004 Decydujący wpływ debat Czego nas to uczy? ROZDZIAŁ 10. Wzór do naśladowania Pełna kontrola Podziękowania Skorowidz SPIS TREŚCI 7 196 215 217 219 230 235 241 R O Z D Z I A Ł (Sztuki walki — zręczność) Uniknij ataku przeciwnika, poczekaj na jego ruch, a potem natych- miast przejdź do ofensywy. Hei-Ko-Kaden-Sho Hereditary Manual of the Martial Arts (Dziedziczny podręcznik sztuk walki) Yagyu Tajimanokami Munenori (1571-1647)1 1 Kazuni Tabata, Secret Tactics: Lessons from the Great Masters of Martial Arts, Charles E. Tuttle Co., Inc., 2003. 142 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ Ścięcie również pod innym względem przypomina sztuki walki. Przekształca ono na polu bitwy wymianę zdań z działania defen- sywnego, odpierającego negatywną energię prowokatora, w ofen- sywę, dzięki której prowadzący stara się wywrzeć na niego wpływ. Nie jest to jednak proste; wymaga od prowadzącego, by pokonał naturalne instynkty. Ludzie, kiedy stają twarzą w twarz z nie- bezpieczeństwem, usiłują z jednej strony chronić samych siebie, z drugiej uciec z miejsca, w którym przebiega konflikt — według klasycznego schematu reakcji „walcz albo uciekaj”. Większość prowadzących, kiedy musi się zmierzyć z prowoka- cyjnymi pytaniami, odpowiada albo odruchem walki — zwięzłym stwierdzeniem defensywnym lub wymijającym, albo starając się zrobić unik — udzielając krótkiej efektywnej odpowiedzi i szyb- ko przechodząc do następnego pytania. Utrzymanie pozycji i do- danie jednego lub dwóch zdań przypominających ścięcie wymaga od prowadzącego aktu niesamowicie silnej woli. Aby dobrze ścinać, trzeba mieć ekstremalnie sprawny umysł. To, że nie jest to łatwe, najlepiej ilustrują przykłady z dziedziny polityki, gdzie kandydaci w czasie debaty muszą stanąć oko w oko z przeciwnikiem, często w obecności widzów lub dziennikarzy, w oślepiającym blasku reflektorów i pod czujnym spojrzeniem telewizyjnych kamer. Michael Dukakis — rzut wolny i… pudło Gubernator stanu Massachussetts Michael Dukakis swój wielki dzień, w czasie którego pozostawał w centrum zainteresowania mediów, przeżył w czasie wyborów prezydenckich w 1988 roku. TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 143 Jako kandydat Demokratów dwa razy ścierał się w debacie z ów- czesnym wiceprezydentem George’em H. Bushem, ciągle jednak w sondażach pozostawał w tyle za nim. Pragnąc wykorzystać jeszcze jedną szansę, przystał na propozycję telewizji ABC, która w ramach serii Nightline zaprosiła kandydatów do wspólnego występu na 13 dni przed dniem wyborów. Ekipa Busha odrzuciła jednak zaproszenie, więc Dukakis, uwolniony od telewizyjnych ograniczeń, wymagających, by każdemu poświęcono równą ilość czasu, oraz od konieczności odpierania ataków przeciwnika, mógł wykonać coś w rodzaju znanego z piłki nożnej rzutu wolnego na bramkę. Tymczasem w trakcie programu, kiedy prowadzący Ted Koppel zadał Dukakisowi prowokujące pytanie na temat jego kwalifikacji jako przywódcy narodu, ten odpowiedział: Najbardziej martwi mnie, że okazało się to bardzo trud- ne, by powiedzieć mieszkańcom mojego kraju, kim tak na- prawdę jest Mike Dukakis. Kim jestem i czego chcę. To głębokie oddanie, jakie żywię dla naszego społeczeństwa i dla ludzi w tym kraju oraz dlaczego kandyduję na prezy- denta. Wie pan, byłem… Ludzie mówią, że jestem takim trochę luzakiem. Że nie mam w sobie wystarczającej pasji i tak dalej. Ale ludzie, którzy mnie znają, wiedzą, jak silne są moje uczucia dla tego kraju, jak głęboko jestem oddany jego przyszłości i służbie publicznej. I dlaczego przez 25 lat oddawałem się tej służbie. Jednak bardzo trudno jest mi to wyrazić2. 2 ABC News, Nightline, 25.10.1988. 144 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ Podsumowując odpowiedź stwierdzeniem: „bardzo trudno jest mi to wyrazić”, Michael Dukakis strzelił gola do własnej bramki, bo skończył negatywnie. Wyobraźmy sobie jednak, że gubernator stosował się do rady mistrza Munenori i natychmiast przeszedł do ofensywy, stwierdzając: Ludzie mówią, że jestem takim trochę luzakiem. Że nie mam w sobie wystarczającej pasji i tak dalej. Ale ludzie, którzy mnie znają, wiedzą, jak silne są moje uczucia dla tego kraju, jak głęboko jestem oddany jego przyszłości i służbie publicznej. I dlaczego przez 25 lat oddawałem się tej służbie. I gdyby wiedzieli, jak głębokie oddanie żywię dla naszego społeczeństwie i dla ludzi w tym kraju, z pewną zagłosowaliby na mnie. „Zagłosowaliby na mnie” byłoby w tym momencie ścięciem Micha- ela Dukakisa, jego punktem B w kampanii przeciwko George’owi H. Bushowi. Wyobraźmy sobie, co by było, gdyby George H. Bush w 1992 roku w debacie z Billem Clintonem podsumował odpowiedź na pytanie Marisy Hall stwierdzeniem: „Więc jeżeli wybierze mnie pani na drugą kadencję, zainicjuję jeszcze więcej tego typu pro- gramów”. Dla George’a H. Busha stanowiłoby to punkt B, a dla Marisy Hall — CIOS. Osiem lat po tej debacie w wyborach prezydenckich wystartował syn George’a H. Busha, George W. Bush. Również przed nim pojawiło się wyzwanie efektywnego wykonywania ścięć. TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 145 Ewolucja George’a W. Busha W czasie wyborów prezydenckich w 2000 roku notoryczne pro- blemy ówczesnego gubernatora Teksasu George’a W. Busha z an- gielszczyzną stały się obiektem żartów mediów i niekończącym się temat dowcipów komików. Problem ten objawił się w pełnej krasie w czasie ostatniej z trzech debat z ówczesnym wiceprezydentem Alem Gore’em, 17 paź- dziernika 2000 roku na Washington University w St. Louis. Debata przebiegała według otwartej formuły (takiej samej jak ta, przy której ojciec George’a W. Busha spoglądał na zegarek i stracił grunt pod nogami po pytaniu Marisy Hall). W myśl zasad for- matu, zwykli obywatele mogli bezpośrednio zadawać pytania kandydatom. (Wykluczono możliwość zadawania uzupełniających pytań; widać syn wyciągnął naukę z błędu ojca). Pewna młoda kobieta, Lisa Kee, zapytała: W jaki sposób pańskie propozycje podatkowe dotkną mnie, 34-letniej osoby z klasy średniej, bez nikogo na utrzymaniu? Gubernator George W. Bush odpowiedział: Według mojego planu zyska pani ulgi podatkowe. Nie będą one wymierzone ani w panią, ani przeciw pani. Każdy, kto płaci podatki, dostanie ulgę. Jeżeli opiekuje się pani w domu kimś starszym, zwolnienie z podatku będzie większe. „…jeżeli opiekuje się pani w domu kimś starszym”! W swojej odpowiedzi Bush zignorował fakt, iż młoda kobieta wyraźnie stwierdziła, że nie ma nikogo na utrzymaniu. Gubernator, niemal bez chwili przerwy na oddech, kontynuował: 146 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ Uważam też, że powinna pani myśleć nie tylko o tym, co teraz, bo co w takim razie z systemem Medicare? „Medicare”! Tym razem, mówiąc o rządowym programie opieki medycznej dla osób starszych, Bush kompletnie zignorował fakt, że kobiecie zostało jeszcze aż 31 lat do czasu, kiedy zostanie nim objęta. Dostanie pani plan, który będzie zawierał recepty na le- karstwa, plan, który da pani różne możliwości wyboru. Myślę bowiem, iż ludzie wiedzą, że dzisiaj program Medi- care jest… jest… jest ważny, ale że nie nadąża za najnow- szymi osiągnięciami medycyny. Jeżeli jest pani na Medicare, podlega pani Medicare, nie może pani wybrać najnowszych metod. Jest tak, jakby czas stanął w miejscu, pod wieloma względami. Dlatego stworzę nowoczesny system Medicare, który będzie działał tak, że to pani będziemy ufać, zosta- wiać różne decyzje. Rozwlekła odpowiedź gubernatora trwała dalej, starał się w niej zawrzeć antidotum na wszystko: Będzie pani żyła na świecie, w którym zapanuje pokój. Zapanuje pokój, ponieważ będziemy mieli bardziej wyrazi- stą… rozsądną politykę zagraniczną, opartą na silnej armii i misji, której celem będzie pomoc naszym przyjaciołom; misji, w której nie będziemy się starali zrobić wszystkiego dla wszystkich na całym świecie. Rozsądne użycie siły mi- litarnej pozwoli zachować na świecie pokój. TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 147 Gubernator brnął dalej i dalej — coraz dalej od pytania o propo- zycje podatkowe. Będzie pani żyła na świecie, który będzie, miejmy na- dzieję, lepiej wykształcony, będzie więc mniej prawdopo- dobne, że ktoś w okolicy na panią napadnie. Widzi pani, jeżeli dzieci są wykształcone, ogromnie zwiększa się praw- dopodobieństwo, że są pełne nadziei i optymizmu. Będzie pani żyła na świcie, który pasuje do mojej filozofii; wie pani, im cięższa praca… jeżeli ciężej pracujesz, na więcej cię stać. To bardzo amerykańskie. Gubernator nie powinien rządzić twardą ręką. Tak rządzą ci z rządu federalnego. Wyciągnie do pani raczej pomocną dłoń. Kiedy Bush kończył wypowiedź, wreszcie zajął się rzymską ko- lumną pytania Lisy Kee — swoimi propozycjami podatkowymi. A ulgi podatkowe w propozycjach, które właśnie opi- sałem… Dopiero teraz wymierzył CIOS 34-letniej samotnej kobiecie bez nikogo na utrzymaniu. …staną się właśnie tą dobrą, pomocną dłonią3. „…staną się właśnie tą dobrą, pomocną dłonią”. Energia CIOSU Busha poszła w cały zawiły wywód i pod koniec zdążyła wyga- snąć. Co gorsza, swoje słowa gubernator wypowiadał bez cienia przekonania. 3 http://www.debates.org/pages/trans2000c.html. 148 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ W tym pędzie ku ścięciu, poprzez system opieki społecznej, światowy pokój, edukację, silną armię, własną filozofię polityczną i politykę rządu, George W. Bush zaledwie prześlizgnął się po pytaniu Lisy Kee na temat propozycji podatkowych, mgliście jedynie nawiązując do nich na początku wypowiedzi: Według mojego planu zyska pani ulgi podatkowe. Nie będą one wymierzone ani w panią, ani przeciw pani. Każdy, kto płaci podatki, dostanie ulgę. Jeżeli opiekuje się pani w domu kimś starszym, zwolnienie z podatku wzrośnie. Równie nieostry był w części końcowej: A ulgi podatkowe w propozycjach, które właśnie opisałem, staną się właśnie tą dobrą, pomocną dłonią. Zagmatwana wypowiedź na wyraźnie niezwiązane z zagadnieniem tematy, wciśnięta pomiędzy początkowe i końcowe słowa, wy- glądała na wysoce wymijającą. W rezultacie, kiedy Bush dotarł wreszcie do końca wywodu, jego CIOS okazał się pudłem — za- równo jeśli chodzi o dotarcie do odbiorcy, jak i uchwycenie istoty rzeczy. Powinno Cię to nauczyć, że prowadzący czy wykładowca musi sobie zapracować na prawo do ścięcia, odpowiadając najpierw na pytanie. Potem — dopiero potem — możesz zastosować ścięcie, które w tym momencie wypłynie wprost i w odpo- wiedni sposób z odpowiedzi. Prowadzący czy wykładowca sobie zapracować na prawo do ścięcia, odpowiadając naj- pierw na pytanie. Dyrektor początkującej firmy, zapytany przez potencjalnego in- westora, niepokojącego się o zdolność spółki do stawienia czoła TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 149 większym, zakorzenionym na rynku konkurentom, powinien więc najpierw udzielić odpowiedzi, opisując strategię konkuren- cyjności swojej firmy, a dopiero potem podsumować wypowiedź ścięciem: „Jesteśmy pewni, że nie tylko możemy skutecznie kon- kurować na rynku, ale i odnosić na nim ogromne sukcesy”. To ścięcie poprzez punkt B, które w bezpośredni sposób odpiera czające się w pytaniu zarzuty. Handlowiec zapytany przez potencjalnego klienta o wysoką cenę produktu powinien najpierw odpowiedzieć, przedstawiając pełen koszt udziału w przedsięwzięciu, a potem dopiero podsumować ścięciem: „W dłuższej perspektywie będzie to pana kosztowało o wiele mniej”. To ścięcie poprzez CIOS. Szef marketingu, zapytany przez jednego z członków zarządu o to, dlaczego żąda większych wydatków w momencie, kiedy redukuje się koszty, powinien najpierw odpowiedzieć, analizując wyniki po- przedniej kampanii reklamowej, a potem podsumować ścięciem: „Reklamy w efekcie generują większe wpływy”. Ścięcie poprzez CIOS. Ścięcie służy jako pozytywne Yang, odpierające negatywne Yin zawarte w najtrudniejszych pytaniach. Jeżeli w pytaniu zostałeś oskarżony o to, że jesteś zbyt drogi, zbyt tani, zbyt mały, zbyt duży, zbyt wolny, zbyt szybki, zbyt lekki, zbyt ciężki, zbyt wąski, zbyt szeroki, zbyt jakikolwiek — możesz odeprzeć zarzut właśnie za pomocą ścięcia. Pamiętaj jednak, że najpierw musisz zneutra- lizować to, co negatywne, używając bufora, oraz dostarczyć wła- ściwej odpowiedzi bezpośrednio związanej z rzymską kolumną danego pytania. Jeżeli to możliwe, dostarcz również dowodów na 150 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ poparcie swojego stanowiska. Dopiero od tego momentu możesz do woli używać ścięć. Pomimo niezbyt fortunnego zachowania w prezydenckiej deba- cie z 2000 roku, George W. Bush objął urząd na pierwszą kaden- cję. Jego doradcy doszli jednak do wniosku, że powinien zacho- wywać się w bardziej „prezydencki” sposób, zabrali się więc do różnego rodzaju poprawek w jego wizerunku. Rezultaty tych wy- siłków stały się widoczne już niecały rok po objęciu przez Busha prezydentury, kiedy 15 listopada 2001 roku zwołał konferencję prasową w szkole średniej w swojej rodzinnej miejscowości Crawford w Teksasie. W odpowiedzi na pytanie dotyczące relacji USA ze Związkiem Radzieckim prezydent stwierdził: Wierzę z całego serca, że relacje USA ze Związkiem Radzieckim są jednymi z najważniejszych, jakie nasz kraj może utrzymywać. Rzymską kolumną w tym pytaniu były relacje USA ze Związkiem Radzieckim, odpowiedź prezydenta bezpośrednio i natychmiast nawiązywała więc do nich — jakie pytanie, taka odpowiedź. Następnie, po udzieleniu odpowiedzi, Bush powiedział: I im silniejsze są te relacje… Powtarzając kluczowe słowo, „relacje”, stworzył most ku dalszej wypowiedzi: …tym bardziej prawdopodobne, że na świecie będzie panował pokój. TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 151 „Tym bardziej prawdopodobne, że na świecie będzie panował pokój” — CIOS, w którym zawierały się korzyści dla świata. Ścięcie. Następnie, powtarzając słowa: „tym bardziej prawdopodobne”, prezydent kontynuował wątek: Tym bardziej prawdopodobne, że będziemy w stanie osiągnąć wspólny cel, którym jest pokonanie wyznawców zła! „Wspólny cel” to synonim punku B; punkt B jest synonimem ścięcia. …którzy usiłują sterroryzować takie rządy jak amery- kański czy rosyjski. Musimy pokonać to zło… „Musimy pokonać to zło” to powtórzenie punktu B i kolejne ścięcie. Ponieważ Bush przemawiał w szkole, musiał zaprezen- tować dzieciom również przyciągający ich uwagę CIOS: …żebyście wszyscy mogli dorastać w świecie, którym rządzą pokój i dobrobyt4. Prezydent nadal jednak pracował nad sobą. Po doświadczeniach związanych z otrzeźwiającymi wydarzeniami z 11 września, spad- kiem w gospodarce i wojną w Iraku, postanowił ubiegać się o ko- lejną kadencję. 16 maja 2003 roku, w dzień oficjalnego ogłosze- nia decyzji o kandydowaniu, zwołał krótką konferencję prasową na trawniku przed Białym Domem (rysunek 7.1). 4 http://www.whitehouse.gov/news/releases/2001/11/20011115-4.html. 152 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ Rysunek 7.1. George W. Bush na zwołanej przez siebie konferencji prasowej W odpowiedzi na pytanie dziennikarza o szanse na reelekcję, Bush stwierdził: To Amerykanie zadecydują, czy zasługuję na kolejną kadencję, czy nie. Zręczna odpowiedź prezydenta nawiązywała bezpośrednio do pytania i zdobyła mu prawo do wystąpienia z własnym komuni- katem, ze ścięciem: Tymczasem skupiam uwagę na znajdowaniu… pomaganiu ludziom w znalezieniu pracy. „Pomaganiu ludziom w znalezieniu pracy” — CIOS, przyciąga- jący uwagę elektoratu natychmiast po udzieleniu odpowiedzi, klasyczne ścięcie. TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 153 I tym się przez jakiś czas będę zajmował. Chciałbym, żeby nasza gospodarka była zdrowa i silna, tak by Amery- kanie, którzy szukają pracy, mogli ją znaleźć. Kolejny CIOS przyciągający uwagę elektoratu — kolejne ścięcie. Mamy również wiele do zrobienia na froncie bezpie- czeństwa. Następne ścięcie, tym razem służące wzmocnieniu roli Busha jako prezydenta czasów wojny, jego punkt B. Jak celnie zauważył John, jest to ważna kwestia — mu- simy przekonać wiele krajów na całym świecie, że wojna z terroryzmem trwa nadal. Na początku XXI wieku, w po- czątkowych latach XXI wieku, nikt nie może pozostawać w stanie błogiego samozadowolenia — tak długo, jak Al-Kaida wykonuje kolejne posunięcia. Mówiłem już naszemu naro- dowi, że postawiliśmy przed obliczem sprawiedliwości po- łowę siatki Al-Kaidy — agentów, ważnych agentów. Ale druga połowa ciągle stąpa po Ziemi.. I wyłapiemy ich, jed- nego za drugim5. „Wyłapiemy ich, jednego za drugim” — potwierdzenie punktu B, podkreślone brzmiącą w głosie determinacją i wyrazem twarzy. W podsumowaniu prezydent Bush wygłosił dwa mocne punkty B i zadał dwa wyraźne CIOSY — już po udzieleniu odpowiedzi. Chociaż punkty B i CIOSY nie wynikały bezpośrednio z rzym- skiej kolumny, którą stanowiło tutaj pytanie o kandydowanie 5 http://www.whitehouse.gov/news/releases/2003/05/20030516-15.html. 154 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ prezydenta w wyborach, fakt, że dostarczył już odpowiedzi, po- zwolił mu przedstawić własny program, wykonać ścięcie. Do czasu, kiedy nadszedł czas na kampanię o reelekcję w 2004 roku, George W. Bush stał się jeszcze większym specjalistą od efektownych ścięć. W jej trakcie zdobył sobie szacunek jako osoba, która twardo trzyma się głoszonych przez siebie opinii. W tym samym czasie często atakował przeciwnika za ciągłe zmiany sta- nowiska. John F. Kerry mocno więc sobie zaszkodził, nie potra- fiąc jasno określić swojej polityki. Przez prawie całą kampanię programowi senatora brakowało punktu centralnego. Kerry był niekonsekwentny. Ciągnął się też za nim przykry ogon wypowiedzi, jakiej udzielił, gdy pewien krzykacz na jednym z przystanków kampanii w Zachodniej Wir- ginii zażądał od niego wyjaśnienia, dlaczego najpierw głosował za inwazją na Irak, a potem przeciw przyznaniu odpowiednich środków na operacje wojskowe. Senator odpowiedział: „Tak na- prawdę, to zagłosowałem za 87 miliardami, zanim zagłosowałem przeciw”. Bush rzucił się na to oświadczenie i szydził z niego przy każdej okazji. Prezydent nie oparł się jednak wyłącznie na negatywnych ata- kach. Równoważył je wieloma pozytywnymi ścięciami, zaczerp- niętymi z własnego programu. Widać to wyraźnie w przemówie- niach, jakie wygłaszał w czasie ostatniego etapu kampanii. Dzięki wyszukiwarce na stronie Białego Domu (http://www.whitehouse.gov) można stwierdzić, że krążył wokół kilku kluczowych tematów, powtarzając je niczym mantrę: TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 155 n „Wolność już maszeruje” („Freedom is on the march”), n „Im bezpieczniejsza Ameryka, tym silniejsza” („A safer America, a stronger America”), n „Zwyciężymy” („We will prevail”), n „Ciąży na nas moralna odpowiedzialność” (We have a moral responsibility”). Pierwsze trzy slogany odnoszą się do kontrowersyjnej wojny w Iraku. Mimo że badania opinii publicznej wyrażały powszechne niezadowolenie z powodu tej operacji, a w mediach niemal co dzień pojawiały się opisy przerażających wydarzeń z regionu, prezydent upierał się przy swoim i z zacięciem bronił wcześniej- szych decyzji. W trakcie przemówień, wieców, wywiadów i konfe- rencji prasowych po wielokroć wygłaszał i potwierdzał swoje przekonania, używając do tego techniki ścięcia. Szczytową forma jako mistrz efektywnego ścięcia osiągnął pod koniec kampanii, w czasie trzeciej i ostatniej debaty z Johnem F. Kerrym, z której większą liczbę fragmentów odnajdziesz w roz- dziale 9., „Sztuka wojny”. Odpowiadając na przedostatnie pytanie, George W. Bush wykorzystał możliwość zarówno potwierdzenia swojego punktu B, jak i pogrążenia rywala. Mój przeciwnik ciągle wymienia Johna McCaina6 i cieszę się, że to robi. John McCain jest za mną, za prezydentem, ponieważ rozumie, że mój pogląd na temat zwalczania terroru 6 Senator republikański, rywal Busha w walce o partyjną nominację na kandydata na prezydenta. Kerry zaproponował mu ubieganie się o stanowisko wiceprezydenta i McCain poważnie rozważał przyjęcie tej propozycji — przyp. tłum. 156 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ jest słuszny i że mój plan prowadzi do odniesienia w Iraku sukcesu. Plan mojego przeciwnika zakłada wycofanie się i porażkę. „Mój plan prowadzi do odniesienia w Iraku sukcesu. Plan moje- go przeciwnika zakłada wycofanie się i porażkę”. W tym jednym krótkim oświadczeniu George Bush faktycznie zwięźle podsu- mował całą kampanię 2004 roku: prezydent trwał niezłomnie przy swoich przekonaniach, podczas gdy jego przeciwnik wciąż się wahał. Kwestia wojny w Iraku miała ogromne znaczenie dla kampanii, jednak czwarte z przytoczonych zdań, traktujące o moralnej od- powiedzialności, ostatecznie okazało się jeszcze bardziej istotne. Wycelowane w wąską konserwatywną grupę wspierającą Busha, znaną jako jego „bazę”, hasło moralnej odpowiedzialności odbiło się w kraju szerokim echem, ponieważ poruszało bardzo ważne wątki patriotyzmu, rodziny i religii; co więcej, definiowało rów- nież stanowisko prezydenta w odniesieniu do innych poważnych kontrowersyjnych zagadnień — małżeństw homoseksualnych, aborcji i badań nad komórkami macierzystymi. Podczas gdy elektorat jako całość skupiał się wokół o wiele bar- dziej istotnych kwestii — terroryzmu, podatków, miejsc pracy, służby zdrowia, opieki społecznej — w ostatecznym rozrachunku odpowiedzialność moralna zajęła w umysłach wyborców pierw- sze miejsce. Zgodnie z ostatnimi, pochodzącymi z dnia wyborów sondażami, „kiedy respondentów proszono o wskazanie jednej kwestii, która miała dla nich największe znaczenie przy podej- mowaniu decyzji o poparciu danego kandydata, pierwsze miejsce, TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 157 z 22 wynikiem, zajęły »wartości moralne«, wyprzedzając go- spodarkę (20 ), terroryzm (19 ) i wojnę w Iraku (25 )”7. Jeszcze bardziej znamienny był inny sondaż z dnia wyborów, przeprowadzony w dwóch stanach, w których toczyła się najbar- dziej zacięta walka i w których szala zwycięstwa do końca nie była w stanie się przechylić na którąkolwiek ze stron — na Flo- rydzie i w Ohio. Okazało się, że „mniej więcej 8 na 10 osób, które głosowały na Busha na Florydzie i w Ohio, twierdziło, że warto- ści moralne miały dla ich decyzji kluczowe znaczenie”8. Floryda, ze swoimi 27 głosami elektorskimi, i Ohio, z 20 głosami, poszły za Bushem, który zyskał ostatecznie 286 głosów elektorskich przeciw 252 Kerry’ego, przy czym do zwycięstwa potrzebne były 272 głosy. Wygrała technika ścięcia. Konsekwentny aż do bólu, prezydent dwa miesiące później roz- począł drugą kadencję przemową inauguracyjną, w której słowa „wolność” w ciągu 20 minut użył 27 razy. W rozdziale 9., w omówieniu prezydenckich debat, znajdziesz wię- cej przykładów na to, jak prezydent Bush i senator Kerry używali techniki ścięcia oraz jak stosowali kilka innych metod niezbędnych w sytuacji krzyżowego ognia pytań. Ten rozdział podsumujmy jed- nak dwoma innymi debatami, zawierającymi przykłady klasycznego użycia techniki ścięcia. 7 Associated Press, Election Reinforces U.S. Religious Divide, „New York Times”, 05.11.2004. Copyright © 2003 by Associated Press. Wszelkie prawa zastrzeżone. Dystrybuowane przez Valeo IP. 8 Bush Drives a Wedge Through the Electorate, „Financial Times”, 04.11.2004. Wykorzystano za zgodą „Financial Times”. Copyright © 2004 by „The Financial Times”. 158 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ Słynne ścięcia — Lloyd Bentsen W wyborach prezydenckich w 1988 roku, w których George H. Bush, ojciec George’a W. Busha, startował przeciwko Michaelowi Dukakisowi, debatowali również ich kandydaci na wiceprezydenta, Dan Quayle, senator z Indiany, i Lloyd Bentsen, senator z Teksasu. Format ich pojedynku zakładał odpowiedzi na pytania zadawane przez zespół dziennikarzy. Kiedy kandydaci spotkali się 5 paź- dziernika 1988 roku w Omaha Civic Auditorium, senator Quayle walczył ciągle z piętnem młodego wieku oraz braku doświadcze- nia, i dziennikarze, jak to dziennikarze, ruszyli do szturmu na ten słaby punkt. Jako pierwszy problem niedojrzałości Quayle’a poruszyła Judy Woodruff z Public Broadcasting Service. Potem pałeczkę przejął Brit Hume z ABC NEWS, zadając dwa pytania na ten temat, wreszcie, kiedy nadeszła jego kolej, to samo zrobił Tom Brokaw z NBC NEWS: Senatorze Quayle, nie chodzi mi o to, żeby podbijać bębenek w momencie, gdy jest już właściwie pusty. Chciał- bym jednak podążyć za pytaniem Brita Hume’a, na które odpowiedział pan, że to sytuacja czysto hipotetyczna. Owszem, ma pan rację, ale powodem, dla którego wszyscy jesteśmy tutaj dzisiaj, nie jest to, że kandyduje pan tylko na wiceprezydenta… Publiczność na widowni, czując gęstość atmosfery wywołaną uczepieniem się dziennikarzy tego bardzo istotnego zagadnienia, zaczęła bić brawo. Po chwili Brokaw kontynuował: TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 159 …i jeżeli przytacza pan doświadczenie, jakie zdobył pan dzięki pracy w Kongresie, z pewnością musi pan mieć w gło- wie również jakiś plan na wypadek, gdyby zdarzyło się pa- nu zostać prezydentem Stanów Zjednoczonych, tak jak się zdarzyło wielu wiceprezydentom w ciągu ostatnich mniej więcej 25 lat. Z lekką irytacją w głosie Quayle odpowiedział na prowokacyjne pytanie Brokawa: Proszę mi pozwolić odpowiedzieć na to pytanie jeszcze raz. Myślę, że zadano je już dzisiaj po raz czwarty. Brokaw przerwał mu, podnosząc trzy palce. Po raz trzeci. Brokaw był w błędzie. To był czwarty raz, jednak zdenerwowany Quayle przyjął jego poprawkę. Po raz trzeci… I spróbuję jeszcze raz na nie odpowie- dzieć, tak jasno, jak potrafię, ponieważ pytanie, które pan zadał, dotyczy tego, jakie kwalifikacje ma Dan Quayle, by być prezydentem… Brokaw pokręcił głową. Jego pytanie nie dotyczyło tego. Quayle zauważył negatywną reakcję Brokawa i spróbował przeformułować pytanie: …jakie ja mam kwalifikacje… Jednak Brokaw nadal kręcił głową. Żeby podkreślić swoje nieza- dowolenie, odchylił się w krześle i skrzyżował ramiona. Przypomnij 160 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ sobie z rozdziału 5., „Ponowne zabieranie głosu”, że fizyczna reak- cja słuchaczy na to, czy prowadzący usłyszał pytanie, jest u wszyst- kich ludzi — nawet u tak wytrawnych dziennikarzy jak Tom Brokaw — całkowicie mimowolna. Nagle Quayle zrozumiał, że rzymską kolumną pytania był jego plan, a nie kwalifikacje. W jego oczach pojawił się błysk, głos na- brał pewności siebie i senator stwierdził: …oraz co zrobiłbym w tej sytuacji. Quayle wreszcie wyraził to w odpowiedni sposób i Brokaw skinął głową z aprobatą. Quayle przez jakąś minutę kontynuował, przed- stawiając pokrótce, co by zrobił w takiej sytuacji, po czym pod- sumował pytanie ścięciem odnoszącym się do jego kwalifikacji. To nie jest tylko kwestia wieku; to kwestia osiągnięć, doświadczenia. Mam daleko więcej doświadczenia niż wielu innych, którzy ubiegali się w tym kraju o urząd wiceprezy- denta. Mam dokładnie takie doświadczenie w Kongresie, jak Jack Kennedy, kiedy kandydował na prezydenta. Będę przygotowany na to, by radzić sobie z ludźmi z rządu Busha, gdyby tego rodzaju nieszczęśliwe wydarzenie kiedykolwiek miało miejsce. W czasie odpowiedzi Quayle’a kamera telewizyjna przeszła ze zbliżenia jego twarzy do szerokiego ujęcia, obejmującego rów- nież Lloyda Bentsena, który z niedowierzaniem podniósł brwi (rysunek. 7.2). TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 161 Rysunek 7.2. Reakcja senatora Lloyda Bentsena na wypowiedź Dana Quayle’a W tym momencie Judy Woodruff przekazała głos senatorowi Bentsenowi, który rozpoczął swoją wypowiedź od ścięcia. Senatorze, pracowałem z Jackiem Kennedym, znałem Jacka Kennedy’ego, Jack Kennedy był moim przyjacielem. Senatorze, nie jest pan Jackiem Kennedym9. Ścięcie Lloyda Bentsena było mocne i przeszło do historii, jednak jeszcze mocniejsze i jeszcze bardziej znane jest kolejne. 9 http://debates.org/pages/trans88c.html. 162 W KRZYŻOWYM OGNIU PYTAŃ Słynne ścięcia — Ronald Reagan 28 października 1984 roku ówczesny prezydent Ronald Reagan spotkał się w Miejskiej Sali Konferencyjnej w Kansas City z se- natorem Walterem Mondale z Minnesoty w prezydenckiej debacie przebiegającej według zasad podobnych jak w pojedynku Quayle’a z Bentsenem — kandydaci odpowiadali na pytania zespołu dzien- nikarzy. W czasie debaty Henry Trewhitt, komentator spraw międzynarodowych „The Baltimore Sun”, zapytał prezydenta: Już teraz jest pan najstarszym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych i niektóre osoby z pańskiej ekipy ujawniły, że po ostatnim spotkaniu z panem Mondale był pan zmęczony. Przypominam sobie, że prezydent Kennedy w czasie kryzysu kubańskiego całymi dniami był na nogach i spał bardzo niedużo. Czy w pańskiej głowie nie kołacze się myśl, że w tego rodzaju okolicznościach nie byłby pan w stanie funkcjonować? Ronald Reagan, zasłużenie słynący jako Wielki Rozmówca, od- powiedział natychmiast krótkim, złożonym zaledwie z trzech słów stwierdzeniem: Nie, w ogóle. Po czym natychmiast przeszedł do ofensywy, wykonując najzręcz- niejsze polityczne ścięcie wszechczasów: I, panie Trewhitt, chciałbym, żeby pan również zrozu- miał, że nie czynię z wieku tematu tej kampanii. Nie mam zamiaru wykorzystywać dla celów politycznych młodości i braku doświadczenia mojego przeciwnika10. 10 Zapis debaty — materiały CNN. TECHNIKA ŚCIĘCIA W PRAKTYCE 163 Nawet jego przeciwnik, senator Mondale, zrozumiał, że stoi przed prawdziwym mistrzem tej gry i wybuchnął śmiechem razem ze wszystkimi na widowni (rysunek 7.3). Rysunek 7.3. Ronald Reagan wykonuje mistrzowskie ścięcie w stronę Waltera Mondale’a Ścięcie Ronalda Reagana i bufory kluczowych słów Colina Powella to przykłady wirtuozerskiego użycia tych technik. Żadnej z tych umiejętności nie nabiera się łatwo; każda z nich jest dla nas an- tyintuicyjna, przeciwna naturalnej skłonności osób nastawionych na wyniki do przeskakiwania bezpośrednio do odpowiedzi i do parcia później naprzód. Nauka każdej z nich wymaga wysiłku. Potrzebna jest do tego dyscyplina, kolejna z najważniejszych umie- jętności rodem ze sztuk walki i temat następnego rozdziału.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

W krzyżowym ogniu pytań. Sztuka odpowiedzi na trudne pytania
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: