Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00455 006769 13589270 na godz. na dobę w sumie
Wampiry. Historia z zimną krwią spisana - książka
Wampiry. Historia z zimną krwią spisana - książka
Autor: , , Liczba stron: 280
Wydawca: Septem Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-2590-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> świat
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wgryź się w świat nieumarłych!
We krwi jest życie, czyli wampirze problemy z piciem

Spór o istnienie wampirów jest wiecznie żywy - podobnie jak one same. W XIX wieku wiara w wampiry i wilkołaki była niezachwiana. Sądzisz, że te czasy minęły? Dlaczego więc saga 'Zmierzch' wciąż wywołuje szybsze bicie serca i rumieniec ekscytacji na twarzy nastolatków? Skąd powodzenie mrocznego 'Blade`a'? A Ty - czy w skrytości ciemnej sypialni nie pragniesz przeprowadzić 'Wywiadu z wampirem'?

Kim są wampiry? Czy uosobieniem pomiotu diabła, ohydnym i cuchnącym, niczym potwór Nosferatu? A może wolisz je widzieć jako zimne, egzotyczne i fascynujące stworzenia nocy? Nigdy nie śpiące, nigdy nie śniące, niebezpieczne i seksowne... Pociąga Cię ta tajemnica? Nie możesz się jej oprzeć? Wampiry stanowią emanację Twoich marzeń i koszmarów, emocji i filozofii oraz skrywanych drapieżnych skłonności?

Jeśli fascynują Cię wampiry, niewątpliwie docenisz ich historię, rozciągającą się od upiorów zamieszkujących ludowe podania do dzisiejszych nieumarłych obecnych w literaturze i filmie. Ale jeżeli wciąż jesteś sceptykiem, znajdziesz tu sposoby na spacyfikowanie domowego wampira energetycznego lub krwiopijcy w pracy. Pamiętaj jednak - czytasz na własne ryzyko.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Przykładowy rozdział Katalog online Zamów drukowany katalog CENNIK I INFORMACJE: Zamów informacje o nowościach Zamów cennik CZYTELNIA: Fragmenty książek online do przechowalni do koszyka Wydawnictwo Helion ul. Kościuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl e-mail: septem@septem.pl redakcja: redakcjawww@septem.pl informacje: o księgarni septem.pl WAMPIRY. HISTORIA Z ZIMNĄ KRWIĄ SPISANA Autorzy: Barb Karg, Arjean Spaite, Rick Sutherland ISBN: 978-83-246-2590-1 Tytuł oryginału: The Everything Vampire Book: From Vlad the Impaler to the vampire Lestat — a history of vampires in Literature, Film, and Legend Format: 158 × 235, stron: 280 Wgryź się w œwiat nieumarłych! We krwi jest życie, czyli wampirze problemy z piciem Spór o istnienie wampirów jest wiecznie żywy — podobnie jak one same. W XIX wieku wiara w wampiry i wilkołaki była niezachwiana. Sądzisz, że te czasy minęły? Dlaczego więc saga „Zmierzch” wciąż wywołuje szybsze bicie serca i rumieniec ekscytacji na twarzy nastolatków? Skąd powodzenie mrocznego „Blade’a”? A Ty — czy w skrytoœci ciemnej sypialni nie pragniesz przeprowadzić „Wywiadu z wampirem”? Kim są wampiry? Czy uosobieniem pomiotu diabła, ohydnym i cuchnącym, niczym potwór Nosferatu? A może wolisz je widzieć jako zimne, egzotyczne i fascynujące stworzenia nocy? Nigdy nie œpiące, nigdy nie œniące, niebezpieczne i seksowne... Pociąga Cię ta tajemnica? Nie możesz się jej oprzeć? Wampiry stanowią emanację Twoich marzeń i koszmarów, emocji i filozofii oraz skrywanych drapieżnych skłonnoœci? Jeœli fascynują Cię wampiry, niewątpliwie docenisz ich historię, rozciągającą się od upiorów zamieszkujących ludowe podania do dzisiejszych nieumarłych obecnych w literaturze i filmie. Ale jeżeli wciąż jesteœ sceptykiem, znajdziesz tu sposoby na spacyfikowanie domowego wampira energetycznego lub krwiopijcy w pracy. Pamiętaj jednak — czytasz na własne ryzyko. • Zanurz zęby w legendach i podaniach ludowych, przekazywanych z pokolenia na pokolenie we wszystkich częœciach œwiata. • Przeczytaj o tym, jak żyją i polują wampiry, a także jak udaje im się przetrwać w ukryciu. • Poznaj sposoby na zniszczenie wampira — od wody œwięconej do dekapitacji. • Zapoznaj się ze wszystkimi wcieleniami wampirów, od greckiej lamii do indyjskiej bhuty. • Zdobądź informacje na temat rzeczywistych spotkań z wampirami. • Naucz się okreœlać wampirzy typ, który prezentujesz Ty sam i Twój sąsiad. • Zakochaj się w upiornie atrakcyjnym wampirze, takim jak Lestat z powieœci Anne Rice, Edward ze „Zmierzchu”, Dracula z arcydzieła Brama Stokera. • Przeżyj ssanie w książce i na ekranie — najlepsze i najgorsze powieœci, filmy i seriale o wampirach. Spis treści 10 najważniejszych motywów, o których przeczytasz w tej książce / 12 Wstęp / 13 1 Mistrzowie nieśmiertelności / 15 2 Wampiry w tradycji ludowej / 21 „To dzieci nocy. Cóż za wspaniała muzyka!” 16 • „Jestem Dracula i witam w moim domu” 16 • „Nigdy nie pijam… wina” 17 • „Zło zależy od punktu widzenia” 17 • „Umrzeć… to musi być wspaniałe” 18 • „Wiesz zbyt wiele, by żyć” 18 Żyj długo i rozwijaj się 22 • Krwiopijcy z Europy 23 • Greckie początki 24 • Wampiry słowiańskie 25 • Wpływy rumuńskie 27 • Wampiry germańskie 29 • Upiory Zjednoczonego Królestwa 31 • Wampiry latynoamerykańskie 31 • Krwiopijcy Dalekiego Wschodu 32 • Indie 33 • Tradycja wampiryczna w Ameryce 34 • Międzynarodowe wampiry 35 • Stąd do wieczności 36 Wczesne pisma o nieumarłych 38 • Wampir 38 • Varney the Vampyre 40 • Carmilla 40 • Trudna droga do sławy 43 • Ciemna strona 45 • Praca nad Draculą 45 • Wampiryczne dziedzictwo 46 3 Płomień bucha / 37 4 Drogi pamiętniczku… / 47 5 Wład Palownik / 57 Żyć i umrzeć w Rumunii 48 • Abraham Van Helsing 48 • Jonathan Harker 49 • Mina Murray 50 • Lucy Westenra 51 • Dr Jack Seward 52 • Quincey P. Morris 52 • Arthur Holmwood 53 • R. M. Renfield 53 • Dracula uwolniony 54 • Śmierć i nieśmiertelność 54 Opowieść o dwóch Władach 58 • Prawdziwy Dracula 58 • Opowieści o smokach 59 • Kaprys władzy 60 • Polityczne oszustwo 62 • Wojna i zemsta 66 • Bohater czy heretyk? 67 Kły, trumny i nawyki z piekła rodem 90 • Pokażcie mi Waszych umarłych 92 • Nadnaturalne zdolności 95 • Tajemnice imion 97 • Ubiór 98 • Zwierzęce instynkty 99 • Nie bój się zła 101 Diabelskie fakty i wymysły 70 • Czy Wład Palownik naprawdę był wampirem? 71 • Dracula pod obstrzałem 72 • Co takiego zrobił? 73 • Badanie krajobrazu 76 • Prawdziwy zamek Draculi 77 • Ugryź mnie! 78 W jaki sposób powstają wampiry? 80 • Czynnik strachu 81 • Epidemiczne proporcje 82 • We krwi jest życie 83 • Siła hipnozy 85 • Kryjówka wampira 87 • Sprawność w działaniu 88 Wampiry. Historia z zimną krwią spisana 6 W poszukiwaniu Draculi / 69 7 Wampiry na wolności / 79 8 Charakterystyka wampirów / 89 9 Ochrona przed wampirami i walka z nimi / 103 10 Łowcy wampirów / 115 11 Dmuchanie na zimne / 127 12 Wampiryczne zbrodnie / 139 Walka z nieśmiertelnym 104 • Praktyczna ochrona 105 • Święta broń 106 • Lustro 109 • Jak zabić wampira? 110 • Uważaj na swoje popioły 114 Kwintesencja pogromcy wampirów 116 • Literaccy pogromcy wampirów 117 • Zabij mnie 119 • Podręczny zestaw łowcy wampirów 121 • Jak schwytać wampira? 123 • Wampir z Highgate 124 • Słynni wampirolodzy 125 • Pocałunek śmierci 126 Kroniki Williama z Newburgh 128 • Elżbieta Batory 129 • Henry More 132 • Petar Blagojević 133 • Arnod Paole 135 • Wampir z Croglin Grange 136 • Pamiętne kły 137 Wczesne zbrodnie wampiryczne 140 • Oskarżenia 141 • Wampir z Londynu 142 • Rzeźnik z Hanoweru 144 • Wampir z Düsseldorfu 147 • Wampir z Zagłębia 149 • Wampiry na wolności 150 8 Spis treści Blask i cień 152 • Les vampires d’Anne Rice 152 • Popularna literatura wampiryczna 153 • Wampir romantyczny 156 • Paranormalny nosferatu 156 • Komediowi krwiopijcy 158 • Młodzież i nieumarli 159 • Wszystko o Buffy 160 • Serce wciąż bije… 161 • Nadnaturalna eksplozja 161 Ssanie na ekranie 164 • Niemy, lecz zabójczy 165 • Nosferatu — symfonia grozy 166 • Na scenę z prawej wchodzi Dracula 168 • Horrory wytwórni Hammer 170 • Czyste szaleństwo 173 Chcę pić Twoją krrrew! 176 • Wampirza galeria sław 181 • Nadchodzą narzeczone 184 • Wczesne wampirzyce 185 • Szalone i głodne krwi 186 • Komedie wampiryczne 188 • Stąd do wieczności 191 13 Wampiry w literaturze / 151 14 Geneza filmowych wampirów / 163 15 Legendarni krwiopijcy / 175 16 Wampiry w filmie: od kina niemego do szalonych lat 60. / 193 17 Wampiry w filmie: od lat 70. do nowego tysiąclecia / 211 18 Wampiry w telewizji / 231 Wampiry w kinie współczesnym 212 • Lata 70.: miłość, pożądanie i niedorzeczność 212 • Lata 80.: złote lata horroru 217 • Lata 90.: wściekłość i wielkie pieniądze 220 • Nowe tysiąclecie: nadnaturalna rewolucja 225 • Od wielkiego do małego ekranu 230 Wampiry srebrnego ekranu 194 • Era filmu niemego 194 • Lata 30. — świt Draculi 199 • Lata 40.: komedia czy horror? 201 • Lata 50.: nietoperze z piekła rodem 202 • Lata 60. — powrót lat 50. 205 • Od potępionych do dekadentów 209 Wczesne wampiry telewizyjne 232 • Rodzina Potwornickich 232 • Dark Shadows 233 • Filmy telewizyjne 235 • Wampiry w porze największej oglądalności 237 • Wampiry dla dzieci 240 • Wyzywający i zębaty 241 9 Wampiry. Historia z zimną krwią spisana 19 Współczesny wampiryzm / 243 20 A więc chciałbyś być wampirem? / 251 Typy wampirów 244 • Wampir zmysłowy i egzotyczny 244 • Wampir psychiczny 245 • Jaki jest Twój typ? 247 • Rozmowa płynąca wartko jak krew… 248 • Muzyka dla nocnych łowców 249 • Gry o wampirach 249 • Mroczna strona komiksów 250 • Na zawsze i na całą noc 250 Minusy nieśmiertelności 252 • Opowieści z krypty 254 • Nadnaturalna dieta 255 • Piękne krwawe przedstawienie 257 • Czy Twój sąsiad to nosferatu? 259 • Łowcy, peleryny i dalekie morza 260 Dodatek / 263 Skorowidz / 265 10 Rozdział 8. Charakterystyka wampirów W ampiry są niezwykłym gatunkiem, posiadającym umie- jętności, które mimo iż służą złu, muszą budzić podziw ze względu na swoją skuteczność, stojącą za nimi inteli- gencję i to, jak pomagają wampirom przetrwać. Aby zrozumieć wampiry, trzeba poznać ich cechy charakterystyczne, determi- nujące to, jak wyglądają, gdzie śpią, dlaczego mogą się przemie- niać w nietoperze, wilki lub mgłę — wszystko to daje nam pełniejszy obraz tego, dlaczego wampiry są, jakie są. Pamiętaj też, że niektóre z tych atrakcyjnych cech po wielu wiekach używania mogą się stać passé. Wampiry. Historia z zimną krwią spisana KŁY, TRUMNY I NAWYKI Z PIEKŁA RODEM Kiedy myślisz o wyglądzie wampira, jaki obraz staje przed Twoimi oczami? Wysoki, ubrany na czarno nieznajomy o niezdrowo bladej cerze? Ubrany w długą pelerynę? Z czarnymi włosami zaczesanymi do tyłu i tworzącymi charakterystyczny czubek na czole oraz z wyjątkowo długimi kłami, który to widok sprawia, że ciarki chodzą Ci po plecach? Wszystko, co wiemy — lub co nam się wydaje, że wiemy — o wam- pirach, pochodzi z trzech najważniejszych źródeł, o których już wspominaliśmy: z przekazów ludowych, literatury i filmu. W przypadku pierwszych dwóch, opie- rających się głównie na tradycji, zwykle wiele pozostawia się naszej wyobraźni. Film daje nam natomiast prawego sierpowego w szczękę, pokazując nam wampiry. Spekulacje historyków, badaczy folkloru, uczonych, wampirologów, pisarzy i twórców filmowych oparte są na intensywnych badaniach, zgadywaniu i inter- pretacji informacji gromadzonych od czasów antycznych cywilizacji. Film daje nam najbardziej przekonujący obraz wampirów, pokazując ich wygląd i zachowania, dzięki czemu zapisują się one w naszej świadomości i podświadomości. To dzięki kinu wampirycznemu widzimy długie zęby przebijające skórę, słyszymy głosy wil- ków i szczurów, czujemy dotyk mgły i widzimy płynącą czerwoną krew. Obraz wampirów jako gatunku jest różny w zależności od tego, co oglądamy lub czytamy (patrz rozdział 19.). Dana cecha może być rozpowszechniona w litera- turze i filmie, a w ogóle nie występować w tradycji ludowej, lub odwrotnie. Jedno jest jednak pewne: wszystkie te dyscypliny wchodzą ze sobą w interakcje i razem pokazują wampira w możliwie jak najbardziej kompletny sposób. Często przyznaje się, że większość cech wampira wywodzi się z powieści Brama Stokera, na przykład idea snu na ojczystej ziemi ułożonej w trumnie czy umiejętność przekształcania się w mgłę mają swój początek w powieści Dracula. Teraz przyjrzymy się różnym cechom przeciętnego wampira, w tym jego uzębieniu, nawykom sennym, umiejęt- ności transformacji, nadnaturalnym zdolnościom i gustom odzieżowym. Biorąc pod uwagę to, że typowy wampir-salonowiec może łatwo uchodzić za człowieka o wyjątkowo bladej skórze, można powiedzieć, że wampiry są wśród nas, tyle że szczęśliwie jesteśmy tego nieświadomi. Dopóki, oczywiście, nie jest za późno. Kły Gdy myślimy o wampirach, naturalne jest, że pierwsze, co przychodzi nam na myśl, to lśniące, białe, długie zęby. W końcu z funkcjonalnego punktu widzenia kły to mechanizm, za pomocą którego większość wampirów uzyskuje dostęp do krwi. W tradycyjnym ujęciu wampirze zęby to długie ostre kły, które obnażone stanowią okropny i brutalny środek do zdobywania pożywienia. W najlepszym wypadku kły w oczywisty sposób sprawiają, że wampiry kojarzą się ze zwierzętami, szczególnie takimi, jak wilki, szczury czy węże. W najgorszym — są brutalnym narzędziem do rozdzierania pokarmu. 90 ROZDZIAŁ 8. Charakterystyka wampirów Symbolicznie akt ukąszenia ofiary w szyję jest silnie naładowany erotycznie, co buduje obraz wampira jako seksualnego drapieżcy. Co ciekawe, kły nie zawsze pojawiają się w ludowych opowieściach na temat wampirów — wiele bóstw i potworów wyko- rzystuje języki do wysysania krwi. Niektórzy spekulują, że używanie kłów jest rezulta- tem swego rodzaju skrzyżowania wampirów z wilkołakami oraz że narodziło się pod wpływem ludowych potworów, mających zwyczaj gryźć i szarpać swoje ofiary zębami. Osoby uważające się za współczesne wampiry lub angażujące się w zachowania związane z fetyszyzmem krwi często nakładają kły jako część rytuału. Inne spiłowują zęby, by były ostrzejsze, jeszcze inne wstawiają sobie kosztowne implanty. Dla śmiertelnie ciekawskich: mało prawdopodobne, by Narodowy Fundusz Zdrowia refundował którykolwiek z tych zabiegów. Wczesne filmy, takie jak Dracula z Belą Lugosim z 1931 roku czy niemy Nosferatu — symfonia grozy z 1922 roku, nie pokazywały, jak Dracula gryzł w szyję swoje ofiary. Filmy wytwórni Hammer były jednak pozbawione jakichkolwiek zahamowań przed pokazaniem uzębienia Christophera Lee. W ciągu kolejnych dekad zarówno filmowe, jak i książkowe wampiry przebijały szyje swoich ofiar kłami o różnej długości, zadając przy tym rany, które mogły być tak małe jak ślad po ukłuciu szpilką lub ogromne ni- czym piłki tenisowe. Stoker pisze o tym, że Dracula posiadał ostre białe zęby, a później, gdy Lucy Westenra została po raz pierwszy ugryziona, Mina opisuje ślad po ukąsze- niu jako „dwa małe czerwone punkty, niby ukłucia szpilką”1. Wyglądały one na tyle niewinnie, że Mina sądziła, iż ukłuła Lucy agrafką, spinając szal na jej szyi. W powieści Jamesa Malcolma Rymera z 1847 roku Varney the Vampyre sir Fran- cis Varney jest opisany jako posiadacz „przerażających zębów, wystających niby u dzikiego zwierzęcia, niezwykle białych i ostrych niczym kły”. W wielu współ- czesnych filmach wampiry zachowują zabójcze kły, które w niektórych przypad- kach są tak wielkie, że zmieniają ich całą twarz, gdy zostają obnażone. W filmie Blade — wieczny łowca II wampiry zainfekowane wirusem powodującym mutację stają się nowym rodzajem wampirów zwanym „Reapers” („rozpruwacze”), które żywią się zarówno ludźmi, jak i innymi wampirami. Są to najbardziej przerażające i drapieżne wampiry, jakie można sobie wyobrazić. Oprócz kłów mają mnóstwo wijących się języków, które wysuwają się im przez rozdarcie w podbródku, a ich twarz otwiera się, ukazując kolce po wewnętrznych stronach policzków, które mogą wbijać w twarze i szyje swoich ofiar. Jest to nieco żartobliwe i zdecydowanie innowacyjne podejście do wampirycznej tradycji i dentystyki. 1 Op. cit., s. 446 — przyp. tłum. 91 Wampiry. Historia z zimną krwią spisana Paznokcie Pierwszym wampirem, który rozpaczliwie potrzebował manikiurzysty, był graf Orlok w filmie Nosferatu — symfonia grozy. Jego szpony są niezwykle długie i prze- rażające, co wpływa na nieco szczurzy wygląd hrabiego (patrz rozdziały 14. i 16.). W niektórych filmach kategorii B wampiry miewają długie i okropne szpony po przejściu transformacji, zwykle jednak ukazują się z długimi, lecz zadbanymi pa- znokciami. W rozdziale 2. Draculi Stokera Jonathan Harker pisze, że ręce hrabiego najpierw wydawały mu się „raczej białe i delikatne”, jednak przy bliższym przyjrze- niu się okazały się „raczej ordynarne — szerokie z grubymi palcami. Dziwne, ale włosy rosły mu też po wewnętrznej stronie dłoni. Paznokcie miał długie i cienkie, obcięte tak szpiczasto, że na końcach były ostre jak igły”2. Dla odmiany wampiry Anne Rice miały paznokcie przejrzyste niczym szkło. POKAŻCIE MI WASZYCH UMARŁYCH Jeśli chodzi o praktyki grzebania umarłych, to można by o tym napisać książkę, zwłaszcza że zwyczaje i technologie zmieniły się bardzo, odkąd człowiek był ja- skiniowcem. Wczesne metody pochowku nie wykorzystywały trumien, takich jakie znamy dzisiaj. Zamiast tego zmarłych pozostawiano na pastwę żywiołów: układano ich w jaskiniach, chowano pod stosem kamieni, palono lub zawijano w całun i cho- wano w płytkich grobach. Oczywiście sprawiało to, że ciała były narażone na atak ludowych wampirów, takich jak vetala z tradycji indyjskiej, który żyje na cmentarzach i nawiedza martwe ciała. Trumny czy skrzynie są prawdopodobnie logicznym następstwem konieczności utrudnienia dostępu do zwłok dzikim zwierzętom lub, w przypadku ludowych opowieści, wampirycznym upiorom. Nie ma wątpliwości, że istnienie cmentarzy, mauzoleów, grobowców i krematoriów wyrasta właśnie z tego rodzaju myślenia — a korzyści czerpie z niego również przemysł pogrzebowy. Prawdziwi miłośnicy wampirów z pewnością nigdy nie zapomną przerażającego, lecz zarazem lekko komicznego wyjścia hrabiego Orloka z trumny, pełnej ziemi i szczurów, które następuje na pokładzie statku „Demeter” w filmie Nosferatu — symfonia grozy. Jednym szybkim ruchem sztywny wampir powstaje z trumny niczym maniakalny, przerażający szeroko otwartymi oczami manekin z głębi piekieł. Od czasu tego klasycznego filmu niemego większość książkowych i filmowych wampirów przedstawia się jako sypiające w trumnach i powstające z nich w pełnych grozy scenach, ukazujących, jak ich palce powoli unoszą jej wieko. 2 Op. cit., s. 428 — przyp. tłum. 92 ROZDZIAŁ 8. Charakterystyka wampirów Trumny Trumny w formie znanej nam dzisiaj pojawiły się prawdopodobnie w XVII wieku, początkowo w postaci skrzyń, które stopniowo stawały się coraz bardziej wymyślne i przeznaczone były dla każdego, kto mógł sobie na nie pozwolić. Pod koniec XIX wie- ku ich użycie było już rozpowszechnione, dzięki czemu Bram Stoker mógł wykorzystać pomysł, by Dracula sypiał właśnie w trumnie. Jonathan Harker w okresie swojego uwięzienia w zamku Draculi natrafił na około pięćdziesiąt skrzyń na stosie świeżo wzruszonej ziemi, a w jednej z nich znalazł śpiącego hrabiego — który zresztą potrze- bował niekoniecznie trumny jako takiej, lecz ojczystej ziemi. Fakt, że kolejne wampiry potrzebowały trumien, prawdopodobnie wyrasta jednak z obrazu zastosowanego przez Stokera. Nawet niektórzy współcześni adepci wampiryzmu sypiają w trumnach. Wobec potrzeby tak specyficznego legowiska wampir musi ze sobą zabierać swoją trumnę, gdziekolwiek się udaje, co jest widoczne we wczesnych filmach i li- teraturze wampirycznej. Jako że nie jest to łóżko szczególnie łatwe w transporcie, wielu współczesnych autorów zarzuciło ten pomysł lub go zmodyfikowało. Wampiry Anne Rice na przykład nie potrzebują trumien (jeśli czasem z nich korzystają, to robią to raczej dla efektu niż z rzeczywistej potrzeby), zamiast tego wystarcza im ciemne miejsce w rodzaju krypty, piwnicy lub po prostu miejsca, gdzie mogą się zakopać i przehibernować nawet całe stulecia, tak jak robi to w latach 1929 – 1984 Lestat w książce Królowa potępionych, nim obudzi się jako gwiazda rocka. Podobnie wampiry z powieści The Hunger Whitleya Striebera nie obawiają się światła dzien- nego i mogą w związku z tym wygodnie sypiać w łóżkach. Ojczysta ziemia i sen Jeśli chodzi o sen, to wampiry potrzebują go tak samo jak my, zwykli śmiertelnicy, i jest to jedna z nielicznych ich słabości. Jedyna różnica polega na tym, że odpo- czynek wampira przypomina nieco trans i pozwala mu zachować pewien poziom świadomości, zróżnicowany w zależności od tego, czy mamy do czynienia z po- stacią z ludowych opowieści, literatury, czy filmu. Częściowe zachowanie świa- domości nierzadko jest zabiegiem stosowanym przez autorów, by dać wampirowi sposób obrony w razie najścia intruza. W Draculi Harker w następujący sposób opi- suje w dzienniku sen hrabiego: „Tutaj, w jednej z wielkich, drewnianych skrzyń, których około pięćdziesięciu stało do- okoła, na stercie świeżej ziemi leżał hrabia! Był martwy albo spał, nie mogłem roz- poznać; oczy miał otwarte i nieruchome, ale bez szklistego wyrazu oczu nieboszczyka; policzki, mimo trupiej bladości, zachowały jeszcze ciepły koloryt życia, a wargi były czer- wone jak zawsze. Ani śladu jakiegokolwiek ruchu, pulsu, oddechu, bicia serca”3. 3 Op. cit., s. 440 — przyp. tłum. 93 Wampiry. Historia z zimną krwią spisana Stworzenia z ludowych legend i powieść Stokera na dobre umocniły przekonanie, że wampiry muszą odpoczywać od świtu do zmierzchu, ale praktyka ta wywodzi się z tradycyjnych legend wampirycznych. Głównym powodem wydaje się to, że wampiry potrzebują odpoczynku, by się odrodzić i być może by w spokoju strawić swój płynny posiłek. Po odkryciu hrabiego w trumnie Harker przechodzi do próby zaatakowania go łopatą podczas snu, jednak w momencie gdy uderzenie miało nastąpić, hrabia odwrócił się, unikając pełnej siły ciosu. Opis ten potwierdza to, że wampiry zacho- wują we śnie jakąś część świadomości, a także hipnotyczne umiejętności, które w tym przypadku zmusiły Harkera do ucieczki (patrz rozdział 7.). Powyższy fragment pod- kreśla również, jak ważne dla wampira jest spoczywanie w ojczystej ziemi. W swojej serii historycznych powieści grozy pisarka Chelsea Quinn Yarbro — której wiele osób przypisuje zrewolucjonizowanie romansu wampirycznego — przedstawiła wyjątkowy sposób, w jaki jej bohater wampir hrabia Saint Germain i jego podwładni zachowywali kontakt ze swoimi korzeniami. Zamiast spać w ojczystej ziemi, nosili ją w ukrytym schowku w obcasach swoich butów (patrz rozdział 13.). W tradycji wampirycznej ważne jest również pojęcie poświęconej ziemi, związane początkowo wyłącznie z obrzędami religijnymi — chowaniem zwłok w ziemi uwa- żanej za świętą, na przykład przy kościele. Ta praktyka jest najbardziej typowa dla katolicyzmu i ma o tyle duże znaczenie, że zmarli z pewnych określonych przyczyn, na przykład samobójcy, uważani są za niezasługujących na pochówek w poświęconej ziemi. W przypadku wampirów ojczysta ziemia może oznaczać ziemię z kraju ich pochodzenia lub tę, w której zostały pierwotnie pochowane. Oczywiście gdyby zostały pochowane w poświęconej ziemi, rodzi to problemy, ponieważ wampir nie może jej tolerować. To dylemat zapoczątkowany przez Brama Stokera, który dowodził, że wampir nie musi spać w trumnie, jednak potrzebuje podłoża z ojczystej ziemi. Wiele wczesnych wampirów literackich korzystało z tej praktyki, jednak nie wszystkie. Ani sir Francis Varney stworzony przez Jamesa Malcolma Rymera, ani lord Ruthven Polidoriego, ani Lestat i inne wampiry stworzone przez Anne Rice nie potrzebowały trumny czy ojczystej ziemi. Van Helsing mógł zgromadzić swój oddział pogromców wampirów i wyruszyć na poszukiwanie Draculi, wiedząc, że będzie mógł go znaleźć w jednej z pięćdziesięciu wypełnionych ziemią skrzyń, w któ- rych można było umieścić kawałki hostii, przez to czyniąc je bezużytecznymi dla wampirów. Dla niektórych wampirów w tradycji ludowej ojczysta ziemia była koniecznością, a zmieniające swoją postać wampiry mogły się wydostawać z grobu poprzez niewielki otwór w ziemi. Większość współczesnych wampirów obywa się jednak bez trumny czy ojczystej ziemi. 94 ROZDZIAŁ 8. Charakterystyka wampirów NADNATURALNE ZDOLNOŚCI Jeśli chodzi o wygląd, wampiry bez wątpienia onieśmielają. Mogą też posiadać różne nadludzkie zdolności. Wampir, który wyewoluował z Draculi, ma niektóre tego typu przymioty, jak na przykład ogromną siłę, niezwykłą zwinność, doskonały wzrok, węch i słuch, umiejętności hipnotyczne i zdolność do przyjmowania różnych kształtów. Kolejne cechy wampirów pojawiały się w nowszych filmach i książkach, w których wampiry potrafią lewitować, latać, stawać się niewidzialnymi, podróżować w czasie, stosować telekinezę, wywoływać pożary, wykorzystywać telepatię, doko- nywać samouzdrowienia, poruszać się z ogromną prędkością, rzucać uroki, znosić światło słoneczne, a nawet spopielać różne rzeczy. Siła Jedną z typowych cech wampirów jest ich nadludzka siła połączona z niezwykłą zwinnością. W końcu potrzebują tych cech, by móc pokonać swoje ofiary oraz po- gromców, i umknąć. W filmach wytwórni Hammer dość często można zauważyć, jak Christopher Lee ciska swoim przeciwnikiem przez pokój z siłą kilkunastu mężczyzn. Bardziej współczesne wampiry, jak Blade, Violet w filmie Ultraviolet, Selene i jej podobni w Underworld, nie tylko posiadają niezwykłą siłę, lecz również potrafią skakać niczym postacie z Matrixa i dokonywać różnych akrobacji na ogromnych wysokościach i na ogromne odległości. Niektóre inne wampiry umieją nawet przez jakiś czas przebywać w świetle dnia, chociaż znacznie zmniejsza to ich moc. Dracula w powieści Stokera potrafił chodzić po ścianach niczym Spiderman, co znalazło swoje odbicie w filmie Dracula w reżyserii Coppoli. Wampiry z powieści Lindy Lael Miller umieją podróżować w czasie, a najstarsze wampiry u Anne Rice mogą latać lub — jak w przypadku Akashy, Maharet i Mariusza, by wymienić tylko kilka z nich — mają destrukcyjną umiejętność spalania na popiół i unicestwiania przedmiotów nieożywionych lub innych wampirów. Biorąc pod uwagę to, że tradycyjne wampiry to stworzenia nocy, które cechują się ekstremalnym światłowstrętem, logiczne wydaje się, że powinny one doskonale widzieć w nocy, znacznie lepiej niż zwykli śmiertelnicy. Spory na temat widzenia wampirów pozostają nierozstrzygnięte, jednak niektórzy wiążą je z doskonałym wzrokiem posiadanym przez nietoperze i wilki. Co więcej, mają one znacznie lepszy słuch i węch niż zwykli śmiertelnicy. 95 Wampiry. Historia z zimną krwią spisana Wampiry jako gatunek wciąż ewoluują w literackich i filmowych przedstawie- niach tematu, zmieniają się też posiadane przez nie umiejętności. Ze względu na wydłużającą się listę wampirzych przymiotów i mocy muszą pojawiać się również nowe sposoby na zniszczenie ich. Na przykład w filmach z serii Underworld wampiry można zniszczyć dzięki ciekawemu wykorzystaniu ultrafioletowych pocisków, pod- czas gdy lykanie giną od kul wypełnionych ciekłym azotanem srebra. Jedyna rzecz, która zawsze ma ogromne znaczenie dla wampirów, to oczywiście krew lub — w nie- których przypadkach — energia. Ponieważ daje im ona siłę życiową, wampiry muszą zdobywać krew lub energię, w przeciwnym wypadku mogą wszystko stracić. We krwi jest życie, a bez niej wampir traci siły i może umrzeć z głodu. Mgła W filmie Dracula z 1931 roku Mina Harker opisuje swojemu mężowi straszny sen, który miała: „Wydawało mi się, że pokój wypełniła mgła. Była tak gęsta, że ledwo wi- działam światło lampki koło łóżka, niewielką iskierkę w mroku. Potem zobaczyłam dwoje czerwonych oczu patrzących się na mnie i z mgły wyłoniła się sinoblada twarz”. W tym samym filmie Renfield opowiada o podobnym spotkaniu: „Czerwona mgła rozlała się na trawniku, zbliżając się niczym płomień. A potem on ją rozdzielił i zobaczyłem, że były to tysiące szczurów z oczami jarzącymi się czerwono jak jego oczy, tyle że były mniejsze”. Obydwie te sceny doskonale ilustrują pomysł, że Dra- cula posiada umiejętność przemieniania się w mgłę — jego siła bierze się częściowo z naszego lęku przed tym, czego nie możemy dokładnie zobaczyć. Kto wie, co kryje się we mgle? A co gorsza, jak łatwo mgła może przesączyć się pod drzwiami lub przez niewielkie szczeliny i pęknięcia! Termin sanguinarianin, wywodzący się od łacińskiego słowa sanguineus — ozna- czającego „krwawy”, „krwistoczerwony” lub „głodny krwi” — odnosi się do osoby, która wierzy, że musi spożywać krew, by zachować zdrowie. Sanguinarianie to część alternatywnej subkultury wampirycznej, która praktykuje picie krwi (patrz rozdział 19.). Zastosowanie mgły jako zwiastuna zła w świecie wampirów jest dość powszechne i było wykorzystywane zarówno w literaturze, jak i w wielu filmach. W książce Stokera przeklęty statek „Demeter”, który wiezie na pokładzie wampira, zaczyna się nurzać we mgle i sam Van Helsing potwierdza, że Dracula może przychodzić pod postacią mgły, co wiadomo od kapitana statku, jednak obszar jej występowania jest ograniczony, a wampir potrafi ją wytwarzać jedynie wokół siebie. W Draculi 96 ROZDZIAŁ 8. Charakterystyka wampirów to Mina Murray najczęściej jest nękana przez mgłę. W rozdziale 19., siedząc bez- pieczna w swoim domu, pisze, że we śnie, jak się jej zdawało, widziała mgłę, su- nącą w kierunku domu „z niemal dostrzegalną powolnością”, lub wirującą mgłę wciskającą się do jej pokoju i tworzącą kolumnę, „u której szczytu migotało świa- tełko gazowej lampy, święcące niczym czerwone oko”4. Był to ostatni raz, kiedy Mina widziała potwora w postaci mgły. Nie ma wątpliwości, że Stoker wykorzystał mgłę oraz pył jako dwie postacie, które mógł przybierać Dracula. Jest to stały środek używany w horrorach, jednak Stoker nie był jego pomysłodawcą. W legendach i przekazach ustnych upiory często można było zidentyfikować poprzez nietypowy wygląd grobu lub różne ponure znaki. Objawem mogły być niewielkie otwory widoczne w pobliżu miejsca pochówku, które mogły wskazywać na to, że demon może przyjąć postać mgły i swobodnie wychodzić z grobu oraz wracać do niego, nie poruszając go. Wpływ na pogodę Wiele przesądów i rytuałów w historii dotyczy przewidywania lub kontrolowania pogody. Wystarczy pomyśleć o tańcach północnoamerykańskich Indian mających sprowadzić deszcz, przesądach związanych ze Świętem Matki Boskiej Gromnicznej 2 lutego (w Ameryce jest to Dzień Świstaka, w kilku krajach europejskich wierzono, że zwierzęta wychodzą wtedy z nor sprawdzić, jaka będzie pogoda) czy przekona- niu, że łupanie w kolanie oznacza nadejście mrozów. W świecie wampirów kontro- lowanie pogody ma jednak niewiele wspólnego z przesądami, po prostu świetnie jest posiadać taką nadprzyrodzoną moc. Tak naprawdę to badania Stokera nad przesądami prawdopodobnie skłoniły go do wzmiankowania, że Dracula mógł wpły- wać na pogodę. Umiejętność ta pojawia się w paru filmach, szczególnie wyraźnie w Draculi Francisa Forda Coppoli. TAJEMNICE IMION Jak dowiedzieliśmy się z rozdziałów 5. i 6., jest bardzo możliwe, że Bram Stoker natrafił na imię Dracula, czytając o Transylwanii i dowiadując się o Władzie II i jego synu Władzie Palowniku, zwanym Draculą. Dracula, dosłownie „syn smoka”, wy- dawać się mógł odpowiednim imieniem dla drapieżnej mitycznej istoty, która potrafi latać. Można się też zastanawiać, czy to przypadek (nie wydaje nam się), że Van Helsing nosi imię Abraham, którego skróconą formą Bram posługiwał się sam Stoker (patrz rozdział 4.). W kilku przypadkach wykorzystywane było imię Alucard (to oczywiście Dracula pisany od tyłu), jak na przykład w filmie Lona Chaneya Juniora z 1943 roku Syn Draculi, a także w Draculi A.D. 1972 i rysunkowej trylogii 4 Op. cit., s. 491 — przyp. tłum. 97 Wampiry. Historia z zimną krwią spisana Hellsing. Sheridan Le Fanu zastosował podobną taktykę w stosunku do swojej lesbijskiej wampirzycy Carmilli, która znana była również jako hrabina Mircalla Karnstein. UBIÓR Wampiry w folklorze, literaturze i filmie mają wiele cech wspólnych, jak również wiele ekscentrycznych i niezrozumiałych zwyczajów. Dla wielu z nas samo napo- mknienie o wampirze przywołuje obraz tradycyjnego stroju wampira: czarnego sur- duta lub smokingu, czarnej peleryny, być może z drobnymi czerwonymi wstawkami, tak żeby nie skończyć na liście najgorzej ubranych autorstwa Richarda Blackwella. Zasługę za stworzenie tego obrazu Draculi można przypisać irlandzkiemu dra- maturgowi Hamiltonowi Deane’owi i jego adaptacji powieści z 1924 roku (patrz rozdział 14.), został on jednak utrwalony przez wiele filmów, przede wszystkim przez Draculę z Belą Lugosim. Niezależnie od tego, czy mówi się o nim jako o hrabi, czy też księciu, samo zaliczenie Draculi do arystokracji — tak jak w przypadku wielu innych książkowych czy filmowych wampirów — prowadzi do tego, że jego strój musi być odpowiedni dla przedstawiciela klasy wyższej. W końcu któż podejrzewałby nienagannie ubranego wampira o to, że jest dewiantem uzależnionym od krwi? Potworna moda W literaturze, zwłaszcza w historycznej powieści grozy i romansie wampirycznym, wampiry, od hrabiego Saint-Germaina do Lestata, zwykle ubierają się w stroje z epoki, co zresztą powinien zrobić każdy inteligentny nieumarły, by nie wyróż- niać się z tłumu. Niektóre wampiry jednak nie chcą płynąć z prądem. Mariusz z powieści Anne Rice na przykład ubiera się w aksamit niezależnie od epoki. W fil- mie wampiry również noszą niekiedy bardziej wyspecjalizowane stroje, szczegól- nie w filmach z pogranicza kina akcji. W serii Underworld Selene, grana przez Kate Beckinsale, jest niczym łyk chłodnej wody w swoim czarnym, skórzanym, obcisłym kombinezonie i długim płaszczu, który płynie za nią w powietrzu niczym peleryna. W filmie Ultraviolet Mila Jovovich nawiązuje do swojego komiksowego alter ego dzięki gładkim i obcisłym strojom o identycznym kroju i różnokolorowych włosach, które przywodzą nam na myśl postać Sydney Bristow z serialu Alias — agentka o stu twarzach. Nawet Van Helsing nie pozostał obojętny na wpływy mody. W kinowym przeboju Van Helsing olśniewający Hugh Jackman ubrany jest w strój, który przy- pomina nam nieco bohaterów Dzikiego Zachodu: czarny kapelusz i długi czarny skórzany płaszcz. 98 ROZDZIAŁ 8. Charakterystyka wampirów O co chodzi z tą peleryną? Jedną z najbardziej rozpoznawalnych cech wampira, oprócz długich zakrwawionych kłów, jest jego peleryna. Zwykle jest długa, czarna, czasem ma czerwoną podszewkę i przywodzi na myśl nietoperze skrzydła. Jak już pisaliśmy wcześniej, wyposażenie Draculi w pelerynę jest pomysłem dramatopisarza Hamiltona Deane’a, który bez wątpienia doszedł do wniosku, że potwór okryty peleryną zrobi znacznie większe wrażenie, występując na scenie teatralnej — i nie mylił się. Peleryna stała się nieodłączną częścią wizerunku Draculi, a śliski materiał, z jakiego jest wykonana, pozwala mu poruszać się z łatwością. Peleryna doprowadziła do stworzenia jednej z najbardziej charakterystycznych póz wampira, kiedy to zakrywa on peleryną swoją twarz i głowę, by zupełnie się ukryć i roztopić w mroku. Ten wspaniały pomysł został znakomicie utrwalony przez kreację Beli Lugosiego na scenie w 1927 roku i w filmie z 1931 roku. Dla tych czytelników, którzy obawiają się nietoperzy wampirów: oto jeszcze jedna ciekawostka, która przyprawi Was o dreszcz. Poznajcie ćmę Calyptra thalictri, zwaną również ćmą wampirem. To nie żart. Mówi się, że potrafi ukąsić człowieka, na- pełniając swój żołądek jego krwią i zostawiając opuchnięty i swędzący ślad po ugry- zieniu. Bez wątpienia spray na owady może być pomocny w odstraszeniu tych wam- pirzych drapieżców. ZWIERZĘCE INSTYNKTY Wampiry i wampiryczne upiory pojawiające się w ludowych opowieściach to mie- szanka ludzi, zombie i różnorakich hybryd i mutantów. Pod wieloma względami wampiry z folkloru są bardziej pierwotne, zdecydowanie bardziej animalistyczne w swoich sposobach polowania i zabijania ofiar niż wampiry, które pochodzą od ludzi. Wampiry kojarzone są z wieloma zwierzętami, w tym kotami, psami, ptakami i rozmaitymi insektami, najczęściej jednak wilkami i nietoperzami. Wiele zwierząt może stać się wampirami, lecz można je też niekiedy wykorzystać do walki z nimi. Konie na przykład nie chcą przejść w pobliżu grobu wampira. Nietoperze Nie ma w tym nic dziwnego, że nietoperz wampir jest kojarzony z legendarnym krwiopijcą, jest wręcz ku temu dobry powód. Istnieją trzy gatunki nietoperzy z pod- rodziny Desmodontinae: Diaemus youngi (wampir białoskrzydły), Desmodus rotundus 99 Wampiry. Historia z zimną krwią spisana (wampir zwyczajny) i Diphylla ecaudata (wampir sierścionogi). Nietoperze wampiry występują głównie w Ameryce Środkowej i Południowej oraz na południu Stanów Zjednoczonych. Są one niewielkie, mają jednak przerażający wygląd związany z ich nawykami żywieniowymi: potrafią się poruszać w pozycji wyprostowanej, mają duże oczy, bardzo ostre zęby i dolną wargę z rozcięciem. Jak już wspominaliśmy, sposób polowania może przywodzić na myśl wampira: nietoperze te wydzielają specjalną substancję znieczulającą, przez co ofiara nie czuje, że jej skóra zostaje przecięta. Ślina tych nietoperzy zawiera antykoagulanty, dzięki czemu krew nie krzepnie, a wampir może się nasycić. Nietoperze te, podobnie jak wampiry, muszą pić krew regularnie, w przeciwnym wypadku szybko giną. Nietoperze pojawiały się w legendach i ludowych opowieściach od wieków, jednak to dopiero Bram Stoker wysunął je na pierwszy plan i uczynił sławnymi, wykorzystując je w powieści Dracula, w której pojawiały się w oknach Renfielda, Lucy i Harkerów. Następnie nietoperze wykorzystano w filmie Dracula z Belą Lugosim (wiele osób naśmiewa się z tego, że nietoperze te poruszały się szarpanymi ruchami niczym jo-jo) i stały się wkrótce jedną z najtrwalszych ikon wampiryzmu. Głodny jak wilk W rozdziale 2. Draculi, gdy Jonathan Harker po przybyciu do zamku Draculi zasiada razem z nim przy stole, słychać w tle wycie wilków. W tym momencie demon ciem- ności wypowiada chyba najbardziej znaną kwestię z powieści: „Niech pan posłucha. To dzieci nocy. Cóż za wspaniała muzyka!”5. Nie ma wątpliwości, że taka wypowiedź ścina krew w żyłach — była ona powtarzana w różnych wariantach w wielu miej- scach. Ta niemal pogodna uwaga Draculi zarazem oddaje hołd ludowej tradycji wampirycznej oraz wskazuje na to, że on sam może przemieniać się w wilka. Jednym z możliwych wyjaśnień tego, dlaczego niektóre osoby miały jakoby prze- mieniać się w wilki, jest grzyb buławinka purpurowa, pasożytujący głównie na życie, jęczmieniu i pszenicy. W średniowieczu ze zbóż tych wypiekano chleb. Skutkiem ubocznym spożycia buławinki purpurowej mogą być konwulsje, psychoza i halu- cynacje. Eksperci spekulują, że spożycie zanieczyszczonego chleba może stanowić wyjaśnienie likantropii, a nawet masowej histerii związanej z procesami czarownic w Salem. 5 Op. cit., s. 428 — przyp. tłum. 100 ROZDZIAŁ 8. Charakterystyka wampirów Podobnie jak czarownice, wampiry i wilkołaki zawsze łączono ze sobą w opo- wieściach ludowych, filmie i literaturze, przede wszystkim ze względu na ich umie- jętność zmieniania kształtów, drapieżność i dążenie do przetrwania. W końcu wszystkie stanowiły gatunki, na które polowano. Słowianie zinterpretowali grec- kiego vrykołaka jako wilka (patrz rozdział 2.). Istnieją też historyczne przekazy na temat wilkołaków, jak również opowieści analizujące przyczyny, dla których ludzi może dotknąć likantropia. Wystarczy powiedzieć, że najczęściej występujące w cyr- kach i pokazach dziwolągów hybrydy ludzi i wilków to po prostu nadmiernie owło- sieni ludzie. NIE BÓJ SIĘ ZŁA Jak wiemy z folkloru wampirycznego, istnieje wiele różnych mechanizmów, sposo- bów, rytuałów, przesądów, rodzajów broni i praktyk religijnych, które miały na celu uwolnić żywych od upiorów. Niektóre z tych środków odstraszających wciąż są przywoływane przez twórców filmowych, pisarzy i pojawiających się nawet w dzi- siejszych czasach pogromców wampirów, mimo tego, że stosuje się również nowe techniki walki z wampirami. W kolejnym rozdziale przedstawimy sposoby, dzięki którym będziesz się mógł ustrzec napaści wampira i co ważniejsze, dzięki którym można go zniszczyć. 101
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wampiry. Historia z zimną krwią spisana
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: