Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00074 006398 13426206 na godz. na dobę w sumie
Warren Buffet o biznesie - ebook/pdf
Warren Buffet o biznesie - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 279
Wydawca: MT Biznes Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7746-103-7 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biznes >> zarządzanie i marketing
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Nazwisko Warrena Buffetta jest w świecie biznesu równoznaczne z sukcesem i pomyślnością. Wiele książek opisuje strategię inwestowania Buffetta, zarazem doradzając, jak każdy może inwestować tak jak on – jednak to nie jest jeszcze jedna książka na ten temat. Książka nie opisuje Buffetta jako inwestora, ale jako skutecznego menedżera, omawiając przy tym jego biznesowe zasady i praktyki. Warren Buffett o biznesie to praktyczny poradnik menedżerski o modelu efektywnego zarządzania każdą firmą, dużą i małą, napisany na podstawie doświadczeń Buffetta w zarządzaniu Berkshire Hathaway. Książka zawiera przedstawione w bezpośredni, jasny i prosty sposób praktyczne informacje o tym, jak efektywnie zarządzać firmą. Przeznaczona jest dla menedżerów wyższego szczebla, menedżerów, przedsiębiorców oraz studentów szkół biznesu. Bogata w informacje i inspirująca, ta jedyna w swoim rodzaju książka pozwala lepiej zrozumieć myślenie o biznesie Warrena Buffetta, a jednocześnie dostarcza ponadczasowych wskazówek o strategiach zarządzania, pomagających w zarządzaniu firmą osiągającą sukces. Richard J. Connors umiejętnie splata bezcenne perły biznesowej i zarządczej mądrości Buffetta z interesującą narracją, przedstawioną w przystępny sposób i podzieloną na zagadnienia dotyczące biznesu oraz zarządzania – z naukami Buffetta zawartymi w każdym rozdziale.

O AUTORZE

Richard J. Connors jest certyfikowanym doradcą inwestycyjnym i właścicielem firmy Connors Investment Management Company mającej siedzibę w St. Louis w stanie Missouri w USA. Od 2006 roku prowadzi wykłady o Warrenie Buffecie w Instytucie Kształcenia Ustawicznego, działającego w ramach Uniwersytetu Waszyngtona w St. Louis. Jest absolwentem Szkoły Biznesu Uniwersytetu Notre Dame oraz Wydziału Prawa Uniwersytetu St. Louis.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

o biznesie ZASADY GURU Z OMAHA wybór i układ RICHARD J. CONNORS Zawiera zwycięskie strategie zarządzania z listów Buff etta do akcjonariuszy Berkshire WARREN BUFFETT o biznesie WARREN BUFFETT o biznesie ZASADY GURU Z OMAHA wybór i układ RICHARD J. CONNORS Przekład Marek Rostocki Tytuł oryginału: WARREN BUFFETT ON BUSINESS: PRINCIPLES FROM THE SAGE OF OMAHA Przekład: Marek Rostocki Redakcja: Ewa Skuza Projekt okładki: studio KARANDASZ Skład: Camélia Copyright © 2010 by Richard J. Connors All rights reserved. Copyright © 2010 for the Polish edition by MT Biznes Ltd. All rights reserved. This translation published under license. Warszawa 2011 MT Biznes sp. z o.o. ul. Oksywska 32, 01-694 Warszawa tel./faks 22 632 64 20 www.mtbiznes.pl e-mail: info@mtbiznes.pl ISBN 978-83-7746-103-7 Z PLIKU ZOSTAŁY USUNIĘTE PUSTE STRONY. Mojemu ojcu, znakomitemu inwestorowi, któremu spotkanie z Warrenem Buffettem sprawiłoby wielką radość Moim wnukom: Bridget, Frankiemu, Richiemu, Patrickowi, Catherine i Seanowi Gdybym tylko wiedział to, co wiem teraz, gdy byłem młodszy. – Rod Stewart W cytatach uwieczniono mądrość mędrców i doświadczenia wieków. – Benjamin Disraeli Spis treści Podziękowania ..................................................... 11 Wprowadzenie ..................................................... 13 Rozdział 1. Akcjonariusze jako wspólnicy ........................ 17 Formalnie jesteśmy korporacją, ale działamy jak wspólnicy1. Rozdział 2. Kultura korporacyjna ................................. 20 Trzeba 20 lat, aby zyskać dobre imię, które można stracić w 5 minut. Uświadomienie sobie tego spowoduje, że będziesz zachowywał się inaczej2. Rozdział 3. Ład korporacyjny ...................................... 30 W Berkshire członkowie zarządu są traktowani tak samo, jak akcjonariusze3. Rozdział 4. Menedżerowie Berkshire ............................. 46 Kochają swoje firmy, myślą jak właściciele, cechuje ich prawość oraz umiejętności4. Rozdział 5. Komunikacja ........................................... 51 Jako menedżerowie, Charlie i ja chcemy przekazać naszym właścicielom informacje finansowe oraz komentarze do sprawozdań finansowych, jakie sami chcielibyśmy otrzymać, gdyby sytuacja była odwrotna5. 1 Owner-Related Business Principles, „Berkshire Hathaway Inc. Owner’s Manual” 1996. 2 Roger Lowenstein, Buffett: The Making of an American Capitalist, Random House, New York 1995, s. 111. 3 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2004, s. 23. 4 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1988, s. 13. 5 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2004, s. 4. www.mtbiznes.pl Rozdział 6. Przejęcie Nebraska Furniture Mart ................. 61 Daliśmy pani B czek na 55 mln dol., a ona dała nam swoje słowo. To była ekwiwalentna wymiana6. Rozdział 7. Przejęcie GEICO ...................................... 70 Moja ulubiona inwestycja7. Rozdział 8. Przejęcie General Reinsurance ....................... 76 Mark Twain powiedział dawno temu: „Jeśli ktoś spróbuje zanieść kota do domu trzymając go za ogon, zdobędzie doświadczenie niemożliwe do uzyskania w inny sposób”. Gdyby Twain wciąż żył, mógłby spróbować zamknąć firmę, która wyemitowała instrumenty pochodne. Po kilku dniach wybrałby koty8. Rozdział 9. Ocena i zarządzanie ryzykiem ........................ 93 Nie sądź, że straciliśmy apetyt na ryzyko. Nadal jesteśmy gotowi stracić 6 mld dol. na jednej transakcji, jeśli za podjęcie tego ryzyka otrzymalibyśmy odpowiednie wynagrodzenie9. Rozdział 10. Wynagrodzenie menedżerów ..................... 100 W Berkshire stanowię jednoosobowy komitet ds. wynagrodzeń, który ustala uposażenie dyrektorów generalnych około 40 dużych firm. Ile zajmuje mi to czasu? Bardzo mało. Ilu dyrektorów, w ciągu 42 lat istnienia Berkshire, dobrowolnie się z nami rozstało, aby podjąć inną pracę? Żaden10. Rozdział 11. Zarządzanie czasem ............................... 107 Od czasu, gdy moja matka ukończyła 80 lat, najważniejsze dla mojej dłu- gowieczności jest to, jak długo żyją moi rodzice. Kupiłem jej rower do ćwiczeń oraz zarządziłem ścisłą dietę – i oboje mamy się dobrze11. Rozdział 12. Zarządzanie kryzysem ............................. 112 (…) Spróbuję postępować jak facet, który nigdy nie spotkał prawnika12. 6 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1984, s. 6. 7 Warren Buffett, The Security I Like Best, „The Commercial and Financial Chronicle”, 6 grudnia 1951. 8 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2005, s. 10. 9 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2006, s. 8. 10 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2006, s. 19. 11 In His Own Words – Conversation with Charlie Rose, PBS, 2 maja 2004. 12 Roger Lowenstein, Buffett: The Making of an American Capitalist, Random House, New York 1995, s. 389. 8 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl Rozdział 13. Zasady i praktyki zarządzania .................... 124 Proste, znane i nieliczne13. Rozdział 14. Zachowanie menedżerów na wysokich stanowiskach .................................................. 162 Wielu dyrektorów generalnych osiąga swoje stanowiska, ponieważ kierują nimi silne instynkty zwierzęce i mają duże ego… Gdy ktoś taki jest zachęcany przez swoich doradców do dokonania transakcji, zachowuje się jak nastolatek, namawiany przez ojca do normalnego życia seksualnego. Efekt jest odwrotny do oczekiwanego14. Rozdział 15. Moje błędy .......................................... 174 Potrafię spojrzeć na każdy miniony rok z punktu widzenia popełnionych przeze mnie błędów. Najbardziej idiotyczny błąd kiedykolwiek przeze mnie popełniony – wciąż jest przede mną15. Rozdział 16. Inwestorzy indywidualni .......................... 186 Celem inwestora indywidualnego powinno być nabycie, po rozsądnej cenie, częściowego udziału w firmie, której działalność jest łatwa do zrozumienia, a jej przychody za pięć, dziesięć czy piętnaście lat prawie na pewno wzrosną16. Rozdział 17. Buffett w roli nauczyciela ......................... 201 Gdy przemawiam do ludzi w wieku 50–60 lat, oczekują oni, że moje prognozy ich zabawią. Ludzie w wieku 20 lat natomiast, a nawet 25-pięcioletni, pytają o to, co przychodzi im do głowy. Rzecz w tym, że oni słuchają, co oznacza, że można wpłynąć na ich życie17. Rozdział 18. Poczucie humoru i opowieści .................... 212 Jak ujęła to proroczo Mae West: cudownie jest mieć zbyt dużo tego, co dobre18. 13 Carol J. Loomis, The Inside Story of Warren Buffett, „Fortune”, 11 kwietnia 1968. 14 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1994, s. 7. 15 In His Own Words – Conversation with Charlie Rose, PBS, 2 maja 2004. 16 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1996, s. 13. 17 In His Own Words – Conversation with Charlie Rose, PBS, 2 maja 2004. 18 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1993, s. 16. 9 SPIS TREŚCIwww.mtbiznes.pl Aneks A. Warren E. Buffett, historia chronologiczna (wersja skrócona) ............................................. 219 Aneks B. Berkshire Hathaway Inc., Instrukcja dla właścicieli, zasady biznesowe dotyczące właścicieli, styczeń 1999 .... 227 Aneks C. Berkshire Hathaway Inc., Kodeks postępowania i etyki w biznesie .............................................. 240 Aneks D. 23 lipca 2008, Informacja dla menedżerów Berkshire Hathaway .......................................... 249 Aneks E. Berkshire Hathaway Inc., Zasady ładu korporacyjnego, uzupełnione 27 lutego 2006 ............. 252 Aneks F. Wartość rzeczywista ................................... 258 Aneks G. Superinwestorzy z wioski Grahama i Dodda ....... 261 Aneks H. Wyniki korporacyjne Berkshire vs. S P 500 ...... 275 Aneks I. Akcje zwykłe Berkshire Hathaway – wartość na koniec roku ................................................ 278 10 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl Podziękowania W sposób niezamierzony pomysł na książkę narodził się w kwietniu 2006 roku, po przedstawieniu przeze mnie Judith Schwartz, dyrekto- rowi wykonawczemu Instytutu Kształcenia Ustawicznego (Lifelong Learning Institute), działającego w ramach Uniwersytetu Waszyngtona w St. Louis, pisemnej propozycji zajęć poświęconych Warrenowi Buffet- towi. Zamiast wrzucić mój list do kosza, pani Schwartz przekazała go Harry’emu Estillowi. Po kilku roboczych spotkaniach z Harry’m oraz Butchem Sterbenzem, program zajęć był gotowy. Dziękuję Charliemu Moore’owi z Instytutu za poparcie i pomoc. Dziękuję wszystkim wymie- nionym osobom za okazane zainteresowanie i wsparcie, Instytutowi za znakomite warunki prowadzenia zajęć, a jego kierownictwu i wolonta- riuszom za niezwykły wkład w kształcenie osób dorosłych w St. Louis. Dziękuję wielu uczestnikom prowadzonych przeze mnie zajęć w cią- gu minionych trzech lat. Ich entuzjazm i uczestnictwo zasłużyły na najwyższą ocenę. Ostatniego dnia zajęć, wspólnie ucztowaliśmy przy stole zastawionym butelkami Cherry Coke, czekoladkami See’s oraz deserami Dairy Queen – ulubionymi przez Warrena. Wszyscy świetnie się bawili. Dziękuję Bobowi Shirrellowi, Alice Aslin, Bobowi Leggato i Bobo- wi Leonardo za przeczytanie pierwszej wersji książki. Mam szczęście, że podpisałem umowę z wydawnictwem John Wiley Sons i współ- pracowałem ze znakomitym zespołem, zwłaszcza z Debrą Englander, Adrianną Johnson, Judy Howarth oraz Mary Daniello. Musieli oni współpracować z początkującym autorem, bez żadnego doświadczenia wydawniczego. Dziękuję także Emmie Harris za jej niezmordowaną pracę w celu przygotowania wstępnej elektronicznej wersji maszynopi- su oraz Carrie Kizer, asystentce Warrena, która zawsze szybko odpisy- wała na moje e-maile. www.mtbiznes.pl Na koniec składam podziękowania Warrenowi za czas, jaki miał dla mnie oraz niezwykle wielkoduszne wsparcie w minionych trzech la- tach. Na każdy e-mail wysłany do niego, a dotyczący moich wykładów lub książki, otrzymywałem szybką odpowiedź, zazwyczaj następnego dnia. Za każdym razem znajdował dla mnie czas, za co zawsze będę mu wdzięczny. 12 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl Wprowadzenie Większość książek o Warrenie Buffecie skupia się na jego filozofii inwe- stowania oraz na tym, jak inni mogą inwestować w podobny sposób. Gdy jestem pytany: „Jak powinienem inwestować na wzór Warrena Buffetta?” – odpowiadam wprost: Kup akcje Berkshire klasy A lub kla- sy B. W swoim liście z 1987 roku skierowanym do posiadaczy akcji Berkshire, Buffett także doradzał: „Jeśli ktoś chce mieć udziały w in- westycjach Berkshire, powinien kupić akcje Berkshire. Może jednak takie postępowanie jest zbyt proste”1. Buffett powiada też, że więk- szość inwestorów indywidualnych powinna korzystać z oferty funduszy indeksowych, ponieważ opłaty w ich przypadku są niskie, a ponadto osiągają one lepsze wyniki niż osoby zawodowo zarządzające fundusza- mi inwestycyjnymi. Aby to udowodnić, w styczniu 2008 roku Buffett założył się z menedżerami funduszu hedgingowego Protege Partners, że w okresie następnych 10 lat wyniki typowanych przez nich funduszy nie pobiją indeksu S P 500 (każda ze stron zakładu ulokowała w in- westycjach około 320 tys. dol., a osiągnięte dochody zostaną przeka- zane organizacji charytatywnej wskazanej przez zwycięzcę). Dyrektor zarządzający Protege skomentował: „Szczęśliwie dla nas, musimy pobić indeks S P 500, a nie Buffetta”2. W minionych trzech latach prowadziłem zajęcia o Buffecie w In- stytucie Kształcenia Ustawicznego Uniwersytetu Waszyngtona w St. Louis. A wszystko zaczęło się w kwietniu 2006 roku wysłaniem listu do Buffetta, w którym informowałem, że przygotowuję takie wykłady. Po czterech dniach otrzymałem odpowiedź – Buffett przesłał słowa za- chęty oraz wsparcia. List bardzo mnie ucieszył, nie bardziej jednak niż jedną z moich współpracownic, która oprawiła list w ramkę i powiesiła 1 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1987, s. 22. 2 Carol J. Loomis, Buffett’s Big Bet, „Fortune”, 9 czerwca 2008. 13 www.mtbiznes.pl na ścianie w moim biurze. Od tego czasu Buffett i ja regularnie wymie- nialiśmy e-maile o planowanych wykładach. W styczniu 2007 roku, na zaproszenie Buffetta, odbyłem podróż do Omaha. Spotkałem się z nim w jego biurze. Choć niezwykle zajęty, zawsze znajdował dla mnie czas. Ta książka różni się od innych poświęconych Buffettowi. Nie oma- wia jego filozofii inwestowania ani tego, jak inni mogą go naśladować. Przedstawia za to zasady i praktyki zarządzania w biznesie stosowane przez Buffetta: jego sposób komunikowania się z pracownikami i ak- cjonariuszami oraz sposób, w jaki ich traktował – sprawiedliwy i uczci- wy; odpowiedzialny ład korporacyjny; etyczne zachowanie; cierpliwość i wytrwałość; przyznawanie się do błędów; pasję w pracy; znajdowanie zadowolenia z pracy i poczucie humoru. Czy tego wszystkiego moż- na się nauczyć od jednego człowieka? Moim zdaniem, tak. Są ludzie tak wyjątkowi, niezwykli, że nie sposób ich opisać słowami. Geniusz Buffetta tkwi w jego charakterze. Jego prawość jest niezrównana. Jego cierpliwość, dyscyplina oraz rozsądek są zadziwiające. Z modelem zarządzania w biznesie, który nazywam modelem Buffetta/Berkshire Hathaway, powinni zapoznać się wszyscy mene- dżerowie na kierowniczych stanowiskach, przedsiębiorcy oraz stu- denci uczelni biznesowych. Akcjonariusze, pracownicy, opinia pu- bliczna – wszyscy oni mogą skorzystać w wyniku stosowania zasad zarządzania Buffeta oraz powielania jego zachowania, cechującego się bezpośredniością, naturalnością i szczerością. Idee oraz filozofia życia Buffetta przeżyją go o wiele lat. Jeśli sprowadzimy je do ich istoty, efektywne zarządzanie w biznesie na wzór Warrena Buffetta jest oczywiste i proste. On sam określa swoje zasady postępowania w biznesie jako „proste, znane i nieliczne” 3. Jak ujął to Charlie Rose: „Po roku rozmów z kimś w różnych miej- scach, dowiadujesz się, dlaczego ten ktoś zachowuje się tak, a nie inaczej. Jakie ma się wrażenie po rozmowach z Warrenem Buffettem? Rozumie się jego pasję w stosunku do Berkshire, pasję w relacjach z przyjaciół- mi, pasję w pracy oraz pasję cieszenia się życiem. On rzeczywiście żyje pełnią życia”4. 3 Carol J. Loomis, The Inside Story of Warren Buffett, „Fortune”, 11 kwietnia 1968. 4 In His Own Words – Conversations with Charlie Rose, PBS, 2 maja 2004. 14 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl WPROWADZENIE Książka stanowi w dużym stopniu opracowanie słów Buffetta, uważnie wybranych, z podziałem na zagadnienia, z jego listów do ak- cjonariuszy Berkshire Hathaway, pisanych na przestrzeni trzech dekad (1977–2008). Największą trudność sprawiło mi zdecydowanie, jakich słów Buffetta nie umieścić w książce. Zdecydowanie zachęcam do prze- czytania tych listów w całości. Można je łatwo odszukać na stronie in- ternetowej Berkshire Hathaway. Ponadto sugeruję przeczytanie książki Inteligentny inwestor Benjamina Grahama5. Mam nadzieję, że książka do- starczy wiedzy oraz inspiracji do tego, aby być lepszym menedżerem. 5 Benjamin Graham Inteligentny inwestor, tłum. Dariusz Bakalarz i Radosław Madejski, Studio EMKA, Warszawa 2007 – przyp. tłum. 15 www.mtbiznes.pl Rozdział 1 Akcjonariusze jako wspólnicy Formalnie jesteśmy korporacją, ale działamy jak wspólnicy. Charlie Munger i ja traktujemy naszych akcjonariuszy jak właścicieli-wspólników, a siebie jak wspól- ników zarządzających. (…) Nie postrzegamy firmy jako właściciela naszych ak- tywów biznesowych, ale raczej jako instrument, za pomocą którego nasi akcjona- riusze są właścicielami tych aktywów1. Dyrektorzy generalni muszą uznać zarządzanie za swój styl życia, a właścicieli traktować jak wspólników, a nie jak frajerów. Nadszedł czas, aby szefowie firm sami przestrzegali głoszonych przez siebie zasad 2. – Warren Buffett Zarówno Charlie, jak i ja, mamy nadzieję, że nie myślisz o sobie wyłącz- nie jako o posiadaczu kartki papieru, której cena zmienia się każdego dnia i którą możesz sprzedać, gdy jakieś ekonomiczne czy polityczne zdarzenie zakłóci ci spokój ducha. Mamy natomiast nadzieję, że po- strzegasz siebie jako właściciela części firmy, z którą będziesz związany na zawsze, tak jak w przypadku posiadania farmy lub bloku mieszkal- nego w spółce z członkami twojej rodziny. Jeśli chodzi o nas, nie po- strzegamy wspólników Berkshire jak bezimienny, ciągle zmieniający się tłum, ale raczej jak wspólników w ryzykownym przedsięwzięciu, którzy powierzyli nam swoje pieniądze być może na całe życie. Fakty potwierdzają, że większość akcjonariuszy Berkshire akceptuje ideę bycia wspólnikami przez długi okres. Tylko niewielka część ak- 1 Owner-Related Business Principles, „Berkshire Hathaway Inc. Owner’s Manual” 1996. 2 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2002, s. 21. 17 www.mtbiznes.pl cji Berkshire, w porównaniu z innymi amerykańskimi korporacjami, zmienia właściciela każdego roku, nawet gdy nie uwzględni się akcji posiadanych osobiście przeze mnie. W efekcie wspólnicy Berkshire mają do posiadanych akcji taki sam stosunek, jaki Berkshire ma wobec firm, w które zainwestował. Jako właściciele na przykład Coca-Coli czy Gillette, traktujemy Berkshire jak wspólnika niezarządzającego w tych dwóch niezwykłych firmach, przy czym miarą naszego sukcesu jest długookresowy rozwój obu firm, a nie zmiany cen ich akcji w ujęciu miesięcznym. Prawdę powiedziaw- szy, byłoby nam obojętne, gdyby w okresie kilku lat akcje tych firm nie były przedmiotem obrotu giełdowego. Jeśli nasze oczekiwania długofa- lowe są racjonalne, krótkookresowe zmiany cen akcji nie mają dla nas znaczenia, poza sytuacjami, gdy stwarzają okazję zwiększenia naszego udziału po atrakcyjnej cenie. Charlie i ja nie możemy gwarantować ci jako akcjonariuszowi wy- ników. Możemy jednak zagwarantować, że twoje powodzenie finanso- we będzie ściśle związane z naszym własnym – tak długo, jak długo będziesz chciał być naszym wspólnikiem. Nie interesują nas wysokie pensje czy opcje, ani inne sposoby uzyskania „przewagi” nad akcjona- riuszami. Chcemy zarabiać wtedy, kiedy zarabiają także nasi wspólnicy – i to dokładnie w tych samych proporcjach. Co więcej, gdy popełnię głupstwo, akcjonariusze powinni znaleźć pocieszenie w tym, że moja finansowa strata jest proporcjonalna do ich finansowego bólu3. *** W Berkshire wierzymy, że pieniądze należące do firmy są pieniędzmi należącymi do właścicieli, jak w przypadku korporacji, których akcje są posiadane tylko przez kilku akcjonariuszy, czy spółek cywilnych bądź firm mających jednego właściciela4. *** Coś możemy jednak obiecać akcjonariuszom – wraz z innymi niewielki- mi korzyściami. Dopóki pozostaniesz współwłaścicielem Berkshire, bę- 3 Owner-Related Business Principles, „Berkshire Hathaway Inc. Owner’s Manual” 1996. 4 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1993, s. 19. 18 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl dzie powodzić ci się równie dobrze, jak Charliemu oraz mnie. Gdy ak- cjonariusze ponoszą straty, my także tracimy; gdy my osiągamy zyski, oni także zyskują. Ten związek jest trwały i nie naruszymy go żadnym załatwieniem sobie wynagrodzenia, które zapewni nam większy udział w czasach hossy niż bessy. Ponadto obiecujemy, że nasze osobiste kapitały będą w ogromnej większości ulokowane w akcjach Berkshire. Nie zaproponujemy na- szym akcjonariuszom, aby zainwestowali w Berkshire, po czym sami ulokujemy nasze pieniądze gdzieś indziej. Powinniśmy dodać, że akcje Berkshire stanowią dominującą część portfeli inwestycyjnych zarówno większości członków naszych rodzin, jak i wielu przyjaciół, którzy nale- żeli do spółek cywilnych zarządzanych przeze mnie i Charliego w latach 60. XX wieku. Trudno o lepszą motywację do osiągania jak najlepszych wyników5. *** Naszym głównym celem jest maksymalizacja korzyści osiąganych przez wszystkich akcjonariuszy Berkshire. To oznacza, że staramy się także minimalizować korzyści osiągane przez niektórych akcjonariuszy kosz- tem innych. Takie same cele mielibyśmy kierując rodzinną spółką cywil- ną, wierzymy bowiem, że te same zasady obowiązują menedżera spółki akcyjnej, co menedżera firmy rodzinnej. W spółce cywilnej uczciwość wymaga, aby interesy partnera były traktowane sprawiedliwie zarówno wtedy, gdy staje się on wspólnikiem, jak i wówczas, gdy opuszcza spół- kę. Z kolei w przypadku spółki akcyjnej sprawiedliwe jest dopasowanie rynkowej ceny akcji do jej rzeczywistej wartości. Oczywiście taka sytu- acja idealna zdarza się nieczęsto, niemniej menedżer – podejmując de- cyzje oraz komunikując się – może zrobić dużo w celu jej osiągnięcia6. 5 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1994, s. 2. 6 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1996, s. 2. 19 AKCJONARIUSZE JAKO WSPÓLNICYwww.mtbiznes.pl Rozdział 2 Kultura korporacyjna Dlaczego większa liczba firm oraz inwestorów nie naśladuje Berkshire Hathaway? To dobre pytanie. Nasze działania sprawdziły się. Spójrzcie, jaką mamy frajdę – Warren i ja, nasi menedżerowie oraz akcjonariusze. Więcej ludzi powinno nas naśladować. To nie jest trudne, choć może tak wyglądać, ponieważ postępujemy nietypowo – inaczej niż większość. Mamy niskie koszty stałe, nie określamy kwartalnych celów i nie tworzymy kwartalnych budżetów, nie mamy działu personalnego, a nasza strategia inwestowa- nia jest dużo bardziej wybiórcza niż w przypadku innych inwestorów. Kierujemy się prostymi zasadami i zdrowym rozsądkiem1. – Charlie Munger Priorytetem dla nas wszystkich jest gorliwa dbałość o dobre imię Berkshire. Nie jeste- śmy doskonali, ale możemy dążyć do doskonałości (…) Stać nas na ponoszenie strat – możemy stracić nawet dużo pieniędzy. Nie stać nas jednak na utratę dobrego imienia – nawet krztyny dobrego imienia. Każde działanie musi być oceniane nie tylko pod względem jego legalności, ale także tego, co chcielibyśmy przeczytać o nas samych na pierwszej stronie ogólnokrajowej gazety w artykule napisanym przez niechętnego wobec nas, ale bystrego dziennikarza2. – Warren Buffett Sądzę, że wszędzie w Berkshire mamy właściwą kulturę korporacyjną. Mam nadzie- ję, że wszędzie. Tego chcemy i decyduje o tym bardziej kultura niż instrumenty kon- troli. Gdy firma ma właściwą kulturę korporacyjną, zasady mogą być dość proste3. – Warren Buffett 1 Charles T. Munger, Poor Charlie’s Almanack: The Wit and Wisdom of Charles T. Munger, ed. Peter D. Kaufman, Donning Company Publishers, Virginia Beach 2005. 2 Warren Buffett, informacja dla menedżerów Berkshire Hathaway, 23 lipca 2008. 3 In His Own Words – Conversations with Charlie Rose, PBS, 2 maja 2004. 20 www.mtbiznes.pl Zadzwoń do Warrena Naszym od dawna deklarowanym celem jest bycie dla firm „kupcem z wyboru” – dotyczy to zwłaszcza firm stworzonych i posiadanych przez rodziny. Aby to osiągnąć, trzeba na to zasłużyć. A to oznacza dotrzy- mywanie składanych obietnic; unikanie zadłużania przejętych firm; zapewnienie menedżerom niespotykanej gdzie indziej samodzielności oraz zachowanie udziałów w przejętych firmach zarówno w dobrych, jak i w złych czasach (choć wolimy czasy dobre i bardzo dobre). Historia naszych działań dowodzi zgodności deklaracji z czynami. Większość inwestorów konkurujących z nami przy zakupie firm po- stępuje jednak inaczej. Traktują oni przejmowane firmy jak „towar”. Atrament na kontraktach zakupu nie zdąży jeszcze wyschnąć, a oni już rozważają „strategie wyjścia”. Z tego powodu w przypadku osób sprze- dających firmy, które naprawdę mają na sercu ich przyszłość, to my mamy zdecydowaną przewagę. Jakiś czas temu wspomniani, konkurencyjni inwestorzy byli okre- ślani mianem „specjalistów od wykupu kredytowanego”. Z czasem jednak zyskali oni złą sławę. Odwołując się do Orwellowskiej trady- cji nowomowy, inwestorzy ci postanowili zmienić swój przydomek. Nie zmienili jednak głównych zasad swego postępowania, takich jak pobieranie uwielbianych przez nich opłat czy zamiłowanie do zadłu- żania firm. Nowa nazwa tych inwestorów to „prywatne fundusze inwestycyj- ne”, przy czym sama nazwa stanowi zaprzeczenie faktów. Przejęcie firm przez te fundusze prawie w każdym przypadku prowadzi do gwałtow- nego z m n i e j s z e n i a udziału kapitału własnego w strukturze kapita- łu przejętej firmy w porównaniu ze stanem sprzed akwizycji. Znaczna liczba tak przejętych firm obecnie znajduje się w śmiertelnym niebez- pieczeństwie z powodu długów zaciągniętych przez fundusze inwesty- cyjne. Za każdego dolara długu bankowego można obecnie uzyskać mniej niż 70 centów, a dług sektora publicznego znajduje się w jeszcze gorszej sytuacji. Należy dodać, że prywatne fundusze inwestycyjne nie spieszą się z dokapitalizowaniem kontrolowanych przez nie firm, mimo 21 KULTURA KORPORACYJNAwww.mtbiznes.pl że te ostatnie bardzo tego potrzebują. W zamian, fundusze traktują swoje kapitały jako b a r d z o prywatne kapitały4. *** Gdy zawiedziemy, nie szukamy wymówek. Charlie oraz ja jesteśmy w idealnej sytuacji. Przede wszystkim mamy wsparcie niewiarygodnej grupy ludzi, którzy na co dzień zarządzają firmami, w których Berkshi- re ma udziały. Gdyby istniał korporacyjny odpowiednik bejsbolowego „holu sławy”, na liście sław bez wątpienia znalazłoby się wielu naszych dyrektorów generalnych. Jeśli Berkshire spotka niepowodzenie, to nie oni będą temu winni. Ponadto nasi menedżerowie mają rzadko spotykaną swobodę w po- dejmowaniu decyzji. Zwykle większość firm ma narzucone formalne ograniczenia. Na przykład zdarza się, że z powodów historycznych jakaś firma kontynuuje działalność w branży, która obecnie oferuje ograniczo- ne możliwości osiągania zysku. Często zdarza się, że akcjonariusze fir- my wywierają presję na kierownictwo firmy, aby dostosowało ono swoje decyzje do oczekiwań Wall Street. Wielu szefów firm nie godzi się na to, wielu jednak ulega presji i podejmuje decyzje zarówno o charakterze operacyjnym, jak i dotyczące alokacji kapitału pod presją. W przypadku Berkshire ani względy historyczne, ani żądania właści- cieli nie przeszkadzają w procesie inteligentnego podejmowania decyzji. Gdy Charlie i ja popełniamy błędy, są to – odwołując się do tenisowego żargonu – błędy niewymuszone5. *** Niewielu prezesów spółek akcyjnych działa w podobnych warunkach. Wynika to przede wszystkim z oczekiwań właścicieli, nastawionych na cele i dochody w krótkim okresie. W przypadku Berkshire, akcjona- riuszy – którzy pozostaną nimi przez kilka dziesięcioleci – cechuje naj- dłuższy horyzont inwestowania spośród wszystkich spółek akcyjnych. Co więcej, większość naszych akcji znajduje się w rękach inwestorów, którzy zamierzają je posiadać aż do śmierci. Z tego powodu możemy 4 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2008, s. 7. 5 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2003, s. 3. 22 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl stawiać prezesom naszych firm cel maksymalizacji wartości w długim okresie, zamiast celu maksymalizacji dochodu w najbliższym kwartale. Oczywiście nie lekceważymy bieżących wyników firm kontrolowanych przez Berkshire – w większości przypadków są one bardzo ważne – jed- nak nigdy nie przedkładamy ich nad budowanie coraz większej przewa- gi konkurencyjnej6. *** Ma dla nas znaczenie, czy właściciel sprzedawanej firmy t r o s z c z y s i ę o to, komu sprzedaje. Lubimy zawrzeć transakcję z kimś, kto obdarza swo- ją firmę uczuciem i nie jest zainteresowany wyłącznie pieniędzmi uzyska- nymi ze sprzedaży (choć oczywiście rozumiemy, dlaczego to także jest waż- ne dla sprzedającego). Emocjonalny stosunek do firmy wskazuje, że w jej działaniu zakodowane są pewne pozytywne czynniki, takie jak: uczciwa księgowość, duma z oferowanego produktu, szacunek dla klientów oraz grupa lojalnych pracowników połączonych poczuciem wspólnej misji. Za- sad ta sprawdza się także w przeciwnej sytuacji. Gdy właściciel firmy ogła- sza aukcję, nie wykazując zainteresowania dalszym rozwojem wydarzeń, często okazuje się, że wyniki firmy zostały upiększone na użytek sprzedaży, zwłaszcza gdy sprzedający jest „specjalistą od finansów”. Gdy właściciel nie okazuje szacunku ani wobec swojej firmy, ani pracowników, takie po- stępowanie często zatruwa morale oraz zachowania w całej firmie. Jeśli znakomita firma jest efektem niezmordowanej pracy i wyjąt- kowego talentu jednego lub kilku pokoleń jej założycieli, powinno im zależeć, w czyje ręce ona trafi i czy tradycja będzie podtrzymywana. Charlie i ja wierzymy, że pod tym względem Berkshire stanowi dla wła- ścicieli sprzedających swoje firmy unikalne miejsce. Traktujemy nasze zobowiązania wobec założycieli niezwykle poważnie, a struktura wła- sności w Berkshire zapewnia, że możemy spełnić złożone obietnice. O ileż lepsza jest sytuacja „malarza” firmy o nazwie Rembrandt, gdy może osobiście wybrać swój stały dom, aniżeli gdy spadkobiercy czy zarządzający funduszem powierniczym sprzedają ją na aukcji. Wiele lat w biznesie pozwoliło nam nabyć ogromne doświadczenie w relacjach 6 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1998, s. 7. 23 KULTURA KORPORACYJNAwww.mtbiznes.pl z tymi, którzy wyznają podobny pogląd i tak właśnie postępują z firma- mi, które stworzyli. Aukcjami niech zajmują się inni7. *** Sądzę, że mamy dużo większe szanse zachowania naszej kultury korpo- racyjnej niż jakakolwiek inna znana mi firma. Rada nadzorcza Berkshire w pełni akceptuje naszą kulturę korporacyjną. Prawie wszyscy spośród jej członków są właścicielami dużych firm. Znają efekty stosowania tej kul- tury. 70 menedżerów w 76 firmach pracuje dla nas. Przyłączyli się do nas z powodu naszej kultury korporacyjnej. Oni także znają efekty przestrze- gania tej kultury. Z kolei nasi akcjonariusze zapoznali się z kulturą korpo- racyjną Berkshire dzięki raportom rocznym oraz udziałowi w corocznych walnych zgromadzeniach akcjonariuszy. Nasza kultura organizacyjna jest głęboko zakorzeniona. Jeśli ktoś chciałby ją nadużyć, nie zagrzałby miejsca w Berkshire, a ponadto osobiście nie dałbym takim ludziom spokoju8. *** Właściciele sprzedawanych firm świadomie wybierają nas jako nabyw- ców. To naprawdę jest tak proste, ponieważ oni dobrze wiedzą, w czyje ręce firma przechodzi. Wiedzą, dokąd się wybierają. Mają przekonanie, że obraz zostanie powieszony w domu, na właściwym miejscu, że nie trafi do piwnicy, i oczywiście wiedzą, że do głowy nam nie przyjdzie, aby kazać komuś go zamalować9. *** Nie stosujemy wrogich przejęć. Gwarantujemy absolutną poufność i szyb- kie udzielenie odpowiedzi – zwyczajowo w ciągu pięciu minut powie- my, czy jesteśmy zainteresowani kupieniem firmy. (W przypadku H.H. Brown nie potrzebowaliśmy nawet pięciu minut). Wolimy płacić w go- tówce, niemniej jesteśmy gotowi rozważyć emisję akcji, gdy rzeczywista wartość kupowanej firmy odpowiada temu, co wnosi do niej Berkshire10. 7 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2000, s. 7. 8 Ask Warren, CNBC Squawk Box Program, 3 marca, 2008. 9 Warren Buffett: Woodstock for Capitalists, DVD, produkcja I reżyseria Ian Darling. 10 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 1991, s. 10. 24 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl *** W odróżnieniu od wielu innych inwestorów, Berkshire nie ma „strate- gii wyjścia”. Kupujemy firmy, aby je mieć. Mamy za to strategię wej- ścia, polegającą na poszukiwaniu firm amerykańskich i zagranicznych, które spełniają sześć naszych kryteriów i mogą być kupione za cenę, zapewniającą rozsądny zwrot z inwestycji. Jeśli ktoś ma taką firmę, proszę do mnie zadzwonić. Jak pełna nadziei nastolatka, będę czekał na telefon11. *** Czasami twoi współpracownicy powiedzą, że „każdy to robi”. Takie rozumowanie jest prawie zawsze niewłaściwe, jeśli ma stanowić uza- sadnienie dla podjęcia działania w biznesie. I jest całkowicie nieakcep- towalne w odniesieniu do decyzji o charakterze etycznym. Zawsze, gdy ktoś wypowiada te słowa jako uzasadnienie, w rzeczywistości stwierdza, że nie potrafi podać właściwego powodu. Jeśli ktoś poda ci takie wyja- śnienie, odpowiedz, aby wypróbował taką odpowiedź na dziennikarzu lub sędzim i obserwował, jakie będą skutki12. *** Nasza kultura korporacyjna jest staromodna, tak jak staromodne były zasady Bena Franklina czy Andrew Carnegiego. Czy potrafisz wyobra- zić sobie Carnegiego zatrudniającego konsultantów? Zdumiewające, jak dobrze te zasady wciąż się sprawdzają. Wiele firm, które przejmuje- my, to biznesy nieco dziwaczne i staromodne, jak nasz. W przypadku wielu naszych akcjonariuszy, akcje Berkshire są jedy- nymi, jakie posiadają – i mamy pełną tego świadomość. Nasza kultura (zachowawcza) jest ugruntowana. Berkshire jest niezwykle mocny fi- nansowo. Jesteśmy bardziej odporni na nieszczęścia niż większość firm. Nie podejmujemy ryzyka, które inni mogliby uznać za dozwolone13. 11 Warren Buffett, list do akcjonariuszy, Raport roczny Berkshire Hathaway 2005, s. 6. 12 Warren Buffett, informacja dla menedżerów Berkshire Hathaway, 23 lipca 2008. 13 Charles T. Munger, Poor Charlie’s Almanack: The Wit and Wisdom of Charles T. Munger, ed. Peter D. Kaufman, Donning Company Publishers, Virginia Beach 2005. 25 KULTURA KORPORACYJNAwww.mtbiznes.pl Kilka refleksji o sprzedaży firmy14 Szanowny ..........................., Chciałbym podzielić się kilkoma refleksjami dotyczącymi naszej niedaw- nej rozmowy. Większość właścicieli firm rozwija je przez znaczną część swego życia. Dzięki doświadczeniu zdobytemu w prowadzeniu określonej działalności, doskonalą oni umiejętności w zakresie sprzedaży, zakupów, doboru pra- cowników itd. Nauka nigdy się nie kończy, a błędy popełnione w jednym roku często pozwalają rozwinąć umiejętności i osiągnąć większy sukces w latach następnych. Tylko raz w życiu właściciele-menedżerowie sprzedają swoją firmę – przy czym często towarzyszą temu emocje oraz presja z różnych stron. Presję mogą wywierać pośrednicy, których wynagrodzenie jest uzależnione od sfinalizowania sprzedaży, niezależnie od skutków transakcji dla kupują- cego i sprzedającego. Ponieważ decyzja ma dla właściciela tak duże znaczenie, zarówno finansowe, jak i osobiste – możliwość popełnienia błędu raczej wzrasta niż maleje. Błędy popełnione w trakcie takiej, jedy- nej w życiu, transakcji sprzedaży firmy są nieodwracalne. Cena jest ważna, często jednak nie stanowi decydującego aspektu sprzedaży. Firma prowadzona przez pana i rodzinę jest niezwykła, jedyna w swoim rodzaju w branży – i każdy kupujący pozna się na tym. Wartość firmy z upływem czasu będzie wzrastała. Co oznacza, że jeśli nie sprzeda pan swej firmy teraz, prawdopodobnie otrzyma pan za nią lepszą cenę w przyszłości. Mając tę wiedzę, ma pan silną pozycję przetargową i może bez zbędnego pośpiechu wybrać pożądanego kupca. Jeśli zdecyduje się pan na sprzedaż, sądzę, że Berkshire Hathaway ma z pana punktu widzenia pewne zalety w porównaniu z większością kupu- jących. Praktycznie wszystkich kupujących można podzielić na dwie grupy: 1) Jest to firma położona w innym miejscu niż pańska, ale działająca w tej samej lub podobnej branży. Jej menedżerowie – niezależnie od złożonych obietnic – będą przekonani, że wiedzą lepiej od pana, jak zarządzać pana firmą i wcześniej czy później będą chcieli „pomóc”, angażując się w działania operacyjne. Jeśli pana rodzinny biznes 14 14 Tekst ten stanowi zredagowaną wersję listu, jaki wysłałem jakiś czas temu do kogoś, kto dał do zrozumienia, że chciałby sprzedać swoją firmę rodzinną. Zamieszczam go, ponieważ zawiera on treści, jakie chciałbym przekazać innym potencjalnym sprzedającym. W.E.B. 26 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl zostanie przejęty przez dużą firmę, będzie w niej wielu menedżerów, ściągniętych do pracy między innymi dzięki obietnicy, że kiedyś będą zarządzali przejętymi firmami. Każdy ma swoje własne metody zarzą- dzania i niezależnie od tego, że pana firma historycznie ma lepsze wyniki niż firma przejmująca, ludzka natura weźmie górę i dojdą oni do przekonania, że ich metody są lepsze. Zarówno pan, jak i człon- kowie pana rodziny, zapewne macie przyjaciół, którzy sprzedali swo- je biznesy większym firmom i przypuszczam, że potwierdzą oni tę tendencję spółek-matek do przejmowania kontroli operacyjnej nad spółkami zależnymi, zwłaszcza gdy spółka-matka zna daną branżę lub sądzi, że zna. 2) Jest to cwaniacka firma finansowa, zawsze posługująca się dużą ilo- ścią pożyczonych pieniędzy, która od początku zamierza albo wpro- wadzić przejętą firmę na giełdę, albo sprzedać ją innej korporacji przy najbliższej korzystnej okazji. Często jedynym wkładem takiego kupującego w przejętą firmę będzie zmiana metod księgowania na takie, które sztucznie zwiększą jej dochody tuż przed jej zbyciem. Za- łączam niedawno opublikowany artykuł o takich transakcjach, które stają się coraz popularniejsze ze względu na hossę na giełdzie i dużą ilość dostępnego kapitału. Jeśli jedynym motywem obecnych właścicieli jest pozyskanie gotówki i pozbycie się posiadanej firmy – a wielu sprzedających tak właśnie po- stępuje – każdy z opisanych kupujących będzie dobrym wyborem. Jeśli jednak firma sprzedającego stanowi dorobek życia i integralną część jego osobowości, wręcz jest dla niego sensem życia, wówczas żaden z opisanych kupujących nie będzie dobrym wyborem. Berkshire stanowi inny rodzaj kupującego – i pod tym względem jeste- śmy unikalni. Przejmujemy firmy, aby je mieć, nie zatrudniamy jednak ani nie zamierzamy zatrudniać w Berkshire ludzi, którzy zarządzaliby naszymi spółkami. Każda z naszych spółek ma ogromną niezależność w zakresie zarządzania. W większości przypadków menedżerowie naszych najważ- niejszych firm nigdy nie byli w Omaha i nie spotkali się ze sobą. Gdy przejmujemy firmę, sprzedający nadal nią kierują – i to my dostosowuje- my się do ich metod zarządzania, a nie odwrotnie. Nikomu – ani członkom naszych rodzin, ani ostatnio zatrudnionym pra- cownikom z tytułem MBA, etc. – nie obiecaliśmy, że będą mieli szansę kierowania firmą kupioną przez nas od właścicieli-menedżerów. I taka obietnica nigdy nie padnie. 27 KULTURA KORPORACYJNAwww.mtbiznes.pl Wie pan o naszych niektórych ostatnich akwizycjach. Załączam listę osób, od których Berkshire w całej swej historii kupił firmy, zachęcając do zapytania ich, czy kiedykolwiek nie dotrzymaliśmy złożonych obietnic. W szczególności namawiam pana do kontaktu z tymi nielicznymi, których firmy nie osiągnęły sukcesu, co pozwoli panu upewnić się, jak postępu- jemy w takich przypadkach. Każdy zainteresowany kupnem pana firmy powie, że chce, aby nadal pan nią kierował – i jeśli jest zdrowy na umyśle, tak rzeczywiście sądzi. Zdecy- dowana jednak większość kupujących, z podanych powodów, zachowa się inaczej niż wcześniej obiecywała. My natomiast zrobimy dokładnie to, co obiecaliśmy, z dwóch powodów: ponieważ złożyliśmy obietnicę i ponieważ to nam się opłaca w celu osiągnięcia jak najlepszych wyników przez przejętą firmę. Takie podejście wyjaśnia, dlaczego chcielibyśmy, aby członkowie pana rodziny zajmujący stanowiska operacyjne zachowali 20 udziału w fir- mie. My chcemy mieć 80 udziału, ponieważ taki udział pozwala nam dokonać konsolidacji dochodów dla celów podatkowych, co jest dla nas istotne. Równie ważne jest jednak to, aby członkowie rodziny zarządzają- cy firmą nadal należeli do grupy właścicieli. Mówiąc wprost, nasza decy- zja o przejęciu firmy zależy od tego, czy kluczowi członkowie obecnego kierownictwa nadal będą nią zarządzali jako nasi partnerzy. Formalne umowy tego nie zagwarantują. Polegamy na pana słowie. W mojej gestii znajduje się alokacja kapitału oraz wybór prezesa wraz z ustaleniem jego wynagrodzenia. Wszystkie inne decyzje osobowe, stra- tegie działania, etc. należą do niego. Niektórzy menedżerowie w Berk- shire omawiają ze mną niektóre ze swoich decyzji; inni tego nie robią. Zależy to od ich osobowości, ale także – w jakimś stopniu – od ich oso- bistych relacji ze mną. Jeśli chciałby pan sprzedać swoją firmę Berkshire, zapłacimy w gotówce. Pana firma nie zostanie wykorzystana jako zabezpieczenie dla pożyczki zaciągniętej przez Berkshire. W transakcji sprzedaży nie wezmą udziału pośrednicy. Co więcej, proszę się nie obawiać, że transakcja sprzedaży zostanie upu- bliczniona, po czym kupujący wycofa się lub zasugeruje zmianę warun- ków (oczywiście oferując przeprosiny i stwierdzając, że winne są banki, prawnicy, czy zarządy). Ponadto będzie wiedział pan dokładnie z kim negocjuje i podpisuje umowę. Nie dojdzie do sytuacji, w której kto inny podpisze z panem umowę, a kto inny po kilku latach będzie pana sze- 28 WARREN BUFFETT O BIZNESIEwww.mtbiznes.pl
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Warren Buffet o biznesie
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: