Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00559 009533 7510783 na godz. na dobę w sumie
Wartościowanie w internetowych komentarzach do artykułów prasowych dotyczących stosunków niemiecko-polskich. Próba analizy pragmalingwistycznej - ebook/pdf
Wartościowanie w internetowych komentarzach do artykułów prasowych dotyczących stosunków niemiecko-polskich. Próba analizy pragmalingwistycznej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 222
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3801-2841-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> nauka języków obcych >> niemiecki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Publikacja jest interdyscyplinarną, osadzoną w językoznawstwie pracą nad zagadnieniem wartościowania w języku i przy jego pomocy. Jej celem jest przedstawienie strategii wyrażania etnicznych sądów wartościujących na przykładzie stosunków niemiecko-polskich. Materiał badawczy stanowią komentarze internetowe do artykułów prasowych, które ukazywały się na forach internetowych opiniotwórczych dzienników i tygodników niemieckich. Okres badawczy obejmował lata 2009–2013. W pracy ukazano najczęstsze motywy oraz źródła formułowania etnicznych sądów wartościujących. Przedstawiono także wizerunek Polski i Polaków od XIX wieku aż po czasy współczesne.

Podjęto ponadto próbę odpowiedzi na następujące pytania:

Publikacja jest adresowana do osób zainteresowanych współczesnymi tendencjami badań językoznawczych, w nurt których wpisują się zarówno metodologia obejmująca badania dotyczące języka w Internecie jak i analiza pragmalingwistyczna i dyskursywna wartościowania za pomocą języka.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Mariusz Jakosz WARTOŚCIOWANIE W INTERNETOWYCH KOMENTARZACH DO ARTYKUŁÓW PRASOWYCH DOTYCZĄCYCH STOSUNKÓW NIEMIECKO-POLSKICH PRÓBA ANALIZY PRAGMALINGWISTYCZNEJ M a r i u s z J a k o s z I W A R T O Ś C O W A N I E W I N T E R N E T O W Y C H K O M E N T A R Z A C H D O A R T Y K U Ł Ó W P R A S O W Y C H D O T Y C Z Ą C Y C H S T O S U N K Ó W N I E M I E C K O - P O L S K C H I Więcej o książce CENA 20 ZŁ (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-841-5 KATOWICE 2016 Wartościowanie w internetowych komentarzach do artykułów prasowych dotyczących stosunków niemiecko ‑polskich Próba analizy pragmalingwistycznej NR 3442 Mariusz Jakosz Wartościowanie w internetowych komentarzach do artykułów prasowych dotyczących stosunków niemiecko ‑polskich Próba analizy pragmalingwistycznej Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2016 Redaktor serii: Językoznawstwo Neofilologiczne Maria Wysocka Recenzenci Beata Mikołajczyk Waldemar Czachur Spis treści Wstęp Rozdział 1 Etniczne sądy wartościujące 1.1. Cechy etnicznych sądów wartościujących 1.2. Motywy wyrażania etnicznych sądów wartościujących obcej 1.2.1. Potrzeba szybkiej orientacji w kompleksowym świecie 1.2.2. Potrzeba separowania i dystansowania się grupy własnej od 1.2.3. Potrzeba umacniania tożsamości społecznej w obrębie grupy własnej 1.2.3.1. Dowartościowywanie grupy własnej 1.2.3.2. Pomniejszanie wartości grupy obcej przez grupę 1.2.4. Potrzeba obrony własnej grupy i usprawiedliwiania dyskry- własną minacji innych 1.2.5. Konflikty etniczne 1.3. Podsumowanie Rozdział 2 Etniczne sądy wartościujące o charakterze stereotypowym na przy‑ kładzie stosunków niemiecko ‑polskich 2.1. Sądy Niemców o Polsce i Polakach 2.2. Źródła formułowania niemieckich sądów wartościujących o Pola- kach 2.3. Źródła napięć w stosunkach niemiecko ‑polskich po roku 1945 2.3.1. Wydarzenia historyczno ‑polityczne 9 13 13 16 16 17 18 18 19 20 21 25 27 27 34 39 40 6 2.3.2. Wydarzenia medialne 2.4. Podsumowanie Spis treści Rozdział 3 Język jako narzędzie ekspresji i wartościowania 3.1. Ekspresywna funkcja języka 3.2. Wartościująca funkcja języka 3.2.1. Miejsce wartości w opisie lingwistycznym 3.2.2. Typologia wartości 3.2.3. Wartościowanie w lingwistyce 3.2.4. Rodzaje wartościowania 3.2.4.1. Wartościowanie jakościowe i ilościowe 3.2.4.2. Wartościowanie eksplicytne i implicytne 3.2.5. Rodzaje wartościujących aktów mowy 3.2.6. Struktura aktu wartościującego 3.3. Językowe środki wyrażania wartości 3.3.1. Wyrazy wartościujące 3.3.2. Konotacja leksykalno ‑semantyczna w funkcji wartościującej 3.3.2.1. Konotacja a znaczenie denotacyjne leksemów 3.3.2.2. Miejsce wartości w konotacji 3.3.2.3. Typologia słownictwa konotacyjnie wartościującego 3.4. Podsumowanie Rozdział 4 Strategie wyrażania etnicznych sądów wartościujących 4.1. Opis korpusu badawczego 4.2. Komentarz internetowy jako wartościujący gatunek tekstu 4.3. Założenia metodologiczne analizy 4.4. Strategie wartościowania w analizowanym korpusie 4.4.1. Deiktyczne eksponenty wartościujące 4.4.2. Etykietowanie wartościujące 4.4.2.1. Wartościowanie za pomocą rzeczowników 4.4.2.1.1. Dosłowne użycie rzeczowników wartoś ‑ 4.4.2.1.2. Metaforyczne użycie rzeczowników wartoś‑ ciujących ciujących 4.4.2.2. Wartościowanie za pomocą przymiotników 4.4.2.3. Wartościowanie za pomocą czasowników 4.4.2.4. Wartościowanie za pomocą frazeologizmów 58 77 79 80 83 87 88 90 93 93 94 97 100 102 103 106 106 107 110 112 113 115 115 117 119 119 124 127 128 139 143 151 155 Spis treści 4.4.3. Ironizowanie 4.4.4. Dobór toposów wartościujących 4.4.4.1. Topos polskiego zacofania 4.4.4.2. Topos zagrożenia miejsc pracy 4.4.4.3. Topos życia na koszt niemieckich podatników 4.4.4.4. Topos polskiej niewdzięczności 4.4.4.5. Topos Polaka jako złodzieja 4.4.4.6. Topos niemieckiej ofiary i polskiego sprawcy 4.4.4.7. Topos polskiego ignoranta historycznego 4.5. Podsumowanie Wnioski końcowe Bibliografia Summary Zusammenfassung 7 160 163 163 165 166 169 170 171 176 177 179 185 219 221 Wstęp Sądy wartościujące należą do tych wypowiedzi, które towarzyszą nam niezwykle często w codziennej komunikacji: „Mówiąc o rzeczach, fak- tach, o swoich przekonaniach ujmujemy je zawsze w pewne wartościują- ce schematy. […] Język potoczny jest nasycony wartościami, nieustannie nam je podsuwa, a w pewnych wypadkach nawet narzuca” (Grzesiak, 1991: 75). Wartościowanie odgrywa istotną rolę w postrzeganiu świata przez człowieka, gdyż poprzez język możliwe staje się „poznanie tego, co w mowie i piśmie wyrazili inni ludzie, oraz zapoznanie innych z naszy- mi myślami, uczuciami i pragnieniami” (Pisarek, 1999: 9–10). Proces ten zmierza nie tylko do uzyskania rzetelnego obrazu świata, lecz przede wszystkim do zdobycia wiedzy pozwalającej człowiekowi orientować się i działać w świecie: Język, narzędzie komunikacji międzyludzkiej, kumuluje w sobie i utrwa- la doświadczenia społeczne, których podstawą są wielorakie relacje między człowiekiem a tym wszystkim, co składa się na otaczającą go rzeczywistość. Owo utrwalone w języku doświadczenie społeczne sprawia, że poprzez język człowiek może nie tylko doraźnie orzekać o formach istnienia tejże rzeczywistości, ale może ją także wartościować (Tokarski, 2001: 343). Oprócz wiedzy opisowej niezbędna okazuje się również „orientacja wartości, jaką dla podmiotu mają poszczególne elementy otaczającego świata” (Laskowska, 2000: 342). Naukowy ogląd problematyki warto- ściowania nie może bowiem ograniczać się jedynie do poszukiwania poszczególnych wyrażeń wartościujących: sądy wartościujące muszą zo- stać najpierw odpowiednio zinterpretowane i zrozumiane. Dopiero na 10 Wstęp takiej podstawie można zidentyfikować wartościującą funkcję użytych słów i sformułowań. Niniejsza monografia stawia sobie za cel przedstawienie wartościują- cych działań mownych oraz językowych środków nominalizacji, orze- kania, argumentacji i perspektywizacji leksemu Polak/Polacy w interne- towych komentarzach do artykułów prasowych dotyczących stosunków niemiecko ‑polskich. Komentarze te zawierają bardzo dużą ilość ocen wartościujących, często dyskryminujących Polaków. Praca składa się z czterech rozdziałów. Pierwszy z nich poświęcony będzie opisowi cech sądów etnicznych, które oprócz elementów charak- teryzujących daną grupę etniczną zawsze zawierają komponent warto- ściujący ją pozytywnie lub negatywnie. Ponadto ukazane zostaną naj- częstsze motywy formułowania etnicznych sądów wartościujących. W drugim rozdziale uwaga skoncentruje się na etnicznych sądach wartościujących o charakterze stereotypowym na przykładzie relacji niemiecko ‑polskich. Na wstępie przedstawiony zostanie obraz Polski i Polaków oraz jego ewolucja od XIX wieku aż do dnia dzisiejszego. Analizie poddane będą także źródła powstawania w świadomości nie- mieckiej etnicznych sądów stereotypowych o Polsce i Polakach. Ze względu na to, że jednym z głównych motywów wyrażania takich są- dów są konflikty pomiędzy narodami, w dalszej części pracy zaprezen- towane zostanie kalendarium najistotniejszych wydarzeń stanowiących źródło napięć pomiędzy Niemcami a Polską w okresie powojennym. Uwzględnione będą zarówno wydarzenia o charakterze historyczno‑ ‑politycznym, jak i te, które kreowane i nagłaśniane były przeważnie przez media. Biorąc pod uwagę fakt, że sądy etniczne mają z reguły nacechowanie pozytywne lub negatywne, zasadne wydaje się szczegółowe omówienie w trzecim rozdziale funkcji ekspresywnej języka, która ściśle wiąże się z funkcją wartościującą. Przedmiot refleksji stanowią na tym tle róż- ne sposoby definiowania procesu wartościowania, które pojawiały się na przestrzeni lat w obszarze badań językoznawczych. Różne rodzaje wartościowania, struktura aktu wartościującego oraz środki językowe służące do wyrażania takich aktów będą sednem dalszych rozważań. Czwarty rozdział ma na celu analizę językowych strategii wyraża- nia etnicznych sądów wartościujących. Materiał badawczy stanowią Wstęp 11 komentarze internetowe do artykułów prasowych, które zamieszczano w latach 2009–2013 w wydaniach online najbardziej opiniotwórczych dzienników i tygodników niemieckich: „Die Welt“ (W), „Die Zeit“ (Z), „Frankfurter Allgemeine Zeitung“ (FAZ), „Süddeutsche Zeitung“ (SZ) oraz „Bild ‑Zeitung“ (BZ). Mimo licznych deklaracji polityków niemiec- kich o normalizacji relacji bilateralnych w analizowanych komentarzach do publikowanych artykułów wyraża się odmienny stosunek do opisy- wanych wydarzeń, polityków i tła historycznego oraz wykorzystuje się do tego całą gamę różnorodnych strategii i środków językowych. W ostatniej części pracy zaprezentowane zostaną wnioski końcowe, które będą stanowić połączenie rozważań teoretycznych oraz wyników przeprowadzonych analiz fenomenów językowych z punktu widzenia pragmalingwistyki. * * * W tym miejscu szczególne podziękowania pragnę skierować do Pana prof. zw. dr. hab. Jana Iluka za produktywną i konstruktywną krytykę niniejszej monografii, za bezcenne rady, za czas spędzony na wspólnych dyskusjach, a przede wszystkim za wiarę w moje możliwości i ciągłe mobilizowanie mnie do badań naukowych. Serdecznie dziękuję również Recenzentom, Pani prof. UAM dr hab. Beacie Mikołajczyk oraz Panu prof. UW dr. hab. Waldemarowi Czachurowi, za wnikliwą lekturę manuskryptu oraz wszystkie poczy- nione na różnych etapach pracy uwagi i udzielone mi ważne wskazówki, ponieważ nie tylko zmuszały one do refleksji, lecz także stanowiły in- spirację do dalszych działań. Mariusz Jakosz Mariusz Jakosz Evaluation in Internet comments on press articles concerning German‑Polish relations An attempt at pragma‑linguistic analysis Summar y The subject of the following monograph is strategies for expression of ethnic eva- luative statements in Internet comments on press articles concerning German‑Polish relations. The comments appeared in Internet forums of German daily and weekly newspapers, including: Die Welt, Die Zeit, Frankfurter Allgemeine Zeitung, Süddeut- sche Zeitung and Bild-Zeitung. The research period comprised the years from 2009 to 2013, which were dominated by political events and media coverage prompting In- ternet users to be extremely active. In their comments often emerged acts of speech negatively evaluating Polish characteristics and ways of behaving. The analysis of German comments is based on a critical discourse analysis. On that basis, an attempt will be made at answering the following questions: 1. What linguistic resources are used to call the Polish people? 2. What characteristics are ascribed to Poles? 3. What arguments serve to justify discrimination against Poles? 4. From what perspective are the pejorative terms relating to Poles and Poland for- med? 5. Are evaluative statements about Poland and Poles expressed directly or obliquely? Are they amplified or rather toned down? The analysis of the collected material allows us to distinguish the following evalua‑ tion strategies in Internet comments: simplification and/or generalization of views, ca- tegorization of ethnic features, emotionalization based on the opposition „we – they”, and positive auto‑presentation of one’s own group and depreciation of a foreign gro- up. Key words: evaluative statement, stereotype, insult, depreciation Mariusz Jakosz Bewerten in Internetkommentaren zu Pressemitteilungen über deutsch ‑polnische Beziehungen Versuch einer pragmalinguistischen Analyse Zusammenfassung Ziel der vorliegenden Monographie ist es, Strategien zum Ausdruck wertender eth- nischer Urteile in Internetkommentaren zu Pressemitteilungen über deutsch ‑polnische Beziehungen darzustellen. Die Kommentare erschienen in den Jahren 2009–2013 in Internetforen der deutschen Tages ‑ und Wochenzeitungen wie: „Die Welt“, „Die Zeit“, „Frankfurter Allgemeine Zeitung“, „Süddeutsche Zeitung“ und „Bild ‑Zeitung“. Die da- maligen politischen Ereignisse und medialen Berichte beeinflussten die Aktivität der Internetnutzer besonders stark. In ihren Kommentaren kommen diejenigen Redeakte häufig vor, die die polnischen Eigenschaften und Verhaltensweisen negativ werten. Die kritische Diskursanalyse wird der Untersuchung der deutschen Internetkom- mentare zu Grunde gelegt. Auf dieser Basis wird ein Versuch unternommen, folgende Fragen zu beantworten: 1. Welche Sprachmittel werden zur Bezeichnung der Polen eingesetzt? 2. Welche Eigenschaften werden den Polen zugeschrieben? 3. Welche Argumente dienen zur Rechtfertigung der Diskriminierung der Polen? 4. Aus welcher Bewertungsperspektive werden pejorative Bezeichnungen für Polen und die Polen formuliert? 5. Werden wertende Urteile über Polen und die Polen direkt oder indirekt ausgedrückt und werden sie verstärkt oder eher abgeschwächt? Die Analyse des gesammelten Materials lässt folgende Bewertungsstrategien in In- ternetkommentaren unterscheiden: Simplifizieren und/oder Generalisieren der Mei‑ nungen, Kategorisierung der ethnischen Eigenschaften, Emotionalisierung auf der Grundlage der Opposition „wir – sie“, positive Selbstdarstellung der Eigengruppe und Abwertung der Fremdgruppe. Schlüsselwörter: wertendes Urteil, Stereotyp, Beschimpfung, Abwertung Redaktor Mariola Massalska Projekt okładki Agata Augustynik Redaktor techniczny Małgorzata Pleśniar Korektor Ligia Dziadas Łamanie Alicja Załęcka Copyright © 2016 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208‑6336 ISBN 978‑83‑8012‑840‑8 (wersja drukowana) ISBN 978‑83‑8012‑841‑5 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e ‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 14,0. Ark. wyd. 14,5. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 20 zł (+ VAT) Druk i oprawa: EXPOL, P. Rybiński, J. Dąbek, Spółka Jawna ul. Brzeska 4, 87 ‑800 Włocławek Mariusz Jakosz WARTOŚCIOWANIE W INTERNETOWYCH KOMENTARZACH DO ARTYKUŁÓW PRASOWYCH DOTYCZĄCYCH STOSUNKÓW NIEMIECKO-POLSKICH PRÓBA ANALIZY PRAGMALINGWISTYCZNEJ M a r i u s z J a k o s z I W A R T O Ś C O W A N I E W I N T E R N E T O W Y C H K O M E N T A R Z A C H D O A R T Y K U Ł Ó W P R A S O W Y C H D O T Y C Z Ą C Y C H S T O S U N K Ó W N I E M I E C K O - P O L S K C H I Więcej o książce CENA 20 ZŁ (+VAT) ISSN 0208-6336 ISBN 978-83-8012-841-5 KATOWICE 2016
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wartościowanie w internetowych komentarzach do artykułów prasowych dotyczących stosunków niemiecko-polskich. Próba analizy pragmalingwistycznej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: