Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00310 006692 14282419 na godz. na dobę w sumie
Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego - ebook/pdf
Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 156
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-8158-163-9 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

W monografii zaprezentowano w sposób całościowy problematykę warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Warunki udziału dotyczą właściwości podmiotowej wykonawcy, a od ich spełnienia uzależniony jest udział wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. W sposób wyczerpujący omówiono obligatoryjne i fakultatywne warunki, od których spełnienia zależy udział wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Szczegółowo omówiono procedurę samooczyszczenia (self-cleaning) wykonawcy oraz podstaw jej zastosowania. Rozważania zawarte w monografii odwołują się do aspektu praktycznego funkcjonowania regulacji prawnych relewantnych dla kwestii podmiotowych warunków udziału w postępowaniu.

W opracowaniu uwzględniono najnowsze orzecznictwo KIO oraz TSUE dotyczące warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Przedstawiono także wpływ orzeczeń na interpretację przepisów.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Rozdział I. Charakter i rola warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego § 1. Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego Definicja postępowania o udzielenie zamówienia publicznego jest okre- ślona w art. 2 pkt 7a PrZamPubl. Pod tym pojęciem należy rozumieć postępo- wanie wszczynane w drodze publicznego ogłoszenia o zamówieniu lub prze- słania zaproszenia do składania ofert albo przesłania zaproszenia do negocja- cji w celu dokonania wyboru oferty wykonawcy, z którym zostanie zawarta umowa w sprawie zamówienia publicznego, lub – w przypadku trybu zamó- wienia z wolnej ręki – w celu wynegocjowania postanowień takiej umowy. Warto już na wstępie zauważyć, że odnosi się ona jedynie do celu postępowa- nia oraz określa jego wszczęcie. Natomiast z definicji nie wynika, kiedy postę- powanie się kończy (o czym poniżej). W zależności od trybu udzielenia zamówienia publicznego postępowanie rozpoczyna się ogłoszeniem lub zaproszeniem do negocjacji, a zakończenie to wybór oferty najkorzystniejszej albo wynegocjowanie postanowień umowy w trybie zamówienia z wolnej ręki. Bardzo istotne staje się wyraźne określe- nie czynności postępowania, co pozwala na odróżnienie czynności podjętych w jego trakcie będących częścią tego postępowania. Dla wyznaczenia bowiem zakresu zaskarżenia środkami ochrony prawnej ma istotne znaczenie wyróż- nienie czynności postępowania1. Zgodnie z art. 180 ust. 1 PrZamPubl odwo- łanie przysługuje wyłącznie od niezgodnej z przepisami ustawy czynności za- mawiającego podjętej w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub zaniecha- nia czynności, do której zamawiający jest zobowiązany na podstawie ustawy. 1 Art. 180 ust. 1 PrZamPubl. 1 Rozdział I. Charakter i rola warunków udziału... Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie możemy spotkać odmienne poglądy, co do momentu zakończenia postępowania o udzielenie zamówie- nia publicznego. Według pierwszego ze stanowisk postępowanie kończy się z chwilą udzielenia zamówienia, czyli z chwilą zawarcia umowy z wykonawcą wybranym zgodnie z przepisami ustawy. „Postępowanie o udzielenie zamó- wienia jest zakończone z chwilą podpisania umowy o realizację zamówienia publicznego. Wszelkie czynności poprzedzające podpisanie umowy podejmo- wane są w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i jako ta- kie pozostają w kognicji Krajowej Izby Odwoławczej. Zamawiający przy po- dejmowaniu swoich czynności podlega kontroli i nie może ich dokonywać arbitralnie z pogwałceniem podstawowych zasad PrZamPubl, w tym przede wszystkim zasady niedyskryminacji i uczciwej konkurencji”2. Izba w powoła- nym wyroku wskazała, że gdyby przyjąć, że wszczęte postępowanie kończy się wraz z wyborem oferty najkorzystniejszej, to dokonywanie np. ponownego wyboru na zasadach wynikających z art. 94 ust. 3 PrZamPubl byłoby drugim rozstrzygnięciem już wszczętego przecież postępowania. Możliwość unieważ- nienia przez zamawiającego już dokonanego wyboru najkorzystniejszej oferty byłaby wątpliwa, gdyż to są czynności po wyborze najkorzystniejszej oferty. Powyższą kwestią zajmował się także SN, który w uchwale z 17.12.2010 r. (III CZP 103/10, Legalis) stwierdził: „Postępowanie «o udzielenie zamówienia publicznego» na gruncie PrZamPubl, zgodnie z treścią art. 2 ust. 7a ustawy w brzmieniu obowiązującym od 29.1.2010 r., da się zdefiniować jako ciąg czyn- ności faktycznych i prawnych rozpoczynający się z chwilą ogłoszenia o zamó- wieniu, przesłania zaproszenia do składania ofert albo przesłania zaproszenia do negocjacji w celu dokonania wyboru oferty wykonawcy. Przepis nie określa chwili zakończenia tego postępowania, ale treść ustawy nie pozostawia wąt- pliwości, że postępowanie to kończy się z chwilą zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego. Z powyższego wynika, że ramy czasowe postępowa- nia o udzielenie zamówienia publicznego co do momentu, w którym nastę- puje zakończenie postępowania nie są jednoznaczne, szereg orzeczeń ustala ten termin na moment wyboru najkorzystniejszej oferty inne co wydaje się niewątpliwe to moment zawarcia umowy o udzielenie zamówienia publicz- nego”. Natomiast według drugiego stanowiska postępowanie kończy się wraz z wyborem najkorzystniejszej oferty. Artykuł 7 ust. 3 PrZamPubl stanowi, iż zamówienia publicznego udziela się wyłącznie wykonawcy wybranemu zgod- nie z przepisami ustawy. Sama czynność zawarcia umowy jest jedynie czyn- 2 Wyr. KIO z 9.3.2017 r., KIO 338/17, Legalis. 2 § 1. Postępowanie o udzielenie zamówienia... nością podejmowaną po zakończeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, mającą na celu nawiązanie stosunku prawnego (zaciągnięcie zo- bowiązania)3. Powyższy pogląd jest tak zeprezentowany przez UZP w opinii UZP z 17.5. 2010 r. „Zakończenie postępowania o udzielenie zamówienia pu- blicznego a obowiązek złożenia oświadczenia o braku lub istnieniu okoliczno- ści stanowiących podstawę wyłączenia z postępowania (art. 17 ust. 2 ustawy PZP)”. Urząd Zamówień Publicznych przyjął, że „zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stanowi czynność prawną odrębną od samego po- stępowania o udzielenie zamówienia publicznego, podlegającą ocenie według reguł prawa cywilnego, tj. nie stanowi «czynności w postępowaniu». Za mo- ment zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego uznaje się w niej chwilę dokonania wyboru najkorzystniejszej oferty, a nie chwilę za- warcia umowy (udzielenia zamówienia publicznego), albowiem to z chwilą wyboru najkorzystniejszej oferty realizuje się cel postępowania, tj. wskazanie wykonawcy, z którym może być zawarta umowa w sprawie zamówienia pu- blicznego”. Jednak jego zaakceptowanie nie rozwiązuje takich kwestii jak np. ponownej oceny ofert, gdy wykonawca uchyla się od zawarcia umowy. Biorąc jednak pod uwagę najnowsze orzecznictwo, powyższe stanowisko jest coraz rzadziej prezentowane. Regionalna Izba Obrachunkowa w Krako- wie w uchwale z 15.2.2017 r. (KI -412/46/17) przyjęła, że: „czynność zawarcia umowy o realizację zamówienia publicznego jest jeszcze czynnością w postę- powaniu”. Tym samym Izba przyjęła, że: „w kręgu czynności, o których mowa w art. 17 PrZamPubl, mieści się czynność zawarcia umowy, a co za tym idzie osoba zawierająca umowę w sprawie zamówienia publicznego poddana jest rygorom tego przepisu, także w zakresie złożenia oświadczenia o istnieniu lub braku istnienia przesłanek wyłączających z postępowania osoby wykonujące czynności w tym postępowaniu”. Jak podkreśla się w orzecznictwie KIO, brak jasnego określenia w ustawie terminu zakończenia postępowania o udzielenie zamówienia wynika raczej z przyczyn obiektywnych, gdyż w zależności od stanu faktycznego sprawy nie jest możliwe precyzyjne określenie dla wszystkich postępowań, jak i trybów udzielania zamówienia jednego terminu4. Krajowa Izba Odwoławcza w wy- 3 Zob. opinię Zakończenie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego a obowiązek złożenia oświadczenia (ZP-11) o braku lub istnieniu okoliczności stanowiących podstawę wyłą- czenia z postępowania (art. 17 ust. 2 PrZamPubl), LEX/el. 4 Wyr. KIO z 9.3.2017 r., KIO 338/17, Legalis. Na temat celu zamówienia publicznego zob. M. Szydło, Prawna koncepcja, s. 93; A. Powałowski, Leksykon, s. 417. 3 Rozdział I. Charakter i rola warunków udziału... roku z 9.3.2017 r. (KIO 338/17), wskazała, że „praktyka orzecznicza wypraco- wała zasadne stanowisko, że postępowanie o udzielenie zamówienia publicz- nego kończy się z chwilą udzielenia tego zamówienia, albo – w przypadkach określonych w art. 93 ust. 1 lub 1a PrPrZamPubl – z chwilą unieważnienia postępowania”. § 2. Wykonawca zamówienia publicznego Zgodnie z art. 2 pkt 11 PrZamPubl wykonawca to osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która ubiega się o udzielenie zamówienia publicznego, złożyła ofertę lub za- warła umowę w sprawie zamówienia publicznego. Celem udziału wykonawcy w postępowaniu jest zawarcie ważnej umowy w sprawie zamówienia publicz- nego. Ustawodawca pojęcie wykonawcy powiązał z etapem, na którym uze- wnętrznia on chęć uczestnictwa w postępowaniu o udzielenie zamówienia pu- blicznego. Warto w tym miejscu wskazać, że w PrZamPubl brak rozróżnienia pojęcia wykonawcy, który złożył ofertę, od wykonawcy ubiegającego sie o udzielenie zamówienia publicznego. Natomiast z takim rozróżnieniem mamy do czynie- nia w prawie unijnym, gdzie występują pojęcia „oferent” i „kandydat”. W PrZamPubl pojęcie wykonawcy jest jednolite i ma charakter dyna- miczny. Kwalifikacja określonego podmiotu jako wykonawcy nie została uza- leżniona od określonego etapu postępowania o udzielenie zamówienia pu- blicznego, lecz status wykonawcy przysługuje już w momencie ujawnienia za- miaru uczestnictwa w nim. Bowiem już na etapie zamieszczenia specyfikacji istotnych warunków zamówienia publicznego może dojść do naruszenia inte- resów wykonawców. Dlatego już samo ubieganie się o udzielenie zamówienia publicznego pozwala uzyskać status wykonawcy. Jak już powyżej podkreślono status wykonawcy nie jest zależny od prowa- dzenia działalności gospodarczej. Stosownie do art. 4 ust. 1 ustawy z 6.3.2018 r. – Prawo przedsiębiorców5 przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna niebędąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – wykonująca działalność gospodarczą. Uczestnikami postępowania o udzielenie zamówienia publicznego mogą być również wspólnicy spółki cywilnej oraz konsorcjum. W ramach udziału 5 Dz.U. z 2018 r. poz. 646 ze zm. Na temat wykonawcy zob. M. Szydło, Prawna koncepcja, s. 42. 4 § 2. Wykonawca zamówienia publicznego w postępowaniu wspólników spółki cywilnej zastosowanie znajduje art. 23 ust. 1 PrZamPubl umożliwiający wspólny udział w postępowaniu. Wykonaw- cami w rozumieniu art. 2 pkt 11 PrZamPubl są wówczas wspólnicy spółki cy- wilnej, a nie spółka cywilna. Udział wspólników w postępowaniu jest trakto- wany jak wspólne ubieganie się o udzielenie zamówienia publicznego w rozu- mieniu art. 23 ust. 1 PrZamPubl. Wykonawcami wspólnie ubiegającymi się o udzielenie zamówienia pu- blicznego będą również członkowie konsorcjum. Zawiązanie konsorcjum przetargowego umożliwia złożenie wspólnej oferty lub wniosku o dopuszcze- nie do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego6. W ra- mach konsorcjum przetargowego kilka podmiotów-konsorcjantów ubiega się o zamówienie publiczne i składa jedną (wspólną) ofertę w postępowaniu7. Wskazanie definicji wykonawcy zamówienia publicznego ma kluczowe znaczenie z punktu widzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Bowiem zgodnie z art. 22 ust. 1 PrZam- Publ o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy: 1) nie podlegają wykluczeniu; 2) spełniają warunki udziału w postępowaniu, o ile zo- stały one określone przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu lub w za- proszeniu do potwierdzenia zainteresowania. Oczywiste jest zatem, że warunki powinny być spełnione przez wykonawcę. Jednak problem powstaje w sytu- acji, gdy o udzielenie zamówienia publicznego ubiega się konsorcjum (zgod- nie z art. 23 ust. 1 PrZamPubl). W praktyce bowiem pojawiają się wątpliwo- ści w zakresie ustalenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu przez konsorcjum. Zgodnie z art. 23 ust. 5 PrZamPubl zamawiający może określić szczególny, obiektywnie uzasadniony, sposób spełniania przez członków kon- sorcjum warunków udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione charak- terem zamówienia i proporcjonalne. Powyższe oznacza, że zamawiający po- winien w dokumentacji przetargowej określić zasady łączenia poszczególnych potencjałów przez członków konsorcjum lub też taką możliwość może wyklu- czyć. Zgodnie natomiast z art. 23 ust. 6 PrZamPubl zamawiający może również określić warunki realizacji zamówienia przez wykonawców wspólnie ubiega- jących się o zamówienie w inny sposób niż w przypadku pojedynczych wyko- nawców, jeżeli jest to uzasadnione charakterem zamówienia i proporcjonalne. 6 Na zasadach określonych w art. 23 ust. 1 PrZamPubl. A. Chrząszcz, Konsorcjum, s. 43; E. Zielińska, Wspólna realizacja, s. 133–145; J. Lic, Konsorcjum, s. 98–114. 7 Wyr. KIO z 12.3.2013 r., KIO/UZP 458/13, niepubl.; M. Sieradzka, Konsorcjum, LEX/el. 2017; R. Świstak, Konsorcjum. 5 Rozdział I. Charakter i rola warunków udziału... Pozwala to zamawiającemu wymagać równego udziału w realizacji zamówie- nia lub określenia, że określone części zamówienia konsorcjanci mają możli- wość wykonania wspólnie. § 3. Zakres i znaczenie warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Jednym z elementów postępowania o zamówienie publiczne wskazanych w art. 22 ust. 1 PrZamPubl jest określenie warunków udziału w postępowa- niu oraz badanie predyspozycji wykonawców do realizacji zamówienia. Jak już wspomniano, o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy nie podlegają wykluczeniu oraz spełniają warunki udziału w postępowaniu, o ile zostały one określone przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu lub w zaproszeniu do potwierdzenia zainteresowania8. Ustawa nie definiuje w art. 22 PrZamPubl pojęcia „warunki udziału w po- stępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego”. Warunki udziału w postę- powaniu to wymogi pozwalające zamawiającemu ocenić zdolności wykonawcy do prawidłowego (należytego) wykonania zamówienia publicznego. Zgodnie z wykładnią językową pod tym pojęciem należy rozumieć wszelkie okoliczno- ści faktyczne lub prawne, od istnienia albo nieistnienia których uzależniona jest możliwość uczestniczenia wykonawcy w postępowaniu o udzielenie za- mówienia publicznego, a tym samym ubiegania się o przedmiotowe zamó- wienie9. Zamawiający jest zobowiązany zgodnie z normą wynikającą z art. 7 ust. 1 PrZamPubl oraz mając na względzie przesłanki z art. 22 ust. 1a i art. 22d PrZamPubl do określenia warunków udziału w postępowaniu, uwzględniając okoliczność, iż określony warunek udziału w postępowaniu jest niejako zindy- widualizowany na dane postępowanie o udzielenie zamówienie publicznego10. Ukształtowanie tego postępowania należy do uprawnień zamawiającego po- dejmowanych w ramach czynności w postępowaniu o udzielenie zamówie- nia publicznego, które jednak doznają ograniczenia. Bowiem każdorazowo za- 8 M. Stachowiak, w: W. Dzierżanowski, J. Jerzykowski, M. Stachowiak, Prawo zamówień pu- blicznych. LEX/el. 2010, kom. do art. 22. Por. D. Perkowska, K. Soja-Żwirkowska, Warunki udziału, s. 20 i n. 9 Wyr. KIO z 20.1.2017 r., KIO 8/17, Legalis. 10 Wyr. KIO z 14.3.2017 r., KIO 371/17, Legalis. 6 § 3. Zakres i znaczenie warunków udziału... mawiający musi mieć na względzie cel, jaki wyznacza kształtowanie warunku udziału w postępowaniu jak również pełnię regulacji ustawowej11. Zamawiający ma obowiązek określenia warunków udziału w postępowa- niu oraz wymagań od wykonawców i środków dowodowych w sposób pro- porcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności. Zasada proporcjonalności oznacza, że opisane przez zamawiającego wa- runki udziału w postępowaniu muszą być uzasadnione wartością zamówienia, charakterystyką, zakresem, stopniem złożoności lub warunkami realizacji za- mówienia. Nie powinny także ograniczać dostępu do zamówienia wykonaw- com dającym rękojmię należytego jego wykonania12. Warto w tym miejscu przypomnieć, że nowelizacja PrZamPubl dokonana ustawą z 22.6.2016 r. wprowadziła kluczowe zmiany w przepisie dotyczącym warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Ustawodawca nie tylko usystematyzował zasady określania warunków przez zamawiającego, lecz także wskazał, że przy określaniu warunków udziału w po- stępowaniu zamawiający kieruje się zasadą proporcjonalności. Warunki okre- ślone w art. 22 ust. 1 PrZamPubl służą weryfikacji zdolności wykonawcy do należytej realizacji zamówienia publicznego i tym samym są obligatoryjne. Na- tomiast ograniczenia podmiotowe z art. 22 ust. 2 PrZamPubl mają charakter fakultatywny. Warto w tym miejscu wskazać, że w wyniku nowelizacji ustawą z 22.6.2016 r. ustawodawca przyznał zamawiającym prawo do stawiania wy- konawcom dodatkowych warunków związanych z prowadzeniem działalności obejmującej społeczną i zawodową integrację osób będących członkami grup społecznie marginalizowanych. Oprócz zatem weryfikacji podmiotowej zama- wiający może zgodnie z art. 22 ust. 2 PrZamPubl ustanowić dla wykonawców dodatkowe warunki. Zamawiający ma obowiązek określenia warunków udziału w postępowa- niu. Warunki te są niezbędne, aby wybrać wykonawcę zdolnego do wykonania zamówienia publicznego. Warunki udziału w postępowaniu i poleganie na za- sobach podmiotu trzeciego w tym zakresie zostały określone w art. 22–22d PrZamPubl. O udzielenie zamówienia mogą ubiegać się wykonawcy, którzy: nie podle- gają wykluczeniu z postępowania (art. 22 ust. 1 pkt 1 PrZamPubl) oraz speł- 11 Wyr. KIO z 14.3.2017 r., KIO 371/17, Legalis. 12 Wyr. KIO z 26.7.2017 r., KIO 1241/17, Legalis; wyr. KIO z 26.7.2017 r., KIO 1242/17, Legalis. 7 Rozdział I. Charakter i rola warunków udziału... niają warunki udziału w postępowaniu, o ile zostały one określone przez za- mawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu lub w zaproszeniu do potwierdzenia zainteresowania (art. 22 ust. 1 pkt 2 PrZamPubl). Warunki udziału w postępo- waniu mogą dotyczyć: 1) kompetencji lub uprawnień do prowadzenia okre- ślonej działalności zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów; 2) sy- tuacji ekonomicznej lub finansowej; 3) zdolności technicznej lub zawodowej. Biorąc pod uwagę treść przepisu art. 22 ust. 1b PrZamPubl, można uznać, że wprowadza on trzy kategorie warunków udziału w postępowaniu. Dotych- czas – przed nowelizacją ustawą z 22.6.2016 r. – występowały cztery warunki. Warunek posiadania wiedzy i doświadczenia (którego brak już w ustawie po nowelizacji) został niejako włączony do zdolności technicznej lub zawodowej. Artykuł 22 ust. 1b PrZamPubl stanowi, że „warunki udziału w postępo- waniu mogą dotyczyć (...)”. W związku z tym zamawiający określa warunki udziału dla określonego postępowania, warunki selekcji, a także przesłanki wykluczenia. Zamawiający, organizując postępowanie o udzielenie zamówie- nia publicznego, dokonuje wyboru warunków udziału w postępowaniu, które musi spełnić wykonawca. Chodzi o warunki podmiotowe, których spełnie- nie przez wykonawcę warunkuje prawidłowość realizacji zamówienia publicz- nego. Zamawiający na podstawie art. 22 ust. 1a i 1b PrZamPubl wybiera, a na- stępnie określa kryteria kwalifikacji podmiotowej wykonawców. „Dokonany przez zamawiającego opis warunków udziału w postępowaniu powinien odpo- wiadać sposobowi, wielkości, charakterowi, złożoności oraz rodzajowi przed- miotu zamówienia objętego postępowaniem”13. Zamawiający może wprowa- dzić przesłanki wykluczenia z postępowania o charakterze fakultatywnym14. Po nowelizacji przepisów dokonanej ustawą z 22.6.2016 r. dotyczących ustala- nia warunków udziału w postępowaniu nadal zachowują swoją aktualność po- glądy w tym zakresie wypowiadane na gruncie poprzedniego stanu prawnego. Tym samym, realizacja zamówienia publicznego może zostać powierzona je- dynie tym podmiotom, które zostały należycie zweryfikowane pod kątem moż- liwości należytego wykonania umowy15. 13 Wyr. KIO z 21.4.2009 r., KIO/UZP 434/09, niepubl. 14 Zob. w szczególności wyr. TSUE z 14.12.2016 r., C-171/15, Connexxion Taxi Services BV v. Staat der Nederlanden i in., www.curia.europa.eu, dotyczący uprawnienia instytucji zamawiają- cej do określenia fakultatywnych podstaw wykluczenia. 15 Wyr. KIO z 2.11.2016 r., KIO 1959/16, Legalis; wyr. SO w Gdańsku z 6.5.2009 r., XII Ga 143/09, niepubl.; wyr. KIO z 14.3.2017 r., KIO 371/17, Legalis. 8 § 3. Zakres i znaczenie warunków udziału... Rolę i znaczenie warunków udziału w postępowaniu potwierdza w swoim orzecznictwie KIO: 1) w wyroku z 19.5.2011 r. (KIO 978/11, Legalis) wskazała, że „(...) ustalenie warunków udziału w postępowaniu, w tym opisu oceny sposobu speł- niania tych warunków jest jedną z najważniejszych czynności zamawia- jących, którzy zobowiązani są do określenia tych warunków w sposób dostatecznie jasny i precyzyjny, by zarówno wykonawcy zainteresowani udziałem w postępowaniu jak i sami zamawiający dokonując oceny speł- niania tych warunków mogli ją przeprowadzić na zasadzie zerojedynko- wej (inaczej określanej jako zasada «spełnia – nie spełnia»). W oczywisty sposób warunki udziału w postępowaniu ustalone przez zamawiających i wymagane przez nich dokumenty, wpływają na krąg wykonawców, który może się ubiegać o zamówienie – zawężając go w mniejszym lub większym stopniu, co jest dopuszczalne w granicach wyznaczonych wy- maganie przepisu art. 22 ust. 4 PrZamPubl wskazującego na koniecz- ność powiązania i proporcjonalności opisu sposobu dokonania oceny spełniania tych warunków z przedmiotem zamówienia. Na zamawia- jących ciąży przy tym obowiązek zapewnienia by te warunki podmio- towe pozwalały na wyłonienie wykonawcy dającego rękojmię należy- tego wykonania zamówienia, nie naruszając przy tym zasady równego traktowania wykonawców czy zasady uczciwej konkurencji. Jednocze- śnie z uwagi na obowiązującą zasadę pisemności, opis sposobu doko- nania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu, oraz doku- menty żądane w tym celu muszą zostać w sposób wyczerpujący, jasny i precyzyjny opisany przez zamawiających w dokumentach postępowa- nia udostępnionych potencjalnym wykonawcom, gdyż z uwagi na za- sadę równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji, przy ich interpretowaniu należy stosować literalną wykładnię odpowiednich postanowień SIWZ lub ogłoszenia o zamówieniu, co zapobiega jakiej- kolwiek uznaniowości zamawiających na etapie oceny ich spełniania przez wykonawców, którzy przystąpili już do udziału we wszczętym po- stępowaniu (...)”; 2) w wyroku z 8.3.2013 r. (KIO 426/13, Legalis) KIO uznała, że obowiąz- kiem zamawiającego przy kształtowaniu wymagań stawianych wyko- nawcom jest nie tylko odniesienie się do przedmiotu zamówienia, ale też ocena sytuacji rynkowej; 3) NSA w wyroku z 24.11.2016 r. (II GSK 1127/15, Legalis) podkreślił, że „Warunki udziału w postępowaniu winny być formułowane w sposób 9 Rozdział I. Charakter i rola warunków udziału... odpowiadający co do wielkości, charakteru, złożoności oraz rodzajowi przedmiotu zamówienia, objętego postępowaniem. Powinny one opie- rać się na obiektywnych, weryfikowalnych przesłankach, tak aby do po- stępowania dopuszczony był każdy wykonawca zdolny do wykonania zamówienia. Zamawiający może ustalać określone standardy, jeśli tylko nie ograniczają one uczciwej konkurencji, czyli muszą być możliwe do spełnienia przez przeciętnego wykonawcę. Nieuprawnione jest wymaga- nie, aby zamawiający zrezygnował z ochrony własnych interesów w po- staci rękojmi należytego wykonania zamówienia nadmiernie obniżając wymagania w celu umożliwienia ubiegania się o zamówienie wykonaw- com nie posiadającym doświadczenia w realizacji przedsięwzięć o skali porównywalnej do przedmiotu zamówienia”. W tym miejscu warto wskazać etap, na którym warunki udziału w postę- powaniu są kształtowane. Postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego to postępowanie wszczynane w drodze publicznego ogłoszenia o zamówieniu lub przesłania zaproszenia do składania ofert albo przesłania zaproszenia do negocjacji w celu dokonania wyboru oferty wykonawcy, z którym zostanie za- warta umowa w sprawie zamówienia publicznego, lub – w przypadku trybu za- mówienia z wolnej ręki – w celu wynegocjowania postanowień takiej umowy. Składa się ono z dwóch etapów. W pierwszym następuje ocena, czy wykonawca spełnia wszystkie wyznaczone warunki podmiotowe. Natomiast drugi etap to ocena samych ofert na podstawie wyznaczonych kryteriów, ale jedynie wyko- nawców, którzy spełnili całość warunków podmiotowych i nie podlegali wy- kluczeniu z postępowania. Konsekwencją braku spełnienia warunków udziału w postępowaniu jest wykluczenie z postępowania. Bowiem wykonawca, który chce wziąć udział w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego musi spełnić warunki udziału w postępowaniu oraz nie może podlegać wykluczeniu z postępowa- nia. Zamawiający jest zobligowany do badania przesłanek obligatoryjnych z urzędu. Natomiast ustanowienie przesłanek fakultatywnych zależy wyłącznie od woli zamawiającego, który może jej określić w ogłoszeniu o zamówieniu, w SIWZ lub w zaproszeniu do negocjacji. Jak już wskazywano powyżej obowiązkiem zamawiającego jest określe- nie warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicz- nego. Zamawiający określa w SIWZ warunki udziału w postępowaniu oraz zamieszcza opis sposobu dokonywania oceny spełniania tych warunków16. 16 Wyr. KIO z 24.1.2017 r., KIO 2444/16, ftp://ftp.uzp.gov.pl/KIO/Wyroki/2016_2444.pdf. 10 § 3. Zakres i znaczenie warunków udziału... O udzielenie zamówienia mogą bowiem ubiegać się wykonawcy, którzy po- siadają niezbędną wiedzę i doświadczenie pozwalające na prawidłową realiza- cję przedmiotu zamówienia. Zamawiający oceni spełnianie warunków przez wykonawców na podstawie analizy przedłożonych przez wykonawców doku- mentów i oświadczeń. Potwierdzenie spełnienia ustanowionych przez zama- wiającego warunków udziału w postępowaniu oraz brak podstaw do wyklu- czenia przez wykonawcę, jak i podmiot trzeci (jeżeli wykonawca powołuje się w postępowaniu na zdolności podmiotu trzeciego) następuje w ramach żąda- nia na podstawie art. 26 ust. 1 i 2 PrZamPubl (żądanie przed udzieleniem za- mówienia) oraz na podstawie art. 26 ust. 2f PrZamPubl (żądanie na każdym etapie postępowania). Warunki udziału w postępowaniu mogą dotyczyć: 1) kompetencji lub uprawnień do prowadzenia określonej działalności zawodowej, o ile wynika to z odrębnych przepisów; 2) sytuacji ekonomicznej lub finansowej; 3) zdolności technicznej lub zawodowej17. Ustawodawca w art. 22a–22c PrZamPubl okre- ślił, czego zamawiający może wymagać w odniesieniu do poszczególnych wa- runków udziału w postępowaniu, czyli w odniesieniu do uprawnień (art. 22b PrZamPubl), sytuacji ekonomicznej lub finansowej, zdolności technicznej lub zawodowej (art. 22c PrZamPubl) oraz polegania na zdolnościach podmiotów trzecich (art. 22a PrZamPubl). Dodatkowo w celu wykazania spełnienia wa- runków udziału w postępowaniu zamawiający może żądać dokumentów okre- ślonych w rozporządzeniu Ministra Rozwoju z 26.7.2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia18. W zależności od rodzaju zdolności inny będzie za- kres dokumentów potwierdzających spełnianie warunku. Zamawiający ustala, czy wykonawca: 1) posiada kompetencje lub uprawnienia wymagane dla prowadzenia da- nej działalności na podstawie oświadczeń i dokumentów wymienionych w § 2 ust. 1 DokR; 2) pozostaje w sytuacji ekonomicznej lub finansowej na podstawie oświad- czeń i dokumentów wymienionych w § 2 ust. 2, oraz 3) posiada zdolności techniczne lub zawodowe na podstawie katalogu oświadczeń i dokumentów zawartego w § 2 ust. 4 DokR. Reasumując, zgodnie z art. 22 ust. 1 PrZamPubl, o udzielenie zamówie- nia mogą ubiegać się wyłącznie wykonawcy, którzy spełniają warunki udziału 17 Zgodnie z brzmieniem art. 22 ust. 1b PrZamPubl. 18 Dz.U. z 2016 r. poz. 1126 ze zm., dalej jako DokR. 11 Rozdział I. Charakter i rola warunków udziału... w postępowaniu określone w nim ogólnie. Natomiast rolą zamawiającego staje się ich konkretyzacja w określonym postępowaniu. § 4. Zasady oraz sposób określania warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego Ustawodawca wprowadził zasady, jakimi powinien kierować się zamawia- jący przy określaniu warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamó- wienia publicznego. Znajdują one podstawy w przepisach PrZamPubl, jak i dy- rektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z 26.2.2014 r. w spra- wie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE19. Do zasad, określonych w PrZamPubl, którymi powinien kierować się zamawiający przy określaniu warunków udziału w postępowaniu należą: zasady niedyskrymi- nacji, równego traktowania, przejrzystości, wzajemnego uznawania i propor- cjonalności. Natomiast w prawie unijnym w art. 18 ust. 1 akapit 2 dyrektywy 2014/24/UE obowiązuje zakaz zawężania konkurencji, czyli organizacji zamó- wienia z zamiarem nieuzasadnionego działania na korzyść lub niekorzyść nie- których wykonawców. W art. 22 ust. 1a PrZamPubl został wskazany sposób określenia warunków udziału w postępowaniu. Powinien on być proporcjonalny do przedmiotu za- mówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wy- konania zamówienia publicznego. Warunki powinny zostać określone w taki sposób, aby można było ustalić zdolność określonego podmiotu do należytego wykonania zamówienia, jednak nie mogą one prowadzić do faworyzowania wybranych wykonawców kosztem dyskryminacji innych. Dlatego też to na za- mawiającym ciąży obowiązek zachowania równowagi pomiędzy uzyskaniem rękojmi należytego wykonania zamówienia publicznego a interesem poten- cjalnych wykonawców, których nie można z góry eliminować z udziału w po- stępowaniu, co może mieć miejsce przez wprowadzanie nadmiernych i nie- adekwatnych w stosunku do przedmiotu zamówienia wymagań. Zamawiający jest gospodarzem postępowania o udzielenie zamówienia i określa warunki udziału w tym postępowaniu. Przy ich określaniu winien rozważyć, jakie warunki są niezbędne do wykonania przedmiotu zamówienia. 19 Dz.Urz. UE L z 2014 r., Nr 94, s. 65. 12 § 4. Zasady oraz sposób określania warunków... W sytuacji gdy zamówienie będzie miało bardziej specjalistyczny charakter wymagania dla wykonawców będą wyższe. ,,Zawsze postawienie pewnych wy- mogów, warunków brzegowych będzie wiązało się z ograniczeniem konkuren- cji, jednakże celem zamawiającego nie powinno być dopuszczenie do udziału w postępowaniu nieograniczonej liczby wykonawców w imię uczciwej konku- rencji. Zapewnienie konkurencyjności w postępowaniu nie może być stawiane ponad potrzeby Zamawiającego”20. Warto zaznaczyć, że w orzecznictwie wie- lokrotnie podkreślano i z tym należy się zgodzić, że zamawiający ma prawo określić kompetencje i doświadczenie podmiotów, które mogą wziąć udział w postępowaniu przez pryzmat dobrze pojętego interesu publicznego, w tym bezpieczeństwa kraju na określonym poziomie, jak i celu postępowania. Jak podkreśla się w orzecznictwie „swoboda w kształtowaniu przez zama- wiającego warunków udziału w postępowaniu nie jest nieograniczona. Wręcz przeciwnie, Zamawiający jako podmiot dysponujący środkami publicznymi ma obowiązek z jednej strony wydatkować je w sposób oszczędny i efektywny, a z drugiej strony respektować i przestrzegać zasad uczciwej konkurencji i rów- nego traktowania wykonawców21. Zamawiający powinien móc udowodnić, że postawione warunki mają charakter «minimalny», co oznacza, że brak okre- ślonego warunku lub jego złagodzenie nie da mu należytej rękojmi realizacji zamówienia”. Formułując warunki udziału w postępowaniu zamawiający, po- winien dopuścić do udziału w realizacji zamówienia każdego wykonawcę na- leżycie przygotowanego i obiektywnie zdolnego do jego realizacji, w tym po- siadającego odnośne doświadczenie, personel, zasoby techniczne, finansowe22. „Nie można również tracić z pola widzenia, że szczególnego rozważenia wymagają warunki udziału w postępowaniu, które mają na celu zweryfiko- wanie wykonawcy pod kątem możliwości należytego wykonania zamówie- nia, które polega na wykonaniu modernizacji, a więc zmianie (ulepszeniu) pewnego stanu, który istnieje. Ważne zatem, aby wykonawca miał wiedzę i umiejętności adekwatne do aktualnej sytuacji, ale również tę, która pozwoli na pewne zmiany w ramach tego, co funkcjonuje i to w taki sposób, aby osią- gnąć zamierzony cel i nie narazić zamawiającego na żadne niebezpieczeństwo w wymiarze czy to ludzkim, czy to ekonomicznym”23. 20 Wyr. KIO z 13.11.2017 r. KIO 2265/17, Legalis. 21 Wyr. KIO z 14.3.2017 r. KIO 371/17, Legalis. 22 Wyr. KIO z 14.3.2017 r. KIO 371/17, Legalis. Zob. też A. Powałowski, Leksykon, s. 346. 23 Wyr. KIO z 15.6.2016 r., KIO 902/16, Legalis. 13
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: