Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00388 007347 13615920 na godz. na dobę w sumie
Wielcy zapomniani Dwudziestolecia. Część II - ebook/pdf
Wielcy zapomniani Dwudziestolecia. Część II - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 59
Wydawca: Histmag Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-934630-1-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> biografie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Zaledwie kilka miesięcy temu przedstawialiśmy pierwszy tom z serii „Wielcy zapomniani dwudziestolecia”, a już możemy z dumą zaprosić do lektury kolejnej części. Paweł Rzewuski znów jest w dobrej formie, przedstawiając czytelnikom spojrzenie na lata 1918-1939 nieco inne od tego najczęściej spotykanego. Postaci przedstawione przez autora są krwiste i wyraziste. Inspirują. Poznajmy więc nieznane dwudziestolecie!

W książce przedstawiono sylwetki następujących postaci:

Bruno Jasieński – futurysta-stalinista
Stefan Wiechecki (Wiech) – Homer warszawskich ulic
Wacław Kuchar – sportowiec uniwersalny
Janusz Kusociński – fenomen światowych bieżni
Mojżesz Presburger – niszczyciel kwantyfikatorów
Stanisław Leśniewski – logik radykalny
Józef Maria Bocheński – mnich, logik, żołnierz
Leopold Lis-Kula – heros II Rzeczpospolitej
Gwido Langer – szara eminencja polskiego wywiadu

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Paweł Rzewuski WIELCY ZAPOMNIANI DWUDZIESTOLECIA część II Autor: Paweł Rzewuski Redakcja: Michał Przeperski Korekta: Bożena Pierga Skład i łamanie: Michał Turajski Projekt okładki: Michał Turajski All rights reserved. Copyright © 201 2 by PROMOHISTORIA Michał Świgoń Bytom 201 2 e-mail: redakcja@histmag.org www: http://histmag.org ISBN: 978-83-934630-1 -5 Wydanie elektroniczne Książka dostępna w sprzedaży w przystępnej cenie. Wersję elektroniczną kupisz na stronach portalu Histmag.org. Jeśli korzystasz z publikacji z naruszeniem praw autorskich, zachęcamy do zakupu oryginału i wsparcia jej twórców. Spis treści Przedmowa Bruno Jasieński – futurysta-stalinista Stefan Wiechecki (Wiech) – Homer warszawskich ulic Wacław Kuchar – sportowiec uniwersalny Janusz Kusociński – fenomen światowych bieżni Mojżesz Presburger – niszczyciel kwantyfikatorów Stanisław Leśniewski – logik radykalny Józef Maria Bocheński – mnich, logik, żołnierz Leopold Lis-Kula – heros II Rzeczpospolitej Gwido Langer – szara eminencja polskiego wywiadu Bibliografia 7 9 1 6 21 24 29 33 38 45 51 56 5 Leopold Lis-Kula – heros II Rzeczypospolitej P isano o nim pieśni, jego imieniem nazywano szkoły, ulice, place. Był jednym z największych bohaterów II RP i jednocze- śnie najmłodszym pułkownikiem Wojska Polskiego, wybitnym le- gionistą i żołnierzem Polskiej Organizacji Wojskowej. Każde państwo potrzebuje swoich bohaterów, silnego symbolu, do którego będzie mogło się odwoływać i w oparciu o który będzie budować swoją potęgę. Druga Rzeczpospolita miała wielu boha- terów, jednak cały czas potrzebowała ta- kiego, który za odradzającą się ojczyznę oddałby życie. Miał nim zostać jeden z najzdolniejszych polskich dowódców − Leopold Lis-Kula. w 1 896 Przyszły heros, nie jest to określe- nie przesadzone, II RP urodził się 1 1 li- stopada roku galicyjskiej miejscowości Kosina, niedaleko Łańcuta. Jego ojcem był Tomasz Kula, drobny zie- mianin, który ze względu na liczną rodzinę przyjął rządową posadę urzędnika kolejowego. Matka, Elżbieta Kula z domu Czaykowska, zajmowała się nauką dzieci w związku z licznymi obowiązkami służbowymi ojca. Młody Leopold, czwarte dziecko w rodzinie, otrzymał gruntowne wy- kształcenie w zakresie różnych nauk, ale również, o co zadbała jego matka, zaszczepiono mu głęboką religijność i patriotyzm. Będąc już człowiekiem o określonych podstawach światopoglądowych, w roku 1 907 został posłany do gimnazjum w Rzeszowie. Nie dziwi zatem fakt, że nie najlepiej czuł się atmos- ferze galicyjskiego c.k. gimnazjum (później nazwanego jego imieniem), które 45 skłaniało do lojalności wobec monarchy, a nie sprawy polskiej. Przetrwał jed- nak ten okres nad wyraz dobrze, będąc nawet jednym z najlepszych uczniów gimnazjum. Przez pewien czas towarzyszy mu fascynacja skautingiem, w który w znaczącym stopniu się angażuje. Nie trwa to jednak długo, organizacja wy- daje mu się dziecinna i niepoważna, więc postanawia odejść. W roku 1 91 2 za- kłada razem z kilkoma kolegami tajne stowarzyszenie wojskowe, którego celem ma być przygotowanie młodych ludzi do walki, oparte na idei skautin- gu. Jednak bliżej Leopoldowi do organizacji „Strzelec”, do której zresztą nie- długo potem wstępuje. Tam przyjmuje pseudonim „Lis”. Młody chłopak starał się swoją aktywnością w „Strzelcu” jak najbar- dziej przysłużyć sprawie. Dostrzegł to nawet Kazimierz Sosnkowski podczas jednej z inspekcji. Rok później Leopold otrzymał pochwałę od samego Józefa Piłsudskiego. Równolegle z nauką szkolną robi w tym czasie kursy strzelecki i podoficerski, a następnie oficerski w Zakopanym. Tam stał się jednym z ulu- bieńców Marszałka, który docenił niezwykłe zdolności i zaangażowanie mło- dego Kuli, a w szczególności jego działalność w rzeszowskim „Strzelcu”. W wieku szesnastu lat został plutonowym, który bez przerwy ćwiczył podle- gły sobie oddział, w wyniku czego bardzo szybko zyskał sławę surowego, ale sprawiedliwego dowódcy. Niedługo po nominacji oficerskiej został również zastępcą dowódcy rzeszowskiego „Strzelca”. W związku z tak intensywnym zaangażowaniem w sprawę młody Leopold nie miał czasu na życie prywatne. Ponieważ był bardzo pochłonięty pracą, rzadko bywał w domu, co niezwykle martwiło jego matkę. Niedługo potem wybuchła I wojna światowa i Leopold Lis-Kula na początku sierpnia został, podobnie jak reszta rzeszowskich „Strzelców”, zmo- bilizowany. Z bólem serca przyjął rozkaz pozostania w mieście i nieuczestni- czenia w formowaniu kadrówki. Jednocześnie został dowódcą 4. kompanii w oddziale Ryszarda Trojanowskiego, którą trenował w podkrakowskich Krzeszowicach. Razem ze swoim oddziałem wkroczył na teren zaboru rosyj- skiego 1 2 sierpnia w nocy, przeszedłszy rzekę Racławkę. Pierwszy bój młodego, osiemnastoletniego wówczas oficera miał miej- sce pod Kielcami, gdzie zostaje przydzielony do V batalionu Karasiewicza-To- karzewskiego. W trakcie walk wykazał się wyjątkowym męstwem. Ponieważ redukowano stan osobowy oddziałów, dowództwo zdecydowało, żeby nie da- 46 wać mu stałego przydziału. Z jednej strony nie mógł mieć własnej kompanii, z drugiej nie chciano obniżać jego rangi, dając mu dowództwo plutonu. Jego oddział brał w tym czasie udział w kilku potyczkach, między innymi pod Szczucinem. Następnie już na początku września walczył w rejonie Nowego Korczyna, gdzie prowadził zaciekłą walkę z atakującymi Rosjanami. Pierwszy wojenny awans dostał Lis-Kula 9 października 1 91 4 roku. Pa- tent został podpisany przez Józefa Piłsudskiego i szefa sztabu Sosnkowskiego. Jednocześnie nadano mu dowództwo 2. kompanii, którą potem poprowadził do walki. Spisał się rewelacyjnie podczas ciężkich walk pod Krzywopłotami, gdzie dowodził odziałem schowanym w ruinach średniowiecznego zamku. Po pierwszym dosyć spokojnym dniu zmagań wojennych rozpoczęła się nawałni- ca. 1 8 listopada 1 91 4 roku słabo uzbrojone bataliony IV i VI, bez wsparcia ogniowego, po blisko 1 200-metrowym marszu przez odsłonięte pozycje zdołały zdobyć wieś Załęże. Zostały jednak natychmiast ostrzelane przez rosyjską ar- tylerię. Kiedy wszystko wydawało się już stracone, głównie z powodu braku reakcji Austriaków, dowódca VI batalionu, Fleszer, postanowił rzucić na od- siecz kompanie porucznika Kuli. Po brawurowej akcji, podczas której młody porucznik biegł na czele, zdołała zabezpieczyć odwrót zdziesiątkowanych od- działów. Drugie poważne starcie młodego Kuli z Rosjanami miało miejsce pod Łowczówkiem, gdzie dzień przed Wigilią udało mu się zdobyć rosyjskie linie, wcześniej utracone prze wojska austriackie. Rok 1 91 5 daje Leopoldowi pewne wytchnienie od zmagań wojennych i zagania go do obowiązków szkolnych. Z racji tego, że większa część jego kompanii to gimnazjaliści bez zdanego egza- minu dojrzałości, postanawia poza zwyczajowymi zajęciami wojskowymi zająć się przygotowaniami do matury. Razem z innymi rozpoczyna naukę. Kiedy zbliżał się koniec leż zimowych, Lis-Kula postanowił zrobić użytek z mozol- nych studiów nad językiem francuskim, filozofią oraz matematyką i udał się do Wadowic na egzamin. Tam przed komisją profesora Klisiewicza zdał egzamin dojrzałości, perorując na temat wpływu osiemnastowiecznej literatury francu- skiej na literaturę polską tego okresu. Przez cały czas starał się również kształcić swoją kompanię i dbać o jej kondycję fizyczną, organizując między innymi klub sportowy. Podczas walki w I brygadzie wsławił się śmiałymi działaniami, takimi jak irytowanie Rosjan przez granie tuż pod ich nosem wraz z zespołem różne- 47 go rodzaju pieśni. Przez cały czas dzielnie towarzyszył innym dowódcom w boju w trakcie kolejnych potyczek i bitew, w których sam się nie wsławił, między innymi pod Sobieszycami, Jabłonką i Kuklą. W szczególności w trakcie tego ostatniego starcia razem z Austriakami prowadził udany szturm na wieś, której następnie bronił przez kilka dni. Pod koniec 1 91 5 roku Kula udaje się na swój pierwszy wojenny urlop, w trakcie którego poświęca się czytaniu. W następnym roku walczył między innymi pod Polską Górą i Kostiuchnówką, co tak oto wspomina kapitan Kukiel: „Zbudził mnie głos Lisa-Kuli, czysty, prawie radosny: obywatelu kapitanie, melduję, że jesteśmy pod ogniem huraganowym”. i W roku 1 91 7 doszło do tak zwanego kryzysu przysięgowego, podczas którego − podobnie jak znacząca większość oficerów Legionów − odmówił przysięgi na wierność władzy austriackiej tak jak inni został internowany. Ponieważ oficjalnie był poddanym Habsburgów, został przeniesiony na front włoski w stopniu kaprala. Jednocześnie w jego dokumentach widnieje adnota- cja P. V. – Politisch-Verdächtig, czyli politycznie niepoprawny. Pomimo tego zostaje wysłany do austriackiej szkoły oficerskiej, którą kończy jesienią 1 91 7 roku i zostaje przydzielony do batalionu szturmowego, będącego tak naprawdę jednostką słowiańską, składającą się z Czechów, Polaków i Słowaków. Podczas służby w wojsku austriackim wszedł w zatarg z dowództwem o prawo nosze- nia odznaczeń legionowych. Ostatecznie został odesłany na tyły po odniesie- niu ciężkich ran w bitwie pod Cordellazzo. Do Polski wraca na początku 1 91 8 roku i zostaje powołany do Polskiej jed- Organizacji Wojskowej. Początkowo jest dowódcą oddziału rzeszowskiego, nak źle się w nim czuje. Jego pierwszą poważną akcją konspiracyjną w POW- ie było rozwiązanie problemu generała Józefa Dowbora-Muśnickiego, dowód- cy I Korpusu w Rosji, który po rozmowach z Niemcami doprowadził do podpisana aktu demobilizacji swojego oddziału. Leopold Lis-Kula był jednym z twórców planu mającego na celu odsunięcie kolaborującego generała. Na je- go miejsce miał zostać powołany jeden z zaufanych ludzi Józefa Piłsudskiego, ppłk Przemysław Barthel de Weydenthal. Lis-Kula przedostał się razem z to- warzyszami do twierdzy Bobrujsk, w której stacjonował I Korpus. Plan podbu- rzenia żołnierzy przeciwko dowódcy, przejęcia fortyfikacji i zaatakowania Niemców spalił jednak na panewce, głównie z powodu dużego poparcia dla Dowbora-Muśnickiego wśród kadry oficerskiej. Wobec niepowodzenia misji 48 razem z innymi członkami POW-u Kula przedziera się do Kijowa, gdzie przej- muje dowództwo od Bogusława Miedzińskiego. W tym okresie sprawuje pie- czę nad praktycznie całą wschodnią Ukrainą, od Kijowa pod Odessę, ale również nad członkami POW-u w Moskwie, a nawet na Kaukazie. Do jego za- dań należy zarówno wywiad wojskowy i działalność propagandowa, jak i szkolenie ludzi oraz prowadzenie akcji przeciwko Niemcom stacjonującym na terenie Ukrainy. Ostatniego dnia I wojny światowej zaczął się dla Lisa-Kuli nowy etap służby i okres powrotu do ojczyzny. Ponieważ przebywał cały czas na terenie środkowej Ukrainy, Lwów znajdował się na zachód od zajmowanych przez niego pozycji. Został zatem zmobilizowany do przeprowadzenia odsieczy dla miasta, co postanowił szybko wprowadzić w życie. Z jego planów nic nie wy- szło, ponieważ 1 2 listopada został aresztowany w Brodach przez władze ukra- ińskie. Miał dużo szczęścia i nie został zidentyfikowany, dzięki czemu udało mu się przedrzeć do Lublina. 1 7 grudnia 1 91 8 roku został mianowany na majo- ra, zaś jego pierwszym zdaniem było stłumienie komunistycznych rozruchów w Zamościu, co niezwykle sprawnie uczynił. Następne rozkazy były proste: miał udać się na front ukraiński i tam walczyć w grupie majora Wieczorkiewi- cza, aby przyjść z odsieczą walczącemu Lwowowi. Działania oddziału Lisa-Kuli był skumulowane na północ od miasta. Brał udział w krwawych starciach pod Rawą Ruską, za co został odznaczony Orderem Virtuti Militari. Z nowym rokiem ten jeden z najwaleczniejszych żołnierzy Piłsudskiego dostąpił kolejnego wielkiego zaszczytu − wyznaczono go na dowódcę 1 . Pułku Piechoty. Nie miał jednak okazji nim dowodzić, ponieważ został ponownie odesłany na front. Walczył między innymi pod Poryckiem. Dzięki zdobytym w poprzednich bitwach informacjom Lis-Kula wiedział, gdzie znajdują się dal- sze siły Ukraińców. Jego plan składał się z dwóch etapów, po pierwsze rozbi- cia słabszych sił wroga na linii Ozdziutycze−Twerdyń, a potem starcia z silniejszym przeciwnikiem pod Torczynem. Wiódł część swoich jednostek, które bez większego problemu rozbiły pierwsze zgrupowanie Ukraińców. W nocy z 5 na 6 marca 1 91 9 roku polskie wojska ruszyły pod Torczyn, gdzie znajdowały się trzy pułki piechoty ukraińskiej i dwie baterie artylerii. Bitwa o miasto była niezwykle zażarta, podczas ataku na linie wroga w nocy 6 mar- ca Lis-Kula został ranny w pachwinę. Zanim umarł, z powodu wykrwawienia, o godzinie 6 dnia następnego doczekał się jeszcze wieści o zajęciu miasta przez 49 polskie wojsko. Pośmiertnie mianowano go podpułkownikiem, a po weryfikacji puł- kownikiem. Został również odznaczony Orderem Virtuti Militari oraz Krzyżem Niepodległości z Mieczami. Był niezaprzeczalnie jednym z największych boha- terów odradzającego się państwa. Oficjalne komunikaty jednoznacznie wskazy- wały na rolę, jaką odegrał w wojsku Rzeczypospolitej. Na wieńcu od Józefa Piłsudskiego złożonym na trumnie tego jednego z najwaleczniejszych żołnierzy widniał napis: „Memu dzielnemu chłopcu − Józef Piłsudski”, zaś ksiądz Stani- sław Żytkiewicz tymi słowami żegnał go na trumną podczas pogrzebu na rze- szowskim cmentarzu: Śp. płk Leopold należał do rzędu tych właśnie ludzi i tej wysokiej miary, jako żołnierz dźwigającej się do wolnego bytu Rzeczypospolitej. I dlatego dzisiejszy pogrzeb powinien być dla nas nie tylko obrzędem smutku i żałoby, lecz także niecić winien w sercach radość i wesele, że takich mamy rycerzy hartowanych, idących niezłomnie za palącą się w ich duszach gwiazdą swego powołania, za głosem wewnętrznym serca i sumienia. Niemniej jednak śmierć śp. płk. Leopolda żałobą okryła odradzającą się z powrotem do nowego życia latorośl polskiej wojskowości i to w chwili tak doniosłej historycznie, w chwili wykonania przez Sejm obecny testamentu wielkiej przeszłości. Traci ona w nim wybitny, świetny talent wojskowy, niewątpliwie jednego z przyszłych wodzów. tak o nim pisano: Leopold Kula-Lis stał się niezaprzeczalnym symbolem II RP. Na jego cześć po- wstała pieśń „Rapsod o Pułkowniku Kuli-Lisie”. W księdze „Geniusz Niepodle- głości” „Pułkownik Lis-Kula jest pierwszym legionistą, któremu po śmierci społeczeństwo polskie stawia pomniki”. W czasie wojny w 1 920 roku jeden z pociągów pancernych nosił jego imię, podobnie jak 23. pułk piechoty. Jego imieniem nazywano szkoły i ulice, zaś młodym ludziom był przedstawiany jako wzór do naśladowania. 50
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wielcy zapomniani Dwudziestolecia. Część II
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: