Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00373 006874 11242720 na godz. na dobę w sumie
Wielkie eksperymenty dla małych ludzi - ebook/pdf
Wielkie eksperymenty dla małych ludzi - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Agora Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-268-1930-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> popularnonaukowe
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Ach, co to była za praca! Dziennikarz naukowy i autor książek dla dzieci Wojciech Mikołuszko, biorąc się za pisanie „Wielkich eksperymentów dla małych ludzi”, nie miał pojęcia, co go czeka. Nie dość, że aby opisać poczynania wielkich naukowców, musiał się wgryźć w historię nauki od starożytności aż po czasy współczesne – od Archimedesa, przez Galileusza, Newtona i Darwina, po Paula Harrisa, to jeszcze jego dom zamienił się w jedno wielkie laboratorium. W kredensie i lodówce pojawiły się doniczki z kwiatami, na parapecie zamieszkały dżdżownice, w salonie walały się elektromagnesy, a w łazience moczyły się w occie kości i muszle. Kto by pomyślał, że autor, przygotowując książkę, musi skakać ze stołu, puszczać papierowe samoloty i opryskiwać się wodą z węża ogrodowego...
Mikołuszko nie mógł przecież namawiać dzieci do robienia eksperymentów, których sam by nie przetestował! Uff, ciężka jest praca pisarza. Ale jaka ciekawa! A efekt? Zobaczcie sami.

P.S.
A sceny z życia pomysłowych naukowców i dzielnego Wojciecha Mikołuszki narysowała Joanna Rzezak.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wielkie eksperymenty dla małych ludzi Wojciech Mikołuszko Wielkie eksperymenty dla małych ludzi Wojciech Mikołuszko ilustracje: Joanna Rzezak Spis treści 8 14 22 30 36 38 46 54 • Wstęp Ból brzucha, czyli co to jest eksperyment Eksperyment 1 • Upiecz pizzę • Rozdział 1 Naukowiec na golasa, czyli jak w wodzie zmienia się ciężar Eksperyment 2 • Co tonie, co pływa? Eksperyment 3 • Ile wody wypłynie? Eksperyment 4 • Plastelinowa łódka Eksperyment 5 • Kiedy pływa, kiedy tonie? • Rozdział 2 Rozbujany żyrandol, czyli jak działa wahadło • Rozdział 3 Lot z Krzywej Wieży, czyli co spada najszybciej Eksperyment 6 • Szybkość bujania Eksperyment 7 • Ciężar bujania Eksperyment 8 • Długość bujania Eksperyment 9 • Wahadło na huśtawce Eksperyment 10 • Wahadła wokół ciebie Eksperyment 11 • Młotek i piórko Eksperyment 12 • Spadanie kartki Eksperyment 13 • Skok z parasolem Eksperyment 14 • Bieg z parasolem Najwyższe eksperymenty świata, czyli jak zmienia się życie, gdy zabraknie grawitacji • Rozdział 4 Miniaturowe Ziemie, czyli jak działa magnes Eksperyment 15 • Zwariowany kompas Eksperyment 16 • Kompas domowej roboty Eksperyment 17 • Zaraźliwy magnetyzm Eksperyment 18 • Jak wyglądają siły magnetyczne? • Rozdział 5 76 centymetrów rtęci, czyli ile waży powietrze • Rozdział 6 Duch leśny, czyli co jedzą rośliny Eksperyment 19 • Co naciska na kartkę? Eksperyment 20 • Powietrze nurkuje pod wodę Eksperyment 21 • Wyciąganie wody Eksperyment 22 • Zatrzymana w słomce Eksperyment 23 • Co przykleja kartkę? Eksperyment 24 • Balonowa rakieta Eksperyment 25 • Czego rośliny potrzebują do życia? 60 68 74 80 86 92 94 • Rozdział 7 W poszukiwaniu złota, czyli jak działają kwasy i zasady Eksperyment 26 • Ręka Frankensteina Eksperyment 27 • Nagie jajo Eksperyment 28 • Co i jak rozpuszcza kwas? • Rozdział 8 Fiołki i chabry, czyli jak odróżnić kwas od zasady kwasy i zasady Eksperyment 29 • Kapusta rozpoznaje Eksperyment 30 • Herbata rozpoznaje Eksperyment 31 • Co jeszcze rozpoznaje kwasy i zasady? kwasy i zasady • Rozdział 9 Nie ma jak u mamy, czyli czym są kolory Eksperyment 32 • Kolorowe plamy z butelki Eksperyment 33 • Tęcza z węża Eksperyment 34 • Barwy twego domu Eksperyment 35 • Trzy latarki w jeden punkt • Rozdział 10 Przyjaciel górników, czyli jak wprawić coś w ruch za pomocą pary wodnej Eksperyment 36 • Zbuduj własną maszynę parową • Rozdział 11 Latawiec w deszczu, czyli skąd się bierze elektryczność Eksperyment 37 • Balon, który przyciąga Eksperyment 38 • Balon, który odpycha Eksperyment 39 • Wyładuj się! Największy eksperyment świata, czyli skąd świat bierze swą masę • Rozdział 12 Tajemniczy flogiston, czyli co to jest spalanie Eksperyment 40 • Płomieniu, nie gaśnij! Eksperyment 41 • Płomieniu, zgaśnij! Eksperyment 42 • Płomieniu, rozpal się! 100 • Rozdział 13 Owca w balonie, czyli jaką siłę ma rozgrzane powietrze Eksperyment 43 • Butelka w lodówce Eksperyment 44 • Butelka z lodem Eksperyment 45 • Butelka z balonem Eksperyment 46 • Jajko w butelce Eksperyment 47 • Świeczka unosi wodę Eksperyment 48 • Wirująca spirala Spis treści 108 116 124 126 132 138 146 154 156 • Rozdział 14 Ambitny gazeciarz, czyli jak za pomocą prądu wywołać ruch Eksperyment 49 • Elektromagnes domowej roboty Eksperyment 50 • Minisilnik elektryczny • Rozdział 15 Zepsuty rosół, czyli skąd się biorą zwierzęta, rośliny, bakterie i grzyby Eksperyment 51 • Skąd się biorą drożdże? Eksperyment 52 • Kto nadmuchał balon? Eksperyment 53 • Skąd się bierze pleśń? Eksperyment 54 • Skąd się biorą muszki owocowe? Najodważniejszy eksperyment świata, czyli skąd się biorą wrzody żołądka • Rozdział 16 Wrażliwa trawa, czyli czy rośliny czują i się poruszają • Rozdział 17 Inteligentne robale, czyli co myślą dżdżownice Eksperyment 55 • W poszukiwaniu słońca Eksperyment 56 • Stołówka dla dżdżownic • Rozdział 18 Historie kuchenne, czyli jaką siłę ma powierzchnia wody Eksperyment 57 • Igła na wodzie Eksperyment 58 • Ucieczka przed mydłem Eksperyment 59 • Szczelny jak gaza Eksperyment 60 • Kółko z nitki • Rozdział 19 Katastrofa na pustkowiu, czyli jak zbudować maszynę latającą cięższą od powietrza Eksperyment 61 • Klapy w górę, klapy w dół Eksperyment 62 • Strzałki, delty i kondory Najdłuższy eksperyment świata, czyli jak twarda może być ciecz • Rozdział 20 Spytajcie dzieci, czyli czy mali ludzie odróżniają rzeczywistość od fantazji poczytaj mi, tato Eksperyment 63 • Kto wypije trującą wodę? Eksperyment 64 • Poczytaj mi, mamo, Eksperyment 65 • Co za film! Eksperyment 66 • Wymyśl i zaplanuj swój własny eksperyment • Wstęp Ból brzucha, czyli co to jest eksperyment Czas: 2015 rok Miejsce: Zalesie Górne, Polska Eksperymentatorzy: uczniowie szkoły Eureka – P roszę pana, a po pana zajęciach rozbolał mnie brzuch – ośmioletnia Lena popatrzyła na mnie z wyrzutem. Miałem nadzieję, że to nie przeze mnie. Tyle się ostatnio działo w jej szkole, sama pewnie nie kojarzyła, od czego ten brzuch mógł boleć. Gdy więc spotkałem rodziców Leny, których – tak się złożyło – znam, zapytałem nie- śmiało o jej samopoczucie po moich ostatnich zajęciach. – Wiesz, bolał ją brzuch – usłyszałem ku swemu strapieniu. – Ale dlaczego? – wyjąkałem. – Składniki do ciasta były zwyczajne: mąka, jajka, masło, olej, soda, nic szkodliwego. – No tak, ale kto wie, ile oni tej sody dodali… To prawda. Nie było pewności, ile oni tej sody dodali. Ani masła, mąki czy oleju. Lenie i jej koleżankom oraz kolegom ze szkoły podstawowej Eureka w Zalesiu Górnym koło Warszawy zostawiłem całkowicie wolną rękę w kwestii doboru składników do ciasta. Postawiłem po prostu przed nimi cukier, mąkę, jajka, mleko, wodę, olej, masło oraz sodę i proszek do pieczenia. Sami mieli odkryć, jak i ile czego wymieszać, by powstało smaczne ciasto. Chciałem, żeby w ten sposób zrozumieli, czym jest eksperyment. Bo tak się dziwnie składa, że choć to jeden z najważniejszych sposobów poznawania świata, to też i najbardziej nielubiany przez nauczy- cieli oraz rodziców. Dobrze rozumiem dlaczego. Gdy dzieci wkraczają w wiek poznawania świata, ekspe- rymentują niemal bez przerwy. Rzucają rozmaitymi przedmiotami, by sprawdzić, które z nich spadają na ziemię i się tłuką. Mieszają mleko, szampon, płyn do mycia naczyń i podają rodzicom do picia, by się dowie- dzieć, czy to jest smaczne. Ukręcają głowy szmacianym i plastikowym lalkom, by zrozumieć, który materiał jest bardziej wytrzymały. To niestety kosztuje rodziców 8 nerwy, czas i pieniądze. Ale dzieci w ten sposób poznają zasady, jakie rządzą światem. Z czasem jednak, gdy coraz lepiej rozumieją, że kubek rzucony o ziemię się rozbi- ja, szampon jest niesmaczny, a ukręcenie głowy lalce niszczy ją bezpowrotnie, eksperymentują coraz mniej. Rodzice i nauczyciele przekonują ich, że najlepszym spo- sobem poznawania świata jest przyswajanie gotowej wiedzy z książek i z lekcji. Do tego można jeszcze dorzucić rozumowanie, czyli logiczne myślenie, oraz ewentual- nie – choć mniej chętnie – obserwację przyrody i ludzi. O eksperymentach prawie się nie mówi. Niesłusznie. Bo świat warto pozna- wać wszystkimi metodami, jakie są dostępne. Dobrze jest więc dużo czytać, słu- chać lekcji i  wykładów, ćwiczyć logiczne myślenie, obserwować przyrodę i ludzi, ale też przeprowadzać eksperymenty. One pokazują, że to, czego się uczymy, naprawdę dotyczy nas i otaczającego świata. Nie jest oderwane od życia, lecz właśnie ściśle z nim zwią- zane. W dodatku to dzięki eksperymentom udaje się odkryć nowe prawa rządzące światem oraz obalić wiele błędnych przekonań. Przez setki lat ludzie wierzyli, że coś jest prawdą, bo powiedział to lub napisał wybitny uczony. Nikt więc nie wątpił, że rośliny nie mają czu- cia (bo tak twierdził Arystoteles), a żyły odprowadzają krew z serca (bo tak pisał Galen). A potem okazywało się, że wystarczy przeprowadzić prosty eksperyment, by udo- wodnić, że to błąd. Tak odkryto, że rośliny jednak czują, a żyły doprowadzają krew do serca, a nie z serca. Trzeba jednak było wielkiego i odważnego umysłu, by to udo- wodnić. I to takiego, który zachował w sobie dziecięcą ciekawość świata i naturalną chęć eksperymentowania. 9 • Wstęp • Ból brzucha, czyli co to jest eksperyment O tym właśnie chciałem opowiedzieć uczniom szkoły Eureka, do której zawitałem jako gość prowadzą- cy dodatkowe zajęcia. Na początek jednak postanowiłem sprawdzić, czy dzieci wiedzą, co w ogóle znaczy słowo „eksperyment”. Większość z nich miała jakieś zdanie na ten temat. Każde nieco inne. Michał na przy- kład oznajmił, że „eksperyment to jest, jak tata wrzucił zardzewiały gwóźdź do coli i po miesiącu go wyjął. Gwóźdź zupełnie odrdzewiał”. Marianka powiedzia- ła, że „eksperyment to jest coś, co się sprawdza i co nie zawsze wychodzi”. Maria i Marysia krzyknęły: „Miesza się różne składniki i robi się wybuch!”. A Lena dodała: „Robi się coś bez instrukcji”. Oczywiście każde z nich miało trochę racji. Ja jednak ująłbym to nieco inaczej. Dla mnie eksperyment to sposób poznawania świata, który polega na tym, że coś w tym świecie zmieniamy, po czym obserwujemy, jaki skutek ta zmiana wywoła. Na tej podstawie odkrywa- my, co od czego jest zależne. Jeśli na przykład chcemy upiec ciasto, a nie wiemy, jak to się robi, to musimy mieszać rozmaite składniki w różnych proporcjach i sprawdzać, który efekt jest najsmaczniejszy i najzdrow- szy. Stopniowo sami odkryjemy, co jest niezbędne do przygotowania smacznego ciasta, a brak lub nadmiar jakich składników przynosi fatalne skutki. W szkole Eureka szybko się tego dowiedzieliśmy. W jednych ciastach zabrakło cukru, przez co niko- mu nie smakowały. W innych było za dużo mąki, co dało efekt w postaci twardej i suchej masy, trudnej do zjedzenia. A wreszcie Lena wraz z koleżankami najpraw- dopodobniej dosypały zbyt dużo sody. Ciasto wyszło smaczne, ale parę godzin później niektórych rozbolał brzuch. Nauczyliśmy się dzięki temu, że sody trzeba dodać tylko trochę, mąki można więcej i nie należy zapominać o cukrze. Kilka zajęć, jakie przeprowadziłem w gościnnej szkole Eureka, stało się inspiracją do tej książki. Opowiadam w  niej o  słynnych eksperymentach, które odkryły ważne prawa przyrody i zmieniły wyobrażenia ludzi o świecie. Do każdej historii dołączam instrukcje, jak samodzielnie przeprowadzić podobne doświadczenia. Do tych eksperymentów wystarczą proste przedmioty i składniki, które można znaleźć w domu lub bez trudu kupić w sklepie, choć zawsze trzeba postępować ściśle według instrukcji. Wszystkie eksperymenty spraw- dziłem sam lub z pomocą dzieci. Mogę więc z całą pewnością stwierdzić, że po żadnym z nich nikogo nie będzie bolał brzuch. Powodzenia! 10 11 • Wstęp • Ból brzucha, czyli co to jest eksperyment Eksperymentuj jak dziecko, by odkryć, do czego przydaje się eksperyment Czym jest eksperyment 1. „Słownik wyrazów obcych” Władysława Kopalińskiego: „Praktyczna próba realizacji pomysłu”. 2. „Słownik języka polskiego”: „1. Próba, zwłaszcza przeprowadzona po raz pierwszy; realizacja nowatorskiego pomysłu. 2. Celowe wywołanie jakiegoś zjawiska (lub jego zmiany) w sztucznych, zwykle laboratoryjnych warunkach w celu zbadania i wyjaśnienia jego przebiegu”. 3. Wojciech Mikołuszko (autor książki): „Sposób poznawania świata, który polega na tym, że coś w tym świecie zmieniamy i obserwujemy, jaki skutek ta zmiana wywoła. Na tej podstawie odkrywamy, co od czego jest zależne”. 4. Marianka, 8 lat: „Eksperyment to jest coś, co się sprawdza i co nie zawsze wychodzi”. Eksperyment 1 Upiecz pizzę 1 3 2 4 12 Przygotuj składniki: dwa gramy drożdży, dwie szklanki mąki, jedną trzecią szklanki oliwy z oliwek, pół szklanki ciepłej (nie gorącej!) wody, sól, cukier, przecier pomidorowy, ser żółty w kostce i inne wybrane przez ciebie składniki na wierzch pizzy (na przykład szynkę, ananasa, krewetki, kiełbasę pepperoni, oliwki).Drożdże rozpuść w wodzie. Dodaj łyżeczkę cukru.Do miski wsyp mąkę, wlej oliwę z oliwek i dodaj szczyptę soli.Gdy w kubku z rozpuszczonymi w wodzie drożdżami zaczną się pojawiać bąbelki, wlej je do miski z mąką i oliwą. 5 7 6 8 9 10 11 12 13 Wszystkie składniki wymieszaj i zagnieć.Miskę z tak przygotowanym ciastem odstaw w ciepłe miejsce. Poczekaj, aż urośnie. Zazwyczaj wystarcza pół godziny, ale gdy ciasto słabo rośnie, należy ten czas wydłużyć.Przygotuj blachę do pieczenia. Delikatnie wysmaruj ją oliwą i oprósz szczyptą mąki.Gdy ciasto urośnie, wyjmij je z miski i rozgnieć równą, cienką warstwą na blasze.Na wierzchu ciasta rozprowadź warstwę przecieru pomidorowego. Na niej ułóż wybrane przez siebie składniki (na przykład oliwki, kawałki szynki czy krewetki).Zetrzyj na tarce ser żółty (tyle, ile masz ochotę).Tak przygotowaną pizzę włóż do piekarnika rozgrzanego do 180 st. C na mniej więcej pół godziny.Gdy pizza się upiecze, wyjmij ją, posyp startym serem i jeszcze raz włóż do piekarnika – tym razem na krótko, bo tylko do stopienia się sera.Smacznego!
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wielkie eksperymenty dla małych ludzi
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: