Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00194 010595 7484652 na godz. na dobę w sumie
Wiktymologia - ebook/pdf
Wiktymologia - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 195
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1936-0 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Seria „Skrypty Becka” przeznaczona jest dla studentów wydziałów prawa i aplikantów. Książki z tej serii zawierają najistotniejsze wiadomości z określonej dziedziny prawa oraz pozwalają na szybka i efektywna naukę.

Skrypt „Wiktymologia” obejmuje omówienie najważniejszych informacji z zakresu wiktymologii dotyczących:

• przedmiotu badan wiktymologii,

• zadań wiktymologii,

• orientacji i rodzajów wiktymologii,

• problematyki zagrożeń,

• pojęcia i typologii ofiar,

• pojęcia wiktymizacji,

• alkoholu i środków odurzających jako czynników wiktymogennych,

• problematyki sekt w kontekście wiktymologicznym,

• samobójstwa jako przejawu autowiktymizacji,

• problematyki lobbingu,

• charakterystyki przemocy w szkole,

• charakterystyki przemocy w rodzinie,

• problematyki strachu przed przestępczością,

• roli ofiary w genezie przestępstwa,

• problematyki mediacji,

• wybranych zagadnień wiktymologii penitencjarnej.

 

Każdy rozdział skryptu poprzedzony jest literatura z omawianego zakresu.

Znajdź podobne książki

Darmowy fragment publikacji:

Skrypty Becka Skrypty Becka Skrypty Becka Seria „Skrypty Becka” przeznaczona jest dla studentów wydzia- łów prawa i aplikantów. Książki z tej serii zawierają najistotniejsze wiadomości z określonej dziedziny prawa oraz pozwalają na szybką i efektywną naukę. Małgorzata Kuć Skrypt „Wiktymologia” obejmuje omówienie najważniejszych informacji z zakresu wiktymologii dotyczących:  przedmiotu badań wiktymologii,  zadań wiktymologii,  orientacji i rodzajów wiktymologii,  problematyki zagrożeń,  pojęcia i typologii ofiar,  pojęcia wiktymizacji,  alkoholu i środków odurzających jako czynników wiktymogen- nych,  problematyki sekt w kontekście wiktymologicznym,  samobójstwa jako przejawu autowiktymizacji,  problematyki lobbingu,  charakterystyki przemocy w szkole,  charakterystyki przemocy w rodzinie,  problematyki strachu przed przestępczością,  roli ofiary w genezie przestępstwa,  problematyki mediacji,  wybranych zagadnień wiktymologii penitencjarnej. Wiktymologia a i g o l o m y t k i W ć u K Każdy rozdział skryptu poprzedzony jest literaturą z omawianego zakresu. Dr Małgorzata Kuć – adiunkt Katolickiego Uniwersytetu Lubel- skiego Jana Pawła II. www.sklep.beck.pl, e-mail: dz.handlowy@beck.pl tel.: 22 31 12 222, fax: 22 33 77 601 ISBN 978-83-255-1936-0 Skrypty Becka poleca Cena: 45,00 zł C.H.Beck SKRYPTY BECKA Wiktymologia W sprzeda¿y: L. Gardocki PRAWO KARNE, wyd. 16 Podrêczniki Prawnicze A. Marek PRAWO KARNE, wyd. 9 Studia Prawnicze J. Widacki (red.) KRYMINALISTYKA Studia Prawnicze M. Kuæ, M. Ga³¹zka PRAWO KARNE WYKONAWCZE Skrypty Becka M. Kuæ KRYMINOLOGIA Skrypty Becka M. Ga³¹zka, R. G. Ha³as, S. Hypœ, D. Szeleszczuk, K. Wiak KODEKS KARNY – CZÊŒÆ OGÓLNA. PYTANIA. KAZUSY. TABLICE Repetytoria C. H. Beck KODEKS KARNY Z WPROWADZENIEM, wyd. 33 Twoje Prawo www. sklep.beck.pl Wiktymologia Ma³gorzata Kuæ WYDAWNICTWO C. H. BECK WARSZAWA 2010 Redakcja: Katarzyna Iwaniuk © Wydawnictwo C. H. Beck 2010 Wydawnictwo C. H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Sk³ad i ³amanie: Wydawnictwo C. H. Beck Druk i oprawa: Elpil, Siedlce ISBN 978-83-255-1936-0 PRZEDMOWA Skrypt Wiktymologia adresowany jest przede wszystkim do studentów kierun- ków prawa, pedagogiki (w tym zw³aszcza o specjalnoœci „Resocjalizacja”), psycho- logii, bezpieczeñstwa. Mo¿e byæ równie¿ przydatny w systemie szkolenia s³u¿b mundurowych (w tym przede wszystkim Policji oraz S³u¿by Wiêziennej), a tak¿e aplikantom: s¹dowym, prokuratorskim, kuratorskim. W pewnym zakresie mo¿e rów- nie¿ byæ pomocny w pracy s³u¿b socjalnych. Na podkreœlenie zas³uguje fakt, ¿e jakkolwiek wiktymologia jest dyscyplin¹ m³od¹, to jednak w obszarze jej zainteresowania znalaz³o siê stosunkowo du¿o z³o¿onych problemów badawczych. Z uwagi na to nie jest mo¿liwe nawet skrótowe przedstawienie ich wszystkich. Wybór zagadnieñ opisanych w skrypcie zosta³ po- dyktowany koniecznoœci¹ uwzglêdnienia kwestii podstawowych lub takich, które z racji swojej aktualnoœci, przydatnoœci dla praktyki b¹dŸ nowoœci zas³uguj¹ na uwa- gê. Przyjêcie takich kryteriów doboru treœci pozostaje w œcis³ym zwi¹zku z dydak- tycznym charakterem opracowania, ale tak¿e ma na wzglêdzie mo¿liwoœæ jego wy- korzystania w sferze praktyki. Z uwagi na to szerzej zosta³a podyktowana problematyka ró¿nego typu uzale¿nieñ, problematyka samobójstw, zagadnienia wik- tymizacji penitencjarnej oraz przeciwdzia³ania przestêpczoœci. Spo³eczne znaczenie tych problemów nie budzi w¹tpliwoœci. W ograniczonym zakresie natomiast przed- stawiona zosta³a tematyka odnosz¹ca siê do ustalenia statusu wiktymologii w syste- mie nauk, okreœlenia jej zadañ, ram wspó³pracy z innymi naukami wykorzystywany- mi pomocniczo do realizacji przedmiotu badañ, problematyka zagro¿eñ œrodowiska naturalnego oraz nadu¿yæ w³adzy. W opracowaniu zosta³o pominiête zagadnienie rozwoju wiktymologii w p³aszczyŸnie historycznej, a tak¿e problematyka metodolo- gii badañ wiktymologicznych. Kryterium wyboru treœci podjêtych w opracowaniu by³a przydatnoœæ dla podsta- wowego zapoznania z treœci¹ i specyfik¹ przedmiotu, daj¹ca niezbêdne podstawy do samodzielnych poszukiwañ celem uzupe³nienia interesuj¹cych problemów na grun- cie literatury wiktymologicznej oraz literatury nauk pomocniczych. Skrypt wykorzystuje najczêœciej proponowan¹ dla przekazu dydaktycznego systematykê wyk³adu, jedynie w niektórych przypadkach wykazuj¹c pewne od- stêpstwa. VI Przedmowa Dydaktyczny charakter opracowania mia³ wp³yw na decyzjê o zasadnoœci powtó- rzeñ niektórych treœci tak, aby u³atwiæ ich zrozumienie i przygotowanie studentów do egzaminu. Lublin, lipiec 2010 r. dr Ma³gorzata Kuæ SPIS TREŒCI Przedmowa .................................................................................................................... V Wykaz skrótów ............................................................................................................. XI Wykaz wybranej literatury ............................................................................................... XV Rozdzia³ I. Zagadnienia wprowadzaj¹ce ........................................................................ § 1. Definicja i przedmiot badañ wiktymologii ............................................................ § 2. Zadania wiktymologii ............................................................................................... § 3. Orientacje w wiktymologii....................................................................................... § 4. Rodzaje wiktymologii ............................................................................................... § 5. Wiktymologia a kryminologia ................................................................................ § 6. Nauki pomocnicze wiktymologii............................................................................. § 7. Problematyka zagro¿eñ ............................................................................................. I. Pojêcie zagro¿enia.............................................................................................. II. Klasyfikacja zagro¿eñ........................................................................................ III. Skutki zagro¿eñ .................................................................................................. IV. Œwiadomoœæ zagro¿eñ ...................................................................................... § 8. Pojêcie ofiary ............................................................................................................. § 9. Pojêcie wiktymizacji ................................................................................................. Rozdzia³ II. Wiktymologia ogólna.................................................................................... § 11. Zagro¿enia ze strony œrodowiska naturalnego..................................................... § 12. Problem alkoholizmu .............................................................................................. I. Wp³yw alkoholu na organizm cz³owieka ....................................................... II. Alkohol jako czynnik kryminogenny i wiktymogenny ................................ III. Przeciwdzia³anie ............................................................................................... § 13. Problem narkomanii ................................................................................................ I. Pojêcie œrodków odurzaj¹cych i narkomanii.................................................. II. Klasyfikacja œrodków odurzaj¹cych ................................................................ III. Uzale¿nienie ........................................................................................................ IV. Œrodki odurzaj¹ce jako czynniki kryminogenne i wiktymogenne............... V. Przeciwdzia³anie ................................................................................................. § 14. Problem nikotynizmu .............................................................................................. § 15. Uzale¿nienie od mediów ........................................................................................ I. Definicja .............................................................................................................. 1 1 2 3 4 7 8 9 9 10 13 13 14 15 17 18 20 20 23 24 27 27 28 29 32 34 38 40 40 VIII Spis treœci II. Przyczyny .......................................................................................................... III. Skutki nadu¿ywania i uzale¿nienia od mediów............................................. IV. Przeciwdzia³anie ................................................................................................. § 16. Uzale¿nienie od sekt ............................................................................................... I. Definicja sekt, uzale¿nienia od sekt i mechanizm jego powstawania ........ II. Uwarunkowania przynale¿noœci do sekt ......................................................... III. Negatywne konsekwencje przynale¿noœci do sekt ....................................... IV. Profilaktyka ......................................................................................................... § 17. Samobójstwo jako przejaw autowiktymizacji...................................................... I. Wiadomoœci ogólne............................................................................................ 1. Definicja samobójstwa ................................................................................ 2. Kierunki badania samobójstw ...................................................................... II. Przyczyny pope³niania samobójstw ................................................................. III. Samobójstwa wœród m³odzie¿y ....................................................................... IV. Metody pope³niania samobójstw...................................................................... V. Typologia samobójstw ....................................................................................... VI. Zapobieganie samobójstwom............................................................................ VII. Zwi¹zek samobójstwa z zabójstwem............................................................... VIII. Prawnokarna problematyka samobójstw ......................................................... § 18. Zagro¿enia w miejscu pracy .................................................................................. I. Przyczyny wystêpowania zagro¿eñ w miejscu pracy ................................... II. Przejawy zagro¿eñ w miejscu pracy ............................................................... III. Sposoby przeciwdzia³ania zagro¿eniom w miejscu pracy............................ § 19. Mobbing jako szczególny przyk³ad zagro¿enia w miejscu pracy .................... I. Pojêcie ................................................................................................................. II. Przyczyny ............................................................................................................ III. Cechy ................................................................................................................... IV. Rodzaje .............................................................................................................. V. Skutki................................................................................................................... VI. Ochrona ofiar mobbingu ................................................................................... Rozdzia³ III. Wiktymologia spo³eczna............................................................................. § 20. Problem bezrobocia................................................................................................. § 21. Patologia rodziny..................................................................................................... I. Problem zaniedbañ wychowawczych .............................................................. § 22. Nadu¿ycia w³adzy ................................................................................................... § 23. Przemoc w szkole ................................................................................................... I. Pojêcie przemocy w szkole .............................................................................. II. Przyczyny przemocy .......................................................................................... III. Przejawy przemocy .......................................................................................... 1. Przemoc uczniów wobec uczniów .............................................................. 2. Przemoc uczniów wobec nauczycieli ......................................................... 3. Przemoc nauczycieli wobec uczniów ......................................................... IV. Skutki przemocy w szkole................................................................................ V. Przeciwdzia³anie przemocy w szkole .............................................................. 42 43 44 45 45 48 51 52 53 53 53 55 57 59 60 60 61 62 63 63 65 67 68 70 70 71 71 73 73 74 77 77 81 81 84 84 84 85 87 87 87 88 88 89 Spis treœci Rozdzia³ IV. Wiktymologia kryminalna ......................................................................... § 24. Rozwój wiktymologii kryminalnej........................................................................ § 25. Pojêcie ofiary przestêpstwa .................................................................................. § 26. Typologia ofiar ........................................................................................................ § 27. Rola ofiary w genezie przestêpstwa ..................................................................... § 28. Wiktymizacja kryminalna ....................................................................................... I. Pojêcie wiktymizacji kryminalnej .................................................................... II. Zakres wiktymizacji kryminalnej ..................................................................... IX 93 94 94 94 96 98 98 99 III. WskaŸniki wiktymizacji .................................................................................... 100 IV. Przeciwdzia³anie wiktymizacji kryminalnej.................................................... 100 § 29. Przemoc w rodzinie ............................................................................................... 103 I. Definicja przemocy .......................................................................................... 103 II. Cechy przemocy w rodzinie ............................................................................. 103 III. Uwarunkowania i konsekwencje przemocy w rodzinie................................ 107 IV. Pomoc ofiarom przemocy domowej................................................................ 115 V. Przestêpstwo z u¿yciem przemocy .................................................................. 118 § 30. Strach przed przestêpczoœci¹ i poczucie bezpieczeñstwa .................................. 119 I. Pojêcie strachu i lêku ........................................................................................ 119 II. Syndrom sztokholmski ...................................................................................... 119 III. Czynniki wp³ywaj¹ce na poczucie bezpieczeñstwa....................................... 121 § 31. Problem terroryzmu ................................................................................................ 123 I. Definicje i cechy terroryzmu............................................................................ 123 II. Klasyfikacja terroryzmu .................................................................................... 126 III. Problem osobowoœci terrorystycznej ............................................................... 126 IV. Ofiary terroryzmu .............................................................................................. 128 V. Terroryzm a problem bezpieczeñstwa wewnêtrznego ................................... 129 § 32. Ofiara przestêpstwa a wymiar sprawiedliwoœci .................................................. 130 § 33. Problematyka mediacji............................................................................................ 132 I. Mediacja a koncepcja sprawiedliwoœci naprawczej ...................................... 132 II. Definicja mediacji .............................................................................................. 133 III. Cele procesu mediacyjnego .............................................................................. 135 IV. Zasady mediacji.................................................................................................. 135 V. Cechy i umiejêtnoœci mediatora....................................................................... 136 VI. Mediacja w sprawach karnych ......................................................................... 137 VII. Mediacja w sprawach nieletnich ...................................................................... 139 VIII. Zalety mediacji ................................................................................................... 142 Rozdzia³ V. Wiktymologia penitencjarna....................................................................... 143 § 34. Pojêcie wiktymologii penitencjarnej ..................................................................... 144 § 35. Przeludnienie wiêzieñ ............................................................................................. 145 § 36. Podkultura wiêzienna .............................................................................................. 147 I. Pojêcie podkultury wiêziennej ......................................................................... 147 II. Przyczyny wystêpowania podkultury wiêziennej .......................................... 147 III. Funkcje podkultury ............................................................................................ 150 IV. Przejawy podkultury przestêpczej.................................................................... 151 X Spis treœci V. Przeciwdzia³anie podkulturze wiêziennej ....................................................... 153 § 37. Samobójstwa w zak³adach karnych i aresztach œledczych ................................ 155 I. Specyfika zjawiska............................................................................................. 155 II. Przyczyny ............................................................................................................ 156 III. Przeciwdzia³anie ................................................................................................. 157 Rozdzia³ VI. Problematyka ofiar przestêpstw w dokumentach miêdzynarodowych......................................................................................................... 161 § 38. Wiadomoœci wprowadzaj¹ce .................................................................................. 161 § 39. Ochrona kobiet i dzieci jako ofiar przestêpstw .................................................. 162 § 40. Problematyka niewolnictwa i pracy przymusowej ............................................. 162 § 41. Problematyka handlu ludŸmi ................................................................................. 163 § 42. Problematyka przemocy domowej i wykorzystywania seksualnego ................ 164 § 43. Problematyka tortur................................................................................................. 165 § 44. Problematyka terroryzmu ....................................................................................... 165 § 45. Problematyka przestêpstw z nienawiœci (rasizm i ksenofobia)......................... 166 § 46. Europejskie Forum S³u¿b dla Ofiar Przestêpstw ................................................ 166 Indeks rzeczowy................................................................................................................... 171 WYKAZ SKRÓTÓW Wykaz skrótów Wykaz skrótów 1. Literatura Amin, Ofiara................... S. M. Amin, Ofiara przestêpstwa we wspó³czesnych systemach prawnokarnych ze szczególnym uwzglnieniem jurysprudencji Bieñkowska, Islamu, Toruñ 1995 Wiktymologia ............... E. Bieñkowska, Wiktymologia. Zarys wyk³adu, Warszawa 2000 Ho³yst, Kryminologia, [ ] ........... B. Ho³yst, Kryminologia, Warszawa 1999; Warszawa 2000 Ho³yst, Suicydologia...... B. Ho³yst, Suicydologia, Warszawa 2002 Ho³yst, Wiktymologia.... B. Ho³yst, Wiktymologia, Warszawa 2006 Ho³yst, Terroryzm, t. 1... B. Ho³yst, Terroryzm, t. 1, Warszawa 2009 2. Akty prawne AlkU .............................. ustawa z 26.10.1982 r. o wychowaniu w trzeŸwoœci i przeciw- dzia³aniu alkoholizmowi (tekst. jedn. Dz.U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) DozórElektrU................. ustawa z 7.9.2007 r. o wykonywaniu kary pozbawienia wolnoœci poza zak³adem karnym w systemie dozoru elektronicznego (tekst jedn. Dz.U. z 2008 r. Nr 172, poz. 1069 ze zm.) KC.................................. Kodeks cywilny KK ................................. Kodeks karny KKW.............................. Kodeks karny wykonawczy Konstytucja RP .............. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej KP .................................. Kodeks pracy KPC ............................... Kodeks postêpowania cywilnego KPK ............................... Kodeks postêpowania karnego KSH ............................... Kodeks spó³ek handlowych MediacjaKarnaR ............ rozporz¹dzenie Ministra Sprawiedliwoœci z 13.6.2003 r. w spra- wie postêpowania mediacyjnego w sprawach karnych (Dz.U. Nr 108, poz. 1020 zem.) MediacjaNielR .............. rozporz¹dzenie Ministra Sprawiedliwoœci z 18.5.2001 r. w spra- wie postêpowania mediacyjnego w sprawach nieletnich (Dz.U. Nr 56, poz. 591 ze zm.) XII Wykaz skrótów NarkU ........................... ustawa z 29.7.2005 r. o przeciwdzia³aniu narkomanii (Dz.U. Nr 179, poz. 1485 ze zm.) NielU ............................. ustawa z 26.10.1982 r. o postêpowaniu w sprawach nieletnich (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r. Nr 33, poz. 178 ze zm.) OœrRodzR ...................... rozporz¹dzenie Ministra Sprawiedliwoœci z 3.8.2001 r. w sprawie organizacji i zakresu dzia³ania rodzinnych oœrodków diagnostycz- no-konsultacyjnych (Dz.U. Nr 97, poz. 1063 ze zm.) Oddzia³PenitR................ rozporz¹dzenie Ministra Sprawiedliwoœci z 14.8.2003 r. w spra- wie sposobów prowadzenia oddzia³ywañ penitencjarnych w zak³adach karnych i aresztach œledczych (Dz.U. Nr 151, poz. 1469 ze zm.) PrzemocU ...................... ustawa z 29.7.2005 r. o przeciwdzia³aniu przemocy w rodzinie (Dz.U. Nr 180, poz. 1493 ze zm.) RegPozbWolR ............... rozporz¹dzenie Ministra Sprawiedliwoœci z 25.8.2003 r. w spra- wie regulaminu organizacyjno-porz¹dkowego wykonywania kary pozbawienia wolnoœci (Dz.U. Nr 152, poz. 1493) RegTymAR.................... rozporz¹dzenie Ministra Sprawiedliwoœci z 25.8.2003 r. w spra- wie regulaminu organizacyjno-porz¹dkowego wykonywania tymczasowego aresztowania (Dz.U. Nr 152, poz. 1494) SWU .............................. ustawa z 26.4.1996 r. o S³u¿bie Wiêziennej (tekst jedn. Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) UdziPodR....................... rozporz¹dzenie Prezesa Rady Ministrów z 1.12.2003 r. w sprawie szczegó³owego zakresu i trybu uczestnictwa podmiotów w wyko- nywaniu kar, œrodków karnych, zabezpieczaj¹cych i zapobiegaw- czych, a tak¿e spo³ecznej kontroli nad ich wykonywaniem (Dz.U. Nr 211, poz. 2051) 3. Czasopisma i publikatory Arch. Krym. ................... Archiwum Kryminologii Dz.U............................... Dziennik Ustaw RP Dz.Urz............................ Dziennik Urzêdowy Pal. ................................. Palestra PiP.................................. Pañstwo i Prawo PiZS ............................... Praca i Zabezpieczenia Spo³eczne PPK ................................ Problemy Prawa Karnego PPKrym. ........................ Przegl¹d Penitencjarny i Kryminologiczny Prok. i Pr. ....................... Prokuratura i Prawo Przegl. S¹d. .................... Przegl¹d S¹dowy PWP ............................... Przegl¹d Wiêziennictwa Polskiego SKKiP ............................ Studia Kryminologiczne, Kryminalistyczne i Penitencjarne SR .................................. Socjologia Religii 4. Inne skróty art. .................................. artyku³ (-y) gr. ................................... grecki (-a, -e) Wykaz skrótów XIII ha ................................... hektar (-y) ³ac................................... ³aciñski (-a, -e) m.in. ............................... miêdzy innymi nast................................. nastêpny (-e) Nr ................................... numer (-y) red. ................................. redaktor (-rzy) tj. .................................... to jest s. .................................... strona (-y) t. ..................................... tom (-y) tekst jedn. ...................... tekst jednolity z. .................................... zeszyt (-y) ze zm.............................. ze zmianiami zob. ................................ zobacz WYKAZ WYBRANEJ LITERATURY S. M. Amin, Ofiara przestêpstwa we wspó³czesnych systemach prawnokarnych ze szczegól- nym uwzglêdnieniem jurysprudencji Islamu, Toruñ 1995 E. Bieñkowska, Wiktymologia. Zarys wyk³adu, Warszawa 2000 E. Bieñkowska, Pañstwowa kompensacja dla ofiar przestêpstw, PiP 2008, z. 5 E. Bieñkowska, L. Mazowiecka, Ofiara przestêpstwa w dokumentach miêdzynarodowych, Warszawa 2009 E. Bieñkowska, L. Mazowiecka, Prawa ofiar przestêpstw, Warszawa 2009 E. Bieñkowska, L. Mazowiecka, Uprawnienia pokrzywdzonego przestêpstwem, Warszawa 2009 J. B³achut, K. Krajewski, A. Gaberle, Kryminologia, Gdañsk 1999 L. Falandysz, Wiktymologia, Warszawa 1979 L. Falandysz, W krêgu kryminologii radykalnej, Warszawa 1986 A. Gaberle, Nieroz³¹czna triada. Przestêpczoœæ. Przestêpca. Spo³eczeñstwo, Gdañsk 2003 B. Ho³yst, Kryminologia na œwiecie, Warszawa 1979 B. Ho³yst, Na granicy ¿ycia i œmierci. Studium kryminologiczne i wiktymologiczne, Warsza- wa 2002 B. Ho³yst, Suicydologia, Warszawa 2002 B. Ho³yst, Wiktymologia, Warszawa 2006 B. Ho³yst, Kryminalistyka, Warszawa 2004 B. Ho³yst, Kryminologia, Warszawa 2007 A. Jaworska (red.), Kryminologia i kara kryminalna. Wybrane zagadnienia, Kraków 2008 J. Malec (oprac.), Raport. Sytuacja ofiar przestêpstw w Polsce, Warszawa 2002 ROZDZIA£ I ZAGADNIENIA WPROWADZAJ¥CE Literatura uzupe³niaj¹ca: S. M. Amin, Ofiara przestêpstwa we wspó³czesnych systemach prawodawczych ze szczególnym uwzglêdnieniem jurysprudencji Islamu, Toruñ 1995; G. de Bec- ker, Dar strachu. Jak wykorzystaæ sygna³y o zagro¿eniu, które ostrzegaj¹ nas przed przemoc¹ i zapewniaj¹ prze¿ycie, Poznañ 1998; E. Bieñkowska, Wiktymologia. Zarys wyk³adu, Warszawa 2000; ta¿, Zjawisko wiktymizacji wtórnej. Pojêcie, przyczyny, przeciwdzia³anie (na przyk³adzie niektórych polskich regulacji karnych), Arch. Krym. 2007–2008, t. XXIX–XXX, s. 65–80; J. B³achut, Problemy zwi¹zane z pomiarem przestêpczoœci, Warszawa 2007; J. B³achut, J. Czap- ska, J. Widacki, Zagro¿enie przestêpczoœci¹, Warszawa–Kraków 1997; T. Cielecki, Koordynacja systemu przeciwdzia³ania patologii spo³ecznej, [w:] J. Czapska, J. Widacki (red.), Bezpieczeñ- stwo lokalne. Spo³eczny kontekst prewencji kryminalnej, Warszawa 2000; B. Czarnecki, W. Sie- miñski, Kszta³towanie bezpiecznej przestrzeni publicznej, Warszawa 2004; H. von Henting, The Criminal and His Victim. Studies in the Sociobiology of Crime, New York 1979; B. Ho³yst, Rola ofiary w genezie zabójstwa, PiP 1964, z. 4; ten¿e, Na granicy ¿ycia i œmierci. Studium krymino- logiczne i wiktymologiczne, Warszawa 2002; B. Ho³yst, E. Kube, Strach przed przestêpczoœci¹ – zaniedbany problem polityki kryminalnej, Prok. i Pr. 1995, Nr 1; G. Kelling, C. M. Coles, Wybite szyby. Jak zwalczyæ przestêpczoœæ i przywróciæ ³ad w najbli¿szym otoczeniu, Poznañ 2000; A. Kêpiñski, Lêk, Kraków 1995; K. Kisia³a, T. Jezierski, Holistyczne rozumienie problemów bez- pieczeñstwa, [w:] J. Widacki, J. Czapska (red.), Bezpieczny obywatel – bezpieczne pañstwo, Lu- blin 1998; M. Kuæ, Poczucie bezpieczeñstwa jako problem kryminologiczny i wiktymologiczny, [w:] J. Œwitka, M. Kuæ, G. Gozdór (red.), Spo³eczno-moralna potrzeba bezpieczeñstwa i po- rz¹dku publicznego, Lublin 2007; A. Marek, Ofiara przestêpstwa a wymiar sprawiedliwoœci, SKKiP 1989, t. 16; s. 109–123; A. S. Reber, S³ownik psychologii, Warszawa 2000; H. J. Schne- ider, Wiktymologia. Nauka o ofierze przestêpstwa, SKKiP 1980, t. 11; A. Siemaszko, Kogo bij¹, komu kradn¹. Przestêpczoœæ nie rejestrowana w Polsce i na œwiecie, Warszawa 2001; S. Skorup- ka, H. Auderska, Z. £empicka (red.), Ma³y s³ownik jêzyka polskiego, Warszawa 1989. § 1. Definicja i przedmiot badañ wiktymologii Rozdzia³ I. Zagadnienia wprowadzaj¹ce § 1. Definicja i przedmiot badañ wiktymologii Wiktymologia (³ac. victima – ofiara oraz gr. logos – nauka) jest nauk¹ „o wikty- mizacji i ofiarach w kontekœcie funkcjonowania systemów wymiaru sprawiedliwo- œci” (Bieñkowska, Wiktymologia, s. 79). 2 Rozdzia³ I. Zagadnienia wprowadzaj¹ce Nauka o ofiarach przestêpstw pojawi³a siê jako wynik kryminologicznych analiz dotycz¹cych przestêpstwa i jego sprawcy. Pierwotnie badania nad przestêpczoœci¹ przyjmowa³y za prawid³owoœæ to, ¿e sprawca jest stron¹ aktywn¹ przestêpstwa, natomiast ofiara – stron¹ pasywn¹. Rozwój badañ kryminologicznych da³ podsta- wy do pytania, czy zawsze ofiara jest stron¹ pasywn¹ w przestêpstwie? Da³o to pocz¹tek naukowym badaniom problematyki roli ofiary w genezie przestêpstwa, która stanowi podstawowy przedmiot zainteresowania wiktymologii. Prowadzone badania doprowadzi³y do ustaleñ, ¿e ofiara przestêpstwa mo¿e mieæ wp³yw na: 1) powziêcie zamiaru przestêpczego, 2) realizacjê zamiaru przestêpczego. Pierwsze analizy wiktymologiczne da³y podstawy do stwierdzenia, ¿e ofiara tak- ¿e mo¿e byæ w ró¿nym stopniu stron¹ aktywn¹ w przestêpstwie. Podstawowym przedmiotem badañ wiktymologii jest: 1) rola ofiary w genezie przestêpstwa, 2) potencja³ wiktymogenny, 3) typologia ofiar, 4) kategorie zagro¿eñ, 5) przeciwdzia³anie zagro¿eniom, 6) prawa ofiar przestêpstw. § 2. Zadania wiktymologii § 2. Zadania wiktymologii Z³o¿onoœæ problematyki badawczej, jaka wynika z analizy relacji pomiêdzy sprawc¹ a ofiar¹ przestêpstwa, podejmowanej przez wiktymologiê, powoduje ko- niecznoœæ usystematyzowania zadañ tej nauki. B. Ho³yst proponuje nastêpuj¹ce ujêcie zadañ wiktymologii (Ho³yst, Wiktymo- logia, s. 37–39): 1) zadania ogólne: a) diagnozowanie sytuacji, b) interpretacja sytuacji, c) zapobieganie zjawiskom niepo¿¹danym, d) przygotowywanie propozycji dotycz¹cych tworzenia sytuacji po¿¹danych; 2) zadania szczegó³owe: a) edukacja spo³eczna w zakresie rozumienia stosunków spo³ecznych, w³asnej roli w spo³eczeñstwie, odpowiedzialnoœci za nieostro¿noœæ i prowokacjê, ochrony samego siebie przed staniem siê ofiar¹, b) pomoc na rzecz ofiar, która ma doprowadziæ do pe³nego powrotu poszkodo- wanej osoby do spo³eczeñstwa (budowanie systemów pomocowych dla ofiar przestêpstw), c) psychoterapia i socjoterapia osób podatnych na uleganie sytuacjom zagro¿e- nia. § 3. Orientacje w wiktymologii 3 Wiktymologia wieloaspektowo analizuje problem wiktymizacji (zob. § 9 ni- niejszego rozdzia³u), a mianowicie: 1) opisuje zjawisko wiktymizacji, 2) wyjaœnia jego przyczyny, 3) poszukuje sposobów przeciwdzia³ania wiktymizacji, 4) poszukuje sposobów usuwania nastêpstw wiktymizacji. Wa¿nym zadaniem wiktymologii, obok diagnozy zagro¿enia ogólnego, jest prze- widywanie zagro¿enia poszczególnych kategorii demograficznych. W takim zna- czeniu chodzi o okreœlenie zagro¿enia, jakie wynika m.in. z: 1) wieku, 2) p³ci, 3) wygl¹du zewnêtrznego, 4) statusu ekonomicznego, 5) stylu ¿ycia (m.in. koniecznoœæ poruszania siê w okreœlonym czasie, w okre- œlonym miejscu, w zwi¹zku z wykonywan¹ prac¹ lub inn¹ typow¹ aktywno- œci¹). Wiktymologia ma d¹¿yæ do „systemowego badania wszystkich tych cech osób, a tak¿e cech sytuacji, które zawieraj¹ w sobie ³adunek potencja³u wiktymizacyjne- go” (Ho³yst, Wiktymologia, s. 37). Poza podzia³em zadañ wiktymologii na ogólne i szczegó³owe, zadania te mog¹ byæ ujmowane z punktu widzenia (Ho³yst, Wiktymologia, s. 40): 1) poznawczego, 2) praktycznego, 3) metodologicznego (koniecznoœæ wykorzystywania aparatu diagnostyczno-in- terpretacyjnego innych nauk). § 3. Orientacje w wiktymologii § 3. Orientacje w wiktymologii Sposób realizacji zadañ wiktymologii pozwala na wyró¿nienie dwóch orientacji w wiktymologii: 1) orientacji naukowej, 2) orientacji praktycznej. Orientacja naukowa koncentruje siê na badaniu (przy wykorzystaniu metod naukowych) wszystkich zagadnieñ, które wchodz¹ w zakres przedmiotu jej badañ (np. zjawiska wiktymizacji, budowaniu typologii ofiar), co ma s³u¿yæ przede wszyst- kim celom poznawczym. Orientacja praktyczna ukierunkowana jest natomiast na pomoc ofiarom prze- stêpstw. W tym zakresie mo¿na wyró¿niæ nastêpuj¹ce rodzaje pomocy: 1) prawn¹, 2) medyczn¹, 3) psychologiczn¹,
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wiktymologia
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: