Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00345 005250 14100049 na godz. na dobę w sumie
Wilno. Historia, ludzie, tradycje - ebook/pdf
Wilno. Historia, ludzie, tradycje - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 129
Wydawca: SBM Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7845-733-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> przewodniki >> podróże
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Wilno pełne wspaniałych zabytków i uroczych zakątków leżało niegdyś w polskich granicach. Zapewne dlatego tak żywa jest dla nas ciągle jego historia. Prezentowana książka to zajmująca opowieść o początkach miasta i jego burzliwej historii napisana przez znawcę tematyki kresowej o wileńskich korzeniach. Interesująca narracja, zawierająca także ciekawostki z życia codziennego, ubogacona została licznymi archiwaliami.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

historia • ludzie • tradycje Marek a. koprowski Plac Katedralny i otoczenie z lotu ptaka (początek XX wieku) Józef Piłsudski po mszy dziękczynnej w Ostrej Bramie; 1919 rok historia. ludzie. tradycje 6 8 9 10 11 14 16 22 24 26 30 33 38 40 40 48 50 51 58 59 60 61 62 66 66 67 67 68 72 74 75 76 78 80 81 81 82 83 83 86 91 94 103 104 108 113 116 121 121 126 wste`p burzliwe dzieje Druga stolica Jagiellonów Złoty wiek Wilna Czasy klęsk, najazdów i odbudowy Wilno w Imperium Rosyjskim w czasach i rzeczpospolitej Przemysł Drukarstwo Szlachta i magnateria Tatarzy w Wilnie Żydzi w Wilnie Rusini w Wilnie Karaimi w Wilnie Życie codzienne wileńskiej społeczności Polska kultura w Wilnie Główni przedstawiciele wileńskiej nauki w czasach I Rzeczpospolitej Kościół i zakony krzewiące kulturę łacińską Reformacja i kontrreformacja Mie`dzy i a ii rzeczpospolita` Początki litewskiego odrodzenia Wilno podczas I wojny światowej . z ycie codzienne na przeloMie XiX i XX wieku Karnawał w mieście Rozrywki i życie towarzyskie Życie uniwersyteckie Polska inteligencja w Wilnie Wybitni twórcy Schyłek XIX wieku Kultura wilensKa w latach 1905–1915 Prasa, ruch wydawniczy, oficyny Środowisko literackie i plastyczne Teatr i życie muzyczne Zbiory wileńskie Zabawy, kluby, życie towarzyskie Pierwsze wileńskie filmy spór o wilno Koncepcja Piłsudskiego Wilno w czasie wojny polsko-bolszewickiej Żeligiada Wilno stolicą Litwy Środkowej Metropolia wilenska Cudowny obraz Matki Boskiej Ostrobramskiej Wilno w życiu marszałka Józefa Piłsudskiego Pogrzeb „Matki i Serca Syna” Na Rossie koniec polskiego wilna wilno po 1939 roku Ponowne zajęcie Wilna przez Armię Czerwoną Okupacja niemiecka zakonczenie 127 bibliografia wilno. historia. ludzie. tradycje M „Miłe miasto. Rzędem biegną mury i pagór- ki w zieleń wciśnięte. Pagórki, stłoczone zie- lenią pieszczą mury, a mury tęsknie na pagórki spoglądają. Miłe miasto. Gdy wyjdziesz na któryś z pagórków – ku niebu przez mgłę oparów błysz- czą do góry wieżyce, wieżyczki, na których, gdy dzwony zadzwonią, nie wiadomo, czy się skar- żą, czy o łaskę proszą, czy tęsknie głos wzno- szą” – tak o Wilnie powiedział marszałek Józef Piłsudski. Z Wilnem łączyły go więzy szczególne. wstep Było to jego ukochane miasto, w którym kazał pochować swe serce. Wilno, jak prawie każde miasto, ma swo- ją tajemnicę. Owiane romantycznym czarem stało się bohaterem wielu opowieści, wciąż jest obiektem artystycznych wizji i naukowych docie- kań. Ta opowieść również jest przejawem fascy- nacji, kolejną próbą przybliżenia tajemnicy i zro- zumienia, dlaczego Czesław Miłosz stwierdził: „Nigdy od ciebie, miasto, nie mogłem odjechać”. Panorama Wilna z Górą Zamkową i rzeką Wilią 7 Początek historii miasta nad Wilią ginie W mrokach dziejóW. aż do XiV Wieku nie PojaWiły się żadne Pisane źródła na temat Wilna. można PrzyPuszczać, że W średnioWieczu była to do- brze rozWijająca się osada, która W 1323 roku stała się sto- licą Wielkiego księstW a liteWskiego. Według legendy spisanej na początku XVI wie- ku w Latopisie Wielkiego Księstwa Litewskiego i Żmudzkiego, książę Giedymin założył Wilno na wzgórzu pod wpływem proroczego snu o że- laznym wilku, symbolu niezwyciężonego grodu. Z dużą dozą prawdopodobieństwa należy zało- żyć, że podanie to powstało na zamówienie spo- łeczne, by ubarwić historię miasta. O tym, że Wilno jest stolicą Wielkiego Księ- stwa Litewskiego, po raz pierwszy świat się dowiedział w 1323 roku, kiedy książę Giedy- min wysłał list do papieża Jana XXII z prośbą o udzielenie chrztu. W dokumencie zaznaczył, że przed dwoma laty zbudował w mieście kościół dla dominikanów. Na tej podstawie można wnio- skować, że w Wilnie mieszkali już w tym czasie 8 burzliwe dzieje Plan Wilna z 1576 roku kupcy i rzemieślnicy z Zachodu, najprawdopo- dobniej Niemcy i Polacy. Przedstawiciele Stoli- cy Apostolskiej odwiedzili Wilno w 1324 roku, a następnie zdali papieżowi relację z wizyty. Niestety, nie zawarli w niej wiele informacji o sa- mym mieście, bo nie zrobiło na nich wielkiego wrażenia. W tamtych czasach Wilno tworzy- ły dwie części: mniejsza niemiecka i znacznie większa ruska. Pod koniec XIV wieku w ruskiej dzielnicy było 10 cerkwi. Podkreślić trzeba, że w XIV wieku Wilno miało charakter słowiań- ski, a dominowała w nim ludność białoruska. Na dworze książęcym wszyscy posługiwali się ję- zykiem ruskim, a społeczność litewska stanowiła nieduży i niewiele znaczący odsetek. Druga stolica Jagiellonów Rozkwit Wilno zawdzięcza Jagiellonom, dla których stało się drugą stolicą. Przyjęcie chrztu przez Litwę było punktem zwrotnym w dziejach miasta. Nadano mu prawo magdeburskie, zało- żono biskupstwo i zaczęto przekształcać w eu- ropejski ośrodek, wzorując się na ukochanym przez Jagiełłę Krakowie. Zarówno Władysław 9 Makieta Zamku Dolnego w Wilnie z połowy XVI wieku. Tak prawdopodobnie wyglądała budowla; nie zachowały się żadne rysunki czy dokumentacje dotyczące jej architektury Jagiełło, jak i jego następcy ściągali z Krakowa księży, urzędników, wojskowych, dworzan, a tak- że artystów, rzemieślników i kupców. Przyby- sze organizowali życie na wzór polskiej stolicy, dzięki czemu rozwój miasta nabierał rozmachu. Do rozkwitu przyczynił się też wielki książę litewski Aleksander Jagiellończyk, który jako polski król zainicjował przekształcenie Wilna z drewnianego w murowany, i uczynił z niego stolicę. Wkrótce gród został otoczony, wzorowa- nym na umocnieniach Krakowa, warownym mu- rem z pięcioma bramami. Powstała też pierwsza apteka i mennica. W czasach rządów Zygmun- ta Starego wzniesiono szpitale, nowe kościoły i cerkwie, pałace oraz kamienice. Przy parafiach budowano szkoły, uruchomiono też dwie dru- karnie – słowiańską i łacińsko-polską – a także pierwszą papiernię. Kolejny król, Zygmunt Au- gust, nakazał przebudowę zamku dolnego w re- nesansową siedzibę. W tych czasach powstały również pałace Radziwiłłów, Chodkiewiczów, Sapiehów, Kiszków, książąt Słuckich i Ostrog- skich. Miasto wzbogaciło się też o ratusz. Według niektórych autorów w XVI wieku mieszkało tu aż 100 tysięcy osób. Liczba ta wydaje się prze- sadzona, ale niewątpliwie Wilno nie ustępowało w tym względzie Krakowowi i Lwowowi. Złoty wiek Wilna Złoty wiek miasto zaczęło przeżywać w czasach króla Stefana Batorego, który ufundował Akade- mię, drugi uniwersytet w Polsce. Dzięki temu eli- ty naukowe i artystyczne znacznie się wzmocniły. Uczelnia stała się ważnym ogniwem łączącym 10wilno. historia. ludzie. tradycje burzliwe dzieje Stefan Batory zakłada Akademię w Wilnie; XIX-wieczny obraz Wincentego Smokowskiego Wilno z kulturą Europy Zachodniej oraz ważną placówką w Wielkim Księstwie Litewskim i całej Europie Wschodniej. Przez dwa wieki Akade- mia pełniła ważną funkcję misyjną na ziemiach litewskich. Czynnikiem, który przyspieszył rozwój Wil- na, był również handel. Miasto stało się zna- czącym ośrodkiem wymiany towarów między Wschodem a Zachodem, a od końca XV do po- łowy XVI wieku stale gościli tu kupcy z Moskwy, a także Nowogrodu, Tweru i Pskowa. Wileńscy handlarze bywali też w Koronie i Prusach. Tka- niny przywozili przede wszystkim z Lublina, Gniezna, Torunia, Gdańska, Królewca i Rygi, sól głównie z Królewca, dywany i towary tureckie z Lublina, Lwowa i Jarosławia. Metale i wyroby metalowe z Lublina. W samym Wilnie handlo- wano przede wszystkim płodami ziemi litew- skiej, czyli miodem, ziarnem, wódką, solonym mięsem, futrami i płótnem. Czasy klęsk, najazdów i odbudowy W 1610 roku w Wilnie wybuchł wielki pożar, podczas którego spłonęło 4700 domów i 10 ko- ściołów. Miasto zostało odbudowane, ale po- nownie zrujnowały je wojska moskiewskie Iwana 11 ludności. Gmina wileńska bardzo szybko zdobyła dominującą pozycję w Sejmie Żydów Litewskich. Otrzymała też zgodę na wzniesienie nowej mu- rowanej synagogi, pod warunkiem, że świątynia nie będzie wyższa niż kamienice i wyglądem nie będzie przypominała kościołów i cerkwi, których w mieście było wówczas dużo – 23 rzymskokato- lickie i dziewięć unickich. Po unii brzeskiej wy- znawcy prawosławia zbudowali własną świąty- nię, a także klasztory, męski i żeński, oraz szpital. W mieście były jeszcze zbory kalwiński i luterań- ski. Protestanci mieli też osobne szkoły oraz szpi- tale. W dzielnicy Łukiszki, w której mieszkało kilkaset Tatarów, znajdował się również muzuł- mański meczet. W drugiej połowie XVII wieku Wilno sys- tematycznie się polonizowało. Historyk Marceli Kosman dokonał analizy dokumentów i zauwa- żył, że w XV i XVI wieku około połowa z nich spisywana była po łacinie, 45 po rusku, a zale- dwie 5 po polsku; już w połowie XVII stulecia na 53 dokumentów widniał język polski, na 37 łacina, a językiem ruskim zapisano zaledwie 10 pism. W 1579 roku wielu Litwinów zasiadało we władzach cechu tkackiego płócienników, jed- nak w 1639 roku nie mieli już ani jednego przed- stawiciela. Do 1737 roku w kościele św. Jana wy- głaszano kazania w języku litewskim. Zaniechano tego, bo nie miał ich kto słuchać. W drugiej połowie XVII wieku miasto liczyło 40 tysięcy mieszkańców i 4410 domów. III wojna północna w XVIII wieku, a także kilka pożarów bardzo mocno nadwątliły substancję Wilna. Józef Ignacy Kraszewski napisał, że w wyniku ognia Stara Synagoga w Wilnie; zdjęcie z 1934 roku Chowańskiego. Podczas potopu Szwedzi zamor- dowali 20 tysięcy mieszkańców, doszczętnie obra- bowali miasto, a następnie je podpalili. Jak zapisali kronikarze, Wilno płonęło wówczas przez osiem dni. Jednak po raz kolejny szybko się odrodziło. W XVI wieku do społeczności Wilna dołą- czyli Żydzi. Pierwsza wzmianka o gminie żydow- skiej w tym mieście pochodzi z 1568 roku. Wkrót- ce zbudowano pierwszą synagogę. Na mocy przywileju wydanego przez Władysława IV od 1633 roku Żydzi mogli się zajmować wszystki- mi dziedzinami handlu, sprzedażą alkoholu oraz rzemiosłem. W tym czasie mieszkało ich w mie- ście około trzech tysięcy, co stanowiło około 20 12wilno. historia. ludzie. tradycje
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wilno. Historia, ludzie, tradycje
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: