Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00365 005829 14492963 na godz. na dobę w sumie
Windows Vista. Leksykon kieszonkowy - książka
Windows Vista. Leksykon kieszonkowy - książka
Autor: Liczba stron: 272
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-246-1118-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> systemy operacyjne >> windows vista
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Podręczny przewodnik po systemie Vista

System operacyjny Windows Vista -- najnowsza wersja najpopularniejszego systemu operacyjnego -- wkroczył na rynek z rozmachem. Od dawna zapowiadany produkt firmy Microsoft szybko stał się przebojem wśród użytkowników komputerów. Producent zaoferował kilka wersji różniących się możliwościami, jednak mających wiele wspólnego. Vista ma nowy, bardzo intuicyjny i wygodny interfejs użytkownika, jest stabilna, bezpieczna i doskonale sprawdza się w sieci. Narzędzia, znane użytkownikom poprzednich wersji Windows, zostały gruntownie przeprojektowane i dodano wiele nowych.

Książka 'Windows Vista. Leksykon kieszonkowy' to zwięzły przewodnik po tym nowatorskim systemie operacyjnym. Znajdziesz w nim niezbędne do pracy wiadomości podane w zwartej i czytelnej postaci. Poznasz najważniejsze elementy systemu oraz narzędzia i aplikacje, w jakie został wyposażony. Przeczytasz o korzystaniu ze skrótów klawiaturowych, pracy w sieci, modyfikowaniu zawartości rejestru, wyszukiwaniu plików i danych, drukowaniu i systemie plików. Dowiesz się także, jak korzystać z wiersza poleceń.

Dzięki tej książce szybko zaczniesz efektywną pracę
z systemem Windows Vista.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Autor: Preston Gralla T‡umaczenie: £ukasz Suma ISBN: 978-83-246-1118-8 Tytu‡ orygina‡u: Windows Vista Pocket Reference Format: B6, stron: 272 PodrŒczny przewodnik po systemie Vista (cid:149) Przegl„d najwa¿niejszych element(cid:243)w systemu (cid:149) Zestawienie skr(cid:243)t(cid:243)w klawiaturowych (cid:149) Om(cid:243)wienie struktury rejestru systemowego System operacyjny Windows Vista (cid:150) najnowsza wersja najpopularniejszego systemu operacyjnego (cid:150) wkroczy‡ na rynek z rozmachem. Od dawna zapowiadany produkt firmy Microsoft szybko sta‡ siŒ przebojem w(cid:156)r(cid:243)d u¿ytkownik(cid:243)w komputer(cid:243)w. Producent zaoferowa‡ kilka wersji r(cid:243)¿ni„cych siŒ mo¿liwo(cid:156)ciami, jednak maj„cych wiele wsp(cid:243)lnego. Vista ma nowy, bardzo intuicyjny i wygodny interfejs u¿ytkownika, jest stabilna, bezpieczna i doskonale sprawdza siŒ w sieci. NarzŒdzia, znane u¿ytkownikom poprzednich wersji Windows, zosta‡y gruntownie przeprojektowane i dodano wiele nowych. Ksi„¿ka (cid:132)Windows Vista. Leksykon kieszonkowy(cid:148) to zwiŒz‡y przewodnik po tym nowatorskim systemie operacyjnym. Znajdziesz w nim niezbŒdne do pracy wiadomo(cid:156)ci podane w zwartej i czytelnej postaci. Poznasz najwa¿niejsze elementy systemu oraz narzŒdzia i aplikacje, w jakie zosta‡ wyposa¿ony. Przeczytasz o korzystaniu ze skr(cid:243)t(cid:243)w klawiaturowych, pracy w sieci, modyfikowaniu zawarto(cid:156)ci rejestru, wyszukiwaniu plik(cid:243)w i danych, drukowaniu i systemie plik(cid:243)w. Dowiesz siŒ tak¿e, jak korzysta(cid:230) z wiersza poleceæ. (cid:149) Elementy Pulpitu (cid:149) Dyski, foldery i pliki (cid:149) Skr(cid:243)ty klawiaturowe (cid:149) Konfigurowanie systemu za pomoc„ Panelu sterowania (cid:149) Przeszukiwanie plik(cid:243)w i folder(cid:243)w (cid:149) Korzystanie z poczty elektronicznej i przegl„darki Internet Explorer (cid:149) Konfiguracja po‡„czeæ sieciowych (cid:149) Administracja systemem (cid:149) Edycja rejestru (cid:149) Polecenia konsoli tekstowej DziŒki tej ksi„¿ce szybko zaczniesz efektywn„ pracŒ z systemem Windows Vista Wydawnictwo Helion ul. Ko(cid:156)ciuszki 1c 44-100 Gliwice tel. 032 230 98 63 e-mail: helion@helion.pl Spis treści Wstęp .............................................................................................5 1. Wiadomości podstawowe .............................................................9 9 20 26 27 29 31 32 41 Co nowego w systemie Windows Vista Edycje systemu Windows Vista Wymagania sprzętowe Indeks wydajności systemu Windows Pulpit Operacje typu „wskaż i kliknij” Okna i menu Pliki, foldery i dyski 2. Skróty ........................................................................................... 48 48 51 53 69 71 Korzystanie z plików i obiektów Uruchamianie aplikacji Skróty klawiszowe Skróty klawiszowe przeglądarki Internet Explorer Skróty klawiszowe programu Poczta systemu Windows 3. Komponenty, funkcje i ustawienia systemu Windows .............74 74 98 111 120 132 Interfejs użytkownika System plików, napędy, dane i wyszukiwanie Internet Explorer i Poczta systemu Windows Sieć, sieć bezprzewodowa i mobilność Bezpieczeństwo 3 Sprzęt Zarządzanie programami, użytkownikami i komputerem Wydajność i rozwiązywanie problemów Grafika i multimedia 139 150 162 179 4. Sztuczki związane z rejestrem .................................................185 185 187 190 194 196 Podstawowe wiadomości na temat Edytora rejestru Struktura rejestru Typy wartości Ochrona rejestru w systemie Windows Vista Sztuczki związane z rejestrem 5. Wiersz poleceń ...........................................................................201 203 205 Znaki zastępcze, potoki i przekierowania Polecenia wiersza poleceń Skorowidz ................................................................................. 263 4 | Spis treści Rozdział 1. Wiadomości podstawowe W kolejnych podrozdziałach wchodzących w skład niniejszego rozdziału poznasz nowe cechy systemu Windows Vista, przyj- rzysz się wyglądowi interfejsu środowiska operacyjnego oraz zaznajomisz się z najważniejszymi koncepcjami i komponenta- mi, które zostały w nim zastosowane. Aby poznać wskazówki i skróty przydatne w czasie korzystania z plików, okien i aplika- cji, przejdź do rozdziału 2. Co nowego w systemie Windows Vista Środowisko Windows Vista stanowi milowy krok w historii roz- woju systemu Windows i chociaż podstawowe metody korzysta- nia z niego pozostały takie same, zmieniło się bardzo wiele jego elementów. Oto najważniejsze dodatki i modyfikacje odróżnia- jące środowisko Windows Vista od systemu Windows XP: Interfejs Windows Aero Nowy interfejs graficzny jest z pewnością pierwszą rzeczą, którą zauważą użytkownicy systemu Windows Vista korzy- stający z komputera spełniającego wymogi Vista Premium. Interfejs ten pozwala na stosowanie łatwych do dopasowa- nia, półprzezroczystych okien, w których używana jest technologia o nazwie Aero Glass. Umożliwia również ko- rzystanie z miniaturek nieaktywnych okien wyświetlanych po umieszczeniu wskaźnika myszy nad przyciskami wi- docznymi na pasku zadań. Innymi ciekawymi funkcjami są Przerzucanie okien i Przerzucanie okien 3W, dzięki którym na ekranie widoczne są miniaturki otwartych okien w czasie przechodzenia pomiędzy nimi. Jak wskazuje nazwa „Prze- rzucanie okien 3W”, miniaturki te w przypadku drugiej z funkcji są pokazywane w trzech wymiarach, co pokazane Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 9 zostało na rysunku 1.1. Zwróć uwagę, że interfejs Windows Aero nie jest dostępny w najtańszych wersjach systemu Windows Vista i ma specjalne wymagania co do parametrów używanego sprzętu komputerowego. Oprócz Windows Aero oferowane są inne, mniej skomplikowane wersje interfejsu. Rysunek 1.1. Korzystanie z funkcji Przerzucanie okien 3W do płynnego przechodzenia pomiędzy otwartymi oknami Bezpieczeństwo Na każdym poziomie działania systemu operacyjnego zo- stało poprawione jego bezpieczeństwo; dotyczy to zarówno bardziej, jak i mniej widocznych aspektów pracy środo- wiska. Narzędzie Windows Defender pozwala zabezpieczyć system przed programami szpiegowskimi, a aplikacja Zapo- ra systemu Windows oferuje możliwość ochrony zarówno wychodzącego, jak i przychodzącego ruchu sieciowego, choć ochrona ruchu wyjściowego nie jest standardowo włączona. 10 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Program Internet Explorer standardowo działa w trybie ochrony, dzięki któremu system operacyjny jest zabezpie- czony przed atakami dokonywanymi za pośrednictwem przeglądarki; aplikacja została ponadto wyposażona w filtr chroniący przed wyłudzaniem poufnych informacji od użyt- kownika, czyli tak zwanym phishingiem. Narzędzie Win- dows Service Hardening uniemożliwia wykorzystywanie usług środowiska Windows pracujących w tle przez różnego rodzaju szkodliwe programy w celu uszkodzenia systemu plików, rejestru lub sieci, do której podłączony jest kompu- ter osobisty. Windows Vista oferuje także administratorom sieci większe możliwości kontroli środowiska sieciowego i bezpieczeństwa samego komputera, w tym możliwość ograniczenia dostępu do przenośnych urządzeń przecho- wujących dane, takich jak napędy flash podłączane za po- mocą gniazda USB (ang. Universal Serial Bus). Narzędzie Parental Controls (Kontrola rodzicielska) umożliwia rodzi- com określenie sposobu, w jaki ich dzieci mogą korzystać z komputera, oraz rodzaju zasobów, do których mają do- stęp. Rozwiązanie szyfrujące dane na dyskach o nazwie Szyfrowanie dysków funkcją BitLocker zastosowane wraz z odpowiednim sprzętem pozwala zabezpieczyć dysk twardy w taki sposób, że znajdujące się na nim dane nie będą do- stępne dla obcych osób w przypadku kradzieży komputera. Windows Vista wykorzystuje też usługę kontrolowania dostępu użytkowników do niektórych funkcji systemowych o nazwie Kontrola konta użytkownika (ang. User Account Control, w skrócie UAC), której działanie widoczne jest podczas wyświetlania komunikatów ostrzeżeń i proszenia użytkowników o podanie hasła w momencie, gdy próbują oni otworzyć niektóre okna lub uruchomić pewne narzę- dzia. Mechanizm ten zwiększa bezpieczeństwo systemu, lecz oznacza, że przy każdej takiej okazji jesteś zmuszony do wpisania odpowiedniego hasła lub kliknięcia przycisku Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 11 potwierdzenia, zanim możliwe będzie wprowadzenie ja- kichś zmian w ustawieniach systemu. Poprawiona przeglądarka Internet Explorer Program Internet Explorer, który został przedstawiony na rysunku 1.2, przeszedł tym razem największą od lat renowa- cję: otrzymał zakładki (karty), przeprojektowany system menu, zwiększone bezpieczeństwo, dostęp do funkcji Wy- szukiwanie błyskawiczne realizowany za pomocą zinte- growanego paska wyszukiwania, możliwość powiększania zawartości stron oraz poprawione funkcje drukowania. Rysunek 1.2. Odnowiony Internet Explorer, wyposażony w zakładki i przeprojektowany system menu Obsługa mechanizmu RSS Mechanizm RSS pozwala korzystać z aktualizowanych na bieżąco źródeł informacji na temat zawartości stron WWW, nowinek i innych treści publikowanych w internecie. In- ternet Explorer został wyposażony we wbudowany czytnik wiadomości RSS, który umożliwia subskrybowanie i prze- glądanie informacji pochodzących ze źródeł RSS. 12 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Pasek boczny systemu Windows i gadżety Nowy element w systemie Windows Vista, którym jest przed- stawiony na rysunku 1.3 Pasek boczny systemu Windows, gromadzi bezpośrednio na pulpicie różnego rodzaju przy- datne informacje i kontrolki często przeprowadzanych zadań. Gadżety zebrane na Pasku bocznym systemu Windows pozwalają na wykonywanie takich operacji, jak wyświe- tlanie wiadomości pobranych ze źródeł RSS, pokazywanie informacji na temat systemu czy prezentacja najnowszych notowań giełdowych. Rysunek 1.3. Pasek boczny systemu Windows, który zawiera gadżety umożliwiające wykonywanie rozmaitych zadań oraz gromadzenie i prezentację bieżących informacji Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 13 Poprawiony mechanizm wyszukiwania Znacznie zwiększyła się szybkość wyszukiwania danych przeprowadzanego przez system operacyjny, rozszerzono również możliwości tej funkcji, dzięki czemu umożliwia ona teraz wyszukiwanie plików, programów, wiadomości poczty elektronicznej oraz informacji umieszczonych w in- ternecie. Funkcja wyszukiwania w locie, do której można uzyskać dostęp za pomocą okna Eksploratora Windows oraz menu Wyszukaj, znajduje informacje już w chwili, gdy roz- poczynasz wpisywanie szukanego słowa lub frazy. Funkcja ta ma charakter kontekstowy, dzięki czemu wyszukiwanie rozpoczęte z poziomu folderu jest prowadzone w jego wnę- trzu. Nowe Okienko wyszukiwania umożliwia proste dosto- sowanie parametrów procesu oraz filtrowanie wyników wykonanego wyszukiwania. Możliwe jest również tworze- nie wirtualnych folderów na podstawie określonych kryte- riów wyszukiwania. Dzięki tej funkcji możesz na przykład utworzyć stale aktualizowany folder wirtualny, który będzie zawierał wszystkie pliki o rozszerzeniu .doc mające rozmiar większy niż rozmiar określony jako parametr wyszukiwania, utworzone po wybranej dacie i zawierające wybrane słowa. Nowe „Centra” W systemie Windows Vista najczęściej wykonywane opera- cje oraz najbardziej popularne ustawienia i funkcje zostały uporządkowane w tak zwane centra, zawierające wszystkie informacje i parametry, które mają związek z określonym działaniem czy cechą środowiska. Doskonałym przykładem może być przedstawione na rysunku 1.4 Centrum sieci i udo- stępniania, które umożliwia przeglądanie informacji na temat dostępnej aktualnie sieci i połączeń internetowych, wyświetlenie szczegółowej mapy sieci, podłączenie kompute- ra do nowych sieci, dostosowywanie poszczególnych połą- czeń, włączanie i wyłączanie udostępniania zasobów, zmianę ustawień związanych z zabezpieczeniami itp. 14 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Rysunek 1.4. Okno Centrum sieci i udostępniania — centrum sterowania konfiguracją i informacjami związanymi z siecią Podobnie jest z narzędziem Centrum mobilności w systemie Windows, które pozwala na przeglądanie informacji i mody- fikację parametrów dotyczących korzystania z komputera przenośnego. Z kolei Centrum kopii zapasowych i przywra- cania ułatwia operacje tworzenia kopii bezpieczeństwa danych i ustawień systemowych oraz odtwarzania ich w razie potrzeby. Nowe możliwości związane z siecią Narzędzia wspomagające współpracę ułatwiają użytkowni- kom odszukiwanie odpowiednich osób i nawiązywanie z nimi kontaktów za pośrednictwem internetu. Funkcje zwią- zane z siecią bezprzewodową umożliwiają obsługę stan- dardów zabezpieczeń WPA2/802.11i. System operacyjny Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 15 Windows Vista pozwala ponadto korzystać z nowego stan- dardu IPv6 protokołu TCP/IP, który zapewnia większą liczbę dostępnych adresów IP. Poprawione funkcje multimedialne Gruntownej modernizacji zostało poddane środowisko Windows Media Center. Jeżeli komputer osobisty jest wy- posażony w tuner TV, można za jego pomocą nagrywać, oglądać i zatrzymywać audycje transmitowane na bieżąco w telewizji. Operacje związane z przeglądaniem, przeszu- kiwaniem oraz porządkowaniem kolekcji cyfrowych me- diów, takich jak zdjęcia i pliki muzyczne, zostały udoskona- lone i uproszczone. Aby dowiedzieć się, które wersje systemu Windows Vista oferują możliwość korzystania z rozsze- rzonych funkcji multimedialnych, przejdź do następnego podrozdziału, zatytułowanego „Edycje systemu Windows Vista”. Wspomniane poprawki dotyczące interfejsu Win- dows Media Center to jednak nie wszystko, bo również program Windows Media Player 11 oferuje szereg nowych funkcji i dodatków związanych z korzystaniem z mediów cyfrowych. Szybsze uruchamianie i wznawianie działania systemu W czasie uruchamiania systemu Windows Vista uruchamia- nych jest wiele różnych skryptów i usług, podobnie jak miało to miejsce w przypadku starszych wersji systemu Windows. W odróżnieniu od nich system Windows Vista nie musi jed- nak czekać na uruchomienie wszystkich tych programów, lecz przechodzi dalej i rozpoczyna działanie, pozwalając skryptom i usługom uruchomić się w tle, co skutkuje dużo szybszym rozpoczęciem pracy. Aby jeszcze bardziej skrócić uruchamianie systemu, zamiast za każdym razem wyłączać komputer, możesz korzystać z trybu wstrzymania. Przej- ście do tego trybu powoduje, że stan wszystkich otwar- tych dokumentów, okien i programów zostaje zachowany, a komputer wyłącza większość ze swoich funkcji. Po „prze- 16 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy budzeniu” maszyny system ponownie przechodzi do nor- malnego trybu pracy, odtwarzając wszystkie dokumenty, okna i programy dokładnie w tym samym stanie, w którym znajdowały się w momencie „uśpienia” komputera. Przej- ście to trwa kilka sekund, czyli zdecydowanie krócej, niż pełne uruchomienie systemu, który został wcześniej za- mknięty w standardowy sposób. SuperFetch Ten nowy mechanizm pozwala zwiększyć wydajność kom- putera osobistego. Jego działanie polega w skrócie na ana- lizowaniu częstotliwości korzystania przez użytkownika z poszczególnych programów i danych oraz ładowaniu ich do pamięci, zanim jeszcze będą naprawdę potrzebne. Technologia ta umożliwia znacznie szybsze uruchamianie aplikacji i sprawniejszy dostęp do danych w momencie ich otwarcia. Mechanizm SuperFetch sprawdza się szczególnie dobrze w połączeniu z funkcją ReadyBoost, która pozwala komputerowi korzystać z szybkich napędów flash jako pamięci podręcznej mechanizmu SuperFetch. Napędy tego typu są znacznie tańsze niż pamięci RAM, dzięki czemu zastosowanie obydwu nowych funkcji środowiska to świetny sposób na niedrogie i proste zwiększenie wydajności kom- putera osobistego. Duże znaczenie może to mieć zwłaszcza w przypadku takich komputerów jak laptopy, w których zwiększenie pojemności pamięci operacyjnej bywa dość trudne lub wręcz niemożliwe; wtedy zastosowanie ze- wnętrznego napędu flash może być jedynym dostępnym sposobem zwiększenia wydajności działania maszyny. Menedżer restartowania W przypadku wcześniejszych wersji systemu operacyjnego Windows niezwykle często trzeba było ponownie urucha- miać komputer. Było to niezbędne zwłaszcza po zainstalo- waniu niektórych łat do programów, ponieważ środowisko Windows nie było w stanie wyłączyć wszystkich procesów Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 17 związanych z aktualizowanymi aplikacjami. W systemie Windows Vista jest to konieczne dużo rzadziej, co jest efek- tem działania odpowiedniego menedżera restartowania, który znacznie lepiej radzi sobie z wyłączaniem i ponow- nym uruchamianiem niezbędnych procesów. Zwróć uwagę, że menedżer ten nie jest aplikacją, z której możesz skorzy- stać bezpośrednio, lecz stanowi wewnętrzny mechanizm systemowy, uruchamiany i działający bez Twojego udziału. Poprawiona stabilność działania System Windows Vista został wyposażony w szereg nowych, niewidocznych na pierwszy rzut oka funkcji, których za- daniem jest zwiększenie niezawodności działania środowiska i ograniczenie ryzyka awarii w stosunku do poprzednich wersji systemu. Narzędzie do naprawy systemu podczas uruchomienia automatycznie naprawia większość typo- wych problemów występujących w czasie rozruchu syste- mu, a wszystkie usługi mają swoje własne mechanizmy odtwarzania, dzięki którym Vista może samoczynnie wyłą- czyć i przywrócić działanie uszkodzonej usługi, podobnie jak wszystkich z nią skojarzonych. Lepsze kopie bezpieczeństwa Nie jest żadną tajemnicą, że programy do tworzenia kopii zapasowych, w które były wyposażone systemy operacyjne Windows XP Home i Windows XP Professional, pozosta- wiały wiele do życzenia i z tego powodu były raczej rzadko używane. Środowisko Windows Vista oferuje nowe służą- ce do tego narzędzie o nazwie Kopia zapasowa systemu Windows, które jest znacznie bardziej przydatne i umożli- wia wykonywanie odpowiednich kopii zarówno na dyskach twardych jak i optycznych, napędach flash podłączanych za pomocą magistrali USB oraz innych rodzajach wymien- nych nośników, a także na udostępnionych dyskach innych komputerów podłączonych do sieci. Tworzenie kopii zapa- sowych może być procesem w pełni zautomatyzowanym, 18 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy możliwe jest również wykonywanie kopii zapasowej obrazu systemu operacyjnego. To ostatnie zapewnia funkcja na- zywana w systemie Vista Windows Complete PC Backup lub też Pełna kopia zapasowa komputera. Umożliwia ona zapisanie całego aktualnego stanu komputera osobistego, dzięki czemu może on zostać w prosty sposób odtworzony w przypadku, gdy nastąpi poważna awaria systemu lub dojdzie do kradzieży komputera. System umożliwia również korzystanie z Centrum kopii zapasowych i przywracania, którego okno zostało przedstawione na rysunku 1.5 i które w jednym miejscu oferuje dostęp do wszystkich narzędzi związanych z wykonywaniem kopii zapasowych i przy- wracaniem danych. Rysunek 1.5. Centrum kopii zapasowych i przywracania Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 19 Edycje systemu Windows Vista Wszyscy, którzy byli nieco zdziwieni istnieniem dwóch różnych wersji systemu Windows XP, czyli edycji Home i Professional, z pewnością zupełnie stracą głowę, gdy przyjdzie im wybrać najbardziej odpowiednią z szeregu wersji systemu Windows Vista. Istnieje bowiem aż pięć różnych edycji Visty, z których każda jest przeznaczona do nieco innych zastosowań: od syste- mów dla niewielkich komputerów rozrywkowych poprzez wersję dla zaawansowanych miłośników multimediów do edycji opra- cowanych z myślą o wykorzystaniu w wielkich środowiskach korporacyjnych. W praktyce do większości domowych zastoso- wań z pewnością wystarczy wersja Windows Vista Home Pre- mium; w przypadku typowych zastosowań firmowych zwykle powinno się wybrać edycję Windows Vista Business, a w dużych przedsiębiorstwach należy pomyśleć o kupnie systemu Windows Vista Enterprise Edition. Poniżej znajdziesz krótki opis każdej z pięciu standardowych wersji oraz podsumowanie najważniej- szych różnic występujących między nimi. Windows Vista Home Basic Jak sama nazwa wskazuje, edycja ta oferuje jedynie najbar- dziej podstawowe funkcje przeznaczone dla domowych maszyn. Została ona opracowana z myślą o uruchamianiu na niedrogich komputerach wyposażonych w podstawowe komponenty i nie oferuje możliwości korzystania z inter- fejsu Windows Aero, nie pozwala nagrywać dysków DVD z materiałami wideo, nie ma również funkcji charaktery- stycznych dla środowiska Media Center. Pozbawiono ją także innych zaawansowanych możliwości, takich jak opcje związane z używaniem komputerów przenośnych, nie ob- sługuje też komputerów typu Tablet PC. Prawdopodobnie z tej wersji systemu Windows Vista zechce skorzystać najmniej użytkowników. 20 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Windows Vista Business Wersja ta jest przeznaczona dla użytkowników pracujących w małych i średnich przedsiębiorstwach. Pozwala korzy- stać z interfejsu Windows Aero, umożliwia używanie kom- puterów typu Tablet PC i oferuje większość funkcji charak- terystycznych dla systemu Windows Vista. Nie jest jednak wyposażona w wiele funkcji związanych z multimediami, takich jak funkcje tworzenia i nagrywania dysków DVD z filmami. Ma natomiast szereg funkcji przeznaczonych dla pracowników działów IT, a więc funkcje dostarczania sieci bezprzewodowej, korzystania z połączeń zdalnego pulpitu, tworzenia kopii zapasowych obrazu systemu i in- ne pozwalające zarządzać sieciami komputerowymi. Windows Vista Home Premium Edycja ta umożliwia używanie interfejsu Windows Aero i obsługuje wszystkie multimedialne funkcje systemu Vista, takie jak tworzenie płyt DVD z materiałami wideo oraz opra- cowywanie pokazów slajdów, i oferuje możliwości zwią- zane z Windows Media Center. System zapewnia również podstawowe funkcje związane z sieciami przewodowymi i bezprzewodowymi, nie pozwala jednak korzystać z na- rzędzi administracyjnych zarządzających sieciami, funkcji dostarczania sieci bezprzewodowej czy możliwości przy- łączenia się do domeny. Nie oferuje także możliwości ko- rzystania z systemu szyfrowania plików EFS (ang. Encryp- ting File System) ani funkcji tworzenia kopii zapasowych obrazu systemu operacyjnego. Windows Vista Enterprise Edition Ta wersja systemu przeznaczona jest do stosowania w wiel- kich środowiskach korporacyjnych i dostępna jest jedynie dla przedsiębiorstw korzystających z programu Software As- surance lub umowy Enterprise Agreement firmy Microsoft. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 21 Edycja oferuje wszystko to co system Windows Vista Bu- siness, a ponadto udostępnia mechanizm sprzętowego szy- frowania danych o nazwie BitLocker Drive Encryption, który wymaga zastosowania fizycznego, sprzętowego klucza szyfrującego oraz odpowiedniego kodu dostępu w celu ochrony woluminów. Wersja ta jest dostarczana w postaci pojedynczego obrazu systemu, który może być zainstalo- wany w całym przedsiębiorstwie z poziomu jednej, cen- tralnej lokalizacji. Windows Vista Ultimate Jak wskazuje sama nazwa, wersja ta jest matką wszystkich innych edycji systemu Vista. Jest wyposażona we wszystkie funkcje i narzędzia obecne w każdej z pozostałych wersji środowiska, a więc ma zarówno komplet narzędzi admini- stracyjnych i sieciowych, właściwych dla różnych edycji biznesowych, jak i wszystkie funkcje multimedialne cha- rakterystyczne dla wersji domowych. Zwróć uwagę, że tak naprawdę istnieje aż osiem różnych wersji systemu operacyjnego Windows Vista. Trzy edycje, które nie zo- stały wymienione powyżej, są sprzedawane wyłącznie poza te- renem Stanów Zjednoczonych. I tak środowisko Windows Vista Starter jest dostępne wyłącznie dla najtańszych komputerów PC sprzedawanych na lokalnych rynkach, mniej ważnych z punktu widzenia firmy Microsoft, a pozostałe dwa, tak zwane wersje N, mają być sprzedawane w krajach Unii Europejskiej. Edycje te są pozbawione niektórych funkcji multimedialnych. W tabeli 1.1 zostały zebrane bardziej szczegółowe informacje na temat różnych wersji systemu Vista. 22 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Tabela 1.1. Porównanie wybranych cech różnych wersji systemu operacyjnego Windows Vista Funkcja Home Basic Nie Enterprise Edition Tak Home Premium Tak Business Tak Tak Nie Nie Tak Tak Tak Nie Nie Tak Nie Nie Tak Tylko klient Nie Tylko klient Tak Host i klient Tak Host i klient Tak Nie Tak Tak Tak Ultimate Tak Tak Tak Tak Host i klient Tak Tak Interfejs Windows Aero Kontrola rodzicielska Windows DVD Maker Funkcje związane z komputerem typu Tablet PC Zdalny pulpit Automatyczne kopie zapasowe Tworzenie kopii zapasowych na urządzeniu sieciowym lub w zdalnym folderze Tworzenie obrazów pulpitów w celu łatwego korzystania z kopii zapasowych i odtwarzania danych Funkcje kopiowania danych w tle (Volume Shadow Copy), automatycznie tworzące kopie bezpieczeństwa w celu łatwego odtwarzania danych Faksowanie i skanowanie Windows Media Center Nie Nie Tak Tak Tak Nie Nie Tak Tak Tak Nie Nie Nie Tak Tak Nie Tak Nie Tak Tak Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 23 Tabela 1.1. Porównanie wybranych cech różnych wersji systemu operacyjnego Windows Vista — ciąg dalszy Funkcja Business Home Basic Nie Home Premium Nie Enterprise Edition Tak Nie Nie Tak Tak Tak Ultimate Tak Tak Tak Tak Tak Tak Tak Tak Tak Nie Nie Nie Nie Nie Tak Tak Tak Nie Tak Tak Nie Tak Nie Nie Nie Nie Nie Szyfrowanie danych BitLocker Drive Encryption Możliwość tworzenia tematycznych pokazów slajdów Windows Movie Maker Dostarczanie sieci bezprzewodowej (pozwala administratorom na określenie ustawień bezpieczeństwa po stronie sieci) Szyfrowanie danych Encrypting File System Platforma NAP (nie pozwala na łączenie się z siecią niezabezpieczonych komputerów) Usługa Windows Anytime Upgrade (automatyczne uaktualnienie wersji systemu w trybie online) 24 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Tabela 1.1. Porównanie wybranych cech różnych wersji systemu operacyjnego Windows Vista — ciąg dalszy Funkcja Business Enterprise Edition Tak Ultimate Tak Projekcja sieciowa (pozwala na łączenie się komputera z projektorami sieciowymi za pomocą sieci, w tym również bezprzewodowych) Obszar spotkań w systemie Windows (pozwala na zdalną współpracę za pomocą sieci) Obsługa domen (pozwala na przyłączenie komputera do domeny korporacyjnej) Obsługa zasad grup użytkowników (funkcja przeznaczona dla administratorów, pozwalająca na definiowanie konfiguracji korporacyjnych) Pliki i foldery offline (pozwala użytkownikom na automatyczne synchronizowanie plików i folderów sieciowych) Home Basic Nie Home Premium Tak Tak Możli we tylko przeglą -danie spotkań Nie Tak Tak Tak Tak Nie Tak Tak Tak Nie Nie Tak Tak Tak Nie Nie Tak Tak Tak Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 25 Wymagania sprzętowe System operacyjny Windows Vista ma raczej wygórowane wyma- gania sprzętowe, zdecydowanie większe niż poprzednie wersje systemu Windows. Największe wymagania są związane z wy- dajnością układu graficznego, który musi podołać wyświetlaniu interfejsu Aero, możliwe jest również korzystanie z systemu Win- dows Vista bez używania funkcji związanych z tym interfejsem. Z powodu istnienia tak wielu różnych wersji systemu operacyj- nego Windows Vista, a także ze względu na możliwość używania go bez interfejsu Windows Aero, określenie dokładnych wymagań sprzętowych nie jest łatwe. Aby nieco uprościć sprawę, specjali- ści firmy Microsoft postanowili zdefiniować dwa podstawowe poziomy wymagań: Windows Vista Capable oraz Windows Vista Premium Ready, z których pierwszy określa minimalne parametry komputera, na którym da się uruchomić podstawowe funkcje systemu, drugi zaś określa minimalne wymagania pozwalające korzystać z bardziej zaawansowanych możliwości środowiska. Komputer spełniający jedynie wymogi standardu Windows Vista Capable nie jest w stanie podołać wszystkim funkcjom systemu Windows Vista, w szczególności nie radzi sobie z obsługą inter- fejsu Windows Aero. Komputer osobisty Windows Vista Capable powinien spełniać następujące minimalne wymagania sprzętowe: • 32- lub 64-bitowy procesor taktowany częstotliwością 800 MHz, • 512 MB pamięci RAM, • procesor graficzny obsługujący standard DirectX 9 (zalecana jest też obsługa sterownika WDDM, czyli Windows Display Driver Model) z co najmniej 64 MB pamięci graficznej, choć preferowana jest pamięć o wielkości 128 MB, • dysk twardy o pojemności 20 GB, z co najmniej 15 GB wol- nego miejsca. 26 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Komputer osobisty Windows Vista Premium Ready powinien spełniać następujące minimalne wymagania sprzętowe: • 32- lub 64-bitowy procesor taktowany częstotliwością 1 GHz, • 1 GB pamięci RAM, • procesor graficzny obsługujący standard DirectX 9 i sterow- nik WDDM, obsługa Pixel Shader 2.0, obsługa 32 bitów na piksel, pamięć graficzna o wielkości co najmniej 128 MB, • dysk twardy o pojemności 40 GB, z co najmniej 15 GB wolego miejsca, • napęd dysków DVD-ROM. Oczywiście im lepszy sprzęt, tym lepiej, dobrym pomysłem jest zatem zastosowanie jak najbardziej wydajnych elementów. Indeks wydajności systemu Windows Windows Vista został wyposażony w system oceniania wydajności komputera, który może na początku być dla Ciebie pewną zagad- ką. Możesz w końcu zacząć się zastanawiać, czemu ma on właści- wie służyć, skoro udało Ci się już uruchomić system Windows Vista na swoim sprzęcie. W gruncie rzeczy narzędzie to nie zostało opracowane w celu sprawdzenia, czy Twój komputer radzi sobie z uruchomieniem systemu Windows Vista. Jego zadaniem jest raczej poinformowa- nie Cię, czy sprzęt będzie w stanie podołać wymaganiom innych programów. Idea działania narzędzia opiera się na założeniu, że twórcy oprogramowania będą przypisywać swoim aplikacjom pewne poziomy, a użytkownicy będą kupować tylko te programy, które będą w stanie uruchomić na swoim sprzęcie zgodnie z oceną dokonaną przez system sprawdzania wydajności komputera. Wyższe noty odpowiadają tu oczywiście lepszej wydajności. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 27 W teorii rozwiązanie to jest naprawdę świetne. Nie ma jednak pewności, czy również w praktyce będzie ono dobrze funk- cjonować, ponieważ twórcy oprogramowania, w tym sama fir- ma Microsoft, nie zaczęli jeszcze oceniać swoich aplikacji zgod- nie ze standardem narzucanym przez ten system. Nie do końca jasne są także kryteria, którymi kieruje się narzędzie przy ocenie wydajności komputera. Jak można zauważyć na rysunku 1.6, poszczególne komponenty sprzętowe przykładowej maszyny mo- gą zostać ocenione dość wysoko, w okolicach 4 czy 5 punktów w sześciostopniowej skali, a ostateczny wynik testu wypada dość słabo, bo zaledwie na poziomie oceny 3. Skąd ta rozbieżność? Cóż, system Windows Vista automatycznie przyjmuje najniższą osią- gniętą notę jako końcową ocenę wydajności komputera. Rysunek 1.6. Narzędzie do oceny wydajności komputera 28 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Niezależnie od tego, czy okaże się to do czegoś przydatne, czy też nie, z pewnością zechcesz sprawdzić, jak system Windows Vista oceni wydajność Twojego komputera. W tym celu z menu Start wybierz polecenie Panel sterowania, w oknie panelu sko- rzystaj z łącza System i konserwacja, a następnie kliknij łącze In- formacje wydajności i narzędzia. Pulpit Podobnie jak inne nowoczesne systemy operacyjne, takie jak Mac OS X, Unix czy starsze wersje systemu Windows, korzystające z graficznego interfejsu użytkownika, czyli tak zwanego GUI (ang. Graphical User Interface), środowisko Windows Vista stosuje pew- nego rodzaju wyobrażenie pulpitu, na którym mogą się znajdować okna i foldery plików. Za wyświetlanie pulpitu i wykonywanie związanych z nim operacji jest w systemie Windows odpowie- dzialny program o nazwie Eksplorator Windows (explorer.exe). Na rysunku 1.7 został przedstawiony pulpit środowiska Windows Vista wraz z najważniejszymi umieszczonymi na nim elemen- tami interfejsu. Liczby na rysunku wskazują niektóre ze specjal- nych ikonek i przycisków, które mogą być widoczne na pulpicie, a pod rysunkiem znajduje się krótki opis tych elementów. 1. Przeciągnięcie plików do Kosza pozwala na usunięcie ich z systemu. Aby odtworzyć usunięte pliki, powinieneś otwo- rzyć Kosz, znaleźć w nim odpowiednie dane, a następnie je przywrócić. 2. Folder umożliwia porządkowanie plików danych. 3. Przycisk Start umożliwia dostęp do poleceń i aplikacji za- instalowanych w systemie. 4. Pasek Szybkiego uruchamiania oferuje szybki dostęp do najczęściej używanych programów. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 29 Rysunek 1.7. Wygląd pulpitu systemu Windows Vista 5. Umieszczenie wskaźnika myszy nad przyciskiem okna wi- docznym na pasku zadań powoduje wyświetlenie minia- turki przedstawiającej bieżącą zawartość okna. 6. Pasek zadań zawiera przyciski wszystkich działających aplikacji, paski narzędzi oraz obszar powiadomień. 7. Obszar powiadomień (znany również pod angielską na- zwą System Tray) zawiera kontrolkę zegara oraz przydatne ikonki informujące o uruchomionych programach i usłu- gach działających w tle. 8. Skróty do plików, folderów i programów znajdujących się w innych miejscach w systemie. Skróty wskazujące na ele- menty można łatwo odróżnić od zwykłych ikonek, gdyż w przeciwieństwie do nich na ikonkach skrótów wyświe- tlany jest zawsze symbol niewielkiej zakrzywionej strzałki. 30 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy 9. Na pulpicie można umieszczać skróty do innych kompu- terów podłączonych do tej samej sieci. 10. Zawartość otwartego folderu jest wyświetlana w oknie. 11. Pasek boczny służy do wyświetlania gadżetów. 12. Gadżety są niewielkimi aplikacjami, które umożliwiają wy- świetlanie zmieniających się informacji, takich jak wyniki notowań giełdowych czy wiadomości pochodzące ze źró- deł RSS. Operacje typu „wskaż i kliknij” System Windows Vista oferuje możliwość dostosowania kilku ustawień, które mają wpływ na sposób, w jaki środowisko reaguje na kliknięcia przycisków myszy. Standardowa konfiguracja, czyli ta, która funkcjonuje bezpośrednio po instalacji, jest zgodna z działaniem innych systemów operacyjnych i jako taka powin- na być dobrze znana większości użytkowników komputerów. Jeśli jednak zdecydujesz się na zmianę niektórych ustawień znaj- dujących się w oknie dialogowym Opcje folderów (Panel sterowa- nia/Wygląd i personalizacja/Opcje folderów), system Windows mo- że reagować nieco inaczej. Jeżeli dopiero zaczynasz korzystać z komputera i nie miałeś wcześniej do czynienia z graficznymi interfejsami użytkownika, mogą Ci się przydać zamieszczone poniżej informacje: • Komputery osobiste są zwykle dostarczane z dwu- lub trzy- przyciskową myszą, istnieją jednak również inne urządzenia wskazujące, takie jak touchpady (stosowane powszechnie w komputerach przenośnych), trackballe, pióra świetlne i tablety. Wiele myszy jest też wyposażonych w rolkę uła- twiającą przewijanie stron i zawartości okien. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 31 • Kliknięcie obiektu oznacza przesunięcie wskaźnika myszy do obszaru odpowiedniego obiektu widocznego na ekranie, a następnie naciśnięcie i zwolnienie jej lewego przycisku. • Dwukrotne kliknięcie to szybkie wykonanie dwóch nastę- pujących bezpośrednio po sobie kliknięć obiektu lewym przyciskiem myszy. Powolne dwukrotne kliknięcie nie odnosi tego samego skutku. • Kliknięcie prawym przyciskiem myszy oznacza kliknięcie obiektu wykonane przyciskiem znajdującym się z prawej strony urządzenia. • W przypadku korzystania z urządzenia wskazującego wy- posażonego w trzy lub większą liczbę przycisków do wyko- nania opisanych powyżej czynności należy zawsze używać przycisków głównych położonych z lewej i prawej strony, dobrze jest też zapoznać się z dokumentacją dostarczoną przez producenta sprzętu, aby poznać funkcje pozostałych elementów kontrolnych urządzenia. Działanie środkowego przycisku można zwykle skonfigurować w taki sposób, aby użycie go wywoływało jakąś akcję, taką jak dwukrotne kliknięcie, wycięcie lub wklejenie obiektu, wstawienie wy- branego zwrotu do wiadomości poczty elektronicznej itp. Okna i menu Każde otwarte okno zawiera ramkę oraz zestaw standardowych elementów dekoracyjnych i narzędzi, tak jak zostało to pokaza- ne na rysunku 1.8. Aby przenieść okno z jednego miejsca na inne, należy kliknąć jego pasek tytułowy i odpowiednio przeciągnąć wskaźnik myszy. Skład zestawu kontrolek i funkcji dostępnych w oknie jest ściśle uzależniony od aplikacji lub narzędzia, które otwiera to okno. Na rysunku 1.8 zostało na przykład przedstawione 32 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Rysunek 1.8. Elementy standardowego okna: pasek tytułu, przyciski kontrolne okna, menu oraz obszar roboczy, który można przewijać być może najbardziej skomplikowane okno folderu ze wszystkich okien, z którymi będziesz miał do czynienia w czasie korzystania ze środowiska Windows Vista. 1. Pasek adresu, który wyświetla informacje o otwartym fol- derze. 2. Pasek narzędzi specyficzny dla aplikacji. 3. Okienko nawigacji (tylko w programie Eksplorator Win- dows). 4. Okienko szczegółów (tylko w programie Eksplorator Win- dows). W przypadku wielu innych aplikacji obszar ten jest zajęty przez pasek stanu, który zawiera informacje na temat zawartości okna. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 33 5. Pasek przewijania. Kliknięcie tego przycisku powoduje przewinięcie okna o jedną linię w dół; przytrzymując przy- cisk myszy, można szybko przewinąć okno. 6. Przeciągnięcie tego elementu umożliwia szybkie przejście do odpowiedniego miejsca w oknie lub dokumencie. 7. Przeciągnięcie narożnika okna pozwala zmienić jego wy- miary. 8. Pasek wyszukiwania. Jest dostępny w oknach niektórych aplikacji, takich jak Eksplorator Windows i Internet Explo- rer, w innych jednak próżno go szukać. 9. Kliknięcie tego przycisku powoduje zamknięcie okna. 10. Kliknięcie tej kontrolki umożliwia zmaksymalizowanie okna (wypełnienie nim całego ekranu). 11. Kliknięcie tego przycisku umożliwia zminimalizowanie okna (sprowadzenie go do postaci przycisku na pasku za- dań). 12. Ten przycisk umożliwia odświeżenie zawartości bieżącego okna. Kontrolka ta jest dostępna w oknach niektórych apli- kacji, takich jak Eksplorator Windows i Internet Explorer. 13. Ta kontrolka umożliwia przeglądanie historii aktualnego okna, a więc wyświetlanie listy folderów, które otwierałeś wcześniej za pomocą programu Eksplorator Windows. Przy- cisk jest dostępny w oknach niektórych aplikacji, takich jak Eksplorator Windows i Internet Explorer. W przypadku większości typów okien możliwa jest zmiana ich rozmiarów, co oznacza, że da się je powiększać i pomniejszać zarówno w pionie, jak i w poziomie. W tym celu należy po pro- stu chwycić krawędź lub narożnik obiektu i rozpocząć przecią- ganie wskaźnika myszy w wybranym kierunku. Dostępne są również dwa wygodne skróty pozwalające minimalizować i mak- 34 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy symalizować okna. Kliknięcie przycisku maksymalizowania, czyli środkowej kontrolki widocznej w prawym górnym narożniku większości okien, powoduje takie powiększenie okna, aby zaj- mowało cały obszar ekranu. Nie da się w żaden sposób przesu- nąć zmaksymalizowanego okna ani zmienić jego rozmiarów. Skorzystanie z przycisku minimalizowania, będącego pierwszym z przycisków kontrolnych okna, skutkuje z kolei usunięciem okna z pola widzenia, przez co dostępne jest ono jedynie w postaci przycisku widocznego na systemowym pasku zadań. Minimali- zowanie okien jest doskonałym sposobem pozbycia się okna z pulpitu bez konieczności całkowitego zamykania go. Jeśli zostaną spełnione określone warunki, w oknie może być wi- doczny jeden lub dwa paski przewijania, z których jeden może się znajdować w dolnej części okna, a drugi przy jego prawej krawędzi. Elementy te pozwalają przewijać widok okna, dzięki czemu da się przeglądać całą jego zawartość. Nowym użytkow- nikom systemu ich sposób działania może się na początku wy- dawać dość nieintuicyjny, ponieważ przesunięcie belki przewijania w jednym kierunku powoduje przemieszczenie się zawartości okna w kierunku przeciwnym. Spójrz jednak na to w taki sposób: belka przewijania nie przesuwa zawartości, lecz tak zwany wizjer (ang. viewport). Pomocne może tu być wyobrażenie sobie bardzo długiego dokumentu wydrukowanego za pomocą czcionki o bar- dzo niewielkim rozmiarze. Przesuwanie belki przewijania jest jak przemieszczanie szkła powiększającego nad takim dokumen- tem. Przesunięcie szkła w dół powoduje wrażenie, jakby cały do- kument przemieszczał się w górę. Jeśli na ekranie widocznych jest wiele jednocześnie otwartych okien, tylko jedno jest oknem aktywnym. Aktywne okno znajduje się zwykle na wierzchu, czyli nad wszystkimi pozostałymi oknami. Interfejs Windows Vista Aero Glass pozwala na wyświetlanie prze- zroczystych ramek okien, dlatego przez ramkę aktywnego okna mo- żesz zobaczyć inne okna umieszczone pod nim. Określenie, które Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 35 z okien jest aktywne, może czasami sprawić w środowisku Win- dows Vista spory kłopot, zwłaszcza gdy okna rozmieszczone są obok siebie. Jest tak, ponieważ interfejs Aero Glass nie zawsze jed- noznacznie wyróżnia ramkę i pasek tytułowy aktywnego okna spośród wszystkich elementów widocznych na ekranie. Aktywne okno jest jedynym, które reaguje na naciskanie klawiszy, lecz każ- de z okien jest w stanie reagować na kliknięcia myszy. Aby sprawić, by wybrane okno było aktywne, po prostu kliknij jego dowolny widoczny fragment, a zostanie ono natychmiast przeniesione na wierzch. Jednak klikając wybrane okno, uważaj, gdyż Twoje dzia- łanie może mieć dalej idące skutki i spowodować coś więcej niż tylko aktywowanie okna. Jeśli na przykład klikniesz przycisk wi- doczny w nieaktywnym oknie, nie tylko aktywujesz to okno, lecz również wywołasz akcję związaną z wybraniem przycisku. Istnieją trzy inne metody aktywowania okna. Pierwszą z nich jest kliknięcie widocznego na pasku zadań przycisku okna, które chcesz uaktywnić; spowoduje to natychmiastowe przeniesienie wybranego okna na wierzch. Jeśli jest ono zminimalizowane (a więc niewidoczne na ekranie), zostanie ponownie wyświetlone (czyli przywołane) w rozmiarze, jaki miało przed minimalizacją. Inną metodą jest skorzystanie z funkcji Przerzucanie okien. Aby z niej skorzystać, powinieneś przytrzymać klawisz Alt, a następ- nie nacisnąć klawisz Tab. Spowoduje to wyświetlenie na ekranie miniaturek wszystkich otwartych okien. Przytrzymaj klawisz Alt i naciskaj klawisz Tab aż do momentu podświetlenia miniaturki okna, które chcesz aktywować, a następnie zwolnij obydwa klawisze, a wybrane okno zostanie przywołane na ekran i będzie znajdowało się ponad pozostałymi. Sposób korzystania z funkcji Przerzucanie okien 3W jest bardzo podobny. W tym celu należy przytrzymać klawisz opatrzony logo Windows i nacisnąć klawisz Tab, a na ekranie pojawią się wszystkie otwarte okna w postaci trójwymiarowego stosu. Poszczególne elementy stosu możesz prze- suwać, przytrzymując klawisz Windows i korzystając z klawisza Tab, a gdy odszukasz odpowiednie okno, wystarczy, że zwolnisz 36 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy obydwa klawisze. Na rysunku 1.9 zostało przedstawione działa- nie funkcji Przerzucanie okien, a na rysunku 1.10 pokazano sposób używania funkcji Przerzucanie okien 3W. Rysunek 1.9. Przechodzenie do odpowiedniego okna za pomocą funkcji Przerzucanie okien Rysunek 1.10. Przełączanie okien przy użyciu funkcji Przerzucanie okien 3W, która jest dostępna wyłącznie wtedy, gdy korzystasz z interfejsu Aero Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 37 W danej chwili aktywne może być tylko jedno okno, a w nim może być aktywna tylko jedna kontrolka (taka, jak pole tekstowe, przycisk, pole wyboru lub inny element kontrolny). Różne rodzaje kontrolek w różny sposób sygnalizują swoją aktywność: na przy- kład w przypadku przycisków i pól wyboru wyświetlana jest za pomocą linii przerywanej ramka otaczająca element. Aktywne pole tekstowe nie różni się wizualnie od pola nieaktywnego, ale tylko w nim jest widoczny migający kursor, czyli punkt wprowadzania. Aby uaktywnić inną kontrolkę niż bieżąca, należy po prostu klik- nąć jej obszar lub skorzystać z klawisza Tab; przejście w odwrot- nym kierunku realizowane jest za pomocą kombinacji klawiszy Shift+Tab. Zarówno zupełnie nowych, jak i całkiem doświadczonych użyt- kowników komputerów denerwuje częsta sytuacja, gdy próbują coś napisać w oknie i nie odnosi to żadnego skutku. Problem zazwyczaj polega jedynie na tym, że aktywne jest nie to okno, z którego chcą skorzystać. Zdarzało mi się widzieć doświadczo- nych stenotypistów, którzy wpisywali całe zdanie bez patrzenia na ekran komputera tylko po to, aby po chwili przekonać się, że ich praca poszła na marne, gdyż zapomnieli wcześniej kliknąć odpowiednie okno. To jeszcze nie wszystko, bo nawet jeśli wła- ściwe okno znajduje się na wierzchu i jest aktywne, może się zda- rzyć, że aktywna jest w nim nieodpowiednia kontrolka lub też element menu. Niektóre okna można skonfigurować w taki sposób, aby zawsze znajdowały się na wierzchu. Oznacza to, że w każdej sytuacji przesłaniają one wszystkie inne okna otwarte w systemie, nawet wówczas, gdy nie są aktywne. Typowymi przykładami takich elementów mogą być unoszące się paski narzędzi, pasek zadań i niektóre okna pomocy. Jeżeli na ekranie są wyświetlane dwa okna tego rodzaju, zachowują się one względem siebie dokład- nie tak jak standardowe okna systemu, czyli jedno z nich — to, 38 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy które jest aktywne — może przesłaniać drugie. Obydwa są jednak zawsze widoczne niejako na ich własnej warstwie, znajdującej się na wierzchu, ponad wszystkimi innymi, zwykłymi oknami. Szczególnym przypadkiem jest również sam pulpit systemu. Mimo że może być aktywny, nigdy nie może pojawić się nad innym oknem. Zatem aby uzyskać dostęp do jakiegoś elementu znajdują- cego się na pulpicie, musisz zminimalizować wszystkie otwarte okna, przytrzymując klawisz oznaczony logo Windows i naciskając klawisz litery D, lub też tymczasowo ukryć wszystkie działające aplikacje, wybierając przycisk Pokaż pulpit, który jest widoczny na pasku Szybkiego uruchamiania. Możesz też spróbować po prostu zminimalizować bieżące okno, lecz w niektórych przypad- kach spowoduje to jedynie przejście do następnego otwartego okna, które musisz zminimalizować, i tak dalej, aż pojawi się Twój upragniony pulpit. Wiele okien ma pasek menu, który zwykle zawiera standardowy zestaw pozycji, takich jak Plik, Edycja, Widok, Narzędzia i Pomoc, jak również elementy charakterystyczne dla konkretnej aplikacji. Kliknięcie tytułu menu powoduje wyświetlenie jego zawartości, a wywołanie odpowiedniego polecenia następuje po kliknięciu właściwej pozycji. Każda z pozycji menu, przy której widoczny jest niewielki symbol strzałki skierowanej w prawo, oznacza na- stępne kaskadowe menu, zawierające nowe pozycje. Ogólnie rzecz biorąc, wybranie pozycji z głównego menu powoduje rozwinię- cie odpowiedniego menu ku dołowi, a kolejne poziomy menu kaskadowego otwierają się z prawej strony, jeśli tylko na ekranie jest odpowiednio dużo miejsca. Jeżeli brakuje powierzchni, system Windows rozwija je z przeciwnej strony. Aby opuścić menu, powinieneś po prostu kliknąć gdzieś poza jego obszarem. Użytkownicy starszych wersji systemu Windows mogą być tro- chę zaskoczeni brakiem menu, które w narzędziach, takich jak Eksplorator Windows i Internet Explorer, zostały zastąpione nowymi paskami narzędzi. Nowe paski praktycznie w zupełności Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 39 przejęły w tych programach rolę klasycznych menu, z którymi mogłeś mieć wcześniej do czynienia. Jeżeli jednak jesteś zdecy- dowanym zwolennikiem starego menu, nadal możesz z niego korzystać. Wystarczy, że naciśniesz klawisz Alt lub F10, a Twoje ulubione pozycje menu w magiczny sposób pojawią się w oknie. Każde okno jest również wyposażone w specjalne menu sterują- ce, ukryte w okolicach lewego górnego narożnika paska tytułu, czyli górnej części okna, zawierającej jego nazwę lub nazwę wy- świetlanego pliku. Z menu kontrolnego możesz skorzystać, kli- kając wspomniany narożnik okna, naciskając kombinację klawiszy Alt+Spacja bądź też klikając prawym przyciskiem myszy pasek tytułowy lub przycisk okna widoczny na pasku zadań. Menu za- wiera polecenia maksymalizacji, minimalizacji i zamknięcia okna, a więc te same funkcje, które są przypisane do przycisków sterujących, znajdujących się w prawym górnym narożniku okna, a także pozycje odpowiedzialne za zmianę jego rozmiarów i po- łożenia bez konieczności używania myszy. Zastosowanie tych poleceń pozwala zatem zmienić wielkość okna i miejsce, w którym się znajduje, wyłącznie za pomocą klawiatury. Również okno wiersza poleceń, które możesz otworzyć, wpisując słowo command lub skrót cmd w polu wyszukiwania menu Start i naciskając kla- wisz Enter, ma swoje menu kontrolne. Dostęp do niektórych pole- ceń menu charakterystycznych dla tego okna można uzyskać, klikając dowolny punkt należący do jego obszaru prawym przy- ciskiem myszy. Wśród pozycji menu znajdują się funkcje umoż- liwiające korzystanie ze Schowka w celu wykonywania operacji wycinania, kopiowania i wklejania tekstu, jak również polece- nia pozwalające określić rozmiar stosowanej czcionki i ustawie- nia związane z paskiem narzędzi, jeśli taki występuje. Jeśli jed- nak wybierzesz dla okna wiersza poleceń Tryb szybkiej edycji, kliknięcie jego obszaru prawym przyciskiem myszy spowoduje wklejenie zawartości Schowka do dowolnego programu, który będzie uruchomiony w tym oknie. 40 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Pliki, foldery i dyski Pliki stanowią podstawowe zbiory danych, które mogą być trwale przechowywane na komputerze. Można je porządkować, umiesz- czając w folderach, które są przechowywane na dysku. W syste- mach operacyjnych DOS i Unix oraz we wcześniejszych wersjach środowiska Windows foldery są częściej nazywane katalogami, ale obydwu tych określeń można w gruncie rzeczy używać wy- miennie. W tym podrozdziale zostaną przedstawione najważ- niejsze pojęcia związane z systemem plików, w tym podstawowe zasady związane z nazywaniem plików i dysków oraz informacje dotyczące typów plików. Nazwy dysków Podobnie jak każda poprzednia wersja systemu Windows, Vista odziedziczyła po systemie DOS prostą konwencję nazywania dysków. Napędy są nazywane za pomocą pojedynczych liter al- fabetu i występującego po nich znaku dwukropka (:): • A: — reprezentuje w systemie pierwszą stację wymiennych dyskietek (zwykle dyskietek 3,5-calowych); • B: — reprezentuje drugą stację dyskietek, jeśli została za- montowana w komputerze; • C: — reprezentuje pierwszy napęd dysku twardego lub pierwszą partycję pierwszego dysku twardego; • D: — często reprezentuje napęd dysków DVD-ROM lub CD-ROM, może też jednak określać dodatkowy dysk twardy, dodatkową partycję lub inny napęd przenośny; • E: do Z: — reprezentują dodatkowe napędy dysków twar- dych, napędy DVD-ROM lub CD-ROM, pamięci flash podłączane za pomocą uniwersalnej magistrali szeregowej (gniazda USB), urządzenia przenośne, takie jak napędy ZIP lub Jaz, bądź też mapowane napędy sieciowe. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 41 Standardowo kolejnym dyskom są przypisywane następujące po sobie litery alfabetu, jednak w przypadku większości napę- dów da się zmienić to przypisanie, dzięki czemu możliwe jest na przykład używanie dysku oznaczonego literą N:, nawet gdy nie ma napędu M:. Ścieżki dostępu Foldery zawierające pliki są przechowywane na dysku w hierar- chicznym porządku i mogą być odpowiednio zagnieżdżane, przy czym liczba poziomów hierarchii katalogów nie jest w żaden sposób ograniczona. System plików na każdym dysku zaczyna się od katalogu główne- go, stanowiącego najwyższy poziom struktury i reprezentowane- go przez pojedynczy znak odwrotnego ukośnika (ang. backslash, czyli znak \). W związku z tym zapis C:\ oznacza główny ka- talog na dysku C:. Każdy dodatkowy, zagnieżdżony katalog jest w zapisie umieszczany bezpośrednio po swoim folderze macie- rzystym, a poszczególne elementy takiego „zdania” są rozdziela- ne znakami odwrotnego ukośnika. Zapis C:\Windows\System\ Color oznacza zatem katalog o nazwie Color, który znajduje się w folderze System, a ten z kolei wchodzi w skład katalogu Windows umieszczonego na dysku C:. W ten właśnie sposób, za pomocą jednego ciągu znaków składającego się z kolejnych nazw kata- logów, można zapisać ścieżkę dostępu do dowolnego folderu w sposób zawsze jednoznaczny. Ścieżka może być bezwzględna, a więc zawsze zaczynać się od litery dysku, lub też mieć charakter względny, czyli odnosić się do pewnego katalogu bieżącego. Pojęcie katalogu bieżącego jest czymś mocno zdezaktualizowanym w przypadku systemu Win- dows Vista, zresztą podobnie jak w przypadku nieco starszych systemów operacyjnych: Windows NT, Windows 2000 i Win- dows XP, a jedynym wyjątkiem od tej reguły są polecenia wpi- 42 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy sywane z wiersza poleceń. Każde okno wiersza poleceń ma przy- pisany pewien aktywny folder, do którego polecenie jest kiero- wane. Jeśli zatem bieżącym katalogiem jest folder C:\Windows i wpisane zostanie polecenie DIR, czyli polecenie wyświetlenia zawartości folderu, na ekranie pojawi się lista plików i katalogów znajdujących się w tym folderze. Jeżeli wprowadzisz następnie polecenie CD Cursors, bieżącym katalogiem stanie się folder C:\ Windows\Cursors. To, że po poleceniu CD nie jest konieczne podawanie pełnej ścieżki dostępu do katalogu, stanowi doskonały przykład wykorzystania ścieżki względnej. Szczególnymi typami ścieżek względnych są ścieżki określone za pomocą jednej lub większej liczby kropek. Nazwy . oraz .. od- noszą się odpowiednio do bieżącego katalogu i jego folderu ma- cierzystego, czyli katalogu, który go zawiera. W przedstawionym powyżej przykładzie katalogiem macierzystym dla C:\Windows\ Cursors jest oczywiście folder C:\Windows. Wpisanie polecenia CD .. w katalogu C:\Windows powoduje, że bieżącym folderem staje się po prostu C:\. Zastosowanie większej liczby kropek (na przykład trzech), które było dopuszczalne w poprzednich wersjach systemu, nie jest już możliwe w środowiskach Windows XP i Win- dows Vista. Graficznym odpowiednikiem zapisu .. jest znajdujący się na paskach wielu typowych okien dialogowych przycisk oznaczony obrazkiem przedstawiającym żółty folder z niewielkim symbolem zakrzywionej strzałki. Lewa część okna programu Eksplorator Windows (tak zwane Okienko nawigacji) zawiera standardowo hierarchiczny widok struktury drzewa katalogów należących do systemu plików. Struktura drzewa ułatwia poruszanie się po wszystkich folderach wchodzących w skład systemu, ponieważ oferuje prostą i logiczną reprezentację graficzną hierarchii danych środowiska. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 43 Ścieżki dostępu do zasobów sieciowych Do plików znajdujących się w dowolnym udostępnionym zasobie sieciowym możesz się odwoływać za pomocą ścieżek utworzonych zgodnie z uniwersalną konwencją nazw (ang. Universal Naming Convention, w skrócie UNC), która jest bardzo podobna do zapisu stosowanego w przypadku ścieżek dostępu, opisanych w po- przednim punkcie. Pierwszym składnikiem ścieżki dostępu UNC jest poprzedzona dwoma znakami odwrotnego ukośnika (\\) nazwa komputera lub urządzenia, na którym został umieszczony plik. Drugim elementem jest nazwa udostępnionego na nim udziału. W dalszej części ścieżki znajduje się ciąg znaków okre- ślających nazwy kolejnych zagnieżdżonych folderów, w których umieszczono docelowy element, będący plikiem lub katalogiem. Na przykład ścieżka UNC \\stacjonarny\o\nasz\dagmara.txt od- nosi się do pliku o nazwie dagmara.txt, umieszczonego w folde- rze nasz, który znajduje się na dysku O: (udostępnionego jako o) komputera o nazwie stacjonarny. Krótkie i długie nazwy Systemy operacyjne DOS i Windows 3.1, będące poprzednikami systemów Windows 95 i Windows NT, pozwalały korzystać z nazw plików składających się z maksymalnie ośmiu znaków oraz trzech znaków rozszerzenia, a więc dopuszczały jedynie takie nazwy jak nowyplik.txt. Maksymalna możliwa długość ścieżki dostępu mogła wynosić 80 znaków (więcej informacji na temat ścieżek dostępu znajdziesz w punkcie zatytułowanym „Ścieżki dostępu”, znajdującym się we wcześniejszej części niniejszego podrozdziału). Dopuszczalne w nich były wszystkie standardowe znaki alfanumeryczne i każda dowolna kombinacja liter, cyfr, znaków rozszerzonego standardu ASCII o kodach większych niż 127 oraz następujących znaków specjalnych: $ ^ ` - _ @ ~ ! ( ) # 44 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Niedozwolone były znaki spacji. System Windows Vista pozwala korzystać z długich nazw plików i folderów, składających się z maksymalnie 260 znaków i zawie- rających znaki spacji oraz następujące znaki specjalne: $ ^ ` - _ @ ~ ! ( ) # + , ; = [ ] . Nazwą pliku może zatem być na przykład następujący ciąg zna- ków: Zdjęcie mojego bratanka.jpg, a w dodatku plik taki może być umieszczony w folderze o nazwie: Fotografie rodzinne. Co więcej, również długość rozszerzeń nazw plików nie jest już ograniczona do trzech znaków, a więc możliwe jest stosowanie rozszerzeń w rodzaju html, różniących się nieco od stosowanych wcześniej htm. Więcej informacji na temat typów plików i ich rozszerzeń znajdziesz w następnym punkcie tego podrozdziału. Maksymalna długość prawidłowej ścieżki dostępu w środowisku Windows Vista jest uzależniona od używanego systemu plików, a więc tego, czy jest to system FAT czy NTFS. Typy plików i ich rozszerzenia Większość plików posiada rozszerzenie nazwy składające się zwykle z trzech liter, które znajdują się bezpośrednio po ostatniej kropce należącej do nazwy pliku. Oto najczęściej spotykane roz- szerzenia nazw plików: .xls .txt .html Arkusz kalkulacyjny programu Excel. Plik tekstowy, który można edytować w Notatniku. Plik zapisany w języku znaczników hipertekstowych HTML (ang. HyperText Markup Language), bardziej znany pod na- zwą strony sieci WWW. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 45 .jpg Plik obrazu zapisanego w formacie JPEG, wykorzystywany często do przechowywania fotografii cyfrowych. Mimo że każdy z tych typów plików służy do przechowywania całkowicie różnych rodzajów danych i jest zupełnie odmienny od pozostałych, to jedyną cechą pozwalającą systemowi Win- dows na ich rozróżnienie są właśnie ich rozszerzenia. Sposób określenia przez środowisko typu danego pliku jest bardzo ważny z kilku powodów, wśród których najważniejszym jest to, że stanowi to podstawę do połączenia dokumentu z aplikacją użytą do jego utworzenia. Na przykład, gdy dwukrotnie klik- niesz plik o nazwie osioł.html, środowisko Windows wyszuka w rejestrze systemowym jego rozszerzenie, a następnie otworzy go za pomocą standardowej przeglądarki stron WWW. Jeśli zmienisz nazwę pliku na osioł.jpg, zmieni się również odpowied- nie połączenie i system spróbuje otworzyć plik w standardowym programie graficznym, niezależnie od tego, jak mało sensowne może Ci się wydawać to działanie. Wniosek, który z tego płynie, jest następujący: rozszerzenie pliku nie jest pewnym wyznacznikiem typu danych niezależnie od tego, jak bardzo polega na nim system Windows Vista. Sprawę pogarsza to, że znane rozszerzenia plików są przez środowisko Vista standardowo ukrywane przed użytkownikiem, a rozsze- rzenia nierozpoznawane są prezentowane w całej krasie. Możesz to na przykład sprawdzić, zmieniając nazwę pliku osioł.xyz na osioł.txt. Tego typu zmiana rozszerzenia spowoduje, że po prostu zniknie ono z nazwy pliku i nie będzie wyświetlane w oknie pro- gramu Eksplorator Windows. Spróbuj też rozróżnić pliki osioł.txt oraz osioł.doc, gdy system ukrywa ich rozszerzenia. Aby spowo- dować wyświetlanie wszystkich rozszerzeń w systemie Win- dows Vista, skorzystaj z polecenia Panel sterowania/Wygląd i per- sonalizacja/Opcje folderów, w oknie opcji wybierz zakładkę Widok, a następnie usuń zaznaczenie opcji Ukryj rozszerzenia znanych typów plików. 46 | Windows Vista. Leksykon kieszonkowy Aby poznać wszystkie rozszerzenia plików skonfigurowane w systemie, skorzystaj z polecenia Start/Programy domyślne/Skojarz typ pliku lub protokół z programem. W oknie ustawiania skojarzeń zobaczysz listę wszystkich typów plików wraz z ich opisami i nazwami programów, które są z nimi połączone. Aby dla dowol- nego typu pliku zmienić aplikację, która jest standardowo uru- chamiana, kliknij przycisk Zmień program…, a następnie wybierz nową aplikację, z którą ma być skojarzony dany typ pliku. Rozdział 1. Wiadomości podstawowe | 47
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Windows Vista. Leksykon kieszonkowy
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: