Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00351 010257 11215535 na godz. na dobę w sumie
Wkład archiwistów warszawskich w rozwój archiwistyki polskiej - ebook/pdf
Wkład archiwistów warszawskich w rozwój archiwistyki polskiej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron:
Wydawca: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-235-1830-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Prezentowany zbiór studiów został poświęcony różnym aspektom działalności warszawskiego środowiska archiwalnego. Archiwa warszawskie i ich miejsce oraz rola w przestrzeni publicznej jako instytucji, których zasadniczą misją była ochrona dziedzictwa kulturowego, kształtowanie postaw wobec przeszłości, tworzenie forum współdziałania i wymiany doświadczeń pomiędzy pokoleniami i różnymi środowiskami intelektualnymi - to główne zagadnienia omawiane w tym tomie. Warszawa - jako miasto stołeczne - tworzyła środowisko, w którym powstawała bogata i zróżnicowana sieć archiwalna, wykształcały się różne typy archiwów, od państwowych poprzez miejskie i samorządowe, do archiwów prywatnych - instytucji i osób.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wstęp Publikowany zbiór studiów został poświęcony różnym aspektom działalno- ści warszawskiego środowiska archiwalnego. Powstał jako efekt badań mono- graficznych prowadzonych przez pracowników uczelni i archiwów polskich. Przedmiotem zainteresowania stały się więc archiwa warszawskie i ich miejsce oraz rola w przestrzeni publicznej jako instytucji, których zasadniczą misją była ochrona dziedzictwa kulturowego, kształtowanie postaw wobec przeszło- ści, tworzenie forum współdziałania i wymiany doświadczeń pomiędzy poko- leniami i różnymi środowiskami intelektualnymi. Warszawa jako miasto sto- łeczne tworzyła środowisko, w którym powstawała bogata i zróżnicowana sieć archiwalna, wykształcały się różne typy archiwów – od państwowych poprzez miejskie i samorządowe, do archiwów prywatnych – instytucji i osób. Znajdu- je się tu siedziba instytucji zarządzającej archiwami państwowymi – Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. W mieście działają aktualnie trzy archiwa centralne. Pierwszym z nich jest Archiwum Główne Akt Dawnych, którego początki wiążą się z Archiwum Ogólnym Krajowym, utworzonym w 1808 r. Gromadzi ono archiwalia tworzone w kancelarii książąt i królów polskich oraz urzędów Rzeczypospolitej, a także wszystkich stanów i grup społecznych tego rozległego terytorialnie państwa od XII w., zatem od momentu pojawienia się pierwszych dokumentów na ziemiach polskich, do połowy XX w. Znala- zły w nim schronienie także akta przechowywane w zniszczonych w okresie II wojny światowej placówkach – Archiwum Oświecenia Publicznego, Archi- wum Akt Dawnych i Archiwum Skarbowym. Archiwum gromadzi więc akta Księstwa Warszawskiego oraz Królestwa Polskiego, a także instytucji państw zaborczych XIX w. Dużą grupę w jego zasobie stanowią akta sądowe. Drugie z archiwów centralnych to Archiwum Akt Nowych utworzone w 1919 r., do 1930 r. działające pod nazwą Archiwum Wojskowego. Gromadzi ono akta ad- 10 Wstęp ministracji centralnej Polski niepodległej od 1918 r. oraz inne ważne zespoły archiwalne pochodzenia urzędowego i prywatnego. Trzecie archiwum cen- tralne to Narodowe Archiwum Cyfrowe utworzone w 1955 r., do 2008 r. nazy- wane Archiwum Dokumentacji Mechanicznej, gromadzące archiwalia insty- tucji centralnych i kolekcje zapisane na nowoczesnych nośnikach od XIX do XXI w., szczególnie zaś fotografie, filmy, nagrania, dokumenty elektroniczne. W Warszawie ma swoją siedzibę Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, które obejmuje zasięgiem ok. 60 obszaru województwa mazowieckiego, dziedzi- cząc tradycje Archiwum Miejskiego Warszawy. W mieście działają archiwa wyodrębnione – m.in. najstarsze w tej sieci Centralne Archiwum Wojskowe, Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz archiwa innych mini- sterstw i urzędów centralnych. W Warszawie mają swoje siedziby archiwa ko- ścielne. Jednym z nich jest Archiwum Archidiecezjalne Warszawskie. W sto- licy działa wiele archiwów instytucji naukowych, w tym Archiwum Polskiej Akademii Nauk gromadzące materiały dokumentujące działalność tej insty- tucji oraz środowiska uczonych polskich. Najmłodszym archiwum zlokalizo- wanym w Warszawie jest Instytut Pamięci Narodowej. W jego zasobie znala- zły się materiały stanowiące świadectwa zmagań o prawa człowieka i godność każdego obywatela w systemie totalitarnym oraz walki o niepodległość Polski. Celem prowadzonych badań było także zainicjowanie refleksji nad dorob- kiem metodycznym, unikatową dziedziną działalności archiwalnej. Ta różno- rodność form organizacyjnych oraz zgromadzonego zasobu przyczyniła się do bogactwa doświadczeń metodycznych archiwistów warszawskich. Kolej- nym przedmiotem zainteresowań stały się osobowości związane ze środowi- skiem archiwalnym – pracownicy różnych instytucji naukowych i archiwal- nych. W zaprezentowanym gronie znaleźli się zarówno dyrektorzy i twórcy archiwów, jak i wybitni teoretycy i praktycy archiwalni z różnych archiwów warszawskich. Przedstawiona została przede wszystkim ich działalność za- wodowa, choć przedmiotem refleksji stała się także literatura pamiętnikar- ska tworzona w tym środowisku. W kręgu zainteresowań znalazło się również współczesne oblicze archiwów warszawskich, a przede wszystkim zastosowa- nie technologii informatycznych w działalności archiwalnej oraz kształtowa- nie kultury archiwalnej wśród najmłodszej części społeczeństwa, w przyszło- ści potencjalnych użytkowników i twórców archiwów. Publikowane w niniejszym zbiorze studia podzielone zostały na cztery działy. Pierwszy z nich poświęcony został archiwom warszawskim w prze- strzeni publicznej, drugi – dorobkowi teoretycznemu i metodycznemu, trze- ci – osobowościom warszawskiego środowiska archiwalnego, czwarty zaś – współczesnemu obliczu archiwów warszawskich. Wstęp 11 W dziale pierwszym zostały zawarte artykuły charakteryzujące zjawiska generalne dotyczące środowiska oraz poszczególnych placówek. Otwierają go rozważania Wojciecha Krawczuka „Metrykanci koronni w Warszawie” pre- zentujące związki tej grupy zawodowej z miastem od XVII do XVIII w. Irena Mamczak-Gadkowska w artykule „Archiwa warszawskie w Polsce niepodległej (1918–1939)” zarysowała działalność tych placówek po restytucji państwowości polskiej. Agnieszka Rosa w artykule „Archiwiści warszawscy a toruńska ar- chiwistyka uniwersytecka” wskazała na pośredni wpływ, jaki wywarło środo- wisko archiwistów warszawskich na archiwistykę na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu. W sposób szczególny zaprezentowana została tu rola profesora Andrzeja Tomczaka jako zbierającego różne doświadczenia i refleksje archiwalne i inicjującego w oparciu o nie nowe kierunki badań z historii archi- wów. W tekście podkreślono, że jednym z istotnych punktów programu badaw- czego tego uczonego była współpraca z różnymi środowiskami naukowymi, w tym kręgiem archiwistów warszawskich. Tomasz Matuszak w rozważaniach „Piotrkowski epizod życia zawodowego archiwistów warszawskich” zarysował wpływ, jaki wywarli pracownicy Archiwum Głównego Akt Dawnych, Archi- wum Akt Dawnych i Archiwum Akt Nowych na dzieje archiwum w Piotrkowie Trybunalskim. Tadeusz Paweł Rutkowski w artykule „Naczelna Dyrekcja Ar- chiwów Państwowych i jej pracownicy jako obiekt działań operacyjnych Służby Bezpieczeństwa w latach 70. i 80.” ukazał zjawisko kontroli omawianej insty- tucji jako urzędu centralnego przez aparat bezpieczeństwa państwa, wskazując na bogactwo postaw i zachowań politycznych w tym okresie. Następna seria artykułów w tym dziale dotyczyła historii różnych archi- wów. W tym przypadku przyjęty został porządek chronologiczny określony czasem powstania i działalności poszczególnych archiwów. Jako pierwsze zaprezentowane zostało Archiwum Główne Akt Dawnych, następnie Archi- wum Archidiecezjalne Warszawskie, Archiwum Miejskie, Archiwum Za- kładowe Prezydium Rady Ministrów / Urzędu Rady Ministrów, Archiwum Polskiej Akademii Nauk (aktualna nazwa Polska Akademia Nauk, Archiwum w Warszawie), Narodowe Archiwum Cyfrowe (wcześniej znane jako Archi- wum Dokumentacji Mechanicznej). Ta seria została zamknięta artykułem dotyczącym Instytutu Pamięci Narodowej jako archiwum powstałego na przełomie XX i XXI w. Jacek Krochmal w rozważaniach „Nazwy Archiwum Głównego w XIX w.” wskazał na liczne odmiany nazwy Archiwum Głównego Królestwa Polskiego. Karol Dowgiało w artykule „Archiwum Archidiecezjal- ne Warszawskie – rys historyczny” przypomniał podstawowe fakty z dziejów tej placówki. Anna Belka w artykule „Próby rekonstrukcji zasobu Archiwum Miejskiego w Warszawie w pierwszych latach po II wojnie światowej (wybrane problemy)” zawarła opis działań zmierzających do odtworzenia zniszczone- 12 Wstęp go i rozproszonego zasobu tej instytucji. Anna Barszcz w tekście „Kadry ar- chiwum zakładowego Prezydium Rady Ministrów / Urzędu Rady Ministrów w latach 1945–1996” dokonała analizy obsady personalnej placówki. Jolanta Stasiak w rozważaniach „Archiwum Polskiej Akademii Nauk wśród archiwów warszawskich” zaprezentowała różne, bogate formy działalności tej placówki i sylwetki dyrektorów. Filip Kwiatek w artykule „Zbiory fotograficzne Naro- dowego Archiwum Cyfrowego” omówił wartość zasobu tego archiwum. Tę serię artykułów zakończyły refleksje Rafała Leśkiewicza „Powstanie i działal- ność archiwum Instytutu Pamięci Narodowej – bilans 11 lat istnienia” ukazu- jące nowe formuły działalności archiwalnej. Następny ciąg artykułów poświęcony został dorobkowi metodycznemu i teoretycznemu archiwów warszawskich. Agnieszka Bartoszewicz w tekście „Księgi miejskie w Archiwum Głównym Akt Dawnych. Stan opracowania i możliwości badawcze” dokonała analizy wartości źródłoznawczej tych archi- waliów oraz istniejących pomocy archiwalnych i stosowanych w nich opisów. Sformułowała bogaty program dalszego postępowania z tymi archiwaliami: podkreśliła potrzebę dalszych studiów źródłoznawczych nad nimi, bardziej rozbudowanej informacji, edycji, również w Internecie, lepszego zabezpiecze- nia, także w formie tworzenia kopii cyfrowych. Piotr Dymmel w rozważaniach „Józefa Siemieńskiego wkład do teorii edytorstwa dawnych tekstów” zapre- zentował udział tego historyka w kształtowaniu zasad metodyki wydawania źródeł. Hubert Wajs w tekście „Prekursorzy standaryzacji opisu archiwalne- go – Teodor Wierzbowski i Adam Wolff” zaprezentował próby zmierzające do ujednolicenia sporządzanych regestów z Metryki Koronnej prowadzone przez Teodora Wierzbowskiego i opisu archiwalnego wykonane przez Adama Wolffa. Urszula Kacperczyk w artykule „Koncepcja opracowania inwentarzy idealnych akt urzędów i instytucji z epoki stanisławowskiej i jej realizacja pod- jęte w przewodniku AGAD” zaprezentowała problemy rekonstrukcji zespo- łów stanowiących efekt działalności urzędów z okresu panowania Stanisława Augusta. Alicja Kulecka w rozważaniach „Inspiracje francuską i niemiecką myślą archiwalną w środowisku archiwistów warszawskich (1918–1989)” pod- jęła próbę ukazania recepcji dorobku archiwistyki Francji i Niemiec w publi- kacjach archiwistów i historyków stolicy. Adam Grzegorz Dąbrowski w roz- ważaniach „Problemy zarządzania dokumentacją w urzędach administracji państwowej w świetle referatu Józefa Stojanowskiego z 1937 r.” przedstawił problemy wartościowania dokumentacji i gromadzenia zasobu w sieci archi- wów państwowych. Następna seria artykułów zatytułowana „Na pograniczu historii i pamię- ci. Osobowości warszawskiego środowiska archiwalnego” została poświę- cona biografiom i charakterystyce działalności zawodowej wybranych osób Wstęp 13 z kręgu archiwistów warszawskich. Zdecydowano o publikacji w niej zarów- no artykułów stanowiących analizy dorobku naukowego i metodycznego, jak i tych, które posiadały charakter wspomnień. Przyjęto tu układ alfabe- tyczny wyznaczony nazwiskami bohaterów poszczególnych tekstów. Anita Chodkowska w artykule „Piotr Bańkowski – redaktor Archeionu” przybliżyła sylwetkę tej wybitnej postaci kształtującej przez dziesięciolecia profil czaso- piśmiennictwa archiwalnego. Antoni Zieliński w artykule „Grzegorz Jaku- bowski (1954–2001). Dyrektor Centralnego Archiwum Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, pierwszy dyrektor Biura Udostępniania i Archiwizacji Do- kumentów Instytutu Pamięci Narodowej. Sylwetka praktyka” zaprezento- wał działalność organizacyjną tego archiwisty związanego z siecią archiwów wyodrębnionych i przeanalizował jego wkład w tworzenie formuły działania Instytutu Pamięci Narodowej. Stefan Ciara w rozważaniach „Jadwiga Karwa- sińska (1900–1986). Kustosz Archiwum Głównego Akt Dawnych, badaczka polskiego średniowiecza, edytorka źródeł” nakreślił sylwetkę historyka upra- wiającego różne dziedziny twórczości naukowej – nauki pomocnicze historii, w tym paleografię, oraz edytorstwo źródeł służące dydaktyce i działalności archiwalnej. Janusz Łosowski w artykule „Wspomnienia Kazimierza Konar- skiego z okresu wojny jako obraz przeżyć jednostki w czasie zmagań z dwoma systemami totalitarnymi” zaprezentował uczonego uznawanego za twórcę ar- chiwistyki polskiej jako świadka wydarzeń ważnych dla dziejów Polski i Eu- ropy oraz autora narracji o nich. Iwona M. Dacka-Górzyńska w rozważaniach „Profesor Stefan Krzysztof Kuczyński i jego dorobek archiwalny (1938–2010)” przedstawiła wkład uczonego w rozwój teorii i metodyki archiwalnej, zwłasz- cza w zakresie sfragistyki i opracowania pieczęci. Bartosz Borkowski w ar- tykule „Warszawa w archiwaliach inżyniera Juliana Adama Majewskiego” ukazał proces tworzenia archiwum prywatnego służącego do badań nad dzie- jami miasta. Ilona Florczak w rozważaniach „Adam Moraczewski – historyk i archiwista Warszawy (1907–1941)” ukazała sylwetkę archiwisty związanego z Archiwum Oświecenia Publicznego, współpracownika Wydziału Archiwów Państwowych i Archiwum Miejskiego. Agnieszka Zajas i Natalia Bujniewicz w artykule „Bronisław Pawłowski i Bolesław Waligóra – szefowie Archiwum Wojskowego w 20-leciu międzywojennym” zaprezentowały sylwetki dwóch dyrektorów Archiwum Wojskowego, kształtujących profil działalności tej placówki. Urszula Kowalczyk w rozważaniach „Anna Maria Przybyłowiczo- wa (1902–1968) – historyczka, archiwistka, bibliotekarka” przybliżyła postać historyka związanego z Archiwum Miejskim w Warszawie. Anna Ostrowska w artykule „Franciszka Ramotowska (1922–2003)” opisała działalność history- ka powstania styczniowego i archiwisty Archiwum Głównego Akt Dawnych. Anna Wajs zaprezentowała sylwetkę Ireny Sułkowskiej-Kurasiowej, wybitnego 14 Wstęp historyka, archiwisty i edytora źródeł, współtwórcę inwentarza Metryki Ko- ronnej. Agnieszka Laskowska w artykule „Spuścizna Witolda Suchodolskiego – problemy opracowania i wartości źródłowej” dokonała analizy zawartości archiwum osobistego organizatora i uczonego. Rafał Jankowski w rozważa- niach „Profesor Teresa Zielińska – archiwista i historyk Archiwum Głównego Akt Dawnych” przedstawił działalność badaczki rodzin arystokratycznych i metodyka oraz teoretyka opracowania archiwaliów rodzinno-majątkowych. Publikację zamyka seria tekstów poświęconych współczesnym problemom archiwów warszawskich. Otwiera ją artykuł Violetty Urbaniak „Archiwum partnerem szkoły w procesie kształcenia i wychowania dzieci i młodzieży” zawierający analizę różnych form pracy archiwalnej służących edukacji hi- storycznej. Wojciech Woźniak w tekście „Zadania Narodowego Archiwum Cyfrowego w zakresie gromadzenia, przechowywania i udostępniania doku- mentów elektronicznych” zaprezentował problemy związane z wpływem no- wych form zapisu informacji w postaci cyfrowej na pojęcia, kancelarię i ar- chiwa bieżące. Ten sam autor w artykule „Zintegrowany System Informacji Archiwalnej (ZoSIA) jako przyszłość systemów informatycznych w archiwach państwowych” dokonał analizy wartości systemu jako czynnika służącego za- rządzaniu materiałami archiwalnymi, ze szczególnym uwzględnieniem efek- tywności wyszukiwania. Publikowane w zbiorze rozważania ukazały bogatą panoramę problemów działalności archiwów miasta stołecznego w przeszłości i teraźniejszości, ewo- lucję form komunikacji z użytkownikami, czynniki kształtujące różnorodność aktywności tych placówek i uniwersalizm ich zasobu, działalność wybitnych postaci archiwalnych i ich rolę w konstruowaniu nowych teorii i stosowania nowoczesnych zasad służących tworzeniu formuły archiwum otwartego na potrzeby społeczeństwa. Jedną z cech charakterystycznych postaw wystę- pujących w tym środowisku była otwartość intelektualna przejawiająca się w poszukiwaniu doświadczeń innych sieci archiwalnych, szczególnie krajów Europy Zachodniej – Francji i Niemiec – i stosowaniu ich dla rozwiązywania problemów stojących przed polską teorią i metodyką archiwalną. Dotychczas prowadzone badania inspirują zarówno do nowych poszukiwań o charakterze monograficznym, jak i tworzenia nowych syntez ukazujących archiwa i ar- chiwistów warszawskich w różnych okresach historycznych i przestrzeniach społecznych. Zarówno sieć instytucji archiwalnych działających w Warszawie, jak i bogactwo osobowości dostarczyć powinny wielu nowych tematów do re- fleksji i analiz. Alicja Kulecka
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wkład archiwistów warszawskich w rozwój archiwistyki polskiej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: