Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00141 005949 14693753 na godz. na dobę w sumie
Władysław Biały (1327/1333 - 20 luty 1388). Ostatni książę kujawski. Największy podróżnik spośród Piastów. - ebook/pdf
Władysław Biały (1327/1333 - 20 luty 1388). Ostatni książę kujawski. Największy podróżnik spośród Piastów. - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 134
Wydawca: Avalon Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-7730-960-5 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> historia
Porównaj ceny (książka, ebook (-8%), audiobook).

Książę polski Władysław Biały z dynastii Piastów, to jedna z barwniejszych postaci wśród książąt dzielnicowych na ziemiach polskich w XIV stuleciu, spośród których wyróżniał się swoją osobowością. W literaturze XIX i XX wieku był oceniany negatywnie. Autor stara się jednak na nowo oświetlić postać tego księcia na tle epoki, wyrażając w sumie pozytywna o nim opinię. Rozważa więc, jak był on oceniany przez współczesnych, jak rysowała się jego postać na tle ówczesnych władców bądź osobistości politycznych, na przykład królów polskich Kazimierza Wielkiego czy Ludwika Andegaweńskiego i innych, jakie odnosił sukcesy, a jakie ponosił klęski w swoim bardzo ciekawym życiu.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

JÓZEF ŚLIWIŃSKI WŁADYSŁAW BIAŁY ( 1 3 2 7 / 1 3 3 3 – 2 0 l u t y 1 3 8 8 ) Ostat ni ksią żę ku jaw ski Naj więk szy po dróż nik spo śród Pia stów ava l o n Józef Śliwiński (ur. 1947), prof. dr hab., kierownik Zakładu Historii Starożyt- nej i Średniowiecznej w Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim w Olsztynie. Zajmuje się głównie historią cystersów w Polsce średniowiecznej, ostatnimi Piastami z linii kujawskiej, dziejami ziemi lubawskiej oraz Podlasia i Gro dzień - szczyzny w Wielkim Księstwie Litewskim. Opublikował ok. 135 prac, w tym 12 ksią żek, przykładowo: Kazimierz Wielki. Kobiety a polityka, Olsztyn 1994; Stu- dia z dziejów Lubawy i okolic do 1939 roku, Olsztyn 1996; Z dziejów Rucianego- Nidy i okolic, Olsztyn 1996; Zakon Krzyżacki a cystersi z Oliwy i Pelplina, War- szawa 1999; Powiązania dynastyczne Kazimierza Wielkiego a sukcesja tronu w Polsce, Olsztyn 2000 czy Grodzieńszczyzna i Podlasie w XIV-XVI wieku w Wiel- kim Księstwie Litewskim (wielkoksiążęce puszcze i włości, eksploatacja, pożary), Olsztyn 2010. Wła dy sław Bia ły ( 1 3 2 7 / 1 3 3 3 – 2 0 l u t y 1 3 8 8 ) Ostat ni ksią żę ku jaw ski Naj więk szy po dróż nik spo śród Pia stów Jó zef Śli wiń ski Wła dy sław Bia ły ( 1 3 2 7 / 1 3 3 3 – 2 0 l u t y 1 3 8 8 ) Ostat ni ksią żę ku jaw ski Naj więk szy po dróż nik spo śród Pia stów AVA L O N 2 0 1 1 Iwo nie i Pio tro wi Redakcja i korekty Zespół Opracowanie typograficzne Sławomir Onyszko Rysunek pieczęci Wojciech Rak Projekt okładki i stron tytułowych Iwona Weiman Na okładce Pieczęć herbowa Władysława Białego 1355–1362 Copyright by Józef Śliwiński, Kraków 2011; wyd. II poprawione i uzupełnione ISBN 978-83-7730-960-5 Z a m ó w i e n i a p r z y j m u j e Wydawnictwo AVALON T. Janowski Sp. j. ul. Fiołkowa 4/13 • 31-457 Kraków tel. 48 606 750 749 zamowienia@wydawnictwoAVALON.pl www.wydawnictwoAVALON.pl W s t ę p W ist nie ją cym do dziś ko ście le św. Be ni gna w Di jon we Fran cji, daw niej- szym opac twie be ne dyk ty nów, znaj du je się pięk na go tyc ka pły ta na grob ko - wa z XIV w. Na niej wy ry ta jest po stać na tu ral nej wiel ko ści sto ją ca na dwóch lwach, przed sta wia ją ca za kon ni ka w ko ro nie, trzy ma ną przez anio ła. Po obu stro nach gło wy dwa in ne anio ły trzy ma ją her by Ku jaw i zie mi do brzyń skiej (?). Otok owej ta jem ni czej rzeź by two rzy krót ki ła ciń ski (go tyc ki) na pis, któ ry wy ja śnia, kim jest ów ko ro no wa ny mnich w stro ju be ne dyk tyń skim: „Tu le ży mąż świet ny i po boż ny pan Wła dy sław Bia ły, nie gdyś ksią żę pol ski, przez kil ka lat mnich te go klasz to ru, póź niej uwol nio ny od ślu bów za kon- nych przez pa pie ża z po wo du suk ce sji tro nu pol skie go. Zmarł w Stras bur - gu [20 lu te go] 1388 ro ku i tu we dług ży cze nia [w Di jon] po grze ba ny zo s- tał[…]”¹. ¹ K. Stron czyń ski, Wła dy sław Bia ły ksią żę gniew kow ski, [w:] te goż, Po mni ki ksią żę ce Pia stów len ni ków daw nej Pol ski, Piotr ków 1888, s. 71–80; tu s. 73, 75: „Hic ia cet vir il- lu stris et de vo tus do mi nvs Vla di slavs qu on dam dvx al bvs Po lo niae mo na chvs hvivs mo na ste rii per plvres an nos exi stens post mo dvm di spen sa tvs per pa pam pro svc ces- sio ne Re gni Po lo niae obiit in ci vi ta te Ar gen ti na hic eli gens se pe li ri. An no Mi li. CCC octa va ge si mo octa vo [X.] Kal. Mar tii. Ani ma evis re qu vie scat in pa ce. Amen”; por. A. Olesz czyń ski, Wspo mnie nia, cz. I. O Po la kach, co sły nę li w ob cych i od le głych kra jach. Opi sy i wi ze run ki, Pa ryż 1843, s. 100; K. W. Wój cic ki, Ksią żę Bia ły, w: Szki ce hi sto rycz - ne i z do mo we go ży cia nie daw no ubie głej prze szło ści, Kra ków 1869, s. 84; G. Du may, Epi gra phie bo ur gu ignon ne. Egli se et ab baye de Sa int-Béni gne de Di jon, Pa ris -D ijon 1882, s. 38; S. Sta ro wol ski, Mo nu men ta Sar ma to rum, Cra co viae 1655, s. 816; J. Le niek, Wła dy sław Bia ły, „Prze wod nik Na uko wy i Li te rac ki”, t. 15, 1887, s. 136-137; od bit ka z te goż „Prze wod ni ka Na uko we go i Li te rac kie go”, Lwów 1887, s. 4, 21; O. Bal zer, Ge ne - alo gia Pia stów, Kra ków 1895, s. 370-371 i n; wyd. 2, Kra ków 2005, s. 646 (cy to wa no 7 Dzi siej szy na gro bek oraz na pi s² róż ni się od wy sta wio ne go przez współ cze snych w XIV w. Na gro bek zo stał od no wio ny w dru giej po ło wie XVIII w. oraz w 1869 r. przez księ cia Wła dy sła wa Czar to ry skie go. Prze nie- sio no też wte dy oka za łą pły tę z przed sta wie niem księ cia- mn icha z po sadz - ki ko ścio ła i wmu ro wa no ją w po łu dnio wą ścia nę świą ty ni, pro sto pa dle, a nie po zio mo – jak po przed nio, co uchro ni ło ją przed dal szym znisz cze- niem. Na pa miąt kę tej zmia ny wmu ro wa no obok czar ną mar mu ro wą ta b- licę³. Ja kie by ły dzie je ży cia te go księ cia, któ re go miej sco we tra dy cje czy nią aż suk ce so rem ko ro ny pol skiej? Dla cze go zmarł on na ob czyź nie? Dla cze - go aku rat wy brał za swo ją ko lej ną oj czy znę od le głą od Pol ski Bur gun dię? Ja - ką ro lę ode grał w na szej hi sto rii ten ksią żę, któ re mu z po wo du bia łych wło- sów już współ cze śni nada li przy do mek „Bia ły” (al bus). Na zy wa ją tak Wła- dy sła wa Kro ni ka Jan ka z Czarn ko wa i in ne źró dła, na wet ob ce – fran cu skie (bur gundz kie) i wę gier skie. Czę sto uży wa no tyl ko – dux Al bus. Miał też ksią żę przy do mek lo kal ny. Otóż mni si z bur gundz kie go opac twa w Di jon zwa li go „Le Roy Lan ce lot”, czy li kró lem Lan ce lo tem. Na wią za no tu do jed- ne go z bar dziej zna nych bo ha te rów Opo wie ści Okrą głe go Sto łu⁴. prze waż nie wyd. 1); S. A. Sro ka, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Bur gun dii, „Stu dia Hi sto- rycz ne”, t. 39, 1996, z. 2, s. 157–158; K. Ja siń ski, Wła dy sław Bia ły, w: Ro do wód Pia stów ma ło pol skich i ku jaw skich (Bi blio te ka Ge ne alo gicz na, t. 3), wyd. M. Gór ny, Po znań- Wr ocław 2001 s. 187-188; Poczet królów i książąt polskich, wyd. M. Trąba, L. Krzy ża- nowski, Warszawa-Bielsko Biała 2010, s. 275. ² Najbardziej poprawny wizerunek płyty nagrobnej jak i napis zamieszcza K. Stron- czyński, op. cit., s. 75. O zmia nie w cy to wa nym na pi sie bli żej zob. w pod roz dzia le „Schy łek ży cia Wła dy sła wa Bia łe go”, s. 109–110. ³ Zob. m.in. J. Bart kow ski, Wspo mnie nie hi sto rycz ne o Wła dy sła wie Bia łym ksią żę ciu na Gniew ko wie, „Rocz nik To wa rzy stwa Hi sto rycz no -L it era cki ego w Pa ry żu”, R. 1869 [druk: 1870], Pa ryż 1870, s. 260-263; S.A. Sro ka, op. cit., s. 157-158. Nie praw dzi we jest do mnie ma nie o rze ko mym gro bow cu Wła dy sła wa Bia łe go w Pan non hal ma na Wę g- rzech; por. J. Le niek, op. cit., s. 4, 21; S. Sro ka, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Pan non hal ma, „Na sza Prze szłość”, nr 77, 1992, s. 258-259 (prze druk w: te goż, Z dzie jów sto sun ków pol- sko -w ęgie rskich w póź nym śre dnio wie czu, Kra ków 1995, s. 127–137, tu s. 135–137). ⁴ O. Bal zer, Ge ne alo gia Pia stów, wyd 1, s. 367; S. A. Sro ka, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Bur- gun dii, s. 156, 158; K. Ja siń ski, Wła dy sław Bia ły, s. 185. 8 W li te ra tu rze hi sto rycz nej dzie więt na sto wiecz ne opra co wa nia, a i nie- które z XX w. do ty czą ce po sta ci księ cia Wła dy sła wa Bia łe go są prze sta rza - łe. Przed sta wia ją one po stać Bia łe go w spo sób nie peł ny i nie ści sły, po da jąc czę sto wręcz fan ta stycz ne fak ty, nie po sia da ją ce po twier dze nia źró dło we - go. Pierw szą pu bli ka cję na te mat Wła dy sła wa na pi sał Fran cuz P. C. Aman- ton, w na kła dzie za le d wie 50 eg zem pla rzy, prze tłu ma czo ną na stęp nie przez K. W. Wój cic kie go⁵. Spo śród pu bli ka cji oma wia ne go okre su ja ko war to ściow- szą moż na wy mie nić roz pra wę J. Leń ka, któ ry scha rak te ry zo wał wcze śniej- szy (przed 1887 r.) stan ba dań dzie jów Wła dy sła wa Bia łe go⁶. Po zy cja ta w pew nym stop niu speł nia wy mo gi na uko we. Przy dat ne jest rów nież opra- co wa nie J. Bart kow skie go, a to ze wzglę du na za miesz czo ne w nim do ku- men ty z ar chi wum di joń skie go⁷. Dy plo my te od no szą się do ży cia Bia łe go po opusz cze niu przez nie go księ stwa gniew kow skie go na Kujawach. Jed nak w sa mej pra cy da je się za uwa żyć sze reg błę dów. Wy pa da tak że pod kre ślić, iż dzie je Wła dy sła wa Bia łe go do cze ka ły się na wet opra co wań w ob cych ję- zy kach: fran cu skim i wę gier ski m⁸. Li te ra tu ra dzie więt na sto wiecz na, do cza sów O. Bal ze ra, mi mo że po- świę ci ła wie le miej sca po sta ci Wła dy sła wa Bia łe go, nie wy ko rzy sta ła nie- kie dy za sad ni czych źró deł. Opie ra ła się zaś ona cza sa mi na kro ni kach Mar- ci na Kro me ra⁹ i Mar ci na Biel skie go ¹⁰, do któ rych na le ży pod cho dzić w tym ⁵ P. C. N. Aman ton, Vla di slas duc de Cu ja vie mo ine de l’ab baye de Ci te aux pu is Béne dic- tin, Di jon 1832; tłu ma cze nie: K. W. Wój cic ki, P. C. N. Aman ton, Wła dy sław ksią żę ku- jaw ski, za kon nik opac twa cy ster sów, póź niej be ne dyk ty nów w Dy żo nie, współ za wod nik do ko ro ny pol skiej po śmier ci kró la Ka zi mie rza Wiel kie go w XIV wie ku, któ ry po zgo- nie był po cho wa ny w Di jon, „Bi blio te ka War szaw ska”, t. I, War sza wa 1864, s. 349–366; J. Le niek, op. cit., s. 138 i n. Por. S. A. Sro ka, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Bur gun dii, s. 151, przy pis 1, s. 157–158; idem, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Pan non hal ma, s. 249 i przy pis 1. ⁶ J. Le niek, op. cit., s. 136–157 lub od bit ka s. 24. O nie do stat kach tej pra cy zob. rec. A. Sem ko wi cza, w: „Kwar tal nik Hi sto rycz ny”, t. 1, 1887, s. 657. ⁷ J. Bart kow ski, op. cit., s. 237–268. ⁸ P. C. N. Aman ton, op. cit.; D. Fu xhof fer, Mo na ste rio lo gia re gni Hun ga riae, t. I, We szpri- mii 1803; in ne po zy cje zob. S. A. Sro ka, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Pan non hal ma, s. 250 i n; ten że, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Bur gun dii, s. 151 i n. ⁹ Kro ni ka Pol ska Mar ci na Kro me ra, wyd. M. B. Bła żow ski, Sa nok 1857, s. 600–603. ¹⁰ Kro ni ka Pol ska Mar ci na Biel skie go, wyd. K. J. Tu row ski, Sa nok 1856, s. 425–428. 9 za kre sie bar dzo kry tycz nie. Rów nież na pis na po mni ku księ cia w Di jon, mó- wią cy o suk ce sji tro nu pol skie go, stał się po wo dem nie jed nej po mył ki w hi - sto rio gra fii. Po zo sta ła tak że nie zna na ba da czom pol skim w XIX, a na wet do schył ku XX w., mię dzy in ny mi mo no gra fia wład cy Bur gun dii Fi li pa Śmia łe go, au tor stwa hi sto ry ka fran cu skie go E. Pe ti ta, in for mu ją ca o udzia - le ry ce rzy bur gundz kich u bo ku Wła dy sła wa Bia łe go, w je go wal kach na Ku ja wach w 1375-1376 r¹¹. Dla te go też dzie więt na sto wiecz na hi sto rio gra fia, a i póź niej sza, ogól nie mó wiąc uj mo wa ła nie kie dy błęd nie, a przede wszyst kim w spo sób uprosz- czo ny i dość ten den cyj ny dzie je ży cia księ cia Wła dy sła wa Bia łe go, a mia no- wi cie na stę pu ją co: uwa ża no, że ksią żę Wła dy sław Bia ły wła dał trze ma księ- stwa mi – byd go skim, ino wro cław skim i gniew kow skim. Przy czy ną opusz- cze nia przez Wła dy sła wa księ stwa gniew kow skie go mia ła być śmierć je go pięk nej i uko cha nej żo ny. Z te go też po wo du ksią żę rze ko mo sprze dał swo - je księ stwo kró lo wi Ka zi mie rzo wi Wiel kie mu. Li te ra tu ra ta uwa ża ła tak że, że ksią żę Wła dy sław Bia ły zo stał przez kró la Ka zi mie rza skrzyw dzo ny po- przez od su nię cie go od tro nu pol skie go. Ale mi mo to ksią żę miał za miar ob - jąć tron po śmier ci ostat nie go kró la Pia sta i dla te go utwo rzył wła sne stron- nic two, go to we po przeć go w wal ce o ko ro nę. Przy czym przyj mo wa no, że Wła dy sław był prze śla do wa ny przez Ka zi mie rza Wiel kie go, a póź niej rów- nież przez Lu dwi ka Wiel kie go wę gier skie go, no we go kró la Pol ski z dy na stii An de ga we nów. Po śmier ci Ka zi mie rza 5 li sto pa da 1370 r. Wła dy sław Bia ły rze ko mo za chwiał tro nem Lu dwi ka wę gier skie go w Pol sce. I nie wie le po- dob no bra ko wa ło, aby ob jął on tron. W 1373 r. ksią żę zo stał przy ję ty w Gnieź- nie przez bur mi strza mia sta Han ka, któ ry z tej oka zji ja ko by wy dał wiel ką ucztę, na któ rej za pro szo nym go ściom miał przed sta wić Wła dy sła wa Bia łe - go ja ko pra wne go i je dy ne go na stęp cę Ka zi mie rza Wiel kie go. Na znak hoł - du ksią żę zo stał wów czas ob da ro wa ny so ko łem. Po tem z po mo cą pa nów wiel ko pol skich za jął swo je księ stwo, wy stę pu jąc zbroj nie prze ciw ko kró lo - wi Wę gier i Pol ski Lu dwi ko wi An de ga weń skie mu. Z tych wła śnie wzglę dów ¹¹ E. Pe tit, Ducs de Bo ur go gne de la ma ison de Va lo is, t. 1: Phi lip pe le Har di 1363-1380, Pa - ris 1909; por. S. A. Sro ka, Ksią żę Wła dy sław Bia ły w Bur gun dii, s. 153-154. 10 miał po noć król Lu dwik wę gier ski prze śla do wać księ cia Wła dy sła wa Bia łe - go. Osta tecz nie Wła dy sław ja ko by po raz dru gi sprze dał swo je księ stwo, tym ra zem Lu dwi ko wi. Na to miast po śmier ci w 1382 r. Lu dwi ka wę gier skie go Wła dy sław Bia ły miał być po wtór nie za pra sza ny do ob ję cia tro nu pol skie - go. Tym ra zem jed nak zno wu po wo dze nie, czy li ob ję cie ko ro ny pol skiej, naj pierw przez Ja dwi gę An de ga weń ską, a po tem i Ja gieł łę mia ły go po zba- wić tro nu¹². Ka rol Szaj no cha twier dził o księ ciu, że był to je den z naj gło śniej- szych awan tur ni ków swo je go wie ku i je dy ny błęd ny ry cerz na szej hi sto rii - ¹³. W li te ra tu rze XIX w. wy jąt kiem jest tu taj wy bit ne, jak na ów cze sny stan ba dań, dzie ło Oswal da Bal ze ra pt. Ge ne alo gia Pia stów, w któ rym au tor zwięź le, a przy tym su mien nie przed sta wił dzie je Wła dy sła wa Bia łe go. Jest to pierw sze sen su stric to na uko we opra co wa nie i za ra zem nie ja ko pod su- mo wa nie do tych cza so we go sta nu wie dzy o ży ciu te go księ cia ¹⁴. Przy pi sy wa no mu róż ne, naj czę ściej o złych in ten cjach, dzia ła nia i ce - chy cha rak te ru, któ re na ogół nie znaj du ją potwierdzenia w źró dłach. Ob wi- nia no Wła dy sła wa Bia łe go o za bój stwo sę dzie go ku jaw skie go Sta ni sła wa Ki wa łę pod czas spo ru o po gra nicz ne po sia dło ści ¹⁵. Za rzu ca no księ ciu „trud - ny cha rak ter”¹⁶, „awan tur nic two”¹⁷, zmien ne i lek ko myśl ne po stę po wa nie¹⁸; uwa ża no, iż nie spraw dził się zu peł nie ja ko kan dy dat na kró la Pol ski ¹⁹. Ale też ¹² A. Olesz czyń ski, op. cit., s. 100-108; K. Szaj no cha, Ja dwi ga i Ja gieł ło 1374–1413, t. I, Lwów 1861 (lub War sza wa 1902), s. 173–175, t. II, s. 47–58; K. W. Wój cic ki, Ksią żę Bia - ły, s. 71–86. ¹³ K. Szaj no cha, Ja dwi ga i Ja gieł ło, War sza wa 1902, cz. I, s. 149–150; cz. II, s. 136. ¹⁴ O. Bal zer, op. cit., wyd. 1, s. 367–372; wyd. 2, 640-647. ¹⁵ Na przy kład A. Olesz czyń ski, op. cit., s. 101; K. Stron czyń ski, op. cit., s. 71. Ina czej J. Le niek, op. cit., s. 142, przyp. 1. ¹⁶ M. R. Ka ba ciń ski, Księ stwo gniew kow skie w XIV w., ok. 1314–ok. 1390, w: Gniew ko wo w śre dnio wie czu. Ksią żę ta – księ stwo – mia sto, Gniew ko wo 1993, s. 22. ¹⁷ K. Szaj no cha, op. cit., cz. I, s. 149; J. Le niek, op. cit., s. 157; J. Dą brow ski, Dzie je Pol ski śre dnio wiecz nej, t. II, Kra ków 1926, s. 175; J. Ma tu szew ski, Rze ko my I zjazd ko szyc ki w 1373 r., „Kwar tal nik Hi sto rycz ny”, R. 1, 1993, s. 54. ¹⁸ J. Dą brow ski, Dzie je Pol ski śre dnio wiecz nej, t. II, s. 175–176. ¹⁹ M.in. w now szej li te ra tu rze M. M. [M. Mi chal ski], Wła dy sław Bia ły, w: Słow nik wład- ców pol skich, Po znań 1997, s. 418. 11
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Władysław Biały (1327/1333 - 20 luty 1388). Ostatni książę kujawski. Największy podróżnik spośród Piastów.
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: