Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00066 007027 13413012 na godz. na dobę w sumie
Władysław Sebyła. Lektury - ebook/pdf
Władysław Sebyła. Lektury - ebook/pdf
Autor: , Liczba stron: 448
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3146-1 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> literaturoznawstwo, językoznawstwo
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Tom zbiorowy Władysław Sebyła. Lektury to wielogłosowa i wielowymiarowa monografia twórczości katastroficznego poety dwudziestolecia międzywojennego, podejmująca nowe możliwości czytania tej intrygującej poezji, odkrywająca jej niezwykły potencjał interpretacyjny i różnorodne powiązania z tradycją liryki polskiej. Książka jest świadectwem wielorakich autorskich lektur, przyjmujących różne metodologiczne podstawy, mnożących interpretacyjne konteksty. Przynosi pierwszy tak wielostronny opis fenomenu dzieła, myśli i wyobraźni Władysława Sebyły, wzbogacony o szkice poświęcone jego twórczości dramatycznej i krytycznoliterackiej. Kluczem do opisania swoistości dorobku poety jest zdarzenie interpretacyjne, mikrologiczna lektura, fascynujące i odkrywcze spotkanie z tekstem, dlatego tak ważną rolę pełnią w tomie analizy i interpretacje pojedynczych utworów, za każdym razem na nowo oświetlające całość dzieła poety. Książka Władysław Sebyła. Lektury przeznaczona jest zarówno dla badaczy i studentów literatury, jak i wszystkich osób zainteresowanych dwudziestowieczną poezją.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Redaktor serii: Historia Literatury Polskiej Marek Piechota Recenzent Andrzej Zieniewicz Za udostępnienie i zgodę na przedruk fotografii Władysława Sebyły Dyrekcji Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie serdecznie dziękujemy Spis treści Stanisław Dłuski Bartosz Małczyński „Muzyka nocy tej”. Komentarz do wybranych wątków muzycznych w poezji Teresa Wilkoń Anna Szóstak Elżbieta Hurnik Portret poety. Metafizyczna podszewka rzeczywistości. Wprowadzenie (Joanna Kisiel, Elżbieta Wróbel) . 9 Okładka z pegazem Sabiny Sebyłowej jako źródło biograficzne . 15 Wyobraźnia katastroficzna Władysława Sebyły . 29 Żywioł ziemi w poezji Władysława Sebyły . 51 O symbolice wody w wierszach Władysława Sebyły . 61 Władysława Sebyły i diarystyce Sabiny Sebyłowej . 77 Muzyczność poezji Władysława Sebyły . 103 Zwierzęta Sebyły . 111 Od hipiki do hippomancji. Konie Sebyły . 127 Na marginesie lektury Młynów. Sonaty nieludzkiej . 141 Młyny. Sonata nieludzka. Poemat paraboliczny . 157 „Robactwo z czarnych łąk”. Milena Osiurak Anna Węgrzyniak Beata Mytych ‑Forajter Magdalena Kokoszka Anna Szawerna ‑Dyrszka 6 Spis treści „…czyś ptakiem, drzewem, czy kamieniem?” Ojcze nasz Władysława Sebyły Katarzyna Niesporek Adam Regiewicz Ewelina Mika Ewa Bartos Joanna Kisiel Katarzyna Janus Jan Piotrowiak Nocte ludos, czyli nocne zawody. Władysława Sebyły rozpoznawanie swego czasu. „Nazy waniem chcesz mi szukanie zastąpić?” O Koncercie egotycznym Władysława Sebyły . 171 Pochwała wyobraźni. O Dialogu w ciemności Władysława Sebyły . 193 Wokół nokturnu 7 Władysława Sebyły . 209 Bezsenność Sebyły . 221 jako cykl modlitewnych paradoksów . 235 Bóg w poezji Władysława Sebyły . 249 Ujęcie kerygmatyczne . 265 Za mundurem… Wokół Junkra Władysława Sebyły . 277 w kontekście wierszy ostatnich Adama Mickiewicza . 289 Grób Słowackiego Władysława Sebyły . 303 Nie tren. O Zmarłym Władysława Sebyły . 317 „Śmiech nosimy – i ból”. O jednym wierszu Władysława Sebyły . 325 Pola ‑sobowtóry w twórczości Władysława Sebyły i Andrzeja Bursy . 335 Władysław Sebyła pisarz niesceniczny? . 343 Suplement do krytycznej działalności Władysława Sebyły . 363 Lozanna nad Okszą. Poeta Władysława Sebyły Iwona Gralewicz ‑Wolny Agnieszka Kwiatkowska Miłosz Piotrowiak Agnieszka Czajkowska Krzysztof Czajkowski Marian Kisiel Joanna Warońska Elżbieta Wróbel Doświadczanie poezji. Spis treści 7 Jadwiga Myszkowska Kłobuckie ślady… Biograficzne impresje na temat Władysława Sebyły . 405 Bibliografia (wybór) . 411 Noty o Autorach . 423 Indeks osobowy (oprac. Joanna Kisiel i Elżbieta Wróbel) . 431 Wykaz ilustracji . 443 Wprowadzenie Trudno zgodzić się z twierdzeniem, że twórczość urodzonego w 1902 roku w Kłobucku poety Władysława Sebyły jest poezją zapo‑ mnianą. Od momentu opublikowania w 1961 roku przez Wiesława Paw‑ ła Szymańskiego monografii Kwadrygi, w której poświęcono odrębny rozdział związkom autora Koncertu egotycznego z grupą debiutujących w połowie Dwudziestolecia poetów1, przybyło wiele ważnych i interesu‑ jących prac o liryce Sebyły. Zwłaszcza po 1989 roku lektura jego poezji nabrała znaczącej dynamiki. W 2000 roku ukazało się studium Elżbie‑ ty Cichli ‑Czarniawskiej Władysław Sebyła. Życie i twórczość, osiem lat później swoje odczytywanie twórczości autora Obrazów myśli podsu‑ mował Jan Piotrowiak, publikując monografię „Ciemny nurt mego ży‑ cia…”. O wyobraźni poetyckiej Władysława Sebyły. Do badaczy starszej generacji dołączają wciąż nowe pokolenia literaturoznawców. Wystarczy spojrzeć na bibliografię końcową niniejszej publikacji, aby przekonać się, że poezja Sebyły wzbudza systematycznie, zwłaszcza w ostatnich dwóch dziesięcioleciach, zainteresowanie historyków literatury polskiej. Odmienną kwestią pozostaje znajomość dorobku poety przez czytel‑ ników. Nazwisko Sebyły wciąż jest mało znane w Polsce. W okresie PRL raczej o nim milczano. Udało się wówczas wytworzyć przekonanie, że Sebyła był poetą minorum gentium. Okazało się to największą krzywdą, jaką mu wyrządzono, blokując skutecznie na wiele lat zainteresowanie jego twórczością. Tylko wąskie grono historyków literatury upominało się o należną poecie rangę artystyczną. Wartym przypomnienia wydarzeniem stało się zorganizowanie w 1966 roku przez częstochowski oddział Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza wystawy poświęconej poecie. Odbyła się ona 1 Zob. W.P. Szymański: W połowie dwudziestolecia. Władysław Sebyła i „Kwadryga”. W: Idem: Ballady przed burzą. Szkice literackie. Warszawa 1961. 10 Wprowadzenie w murach II Liceum Ogólnokształcącego im. Romualda Traugutta dzię‑ ki zaangażowaniu i organizacyjnej sprawności ówczesnego przewodni‑ czącego oddziału Józefa Mikołajtisa. W otwarciu ekspozycji uczestni‑ czyła Sabina Sebyłowa wraz z synem Witoldem. Była to bodaj pierwsza w kraju wystawa poświęcona autorowi Pieśni szczurołapa. Złożyło się na nią wiele cennych pamiątek udostępnionych przez małżonkę poety. O ciekawym materiale biograficznym prezentowanym na wystawie świadczy skromny katalog i specjalny numer „Komunikatów Nauko‑ wych”. Elżbieta Cichla ‑Czarniawska w swoich wspomnieniach dała przej‑ mujące świadectwo tamtego pierwszego spotkania z Sebyłą: Dla mnie silnym przeżyciem była sesja w 1966 roku poświęco‑ na Władysławowi Sebyle oraz wystawa związana z jego życiem i twórczością. Od dawna interesowałam się literaturą dwudzie‑ stolecia międzywojennego; poezja urodzonego w pobliskim Kło‑ bucku, członka grupy literackiej „Kwadryga”, fascynowała mnie, zbliżało też do tej postaci podobieństwo losów i ostatniej drogi poety i mojego wuja Władysława, ofiar mordu dokonanego na polskich oficerach. Na sesji obecna była małżonka autora Pieśni szczurołapa, pani Sabina Sebyłowa z synem. Mogłyśmy swobod‑ nie porozmawiać o tym, o czym jeszcze długo nie mówiono bez obaw. Myślę, że te wszystkie przeżycia odezwały się we mnie po latach i sprowokowały do napisania skromnej rocznicowej książki o Władysławie Sebyle (Lublin 2000)2. Nie będzie przesadą stwierdzenie, że wydarzenia z 1966 roku bardziej związały Sebyłę z Częstochową niż krótki pobyt całej rodziny w mieście po opuszczeniu rodzinnego Kłobucka i przed ostatecznym osiedleniem się w Będzinie. Związki poety z dwudziestowiecznymi dziejami Śląska i Zagłębia zostały natomiast zapisane ważnymi faktami w jego życio‑ rysie, między innymi nauką w Sosnowcu czy ucieczką ze szkoły, aby walczyć w powstaniu śląskim. W 75. rocznicę tragicznej śmierci Władysława Sebyły nie mogło więc zabraknąć głosu polonistów z rodzinnych stron poety – Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz Akademii im. Jana Długosza w Często‑ chowie. W dniach 22–24 kwietnia 2015 roku w murach częstochowskiej akademii miała miejsce, zorganizowana przez pracowników obu uczel‑ ni, ogólnopolska konferencja naukowa „Władysław Sebyła. Studium twórczości”. 2 E. Cichla ‑Czarniawska: Sumowanie znaków (wspomnienia, małe prozy, szkice). Lublin 2006, s. 99–100. Wprowadzenie 11 Jej integralną częścią stał się panel dyskusyjny, który odbył się w sali Urzędu Miasta w Kłobucku. Władze miejskie z burmistrzem Jerzym Zakrzewskim wsparły organizatorów konferencji w jego przygotowaniu. Panel miał charakter otwarty, a w jego przebieg włączyli się nauczycie‑ le i młodzież Zespołu Szkół nr 3. Zamieszczony w tomie komunikat Jadwigi Myszkowskiej – jednej z organizatorek panelu – ukazuje związ‑ ki Sebyły z rodzinnym miastem i pamięć o nim. Niniejszy tom jest rezultatem spotkania naukowego w Częstochowie, które połączyło formułę konferencji naukowej z seminarium, opartym na dyskusji wokół twórczości poety. Liryka Sebyły, mimo istniejących wcześniej wielu wnikliwych odczytań, okazała się nadal intrygująca dla badaczy, przykuwając uwagę swym interpretacyjnym potencjałem i tekstowymi powiązaniami z tradycją poezji polskiej. Kluczem do po‑ kazania wyjątkowości poety stał się pojedynczy tekst poetycki. W ze‑ branych w tomie szkicach ważne miejsce zajmują interpretacje jednego wiersza, „mikrologiczne” analizy pozwoliły wydobyć detale warsztatu artystycznego, szczegóły poetyckiego obrazowania, uchwycić specyfikę wyobraźni i światopoglądu artysty. W tomie znalazły się również szkice proponujące szersze, bar‑ dziej panoramiczne spojrzenie na twórczość Sebyły. Publikację otwie‑ ra szkic Elżbiety Hurnik, ukazujący sylwetkę poety, wyłaniającą się ze wspomnień żony, wiernej towarzyszki życia i oddanej kronikarki jego twórczej pracy. Subiektywna biografia poety odgrywa rolę wstępu, re‑ konstruującego przebieg zawodowej kariery Sebyły w Warszawie mię‑ dzywojennej. Z kolei szkic Stanisława Dłuskiego odnosi się do podsta‑ wowego ideowego kontekstu poezji autora Koncertu egotycznego, jakim był katastrofizm lat trzydziestych. Interesujące ujęcia wyobraźni poetyc‑ kiej poprzez analizę wybranych motywów zaproponowali kolejni bada‑ cze: Teresa Wilkoń pyta o żywioł ziemi, Anna Szóstak tropi motywy akwatyczne, Bartosz Małczyński i Milena Osiurak – motywy muzyczne. Do znaczenia tych ostatnich w liryce Sebyły nawiązują również: szkic Jana Piotrowiaka, analizujący jeden z nokturnów, a także interpretacje Eweliny Miki Koncertu egotycznego oraz Anny Szawerny ‑Dyrszki Mły‑ nów. Sonaty nieludzkiej. Nieopisaną dotąd stronę wyobraźni poety odsłaniają szkice tema‑ tyczne poświęcone jego bestiarium. Anna Węgrzyniak śledzi motywy zwierząt, które, wywiedzione z konkretu pamięci dzieciństwa, w wier‑ szach zyskują funkcje metaforyczne, alegoryczne i symboliczne. Beata Mytych ‑Forajter tropi motywy i obrazy związane z końmi, a powraca‑ jący obraz końskiej ślepoty łączy z egzystencjalnymi lękami poety. Mag‑ dalena Kokoszka w Młynach. Sonacie nieludzkiej dostrzega nocne ży‑ cie animalne, „robaczą” materię lepką, która charakteryzuje substancję 12 Wprowadzenie świata w stanie przejściowym, powszechną entropię, ale również osobli‑ we życie post mortem. Młyny są także przedmiotem studium Anny Szawerny ‑Dyrszki, któ‑ ra podejmuje problematykę genologiczną; wspomniany utwór uznaje za wzorcową postać poematu parabolicznego i ukazuje sieć powiązań, łą‑ czących poemat Sebyły z twórczością poetów pokolenia 1910. Z kolei szkice Eweliny Miki i Ewy Bartos prowadzą w stronę arcyważnej dla autora Koncertu egotycznego refleksji metapoetyckiej, integralnej części światopoglądu poety, ściśle łączonej z postawą egzystencjalną i wybora‑ mi aksjologicznymi. Dramat duchowych rozterek, wielkiego zwątpienia i głębokiej religijności, zapisany w poezji Sebyły, staje się przedmiotem analiz Katarzyny Janus, Katarzyny Niesporek i Adama Regiewicza. Zmagania z Bogiem w nocnej scenerii jednego z nokturnów, przywołu‑ jącego biblijną historię walki Jakuba z aniołem, Jan Piotrowiak interpre‑ tuje jako przejaw swoistej noktambulii, agonu myśli i „męstwa trwania” w nocnych, nierównych zawodach. Spojrzenie na poezję Sebyły z per‑ spektywy bezsenności proponuje Joanna Kisiel, w bezsennej udręce ciała i ducha upatrując źródła wizjoneryzmu poety. Interpretacje poszczególnych wierszy odkrywają każdorazowo nowe możliwości czytania, współtworzą wieloaspektowy ogląd dzieła poety. Dla Miłosza Piotrowiaka lektura Junkra, wykorzystująca dyskurs westy‑ mentarny, pozwala analizować charakterystyczne elementy stroju i ich konteksty jako znaczące atrybuty bohaterów Pieśni szczurołapa. Nie‑ zwykły przebieg twórczego dialogu autora Koncertu egotycznego z liry‑ ką romantyków objaśniają dwie interpretacje: Krzysztofa Czajkowskie‑ go wiersza Grób Słowackiego oraz Agnieszki Czajkowskiej, zestawiającej Poetę Sebyły z późnymi lirykami Adama Mickiewicza. Szkic Mariana Kisiela, analizujący wiersz O zmarłym, odsłania tajniki warsztatu poety, rozdartego między metafizyką niewysłowienia a słowem osadzonym w ludzkiej codzienności. Interpretacja Iwony Gralewicz ‑Wolny, poświę‑ cona wierszowi *** [inc. „Jesteśmy gnojem, mój bracie…”], ukierunko‑ wana jest na poszukiwanie towarzyszących katastroficznej wizji ludzkie‑ go życia subtelnych nut optymizmu, niezwykle rzadko dostrzeganych w liryce Sebyły, które dla dominującej w wierszach i ich odczytaniach ciemności stanowią niezbywalny jasny obrys. Agnieszka Kwiatkowska proponuje natomiast analizę porównawczą wierszy Zmierzch księży‑ ca Władysława Sebyły i Zgaśnij księżycu Andrzeja Bursy, poszukując w nich niekoniecznie świadomych powiązań, które w ciągłości procesu historycznoliterackiego poświadczają związki pomiędzy katastroficzny‑ mi nastrojami Dwudziestolecia i nurtem powojennego turpizmu. Dwa szkice odnoszą się do innej gatunkowo niż poezja aktywności literackiej Sebyły. Joanna Warońska omawia młodzieńczy dramat poety Wprowadzenie 13 Bunt ludzi. Strzępy niescenicznego dramatu, zapowiadający najważniej‑ sze tematy późniejszej jego liryki. Elżbieta Wróbel z kolei komentuje działalność recenzencką Sebyły, odwołując się również do jego pracy w rozgłośni Polskiego Radia, gdzie prowadził audycję poświęconą lite‑ raturze polskiej. Zebrany materiał pozwala prześledzić stosunek poety jako krytyka do dwóch czołowych ugrupowań literackich międzywojnia – Skamandra i Awangardy Krakowskiej. Władysław Sebyła. Lektury to – w zamierzeniu autorów – zbiór stu‑ diów i szkiców, będących efektem uważnej lektury twórczości wpisanej jednoznacznie w katastroficzny paradygmat, lecz w wielu szczegółowych aspektach słabo rozpoznanej i niepoddanej wcześniej literaturoznawczej refleksji. Zebrane interpretacje utworów Sebyły współopisują fenomen jego niezwykłej, gęstej wyobraźni i pełnego wewnętrznych napięć świa‑ topoglądu, szkicują wieloaspektowy portret poety i jego dzieła, projek‑ tują wokół niego przestrzeń potencjalnej dyskusji. Składają się tym sa‑ mym na wielogłosową monografię twórczości Sebyły, której podstawy tworzą interpretacyjne zdarzenia, osobowość czytających i różnorakie lekturowe konteksty. Te głosy wzajemnie się uzupełniają i komentują. Tom poświęcony Władysławowi Sebyle rozpoczyna planowaną se‑ rię monograficznych odczytań poezji międzywojennej, podejmujących przygodę uważnej, wielowymiarowej lektury. Liryka Dwudziestolecia czeka wciąż na wnikliwych interpretatorów oraz nowych czytelników. Joanna Kisiel, Elżbieta Wróbel Redakcja Katarzyna Więckowska Projekt okładki Anna Krasnodębska‑Okręglicka Redakcja techniczna Małgorzata Pleśniar Korekta Lidia Szumigała Łamanie Alicja Załęcka Copyright © 2017 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208‑6336 ISBN 978‑83‑226‑3145‑4 (wersja drukowana) ISBN 978‑83‑226‑3146‑1 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e‑mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 28,0 + 7 wklejek. Ark. wyd. 29,5. Papier offset. kl. III, 90 g Cena 44 zł (+ VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL Sp. z o.o.” Sp.K. ul. Jacewska 89, 88 ‑100 Inowrocław
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Władysław Sebyła. Lektury
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: