Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00845 015082 17805352 na godz. na dobę w sumie
Własność przemysłowa i jej ochrona. Wydanie 1 - ebook/pdf
Własność przemysłowa i jej ochrona. Wydanie 1 - ebook/pdf
Autor: , , Liczba stron: 683
Wydawca: Lexis Nexis Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-278-0583-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> cywilne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Własność przemysłowa i jej ochrona to opracowanie omawiające zasadnicze kwestie związane z sytuacją prawną wynalazków, znaków towarowych, wzorów przemysłowych, oznaczeń geograficznych oraz innych dóbr niematerialnych, uregulowaną w ustawie – Prawo własności przemysłowej. Charakterystyka przedmiotów i odpowiednich praw w szczególności takich jak patent, dodatkowe świadectwo ochronne, prawo ochronne na znak towarowy, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego i oznaczenia geograficznego – dokonana przez Autorki została wsparta bogatymi przykładami z orzecznictwa sądów powszechnych i sądów administracyjnych. Ponieważ przepisy ustawy obecnie obowiązującej w znacznym zakresie stanowią implementację odpowiednich dyrektyw europejskich, opracowanie to odwołuje się również do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także do orzeczeń zapadłych w innych państwach należących do Unii Europejskiej. Publikacja nie tylko przybliży czytelnikom instytucje prawa własności przemysłowej, lecz także pozwoli zrozumieć ich funkcjonowanie w powiązaniu z przepisami Kodeksu cywilnego, prawa autorskiego czy ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Sposób ujęcia tytułowej tematyki sprawia, że publikacja ta może być przydatna dla szerokiego kręgu odbiorców – przede wszystkim prawników praktyków: adwokatów, radców prawnych, rzeczników patentowych, sędziów. Zainteresuje również wszystkich tych, którzy zawodowo mają do czynienia z prawami własności przemysłowej i ich ochroną.

Prof. dr hab. Ewa Nowińska kieruje Zakładem Prawa Konkurencji i Środków Masowego Przekazu w katedrze Prawa Własności Intelektualnej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Prof. dr hab. Urszula Promińska jest kierownikiem Zakładu Prawa Własności Przemysłowej w Katedrze Prawa Gospodarczego i Handlowego Uniwersytetu Łódzkiego.

Prof. dr hab. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska jest kierownikiem Katedry Prawa Własności Intelektualnej i Dóbr Niematerialnych Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Spis treści Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 ROZDZIAŁ I. Wynalazek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań normatywnych 21 konwencji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 2. Wynalazek jako przedmiot ochrony prawa patentowego . . . . . . . . 29 2.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 29 2.2. Wynalazek posiadający zdolność patentową . . . . . . . . . . . . . 30 . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 2.3. Techniczny charakter rozwiązania 2.4. Rozwiązania, które nie są wynalazkami w rozumieniu art. 28 p.w.p. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 2.4.1. Odkrycia, teorie naukowe, metody matematyczne . . . . . 38 2.4.2. Wytwory o charakterze estetycznym . . . . . . . . . . . . . 38 2.4.3. Plany, zasady i metody działalności dotyczące działalności umysłowej lub gospodarczej oraz gier . . . . . . . . . . . . 39 2.4.4. Przedstawienie informacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2.5. Nowość wynalazku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 2.6. Poziom wynalazczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 2.7. Przemysłowa stosowalność . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 54 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 2.8. Wyłączenia od patentowania 2.8.1. Wynalazki, których wykorzystywanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami . . . . . 2.8.2. Odmiany roślin i rasy zwierząt . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.8.3. Sposoby leczenia ludzi i zwierząt oraz sposoby 56 61 diagnostyczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 65 ROZDZIAŁ II. Patent . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 68 2. Rodzaje patentów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70 3. Treść patentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 3.1. Korzystanie zawodowe/zarobkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 3.2. Formy korzystania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 5 Spis treści 4. Korzystanie z patentu poprzez zawarcie umowy z osobą trzecią . . . . 89 4.1. Umowy licencyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 4.1.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 4.1.2. Ustawowy model umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . . 91 4.1.3. Zawarcie i ustanie umowy licencyjnej . . . . . . . . . . . . 95 4.1.4. Przejście praw i obowiązków . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98 4.1.5. Prawa i obowiązki stron umowy licencyjnej . . . . . . . . . 99 4.1.6. Obowiązki licencjobiorcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 4.1.7. Szczególne rodzaje licencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 102 4.1.7.1. Licencja dorozumiana . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1.7.2. Licencja otwarta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103 4.1.7.3. Licencja przymusowa . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 4.2. Umowy przeniesienia praw wyłącznych . . . . . . . . . . . . . . . 114 4.3. Obciążenie praw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 5. Naruszenie patentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 124 5.1.1. Naruszenie a czasowy zakres prawa . . . . . . . . . . . . . . 125 5.1.2. Terytorialny zakres prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 126 5.1.3. Naruszenie a przedmiotowy zakres prawa . . . . . . . . . . 127 5.1. Naruszenie a zakres prawa z patentu . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Postacie korzystania z wynalazku niestanowiące naruszenia patentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 5.2.1. Przywilej komunikacyjny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 5.2.2. Przywilej państwowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 5.2.3. Przywilej badawczy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 5.2.4. Wyjątek Bolara . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 5.2.5. Wykonanie leku w aptece na podstawie indywidualnej recepty lekarskiej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 5.2.6. Wcześniejsze używanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 5.2.7. Przywilej farmerski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 5.3. Wyczerpanie patentu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 5.3.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 156 5.3.2. Wprowadzenie do obrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 5.3.3. Zakres wyczerpania prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 5.3.4. Wyczerpanie w przypadku patentów na wynalazki biotechnologiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 165 5.3.5. Szczególny mechanizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 166 6. Ustanie praw wyłącznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 6.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 168 6.2. Unieważnienie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 169 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 180 6.3. Wygaśnięcie 186 6.3.1. Skutki prawne wygaśnięcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 www.lexisnexis.pl 6.4. Wpis do rejestru . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 187 6.5. Postępowanie sporne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 188 ROZDZIAŁ III. Dodatkowe świadectwo ochronne . . . . . . . . . . . . 191 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 2. Warunki uzys kania dodatkowego świadectwa ochronnego . . . . . . 195 3. Pojęcie produktu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 4. Patent podstawowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 5. Pozwolenie na wprowadzenie do obrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . 204 6. Produkt, który nie był uprzednio przedmiotem świadectwa . . . . . 207 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 7. Przedmiot i zakres ochrony 8. Czas ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 212 9. Podmiot uprawniony do uzys kania dodatkowego świadectwa ochronnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215 10. Obrót prawami ze świadectwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 216 11. Ustanie dodatkowego świadectwa ochronnego . . . . . . . . . . . . . 217 ROZDZIAŁ IV. Wzór użytkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 . . . . . . . . . . . . . . . . 222 1. Zdolność rejestracyjna wzoru użytkowego 2. Prawo ochronne na wzór użytkowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 3. Ustanie prawa ochronnego ROZDZIAŁ V. Projekt racjonalizatorski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ VI. Wzory przemysłowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 235 2. Pojęcie wzoru przemysłowego w prawie międzynarodowym 231 i rozwiązaniach unijnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Konwencja paryska i Porozumienie TRIPS . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Prawo Unii Europejskiej 236 236 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 2.2.1. Wzór podlegający rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 244 2.2.2. Prawo z rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 248 2.2.3. Ochrona wzorów niezarejestrowanych przepisami rozporządzenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3. Ochrona wzorów przemysłowych w prawie polskim . . . . . . . . . . . 3.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Ochrona wzorów przemysłowych w ustawie – Prawo włas ności 248 251 251 przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 3.2.1. Przedmiot ochrony; postać wytworu; wytwór . . . . . . . . 253 3.2.1.1. Wytwory złożone . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 258 259 3.2.2.1. Przesłanka nowości . . . . . . . . . . . . . . . . . . 259 3.2.2.2. Indywidualny charakter wzoru . . . . . . . . . . . 265 3.2.2. Nowość i indywidualny charakter wzoru . . . . . . . . . . . 7 Spis treści 3.2.3. Części składowe wytworu złożonego . . . . . . . . . . . . . 271 277 3.2.4. Brak zdolności rejestracyjnej wzoru . . . . . . . . . . . . . . 4. Postępowanie rejestracyjne przed Urzędem Patentowym . . . . . . . . 285 4.1. Podmiot uprawniony do zgłoszenia wzoru przemysłowego 4.2. Zasady postępowania przed Urzędem Patentowym . . . . . . . . . do ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 285 287 287 4.2.1. Warunki formalne dokumentacji zgłoszeniowej . . . . . . . . . . . . . 290 4.2.2. Pierwszeństwo do uzys kania prawa z rejestracji 4.2.3. Dalsze kwestie postępowania zgłoszeniowego . . . . . . . . 295 4.2.4. Decyzja o udzieleniu prawa z rejestracji . . . . . . . . . . . 297 298 298 5.1.1. Ochrona dóbr osobistych twórcy wzoru przemysłowego . . 298 5.1.2. Majątkowe prawa twórcy wzoru przemysłowego . . . . . . 303 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 314 5.2. Treść i zakres prawa z rejestracji 5.3. Ograniczenie prawa z rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5. Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Prawa twórcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3.1. „Dozwolony użytek” chronionych wzorów przemysłowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 314 5.3.2. Klauzula napraw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 5.3.3. Uprawnienia używacza uprzedniego . . . . . . . . . . . . . 320 5.4. Ustanie prawa: unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 322 323 5.4.1. Unieważnienie prawa z rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . 5.4.2. Tryb postępowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 327 5.4.3. Wygaśnięcie prawa z rejestracji wzoru . . . . . . . . . . . . 329 5.4.4. Nieuiszczenie opłaty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 330 6. Ochrona wzoru przemysłowego na podstawie ustawy – Prawo włas ności przemysłowej oraz ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 339 ROZDZIAŁ VII. Topografia układów scalonych . . . . . . . . . . . . . . 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 2. Ochrona topografii układów scalonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 340 ROZDZIAŁ VIII. Zagadnienia podmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 1. Zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 348 2. Twórca jako uprawniony do uzys kania patentu na wynalazek, prawa ochronnego na wzór użytkowy bądź prawa z rejestracji wzoru przemysłowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 351 3. Nabycie pierwotne prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355 4. Nabycie pochodne prawa do uzys kania patentu, prawa ochronnego na wzór użytkowy i prawa z rejestracji wzoru przemysłowego . . . . . 5. Wynagrodzenie twórcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 366 8 Spis treściwww.lexisnexis.pl ROZDZIAŁ IX. Roszczenia z tytułu naruszenia . . . . . . . . . . . . . . 370 1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 370 2. Legitymacja czynna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 371 373 3. Roszczenie o zaniechanie naruszania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4. Roszczenie o wydanie bezpodstawnie uzys kanych korzyści . . . . . . 375 5. Roszczenie odszkodowawcze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 377 6. Roszczenie publikacyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 380 7. Roszczenie o usunięcie skutków naruszenia . . . . . . . . . . . . . . . 381 8. Nakazanie zapłaty stosownej sumy pieniężnej . . . . . . . . . . . . . 383 9. Okres, za jaki można dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia . . . . 384 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 386 10. Przedawnienie roszczeń ROZDZIAŁ X. Znaki towarowe i prawo ochronne . . . . . . . . . . . . 389 1. Znak towarowy jako dobro niematerialne . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.1. Natura prawna znaku towarowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 389 1.2. Funkcje znaku towarowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 1.2.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 1.2.2. Funkcja oznaczania pochodzenia (odróżniająca) . . . . . . 392 1.2.3. Funkcja gwarancyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 1.2.4. Funkcja reklamowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 395 1.3. Znak towarowy jako przedmiot ochrony . . . . . . . . . . . . . . . 396 2. Znak towarowy jako przedmiot prawa ochronnego . . . . . . . . . . . 397 2.1. Zdolność do odróżniania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 397 2.2. Otwarty katalog form przedstawieniowych zdatnych do odróżniania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 402 2.3. Zdolność do odróżniania oznaczeń stanowiących formę towaru lub opakowania, koloru per se, oznaczeń dźwiękowych, zapachowych i smakowych w świet le orzecznictwa TSUE . . . . . 3. Zdolność rejestracyjna znaku towarowego 3.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Brak zdolności odróżniającej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Przeszkody bezwzględne w udzieleniu prawa ochronnego 405 . . . . . . . . . . . . . . . . 414 414 415 wskazane w art. 131 p.w.p. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 3.3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 428 3.3.2. Przeszkody tkwiące w znaku towarowym . . . . . . . . . . 429 3.3.3. Przeszkody dotyczące używania znaku towarowego . . . . 437 3.3.4. Zła wiara zgłaszającego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 443 3.4. Przeszkody do udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy wskazane w art. 132 p.w.p. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 3.4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 446 3.4.2. Prawa z rejestracji oznaczeń geograficznych jako przeszkoda w rejestracji znaku towarowego . . . . . . . . . . . . . . . . 447 9 Spis treści 3.4.3. Prawa do znaków towarowych jako przeszkoda w rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 449 4. Kategorie normatywne znaków chronionych. Znaki usługowe. Wspólnotowy znak towarowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 4.1. Kategorie normatywne znaków chronionych . . . . . . . . . . . . 455 4.1.1. Znak towarowy indywidualny. Znaki wspólne. Wspólne prawo ochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 455 4.1.2. Znak powszechnie znany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 464 4.1.3. Znak renomowany . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 466 4.1.4. Znak usługowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 469 471 5. Udzielenie prawa ochronnego. Zasady ogólne . . . . . . . . . . . . . . 472 5.1. Pierwszeństwo do uzys kania prawa ochronnego . . . . . . . . . . 472 5.2. Zgłoszenie znaku towarowego i rozpatrywanie zgłoszenia . . . . 477 5.3. Postępowanie w sprawie ochrony międzynarodowych znaków 4.2. Wspólnotowy znak towarowy – wzmianka . . . . . . . . . . . . . . towarowych 6. Prawo ochronne na znak towarowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 480 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 482 482 . . . . . . . . . . . 489 6.1. Pozytywne okreś lenie kompetencji wyłącznej . . . . . . . . . . . . 6.2. Ograniczenie skuteczności prawa wyłącznego 6.3. Czasowy i terytorialny charakter prawa ochronnego. Zasada specjalizacji i jej przełamanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 501 6.4. Majątkowy charakter prawa ochronnego. Przeniesienie prawa i licencja 6.5. Zagadnienia szczególne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 503 507 7. Naruszenia prawa ochronnego na znak towarowy . . . . . . . . . . . . 508 508 7.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.2. Naruszenie funkcji oznaczania pochodzenia (art. 296 ust. 2 pkt 1 i 2 p.w.p.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 510 7.3. Naruszenie prawa ochronnego poza granicami podobieństwa 7.4. Środki ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . (art. 296 ust. 2 pkt 3 p.w.p.) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 519 526 8. Unieważnienie i wygaśnięcie prawa ochronnego na znak towarowy . . 535 8.1. Unieważnienie prawa ochronnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 538 8.2. Wygaśnięcie prawa ochronnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ROZDZIAŁ XI. Oznaczenia geograficzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 543 1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 543 2. Ochrona oznaczeń geograficznych w umowach międzynarodowych . 545 2.1. Konwencja paryska o ochronie włas ności przemysłowej i akty prawne wydane na jej podstawie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 545 2.1.1. Porozumienie madryckie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 551 2.1.2. Porozumienie lizbońskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 553 10 Spis treściwww.lexisnexis.pl 2.1.3. Konwencja streska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 554 2.2. Porozumienie w sprawie handlowych aspektów praw włas ności intelektualnej (TRIPS) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 555 2.3. Porozumienie TRIPS w systemie prawa unijnego i w systemach krajowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Ochrona oznaczeń geograficznych w prawie Unii Europejskiej . . 2.4.1. Przedmiot ochrony . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4.2. Nazwy rodzajowe 2.4.3. Nazwa odmiany roślin lub nazw zwierząt jako 561 563 573 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 577 ograniczenie rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 580 581 2.4.4. Nazwy homonimiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4.5. Renoma znaku towarowego jako przeszkoda rejestracyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 583 2.4.6. Zasady rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 585 2.4.7. Procedura krajowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 586 2.4.8. Procedura unijna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 2.4.9. Prawo z rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 2.4.10. Zmiana warunków specyfikacji . . . . . . . . . . . . . . . . 591 2.4.11. Ochrona zarejestrowanych nazw i oznaczeń . . . . . . . . 591 2.4.12. Cofnięcie rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 593 2.4.13. Ochrona produktów tradycyjnych . . . . . . . . . . . . . . 594 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 596 2.4.14. Produkt górski 2.4.15. Podsumowanie nowej regulacji . . . . . . . . . . . . . . . . 598 2.5. Ochrona oznaczeń win . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 599 2.6. Ochrona oznaczeń napojów spirytusowych . . . . . . . . . . . . . 600 2.7. Ochrona oznaczeń wód mineralnych . . . . . . . . . . . . . . . . . 600 3. Ochrona oznaczeń geograficznych w systemie prawa polskiego . . . . 601 3.1. Ochrona na podstawie przepisów zwalczających nieuczciwe działania rynkowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 601 3.1.1. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z 1926 r. . . 601 3.1.2. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z 1993 r. . . 604 3.1.2.1. Fałszywe lub oszukańcze oznaczenia geograficzne – art. 8 ustawy . . . . . . . . . . . . . 604 3.1.2.2. Kwalifikowane oznaczenia geograficzne . . . . . . 611 3.2. Ochrona oznaczeń geograficznych na podstawie ustawy – Prawo własności przemysłowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 616 3.2.1. Definicja ustawowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 616 3.2.2. Nazwy regionalne i oznaczenia pochodzenia . . . . . . . . 621 3.2.3. Oznaczenia geograficzne a znaki towarowe . . . . . . . . . 626 3.2.4. Oznaczenia homonimiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . 634 3.2.5. Nazwy rodzajowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 635 3.2.6. Warunki formalne rejestracji oznaczenia geograficznego 638 11 Spis treści 3.2.7. Modyfikacja treści zgłoszenia . . . . . . . . . . . . . . . . 642 3.2.8. Udzielanie prawa z rejestracji; zagadnienia proceduralne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 643 3.2.9. Prawo z rejestracji oznaczenia geograficznego . . . . . . 644 3.2.10. Używacz uprzedni . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 647 3.2.11. Wyczerpanie prawa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 647 3.2.12. Ograniczenie prawa z rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . 650 3.2.13. Obrót prawem z rejestracji . . . . . . . . . . . . . . . . . . 651 3.2.14. Unieważnienie i wygaśnięcie prawa z rejestracji . . . . . 652 4. Ustawa o rejestracji i ochronie nazw i oznaczeń produktów rolnych i środków spożywczych oraz o produktach tradycyjnych . . . . . . . . 654 5. Ochrona oznaczeń geograficznych wód mineralnych i napojów spirytusowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 658 5.1. Geograficzna indywidualizacja wód mineralnych, źródlanych i stołowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 658 5.2. Geograficzna indywidualizacja napojów spirytusowych . . . . . . 661 5.3. Geograficzna indywidualizacja wyrobów winiarskich . . . . . . . 663 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 665 Spis treściwww.lexisnexis.pl Wykaz skrótów Akty prawne dyrektywa 89/104/EWG dyrektywa 98/44/WE dyrektywa 98/71/WE dyrektywa 2001/83 dyrektywa 2008/95/WE k.c. k.k. konwencja monachijska (KPE) konwencja paryska k.p.a. k.p.c. k.p.k. – pierwsza dyrektywa Rady z 21 grudnia 1988 r. nr 89/104/EWG mająca na celu zbliżenie ustawodawstw państw członkow- skich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.Urz. WE 1989 L 40/1 ze zm.) – nieobowiązująca – dyrektywa nr  98/44/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z  6  lipca 1998  r. w  sprawie ochrony prawnej wynalazków biotechnologicznych (Dz.Urz. WE 1998 L 213/13) – dyrektywa nr  98/71/WE Parlamentu Europejskiego i  Rady z 13 października 1998 r. w sprawie prawnej ochrony wzo- rów (Dz.Urz. WE 1998 L 289/28) – dyrektywa nr 2001/83/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 6 lis topada 2001 r. w sprawie wspólnotowego kodeksu od- noszącego się do produktów leczniczych stosowanych u ludzi (Dz.Urz. WE 2001 L 311/67 ze zm.) – dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2008/95/WE z 22 października 2008 r. mająca na celu zbliżenie ustawo- dawstw państw członkowskich odnoszących się do znaków towarowych (Dz.Urz. UE 2008 L 299/25) – ustawa z 23 kwiet nia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) – ustawa z  6  czerw ca 1997  r. – Kodeks karny (Dz.U. Nr  88, poz. 553 ze zm.) – konwencja monachijska z  5  października 1973  r. o  udziela- niu patentów europejskich (Dz.U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737) – konwencja paryska z 20 marca 1883 r. o ochronie włas ności przemysłowej (Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51, oraz załącznik do Dz.U. Nr 9, poz. 51) – ustawa z 14 czerw ca 1960 r. – Kodeks postępowania admini- stracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – ustawa z 17 lis topada 1964 r. – Kodeks postępowania cywil- nego (tekst jedn. Dz.U. z 2014 r., poz. 101 ze zm.) – ustawa z 6 czerw ca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz.U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) 13 Wykaz skrótów nowela z 29 czerw ca – ustawa z 29 czerw ca 2007 r. o zmianie ustawy – Prawo włas- 2007 r. porozumienie lizbońskie – porozumienie z 21 października 1958 r. o ochronie nazw po- międzynarodowej ności przemysłowej (Dz.U. Nr 136, poz. 958) chodzenia ich rejestracji, podpisane w Lizbonie i  porozumienie madryckie – porozumienie madryckie z  14  kwiet nia 1891  r. dotyczące fałszywych oznaczeń pochodzenia towarów (Dz.U. z 1932 r. Nr 47, poz. 446, sprost. Dz.U. z 1939 r. Nr 7, poz. 43) Porozumienie TRIPS – Porozumienie w  sprawie hand lowych aspektów praw włas- ności intelektualnej (załącznik do Dz.U. z  1996  r. Nr  32, poz. 143) pr.aut. p.w.p. – ustawa z 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach po- krewnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631 ze zm.) – ustawa z 30 czerw ca 2000 r. – Prawo włas ności przemysło- wej (tekst jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1410 ze zm.) rozporządzenie 40/94 – rozporządzenie Rady (WE) nr  40/94 z  20  grudnia 1993  r. w  sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.Urz. WE 1994 L 11/1 ze zm.) – nieobowiązujące – rozporządzenie (WE) nr 1610/96 Parlamentu Europejskiego i Rady z 23 lipca 1996 r. dotyczące stworzenia dodatkowego świadectwa ochronnego dla środków ochrony roślin (Dz. Urz. WE 1996 L 198/30 ze zm.). – rozporządzenie Rady (WE) nr 6/2002 z 12 grudnia 2001 r. w sprawie wzorów wspólnotowych (Dz.Urz. UE 2002 L 3/1 ze zm.) – rozporządzenie Rady (WE) nr 510/2006 z 20 marca 2006 r. w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych i nazw pocho- dzenia produktów rolnych i środków spożywczych (Dz.Urz. UE 2006 L 93/12 ze zm.) – nieobowiązujące – rozporządzenie Rady WE z  26  lutego 2009  r. w  sprawie wspólnotowego znaku towarowego (Dz.Urz. UE 2009 L 78/1 ze zm.) – rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i  Rady (UE) nr 1151/2012 z 21 lis topada 2012 r. w sprawie systemów ja- kości produktów rolnych i  środków spożywczych (Dz.Urz. UE 2012 L 343/1) – Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz.U. z 2004 r. Nr 90, poz. 864/2 ze zm.) – ustawa z  16  lutego 2007  r. o  ochronie konkurencji i  konsu- mentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) – ustawa z  19  października 1972  r. o  wynalazczości (tekst jedn. Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm.) – nieobowiązująca – ustawa z 16 kwiet nia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej kon- kurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.) – ustawa z 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz.U. Nr 5, poz. 17 ze zm.) – nieobowiązująca rozporządzenie 1610/96 rozporządzenie 6/2002 rozporządzenie 510/2006 rozporządzenie 207/2009 rozporządzenie 1151/2012 TFUE u.o.k.k. ustawa o wynalazczości u.z.n.k. u.z.t. 14 www.lexisnexis.pl Czasopisma Dz.U. Dz.Urz. WE (UE) EIPR EPS GRUR Int. IIC KPP MP OG OSNC OSNCP OSP OSPiKA PiP PPH Pr.Sp. PS PUG RPEiS RzP WUP Zb.Orz. ZNAGH ZNUJ PIPWI Wykaz skrótów – Dziennik Ustaw – Dziennik Urzędowy Wspólnot Europejskich (Unii Europej- skiej – od 1 lutego 2003 r.) – „European Intellectual Property Reviev” – „Europejski Przegląd Sądowy” – „Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht. Internatio- naler Teil” – „International Review of Intellectual Property and Competi- tion Law” – „Kwartalnik Prawa Prywatnego” – „Monitor Prawniczy” – „Orzecznictwo Gospodarcze” – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna – Orzecznictwo Sądu Najwyższego – Izba Cywilna oraz Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – Orzecznictwo Sądów Polskich – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji Arbitrażowych – „Państwo i Prawo” – „Przegląd Prawa Handlowego” – „Prawo Spółek” – „Przegląd Sądowy” – „Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego” – „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” – „Rzecznik Patentowy” – „Wiadomości Urzędu Patentowego” – Zbiór Orzeczeń – Zeszyty Naukowe Akademii Górniczo-Hutniczej – Zeszyty Naukowe Uniwersystetu Jagiellońskiego. Prace In- stytutu Prawa Włas ności Intelektualnej ZNUJ PWiOWI – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace z Wy- ZPW Organy ETS EUP Kom. Odw. przy UP NSA OHIM PIRzP TRIPS TSUE WTO nalazczości i Ochrony Włas ności Intelektualnej – Zeszyty Problemowe Wynalazczości – Europejski Trybunał Sprawied liwości – Europejski Urząd Patentowy – Komisja Odwoławcza przy Urzędzie Patentowym – Naczelny Sąd Administracyjny – Urząd Harmonizacji w  ramach Rynku Wewnętrznego (ang. Office for Harmoniation in the Internal Market) – Polska Izba Rzeczników Patentowych – Porozumienie w  sprawie handlowych aspektów praw włas- ności intelektualnej – Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej – World Trade Organization (Światowa Organizacja Handlu) 15 Inne dec. EOG Lexis.pl n. SIP SPC t. tekst jedn. w zw. z. zm. Wykaz skrótów – decyzja – Europejski Obszar Gospodarczy – Serwis Prawniczy Lexis Nexis – następne – System Informacji Prawnej Wydawnictwa Wolters Kluwer – Supplementary Protection Certificate – dodatkowe świadec- two ochronne tom tekst jednolity – – – w związku – zeszyt – zmiana www.lexisnexis.pl Wprowadzenie Włas ność przemysłowa jako kategoria wyodrębniona z szerszego zbio- ru praw na dobrach niematerialnych i odróżniana od włas ności inte- lektualnej zawdzięcza nazwę i wyznaczenie zakresu przedmiotowego konwencji paryskiej o  ochronie włas ności przemysłowej z  20  marca 1883  r.1. Zgodnie z  art.  1 ust.  2 tej konwencji przedmiotem ochrony włas ności przemysłowej są patenty na wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, znaki towarowe, znaki usługowe, nazwy hand- lowe i  oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia, jak również zwalczanie nieuczciwej konkurencji, które zostało włączone do pier- wotnego tekstu konwencji dopiero w 1900 r. W ujęciu przepisów kon- wencyjnych włas ność przemysłowa jest zbiorczym pojęciem obejmują- cym tę grupę praw do dóbr niematerialnych, których rola i znaczenie ujawnia się w szeroko rozumianym przemyśle, a więc we wszystkich obszarach działalności gospodarczej, bez względu na to, czy dobra te są wynikiem twórczego wysiłku umysłu ludzkiego (wynalazki, wzory użytkowe i  przemysłowe), czy oznaczeniami będącymi nośnikami okreś lonych informacji (o  przedsiębiorcy, przedsiębiorstwie, pocho- dzeniu towarów lub usług, o miejscu geograficznym pochodzenia to- waru) przydatnych w  działalności gospodarczej (znaki towarowe, znaki usługowe, oznaczenia pochodzenia, nazwy pochodzenia, nazwa hand lowa). Na tym tle pewne zastrzeżenie może budzić zaliczenie do dóbr włas ności przemysłowej zwalczania nieuczciwej konkurencji. Jest ono uzasadnione ze względu na niemożliwość wyodrębnienia do- bra niematerialnego będącego przedmiotem prawa podmiotowego. Zwalczanie nieuczciwej konkurencji służy ochronie interesu przedsię- 1 Dz.U. z 1975 r. Nr 9, poz. 51. Urszula Promińska 17 Wprowadzenie biorcy przed nieuczciwymi praktykami konkurentów, a więc ma cha- rakter deliktowy. Wskazany zakres włas ności przemysłowej nie może być współcześnie traktowany jako zamknięty. W wyniku rozwoju technicznego, techno- logicznego i gospodarczego wykształciły się nowe dobra niematerial- ne wykorzystywane w  działalności gospodarczej, które zasługują na ochronę, choćby topografie układów scalonych, informacje technicz- ne, technologiczne, hand lowe, organizacyjne lub inne mające wartość gospodarczą, a także odmiany roślin. Można zatem mówić o konwen- cyjnych dobrach włas ności przemysłowej, których ochrona jest oparta na konstrukcji bezwzględnych praw podmiotowych, oraz o  niekon- wencyjnych dobrach włas ności przemysłowej. Zarówno o  objęciu ich ochroną, jak i o modelu tej ochrony decyduje ustawodawca. Konwencyjny zakres włas ności przemysłowej w  dużej mierze wyzna- czył zakres przedmiotowy ustawy z 30 marca 2000 r. – Prawo włas ności przemysłowej. Zgodnie z  art.  1 ust.  1: „Ustawa normuje: 1) stosunki w zakresie wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych i  topografii układów scalonych; 2) zasady, na jakich przedsiębiorcy mogą przyjmować pro- jekty racjonalizatorskie i wynagradzać ich twórców; 3) zadania i orga- nizację Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej, zwanego dalej »Urzędem Patentowym«”. Z  kolei przepis art.  2 stanowi: „Zwalczanie nieuczciwej konkurencji normuje odrębna ustawa”. Jak widać ustawa – Prawo włas ności przemysłowej nie obejmuje zwalczania nieuczciwej konkurencji, a  także konwencyjnego dobra, jakim jest nazwa hand lowa. Termin „nazwa hand lowa” nie jest znane ustawodawstwu polskiemu, natomiast nazwa, pod którą działa przed- siębiorca (firma), jest przedmiotem regulacji Kodeksu cywilnego (art. 432–4310 k.c.). Z  drugiej strony jej zakres wykracza poza unor- mowanie konwencyjne, co dotyczy zwłaszcza objęcia ochroną topo- grafii układów scalonych oraz projektów racjonalizatorskich. Poza zakresem ustawy pozostają natomiast nowe odmiany roślin, których ochronę zapewnia ustawa z  26 czerwca 2003  r. o  ochronie prawnej 18 www.lexisnexis.pl Wprowadzenie odmian roś lin2, oraz informacje o  wartości gospodarczej, które są chronione w  ramach ochrony interesu przedsiębiorcy na podstawie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Artykuł 1 ust. 1 pkt 1 p.w.p. zawiera zamknięty katalog dóbr włas ności przemysłowej, które są przedmiotem praw podmiotowych bezwzględ- nych. Choć przedmioty tych praw są zróżnicowane, to jednak prawa je chroniące wykazują istotne cechy wspólne. Poza tym, że są prawami podmiotowymi bezwzględnymi, a  więc prawami skutecznymi erga omnes, których treść wynika z ustawy, są nadto prawami wyłącznymi (zapewniającymi monopol prawny w  zakresie korzystania z  chronio- nych dóbr) i prawami majątkowymi. Są ukształtowane jako prawa cza- sowe (wyjątek stanowi prawo z rejestracji oznaczenia geograficznego) i  jako prawa o  krajowej skuteczności. Powstają i  ustają na podstawie konstytutywnej decyzji administracyjnej Urzędu Patentowego, po przeprowadzeniu procedury rejestracyjnej, a ich udzielenie jest odpłat- ne. Z tego względu są więc prawami formalnymi. Formalny charakter tych praw przesądził o  objęciu zakresem ustawy – Prawo włas ności przemysłowej zagadnień związanych z postępowaniem przed Urzędem Patentowym, jak również z ustrojem Urzędu Patentowego. Zgodnie z art. 1. ust. 2 p.w.p. przepisy ustawy nie uchybiają ochronie przedmiotów, o  których mowa w  ust.  1, przewidzianych w  innych ustawach. Oznacza to, że ustawodawca przyjął zasadę kumulatywnej ochrony przedmiotów objętych jej regulacją. Wyjątek od niej statuuje jedynie art. 116 p.w.p., który stanowi, że po wygaśnięciu prawa z reje- stracji wzoru przemysłowego ustaje także ochrona autorskich praw majątkowych. Należy także przyjąć, że zasada kumulacji ma zastoso- wanie również w  ramach ustawy – Prawo włas ności przemysłowej, chyba że przepis tej ustawy wyraźnie ją wyłącza. 2 Dz.U. Nr 137, poz. 1300 ze zm. Urszula Promińska 19 Rozdział I Wynalazek 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań normatywnych konwencji międzynarodowych Począwszy od wejścia w życie ustawy – Prawo włas ności przemysłowej, tj. od 22 sierp nia 2001 r., prawo patentowe nie jest regulowane odręb- ną ustawą, lecz stanowi jej wyodrębnioną część. Poprzednia ustawa o wynalazczości1 straciła swoją moc, aczkolwiek w związku z art. 315 p.w.p. niektóre przepisy prawa materialnego tej ustawy będą mogły znaleźć zastosowanie do patentów udzielonych pod jej rządami, zwłaszcza w  przypadku postępowań związanych z  ich unieważnie- niem2. Niemniej w chwili obecnej to właś nie ta ustawa reguluje kwestie związane z uzys kaniem, eksploatacją i naruszeniem patentów udzielo- nych przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej na terenie Pol- ski. W związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej na kształt i  interpretację obecnie obowiązującego prawa patentowego niewątp- liwy wpływ wywierają również przepisy prawa wspólnotowego, cho- ciaż od razu trzeba zaznaczyć, że sama unifikacja prawa patentowego jest raczej wynikiem bezpośredniego wpływu konwencji międzynaro- dowych, których stroną jest Polska, nie zaś implementacji stosownych dyrektyw unijnych. W odniesieniu do prawa patentowego, oczywiście poza dyrektywami odnoszącymi się w ogóle do włas ności intelektual- 1 Ustawa z 19 października 1972 r. o wynalazczości, tekst jedn. Dz.U. z 1993 r. Nr 26, poz. 117 ze zm. 2 Taka interpretacja została przesądzona w  orzecznictwie Naczelnego Sądu Admini- stracyjnego; zob. np.  wyrok NSA z  30  października 2013  r., II  GSK 904/12, Lexis.pl nr 8087803, czy wyrok z 17 kwiet nia 2013 r., II GSK 163/12, Lexis.pl nr 6229233. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska 21 Rozdział I. Wynalazek nej3, zasadnicze znaczenie ma implementowana do polskiego porządku prawnego dyrektywa w  sprawie wynalazków biotechnologicznych4. W powiązaniu z regulacją ustawy – Prawo włas ności przemysłowej za- stosowanie znajdą również rozporządzenia w  sprawie dodatkowych świadectw ochronnych dla produktów leczniczych oraz produktów ochrony roślin, na podstawie których – stosownie do art. 751 p.w.p. – na terytorium Polski będą udzielane dodatkowe prawa ochronne. Opisując system prawa, na tle którego funkcjonuje ustawa – Prawo włas ności przemysłowej i zawarta w niej regulacja prawa patentowe- go, nie sposób nie wspomnieć o  uregulowaniach co najmniej niektó- rych konwencji międzynarodowych, których Polska jest stroną, a któ- re mogą mieć szczególne znaczenie dla sytuacji podmiotów na terenie Polski ubiegających się o swoje prawa z patentu bądź wykonujących te prawa. W pierwszej kolejności należy wymienić konwencję o  udzielaniu pa- tentów europejskich, czyli konwencję o  patencie europejskim (dalej jako KPE), której Polska jest stroną, począwszy od 1  marca 2004  r.5. Konwencja ta została podpisana w Monachium 5 października 1973 r. i weszła w życie 1 czerw ca 1978 r. Oryginalny tekst konwencji został zmieniony w 2000 r. i wszedł w życie 17 grudnia 2007 r. Zmieniony tekst konwencji z 2000 r. ma zastosowanie, chyba że co innego wyni- ka z  przepisów wprowadzających. Obecnie członkami konwencji jest 38 państw6. Podkreś lić należy, że KPE jest w znakomitej większości przepisów kon- wencją o charakterze proceduralnym, ustanawiającą reguły związane z uzyskiwaniem patentu europejskiego. Oczywiście znajdują się w niej również przepisy prawa materialnego związane z udzielaniem paten- tów, a więc statuujące przesłanki zdolności patentowej. Jest to przede 3 Jak np.  Enforcement Directive, czyli dyrektywa 2004/48/WE Parlamentu Europej- skiego i Rady z 29 kwiet nia 2004 r. w sprawie egzekwowania praw włas ności intelek- tualnej (Dz.Urz. UE 2004 L 157/45). 4 Dyrektywa 98/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 6 lipca 1998 r. w sprawie ochrony wynalazków biotechnologicznych (Dz.Urz. 1998 L 213/13). 5 Dz.U. z 2004 r. Nr 79, poz. 737 ze zm. 6 Informacje o liczbie członków KPE pochodzą ze strony internetowej Europejskiego Urzędu Patentowego, www.epo.org. 22 www.lexisnexis.pl 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań normatywnych konwencji… wszystkim konwencja ustanawiająca jednolity mechanizm uzyskiwa- nia praw z patentu, niezależnych na po szczególnych terytoriach pań- stwowych. Konwencja doprowadziła do scentralizowania procesu udzielania pa- tentów skutecznych na wielu terytoriach. Co jednak istotne, patenty te nie tracą charakteru terytorialnego, ponieważ decyzja o  udzieleniu patentu europejskiego na wskazanych przez uprawnionego teryto- riach prowadzi do udzielenia wiązki patentów skutecznych na po- szczególnych terytoriach. Każdy zatem z patentów ma niezależny byt. Przystąpienie do KPE spowodowało, że na terenie Polski również mogą obowiązywać tzw. patenty europejskie. Patent europejski udzie- lany jest przez Europejski Urząd Patentowy na podstawie przepisów KPE, na wskazanych przez podmiot ubiegający się o patent terytoriach państw wyznaczonych, będących stronami KPE. Wskazanie przez uprawnionego, że chce uzys kać patent europejski na terenie Polski, o ile patent zostanie udzielony, wymaga jego walidacji, stosownie do art. 65 KPE, w przeciwnym wypadku patent europejski uznawany jest za nieważny na terytorium Polski od chwili jego udzielenia. Walidacja oznacza konieczność przetłumaczenia opisu patentowego, zawierają- cego zastrzeżenia, opis i rysunki, na język polski i ogłoszenia tego tłu- maczenia, zgodnie z przepisami ustawy z 14 marca 2003 r. o dokony- waniu europejskich zgłoszeń patentowych oraz skutkach patentu europejskiego w Rzeczypospolitej Polskiej7. Polska nie przystąpiła bo- wiem do tzw. Porozumienia londyńskiego, które zwalnia podmioty uprawnione z obowiązku tłumaczenia całego opisu patentowego8. Walidowany w Polsce patent europejski jest traktowany na równi z pa- tentem udzielonym przez Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie przepisów ustawy – Prawo włas ności przemysłowej. Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o dokonywaniu europejskich zgłoszeń uprawniony z patentu europejskiego nabywa takie same prawa, jakie przyznaje patent udzielony na podstawie ustawy – Prawo włas ności 7 Dz.U. Nr 65, poz. 598 ze zm. 8 Agreement on the application of Article 65 EPC – London Agreement z 17 paździer- nika 2000  r., dostępny na stronie http://www.epo.org/law-practice/legal-texts/lon- don-agreement.html. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska 23 Rozdział I. Wynalazek przemysłowej. Postanowienie to wydaje się zbędne, ta zasada bowiem została w  sposób jasny sprecyzowana w  samej KPE. Stosownie bo- wiem do art. 2 ust. 2 KPE: „patent europejski posiada w każdym uma- wiającym się państwie, dla którego został udzielony, ten sam skutek i podlega tym samym warunkom, co patent krajowy udzielony przez to państwo, chyba że niniejsza konwencja stanowi inaczej”. Oznacza to, że patent europejski na terytorium państwa, na którym obowiązu- je, będzie podlegał właś ciwym regulacjom prawa krajowego, w  tym przypadku ustawy – Prawo włas ności przemysłowej. Konwencja o patencie europejskim przewiduje dwa wyjątki, w których konieczne będzie bezpośrednie stosowanie przepisów konwencji. Pierwszy dotyczy naruszenia patentu europejskiego. Jeżeli sąd w Pol- sce będzie terytorialnie właś ciwy do rozpatrywania powództwa o na- ruszenie patentu europejskiego, wówczas będzie zobowiązany do oce- ny naruszenia patentu w aspekcie przedmiotowym oraz bezpośredniego stosowania art. 69 KPE i dołączonego do niego tzw. protokołu interpre- tacyjnego. W tym zakresie art. 63 ust. 2 p.w.p. zostanie wyłączony jako podstawa prawna dla oceny naruszenia, co nie oznacza, że rezultat oceny istnienia naruszenia nie byłby taki sam. Podkreś lić bowiem nale- ży, że jego formuła, co nie budzi wątp liwości, wzorowana jest na art. 69 KPE. Nakaz tożsamego traktowania przez organy krajowe patentów europejskich z  patentami krajowymi, wynikający z  art.  2 ust.  2 KPE działa bowiem nie tylko na korzyść patentów europejskich w stosunku do patentów krajowych, ale także na odwrót. Patenty krajowe powinny dawać podmiotom z nich uprawnionym taką samą ochronę, jaka wyni- ka z patentu europejskiego, tak aby nie byli oni, w porównaniu z upraw- nionymi z  patentu europejskiego, dyskryminowani. Stąd też wiele państw, w  tym również Polska, aby zapewnić uprawnionym z  paten- tów krajowych taki sam poziom ochrony, jaki uzys kaliby na podstawie patentu europejskiego, wprowadza do swojego ustawodawstwa wew- nętrznego przepisy o brzmieniu odpowiadającym art. 69 KPE. Patent europejski może być z kolei unieważniony jedynie z  przyczyn wskazanych w art. 138 KPE. Pomimo że organem właś ciwym do unie- ważnienia patentu europejskiego jest właś ciwy organ państwa, na którym żąda się unieważnienia, to również w tym przypadku jest on 24 www.lexisnexis.pl 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań normatywnych konwencji… zobowiązany stosować bezpośrednio przepisy konwencji o  patencie europejskim. Należy podkreś lić, że przepisy prawa materialnego zawarte w  kon- wencji o patencie europejskim oraz te zawarte w ustawie – Prawo wła- sności przemysłowej odnośnie do zdolności rejestracyjnej wynalazków cechuje znaczna zbieżność uregulowań, ponieważ zarówno w jednym, jak i  drugim przypadku ich pierwowzorem były postanowienia kon- wencji strasburskiej9, konwencji paryskiej, a  także Porozumienia TRIPS. Mimo że interpretacja dokonywana przez organy Europejskie- go Urzędu Patentowego na tle postanowień konwencji o patencie euro- pejskim nie jest wiążąca dla państw stron tej konwencji w odniesieniu do ich ustawodawstw krajowych, które zachowują w tym zakresie sa- modzielność, to jednak należy podkreś lić, że sądy administracyjnie wielokrotnie zwracają uwagę na potrzebę lub celowość stosowania tej samej wykładni zbieżnych przepisów10. Charakteryzując system prawny, w jakim funkcjonuje prawo patento- we, nie sposób pominąć również Porozumienia TRIPS, który zasadni- czo należy uznać za konwencję ustanawiającą standardy w  ochronie włas ności intelektualnej, do których przestrzegania zobowiązują się państwa będące jego stronami. Przepisy Porozumienia TRIPS weszły w życie 1 lipca 1996 r.11, jednakże Polska skorzystała z czteroletniego odroczenia stosowania jego postanowień, zgodnie z  art.  65 ust.  2 TRIPS. Ustanawiając standardy ochrony, w tym również dla patentów, Porozumienie TRIPS zobowiązuje państwa-strony do przestrzegania stosownych postanowień konwencji paryskiej, a ponadto wprowadza nowe standardy w odniesieniu do przesłanek okreś lenia zdolności pa- 9 Konwencja strasburska – The Convention on the Unification of Certain Points on Substantive Law on Patents for Invention, zwana również konwencją strasburską, pod- pisana 27 lis topada 1963 r. w Strasburgu, weszła w życie 1 sierp nia 1980 r. Polska nie była stroną tej konwencji. Podkreś la się, że miała ona podstawowe znaczenia dla har- monizacji prawa patentowego w Europie, w szczególności ustanawiając kryteria zdol- ności patentowej. 10 Por. np. wyrok NSA z 30 sierpnia 2012 r., II GSK 1069/11, Lexis.pl nr 3995718. 11 Obwieszczenie Ministra Spraw Zagranicznych z 12 lutego 1996 r. w sprawie publika- cji załączników do Porozumienia ustanawiającego Światową Organizację Handlu (WTO), Dz.U. Nr 32, poz. 143 (załącznik). Krystyna Szczepanowska-Kozłowska 25 Rozdział I. Wynalazek tentowej (art.  27), zakresu uprawnień składających się na chronioną patentem wyłączność (art. 28), ujednolicenia wymogów dotyczących zakresu ujawnienia wynalazku w procedurze zgłoszeniowej (art. 29), dozwolonych ograniczeń patentu (art. 30 i 31), wymogu sądowej kon- troli unieważnienia patentu (art.  32), czasu trwania prawa (art.  33) oraz ciężaru dowodu w przypadku patentów na sposób wytwarzania (art. 34). Zgodnie z art. 1 Porozumienia TRIPS na państwach-stronach ciąży obowiązek wprowadzenia tych standardów do swojego ustawo- dawstwa w taki sposób, jaki państwa uznają za odpowiedni. Ponadto Porozumienie TRIPS zawiera wiele ogólnych regulacji odno- szących się do wszystkich praw włas ności intelektualnej, ustanawiając procedury i  środki zaradcze związane z  egzekwowaniem praw włas- ności intelektualnej. Podkreś lić należy, że państwa są uprawnione do wprowadzenia ochrony dalej idącej, niż to wynika z  Porozumienia TRIPS, o  ile nie pozostaje to w  sprzeczności z  jego postanowieniami. W świet le art. 1 Porozumienia TRIPS nie budzi wątp liwości, że posta- nowienia tego porozumienia same w  sobie nie kreują na rzecz pod- miotów praw i obowiązków, gdyż wymagają implementacji przez pań- stwa-strony do ustawodawstwa wewnętrznego. Ustawa – Prawo włas ności przemysłowej implementowała wskazane wyżej postano- wienia TRIPS dotyczące materialnego prawa patentowego i co do zasa- dy wydaje się, że pozostają one zgodne z tymi wymogami. Interpretu- jąc po szczególne przepisy, sądy niejednokrotnie dokonują wykładni obowiązujących przepisów, odwołując się do postanowień Porozumie- nia TRIPS12. Jednakże wiele sporów w  związku z  Porozumieniem TRIPS, także w  Polsce, dotyczyło zagadnienia bezpośredniego stoso- wania tego aktu w  odniesieniu do tych praw, które po jego wejściu w życie nadal obowiązywały i podlegały dalszej regulacji ustawodaw- stwa niezgodnego z Porozumieniem TRIPS13. Kolejna konwencja międzynarodowa, na którą należy zwrócić uwagę, to Układ o  współpracy patentowej sporządzony w  Waszyngtonie 12 Zob. wyrok SN z 23 października 2013 r., IV CSK 92/13, „Biuletyn Sądu Najwyższe- go” 2013, nr 11. 13 Zob. wyrok SN z 10 lutego 2006 r., III CSK 112/05, OSNC 2007, nr 5, poz. 73; patrz też np. wyrok portugalskiego Sądu Najwyższego z 15 lis topada 2007 r. w sprawie Merck Ge- nericos v. Merck Co. and Merck, Sharp Dohme, II C 2010, nr 5, s. 614–616. 26 www.lexisnexis.pl 1. Prawo włas ności przemysłowej na tle uregulowań normatywnych konwencji… 19  czerw ca 1970  r. (dalej PCT). Polska przystąpiła do tej konwencji w  1990  r.14. Reguluje ona zasady składania tzw. międzynarodowych zgłoszeń i wstępnego badania wynalazku pod kątem spełniania przez dane rozwiązanie przesłanek zdolności patentowej. Konwencja ta pro- wadzi do scentralizowania procedury zgłaszania wynalazków w pań- stwach będących jej stronami, przeprowadzenia badań w stanie tech- niki oraz wstępnej oceny ich patentowalności. Pozwala zatem na uniknięcie powtarzania pewnej liczby bardziej lub mniej podobnych czynności w postępowaniu o udzielenie patentu w każdym z państw, w którym uprawniony chciałby ubiegać się o ochronę15. Zgłoszenie międzynarodowe wskazujące państwa, w  których upraw- niony zamierza się ubiegać o  ochronę, składane jest w  jednym urzę- dzie, zwanym urzędem przyjmującym. Zgłoszenie takie po uzys kaniu daty zgłoszenia międzynarodowego jest równoznaczne z wniesieniem zgłoszenia we wskazanych państwach. W  konsekwencji uprawniony unika zgłaszania swojego rozwiązania w  po szczególnych urzędach krajowych i nie musi prowadzić w każdym z państw procedury zgło- szeniowej. Złożenie zgłoszenia międzynarodowego powoduje, że urząd przyjmujący, po weryfikacji przesłanek formalnych zgłoszenia, przystępuje do tzw. międzynarodowego poszukiwania w stanie tech- niki, a następnie dokonuje publikacji zgłoszenia. Na urzędzie przyjmu- jącym ciąży również obowiązek powiadomienia wyznaczonych przez uprawnionego urzędów o zgłoszeniu międzynarodowym i rezultatach poszukiwań w stanie techniki. Na żądanie zgłaszającego możliwe jest również przeprowadzenie wstępnego badania patentowalności i prze- kazania go do urzędów wyznaczonych. Badanie to ma charakter wstępny i jego rezultaty nie są wiążące dla urzędów krajowych. Regu- lacja PCT nie obejmuje fazy uzyskiwania patentów, polegającej na ba- daniu przesłanek patentowalności, która pozostaje w gestii krajowych urzędów patentowych. Dlatego po zakończeniu fazy międzynarodo- wej zgłoszenie to w każdym z państw wyznaczonych traktowane jest na równi ze zgłoszeniem krajowym. 14 Dz.U. z 1991 r. Nr 70, poz. 303. 15 L. Gruszow, Uzyskiwanie patentów europejskich w trybie międzynawowym (EURO – PCT), Warszawa 2002, s. 24–25. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska 27 Rozdział I. Wynalazek Korzystanie z drogi zgłoszenia międzynarodowego pozwala na uprosz- czenie procedury zgłoszeniowej, nie wymagając przede wszystkim wnoszenia zgłoszenia w po szczególnych urzędach krajowych, w któ- rych chce się uzys kać ochronę. Celem koncentracji zgłoszenia i prowa- dzenia badań jest nie tylko obniżenie kosztów uzyskiwania ochrony patentowej w  wielu krajach, ale także skrócenie w  czasie procedury prowadzenia badań w stanie techniki. Wspomnieć należy, że zgodnie z konwencją o udzielaniu patentów europejskich Europejski Urząd Pa- tentowy może działać zarówno jako urząd przyjmujący, jak i  jako urząd wyznaczony w ramach procedury stworzonej przez PCT. Wspomnieć należy również, że Polska ostatecznie nie przystąpiła do Umowy o jednolitym sądzie patentowym, co oznacza, że pozostaje poza systemem tzw. patentu europejskiego o jednolitym skutku16. System ten opiera się na dwóch rozporządzeniach: rozporządzeniu Parlamentu Eu- ropejskiego i Rady (UE) nr 1257/2012 z 17 grudnia 2012 r. wprowadza- jącym wzmocnioną współpracę w dziedzinie tworzenia jednolitego sys- temu ochrony patentowej17 oraz rozporządzeniu Rady (UE) nr 1260/2012 z 17 grudnia 2012 r. wprowadzającym wzmocnioną współpracę w dzie- dzinie tworzenia jednolitego systemu ochrony patentowej w odniesieniu do mających zastosowanie ustaleń dotyczących tłumaczeń18. Tworzą one tzw. europejski patent o jednolitym skutku, którego istotą jest stworzenie patentu europejskiego udzielanego przez Europejski Urząd Patentowy, ale skutecznego na terytoriach wszystkich państw, które przystąpiły do Umowy o  Jednolitym Sądzie Patentowym. W przeciwieństwie do patentu europejskiego, stworzonego na podsta- wie konwencji o patencie europejskim, dochodzenie naruszeń i unie- ważnienie pozostawałoby w gestii Jednolitego Sądu Patentowego i nie byłoby objęte jurysdykcją sądów i organów krajowych. System ten, pomimo podpisania Umowy o Jednolitym Sądzie Patento- wym przez 25 państw, nie wszedł jeszcze w  życie, gdyż nie została 16 Odnośnie do samego systemu i  toczącej się w  Polsce dyskusji patrz K.  Szczepanowska- -Kozłowska, Czy patent jednolity jest potrzebny – głos w dyskusji, EPS 2013, nr 4, s. 4, oraz A. Nowicka, R. Skubisz, Pakiet patentowy (ocena z perspektywy Polski), EPS 2013, nr 4, s. 12. 17 Dz.Urz. UE 2012 L 361/1. 18 Dz.Urz. UE 2012 L 361/89. 28 www.lexisnexis.pl 2. Wynalazek jako przedmiot ochrony prawa patentowego ona ratyfikowana przez wymaganą liczbę 13 państw, wśród których muszą się znaleźć Wielka Brytania, Niemcy i Francja19. 2. Wynalazek jako przedmiot ochrony prawa patentowego 2.1. Wprowadzenie Wynalazek to centralne pojęcie prawa patentowego, gdyż jest on przedmiotem ochrony patentowej. Prawo włas ności przemysłowej, po- dobnie jak inne ustawy regulujące prawo patentowe, nie definiuje sa- mego pojęcia „wynalazek”, wskazując jedynie, jakie cechy musi speł- niać wynalazek, aby mógł zostać opatentowany, a  więc by był to wynalazek posiadający zdolność patentową. Zgodnie z  brzmieniem art. 24 p.w.p. patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę techni- ki – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i na- dają się do przemysłowego zastosowania. Szczególną uwagę należy zwrócić na dodany, zgodnie z  obowiązkami wynikającymi z  Porozu- mienia TRIPS, zwrot „bez względu na dziedzinę techniki”. Oznacza to, że patent może być udzielony na każdy wynalazek, niezależnie od tego, do jakiej dziedziny techniki należy. Dodatkowo w art. 28 p.w.p. ustawodawca wyłącza expressis verbis z tej grupy pewne kategorie wytworów czy dóbr, wskazując, że nie są one wynalazkami posiadającymi zdolność patentową. Od razu trzeba podkreś lić, że wyłączenie to ma charakter jedynie przykładowy. Od- rębną kategorię tworzą wynalazki, na które stosownie do art. 29 p.w.p. nie udziela się patentów. Systematyka ustawy wskazywałaby, że roz- wiązania wskazane w art. 29 p.w.p. są wyłączone od patentowania ze względu na ochronę interesu publicznego, a  więc co do zasady są to rozwiązania posiadające zdolność patentową. Jednakże wniosek ten nie do końca wydaje się uzasadniony. W grupie tej bowiem znajdują się sposoby leczenia ludzi i  zwierząt, które co do zasady wyłącza się ze względu na brak przemysłowej stosowalności, a więc nie stanowią one wynalazku posiadającego zdolność patentową (por. art. 53 pkt c KPE). 19 Status ratyfikacji dostępny na stronie http://ec.europa.eu/internal_market/ind- prop/patent/ratification/index_en.htm. Krystyna Szczepanowska-Kozłowska 29 Rozdział I. Wynalazek 2.2. Wynalazek posiadający zdolność patentową W  teorii prawa patentowego wynalazek okreś la się jako techniczne rozwiązanie dowolnego problemu, odwołując się tym samym do istoty tego dobra niematerialnego, jaką jest znalezienie właś ciwego produk- tu bądź sposobu postępowania dla przezwyciężenia istniejącego w  rzeczywistości problemu o  charakterze technicznym. W  praktyce zdarza się jednak, że powstały wynalazek jest rozwiązaniem innego problemu niż ten, który zamierzał rozwiązać wynalazca. Wynalazek posiadający zdolność patentową musi być rozwiązaniem no- wym, cechować się poziomem wynalazczym oraz nadawać się do prze- mysłowego stosowania. Jednakże zanim przejdzie się do oceny przesła- nek zdolności patentowej, konieczne jest rozstrzyg nięcie, czy rozwiązanie to ma charakter techniczny. Podkreś lić należy, że wymóg technicznego charakteru rozwiązania nie jest ustawową przesłanką patentowalności, lecz stanowi element teoretycznej definicji wynalazku. Konieczność stwierdzenia, że mamy do czynienia z  rozwiązaniem o charakterze technicznym, wywodzi się przede wszystkim z wyłącze- nia od patentowania wytworów wskazanych w art. 28 p.w.p., które nie mają charakteru technicznego ze swojej natury, dlatego nie są wyna- lazkami. O ile taka konstatacja jest prawdziwa dla większości z nich, to trudno a priori przyjąć, że „wytwory, których niemożliwość wyko- rzystania może być wykazana w  świet le powszechnie przyjętych i  uznanych zasad nauki”, są pozbawione technicznego charakteru. W  tym bowiem przypadku chodzi raczej o  to, że tak skonstruowany wytwór ze względu na swoją nieprzydatność nie przyczynia się do roz- woju stanu techniki. Należy zauważyć, że ten typ wytworów nie zo- stał w ogóle wskazany w odpowiedniku art. 28 p.w.p., tj. art. 52 KPE, co oczywiście nie oznacza, iż byłby on na gruncie przepisów KPE pa- tentowalny. Podkreś lić n
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Własność przemysłowa i jej ochrona. Wydanie 1
Autor:
, ,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: