Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00288 004996 12751715 na godz. na dobę w sumie
Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918–1939) - ebook/pdf
Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918–1939) - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 508
Wydawca: Uniwersytet Śląski Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-226-3085-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> prawo i podatki >> karne
Porównaj ceny (książka, ebook (-20%), audiobook).

Monografia opisuje przebieg postępowania karnego przed organami wojskowego wymiaru sprawiedliwości II Rzeczypospolitej w latach 1918-1939. Jest to praca pionierska. Przedstawiona w niej problematyka nie była dotychczas przedmiotem badań naukowych.

Istotne miejsce w monografii zajmuje charakterystyka poszczególnych instytucji ówczesnego prawa karnego wojskowego procesowego, zwłaszcza tych, które występowały tylko na gruncie tej dziedziny prawa, jak choćby właściwego dowódcy (zwierzchnika sądowo-karnego), prokuratora wojskowego, żandarmerii i oficera sądowego. Osoby zainteresowane kształtowaniem się polskiego systemu prawnego po 1918 roku znajdą w niej również opis przebiegu prac unifikacyjnych i kodyfikacyjnych wojskowego postępowania karnego, ze wskazaniem i charakterystyką głównych źródeł tego prawa oraz ich przemian na przestrzeni lat funkcjonowania. W książce znajdziemy również obszerny rozdział poświęcony genezie i ustrojowi międzywojennego sądownictwa wojskowego oraz wykonaniu kary.

Całość problematyki uzupełnia materiał fotograficzny ukazujący osoby, miejsca i wydarzenia związane z funkcjonowaniem wojskowego wymiaru sprawiedliwości. W monografii znajdziemy również prawnoporównawcze odniesienia do innych systemów prawnych, w tym common law, oraz porównania z funkcjonowaniem powszechnego prawa i wymiaru sprawiedliwości w Polsce tamtego okresu. W zakończeniu z kolei, Autor odniósł się do wciąż aktualnych problemów odrębności sądownictwa wojskowego i procesu karnego wojskowego oraz jego ewentualnych dalszych losów w systemie prawa karnego procesowego.

Książka adresowana jest zarówno do historyków prawa jak i wszystkich zainteresowanych historią polskiego wymiaru sprawiedliwości. Ze względu na szeroko eksponowaną metodę dogmatyczną, monografia powinna zainteresować także prawników zajmujących się aktualnie obowiązującymi regulacjami prawnymi z zakresu prawa i postępowania karnego.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Tomasz Szczygieł Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918–1939) T o m a s z S z c z y g i e ł W o j s k o w e p o s t ę p o w a n i e k a r n e w I I R z e c z y p o s p o l i t e j Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918 –1939) Tomasz Szczygieł Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918 –1939) Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego • Katowice 2017 Redaktor serii: Prawo Andrzej Matan Recenzent Piotr Fiedorczyk Spis treści / 11 Wstęp Przedmiot, zakres i metoda badań Literatura Źródła / / 19 14 / 11 Rozdział 1 Zagadnienia wprowadzające: historia, unifikacja i kodyfikacja wojskowej procedury kar‑ nej 1.1. Rola okresu międzywojennego w ewolucji wojskowego procesu karnego 1.2. Unifikacja i kodyfikacja wojskowej procedury karnej w II Rzeczypospolitej / 30 / 25 / 35 1.2.1. Spór międzydzielnicowy 1.2.2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 10 maja 1920 roku 1.2.3. Kulisy powstawania wojskowej kodyfikacji karnej procesowej z 1936 roku / 39 / 41 / 46 Rozdział 2 Pojęcie wojskowego procesu karnego, stosunek względem innych trybów i źródła wojskowego prawa procesowego 2.1. Pojęcie wojskowego postępowania karnego 2.2. Za i przeciw istnieniu sądów wojskowych w okresie międzywojennym 2.3. Wojskowe postępowanie karne a wojskowe postępowanie dyscyplinarne 2.4. Wojskowe postępowanie karne a postępowanie przed wojskowymi sądami honoro- / 64 / 68 / 58 / 57 wymi / 75 2.5. Źródła prawa / 78 Rozdział 3 Uczestnicy wojskowego postępowania karnego 3.1. Sąd wojskowy / 86 / 85 3.1.1. Sądy pułkowe 3.1.2. Sądy okręgów generalnych 3.1.3. Naczelny Sąd Wojskowy (Najwyższy Sąd Wojskowy) / 89 / 93 / 94 6 Spis treści 3.1.4. Nadzwyczajny Sąd Wojskowy 3.1.5. Sądy wojskowe w  świetle rozporządzenia majowego oraz prawa o  ustroju / 97 sądów wojskowych z 1936 roku 3.1.5.1. Sądownictwo marynarki wojennej 104 3.1.5.2. Służba sprawiedliwości Wojska Polskiego / 98 / 106 3.1.5.2.1. Służba sprawiedliwości rejonu sądowego 107 3.1.5.2.2. Służba sprawiedliwości okręgu korpusu 109 3.1.5.2.3. Służba sprawiedliwości na szczeblu centralnym / / / / 111 3.2. Właściwy dowódca (zwierzchnik sądowokarny) 131 3.2.1. Dowódca w sferze wojskowej („Dziedzina Marsa”) 3.2.2. Dowódca w sferze wymiaru sprawiedliwości („Dziedzina Justycji”) 3.2.3. Właściwy dowódca w rozporządzeniu majowym, prawie o ustroju sądów woj- 132 133 / / / skowych oraz kodeksie postępowania karnego z 1936 roku 3.2.4. Dowódca w praktyce wojskowego postępowania karnego / / 135 140 3.3. Prokurator wojskowy (oficer sądowy) / 144 3.3.1. Prokuratura wojskowa II Rzeczypospolitej. Pozycja ustrojowa i  proce- sowa 146 3.3.2. Oficer sądowy / / 156 3.4. Obrońcy w sądownictwie wojskowym / 158 3.4.1. Sytuacja prawna obrońców wojskowych w latach 1919–1939 3.4.1.1. Okres: 1919–1920 3.4.1.2. Okres: 1920–1937 3.4.1.3. Okres: 1937–1939 / / / 160 164 169 3.4.2. Upoważnienie do obrony (pełnomocnictwo) 172 3.4.3. Asystenci (aplikanci) sądowi jako obrońcy wojskowi 3.4.4. Obrona obligatoryjna 3.4.5. Aplikant adwokacki jako obrońca przed sądem wojskowym 3.4.6. Strój obrońców wojskowych w trakcie rozprawy 3.4.7. Taktyka obrońców wojskowych 179 176 178 / / / / / 174 / 159 / 177 3.5. Żandarmeria / 3.5.1. Stan prawny 182 / 184 3.5.1.1. Okres: 1919–1929 3.5.1.2. Okres: 1929–1939 / / 184 186 3.5.2. Służba sądowo -policyjna oraz wojskowo -policyjna 3.5.3. Struktura organizacyjna żandarmerii oraz szkolenie żandarmów 188 / / 192 3.6. Podejrzany/oskarżony 194 3.6.1. Właściwość osobowa / 3.6.2. Właściwość miejscowa / 195 / 199 3.7. Pokrzywdzony (oskarżyciel prywatny/oskarżyciel posiłkowy) 3.8. Wojskowe służby informacyjne w procesie karnym / 208 / 201 Rozdział 4 Środki zapobiegawcze 4.1. Tymczasowe aresztowanie i areszt śledczy w ustawie wojskowego postępowania kar- / 221 nego z 1912 roku / 223 Spis treści 7 4.2. Zawieszenie w służbie oraz oddanie pod szczególny dozór przełożonego 4.3. Zatrzymanie i  areszt tymczasowy w  kodeksie wojskowego postępowania karnego / 227 z 1936 roku / 229 4.4. Czas trwania aresztu śledczego (aresztu tymczasowego) 4.5. List gończy 4.6. Postępowanie przeciwko nieobecnym i zbiegłym 4.7. Inne środki przymusu – zatrzymanie przedmiotów, rewizja domu i osoby / 235 / 232 / 233 / 236 Rozdział 5 Dowody i postępowanie dowodowe 5.1. In dubio pro reo, a może in dubio pro societate? 5.2. Ocena materiału dowodowego 5.3. Dowody – pojęcie, rodzaje, perspektywy i praktyka 5.4. Przesłuchanie obwinionego (podejrzanego, oskarżonego) / 240 / 239 / 243 / 244 / 246 / 246 5.4.1. Pojęcie 5.4.2. Problematyka przedstawienia zarzutów 5.4.3. Przesłuchanie podejrzanego / 248 / 247 5.5. Przesłuchanie świadka 5.6. Oględziny 5.7. Opinia biegłych 5.8. Pomoc sądowa (rekwizycyjne przeprowadzenie dowodów) / 256 / 255 / 251 / 260 / 273 Rozdział 6 Postępowanie przygotowawcze i jurysdykcyjne 6.1. Śledztwo czy dochodzenie? 6.2. Doniesienie karne / 270 6.2.1. Problem anonimów 6.2.2. Wymogi formalne i merytoryczne / 264 / 270 / 263 / 271 6.3. Cele wojskowego postępowania badawczego. Terminologia 6.4. Przebieg postępowania przygotowawczego 6.4.1. Akt oskarżenia/wniosek o ukaranie 6.4.2. Wniesienie aktu oskarżenia (wniosku o ukaranie) / 276 / 283 6.5. Postępowanie jurysdykcyjne przed sądem I instancji / 286 / 285 6.5.1. Zagadnienia wstępne / 286 6.5.2. Stadia postępowania sądowego / 289 6.5.2.1. Przygotowanie do rozprawy 6.5.2.2. Wezwanie obwinionego, świadków i biegłych 6.5.2.3. Rozprawa główna 6.5.2.4. Wyrok sądu I instancji i uzasadnienie / 289 / 293 / 302 / 292 Rozdział 7 Postępowania szczególne: polowe i doraźne 7.1. Sądy polowe / 309 7.2. Postępowanie doraźne 7.2.1. Regulacje prawne / 317 / 317 / 307 8 Spis treści funkcjonowania i  organizacji polowego sądownictwa doraź- 7.3. Krytyka wojskowego sądownictwa polowego ze strony władz wojskowych / 322 7.4. Tryb doraźny wojskowego postępowania karnego po zakończeniu działań wojen- 7.5. Tryb polowy wojskowego postępowania karnego po zakończeniu działań wojen- 7.2.2. Zasady nego / 320 nych / 324 nych / 328 Rozdział 8 Postępowanie odwoławcze 8.1. Wprowadzenie do kontroli instancyjnej w wojskowym procesie karnym 8.2. Przejściowe i unifikacyjne rozwiązania proceduralne w zakresie środków zaskarżenia / 331 / 331 / 336 / 337 / 339 8.3. Środki zaskarżenia w praktyce Najwyższego Sądu Wojskowego w sądownictwie wojskowym 8.2.1. Okres przejściowy 8.2.2. Okres unifikacyjny 8.3.1. Suspensywność odwołania i zażalenia nieważności 8.3.2. Zażalenie nieważności w obronie ustawy / 350 8.4. Kodeks wojskowego postępowania karnego z 1936 roku 8.4.1. Pojęcie, cel i rodzaje środków zaskarżenia / 354 8.4.2. Geneza i dyskusja problemu instancji odwoławczej / 353 / 355 / 344 / 348 8.4.2.1. Krytyka postępowania odwoławczego w procesie karnym 8.4.2.2. Kulisy wprowadzenia systemu rewizyjnego do wojskowej procedury / 356 8.4.2.3. Koncepcja środka zaskarżenia w związku ze strukturą organizacyjną karnej / 357 armii / 359 8.4.3. Rewizja: opinie i komentarze / 359 8.4.3.1. Pojęcie i podstawy rewizji 8.4.3.2. Zakaz reformationis in peius 8.4.3.2.1. Uzasadnienie / 366 peius / 361 / 365 zniesienia zakazu reformationis in 8.4.3.2.2. Charakter ustrojowy II Rzeczypospolitej a reformationis 8.4.3.2.3. „Wojskowy” wymiar braku zakazu reformationis in in peius / 372 peius / 374 Rozdział 9 Postępowanie przed wojskowym sądem II instancji 9.1. Czynności postępowania odwoławczego przed sądem I instancji / 375 / 376 9.1.1. Wniesienie środka zaskarżenia 9.1.2. Inne wymogi formalne środków zaskarżenia 9.1.3. Oświadczenie strony przeciwnej / 383 9.1.4. Czynności końcowe w sądzie I instancji / 376 / 384 / 381 9.2. Postępowanie przed wojskowym sądem II instancji – zagadnienia wstępne / 386 9.2.1. Badanie warunków formalnych / 386 Spis treści 9 9.2.2. Rozprawa czy posiedzenie niejawne? 9.2.3. Prawo oskarżonego do udziału w  postępowaniu przed wojskowym sądem / 387 II instancji / 390 9.2.4. Narada czego i  głosowanie nad orzeczeniem wojskowego sądu odwoław- / 392 9.2.5. Orzeczenie wojskowego sądu odwoławczego / 393 9.2.5.1. Komparycja 9.2.5.2. Sentencja 9.2.5.3. Uzasadnienie / 394 / 394 / 399 9.3. Przebieg postępowania przed sądem II instancji / 402 / 411 Rozdział 10 Zażalenie 10.1. Charakter instytucji 10.2. Metoda normowania kontroli zażaleniowej 10.3. Zakres zastosowania zażalenia 10.4. Podmioty uprawnione do złożenia zażalenia 10.5. Tryb postępowania zażaleniowego / 414 / 417 / 411 / 413 / 416 Rozdział 11 Wznowienie postępowania / 419 11.1. Źródła i charakter instytucji 11.2. Konflikt trzech wartości wojskowego postępowania karnego 11.3. Noviter reperta czy noviter producta? 11.4. Przymus udziału obrońcy wojskowego 11.5. Przebieg procedury wznowienia postępowania karnego / 422 / 425 / 419 / 427 / 421 Rozdział 12 Postępowanie wykonawcze 12.1. Struktura organizacyjna więziennictwa wojskowego / 437 / 439 12.1.1. Wojskowe więzienie śledcze 12.1.2. Wojskowe areszty rejonowe / 441 / 441 12.2. Organy postępowania wykonawczego 12.3. Instytucje postępowania wykonawczego / 442 / 444 12.3.1. Odroczenie i przerwa wykonania kary pozbawienia wolności 12.3.2. Warunkowe przedterminowe zwolnienie / 446 / 445 12.4. Wykonanie poszczególnych rodzajów kar / 449 / 449 12.4.1. Kara śmierci 12.4.2. Kara pozbawienia wolności 12.4.3. Kara aresztu wojskowego 12.4.4. Kara grzywny, wojskowe kary dodatkowe, środki wychowawcze i zabezpie- / 455 / 452 czające / 456 12.5. Kwestia warunkowego zawieszenia wykonania kary 12.6. Ułaskawienie / 459 / 457 10 Spis treści / 463 Zakończenie Międzywojenne wojskowe postępowanie karne – charakterystyka Proces karny wojskowy czy wojskowe postępowanie karne? Kodeks wojskowego postępowania karnego z 1936 roku wierną kopią kodeksu postępo- wania karnego z 1928 roku czy samodzielną regulacją prawną? Sąd wojskowy instytucją wojskową czy elementem wymiaru sprawiedliwości? Wojskowy wymiar sprawiedliwości czy wymiar sprawiedliwości w wojsku? Jedna czy wiele procedur? / 468 / 471 / 471 / 463 / 470 / 472 Źródła i literatura / 475 Nota bibliograficzna / 499 Wykaz ważniejszych skrótów / 501 Spis fotografii, tabel i schematów / 503 Summary / 505 Zusammenfassung / 507 Wstęp Przedmiot, zakres i metoda badań Zainteresowanie prawem karnym wojskowym w literaturze nie jest najwięk- sze, zwłaszcza jeżeli chodzi o  regulacje prawne już nieobowiązujące. Paradok- salnie jednak wiemy więcej o funkcjonowaniu wojskowego wymiaru sprawied- liwości I Rzeczypospolitej czy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej niż o okresie międzywojennym, w którym kształtowały się fundamenty nowoczesnego rodzi- mego systemu prawnego1. Szczególnym obszarem jest tu bez wątpienia wojskowe postępowanie karne, które – jak dotychczas – nie doczekało się opracowania monograficznego, dlatego też głównym przedmiotem niniejszej pracy jest przed- stawienie i  scharakteryzowanie toku postępowania przed ówczesnymi sądami wojskowymi. W ramach czynionych rozważań należy w szczególności uwypuklić zagadnie- nia i instytucje właściwe tylko dla tego rodzaju postępowania. Dokonanie tego wymaga jednak nie tylko ukazania procesu unifikacji i kodyfikacji wojskowego procesu karnego, ale i próby określenia istoty podstawowych dla tej dziedziny kwestii. Jest to niestety obszar nadal słabo zbadany. Chodzi głównie o  pojęcie wojskowego procesu karnego, jego stosunek względem innych trybów odpowie- 1 K. Łopatecki: „Disciplina militaris” w wojskach Rzeczypospolitej do połowy XVII wieku. Białystok 2012; W. Organiściak: Kodeksy wojskowe w Polsce roku 1775. Katowice 2001; T. Leśko, S. Rybarczyk: Prawo wojskowe PRL. T. 2. Warszawa 1987; J. Polan -Haraschin: Organizacja sądownictwa i  prokuratury w  Wojsku Polskim. Kraków 1961; A. Lityński: O  prawie i  sądach początków Polski Ludowej. Białystok 1999; Idem: Ze studiów nad początkami wojskowego prawa karnego PRL. „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego. Problemy Prawa Karnego” 1995, T. 21; J. Muszyński: Zasady ustrojowe sądownictwa wojskowego i prokuratury wojskowej w Polsce Ludo‑ wej. Warszawa 1964; M. Zaborski: Zadania sądów wojskowych w  Polsce w  latach 1944–1956. „Palestra” 2004, nr 7–8. 12 Wstęp dzialności w wojsku oraz kwestię naczelnych zasad wojskowej procedury karnej. Bez tego trudno przejść do szczegółowej charakterystyki określonych proble- mów. Nie ulega jednak wątpliwości, że punktem wyjścia wszelkich analiz prawa wojskowego, a więc także tych procesowych, musi być problem dyscypliny jako głównego przedmiotu ochrony prawa karnego wojskowego oraz trybów jej egze- kwowania2. W  tym kontekście za bardzo ważne uważam zwrócenie uwagi na pozycję procesową i wzajemne relacje poszczególnych uczestników tego postępowania, zwłaszcza występujących tylko na gruncie tej procedury. Problem samodzielno- ści sądu wojskowego i występującego przed nim oskarżyciela jest bowiem jednym z kluczy do oddania specyfiki wojskowego procesu karnego. Brak w dotychcza- sowej literaturze wyczerpujących studiów na ten temat sprawia jednak, że bardzo często niezbędne będzie podjęcie próby wyjaśnienia tych zagadnień od podstaw. Tylko wówczas będzie możliwe ich charakteryzowanie w oparciu o międzywo- jenne regulacje prawne. Dyscyplina jako przedmiot ochrony, pomocniczy charakter sądów wojsko- wych w jej utrzymaniu oraz fakt zakorzenienia procesu wojskowego w rozwią- zaniach inkwizycyjnych stanowią niewątpliwie punkt odniesienia dla dalszych rozważań3. Aspekty te wymagają spojrzenia na szereg zagadnień procesowych z zupełnie innej strony4. Układ pracy opiera się w  zasadzie na metodzie prezentowania poglądów autorów dogmatycznych podręczników do procedury karnej, zarówno tych mię- dzywojennych jak i współczesnych5. Z tego względu spektrum podejmowanych zagadnień odpowiada przyjmowanemu powszechnie w doktrynie procedury kar- nej podziałowi na statykę i dynamikę procesu karnego. I chociaż jest to podział umowny, bowiem aspekty właściwe dla każdego z tych dwóch obszarów prze- nikają się wzajemnie, to jednak jest on wart zastosowania. Pozwala moim zda- niem na większą przejrzystość przedstawiania nieraz bardzo skomplikowanych zagadnień prawnych. Moją intencją jest również zaakcentowanie tego podziału za sprawą schematów oddających w założeniu ruch, etapowość czy następowanie po sobie określonych czynności. Podejście takie stanowi konsekwencję zastosowania przeze mnie metody dogmatycznoprawnej. Niemniej jednak istotne miejsce zajmuje również metoda 2 J. Muszyński: Przestępstwo wojskowe a przewinienie dyscyplinarne w polskim prawie woj‑ skowym. Warszawa 1960, s. 103–105. 3 W. Winthrop: Military law and precedents. Washington 1920, s. 18. 4 M. Buszyński, B. Matzner: Prawo o ustroju sądów wojskowych z komentarzem. W: Woj‑ skowe postępowanie karne. Warszawa 1937, s. 11–12. 5 S. Glaser: Polski proces karny w zarysie wraz z prawem o ustroju sądów powszechnych. Kraków 1934; S. Śliwiński: Proces karny. Część ogólna. Warszawa 1936; Idem: Polski proces karny przed sądem powszechnym. Warszawa 1948; T. Grzegorczyk, J. Tylman: Polskie postępowanie karne. Warszawa 2009; K. Marszał, S. Stachowiak, K. Zgryzek: Proces karny. Katowice 2005. Przedmiot, zakres i metoda badań 13 historycznoprawna. Jest ona istotna z tego względu, że – jak dotychczas – nie doczekaliśmy się całościowego i  wyczerpującego opracowania problematyki wojskowego procesu karnego. Uzupełnieniem wspomnianych modeli traktowa- nia przedmiotu pracy jest metoda prawnoporównawcza. Uważam, że zestawie- nie nawet tak bardzo odmiennych systemów prawnych jak common law i system kontynentalny prowadzi na gruncie prawa wojskowego do bardzo ciekawych wniosków, zwłaszcza jeśli chodzi o okres międzywojenny. Zakres czasowy pracy obejmuje rozwiązania prawne i  ich funkcjonowanie w okresie od 1918 roku do wybuchu II wojny światowej. Nie omawiam oddziel- nie funkcjonowania sądownictwa polowego poszczególnych powstań oraz walk zbrojnych o  granicę wschodnią.  Skupiam się na wojskowej procedurze karnej jako dziedzinie prawa w ogóle i na jej specyfice na ówczesnym etapie jej rozwoju, niezależnie od trybu, jaki miał miejsce (polowy, doraźny, zwykły). Dużo miejsca w swojej pracy poświęcam kwestiom organizacyjnym i ustrojo- wym wojskowego wymiaru sprawiedliwości. Wynika to nie tylko z faktu podziału poruszanych zagadnień na statykę i dynamikę, ale również z przekonania, że przy- najmniej na gruncie prawa wojskowego tych obszarów nie powinno się rozdzie- lać. Podzielam w pełni postulat łączenia tych kwestii, jaki pojawił się w toku prac nad ustrojem i procedurą wojskową w połowie lat trzydziestych, i to pomimo ich ostatecznego legislacyjnego rozdzielenia6. Podstawowy cel pracy, a  więc charakterystyka międzywojennej procedury karnej, pozwoli odpowiedzieć na bardziej szczegółowe pytania: 1) na jakim etapie rozwoju znajdował się ówczesny polski wojskowy proces karny? Jak przebiegał proces unifikacji i kodyfikacji wojskowej procedury kar- nej?; 2) jakie instytucje ówczesnej procedury wojskowej można określić mianem spe- cyficznych? a) jaki był przedmiot wojskowego postępowania karnego?; b) jaki był stosunek wojskowej procedury karnej do innych trybów egzekwo- wania przestrzegania dyscypliny i karności w wojsku?; c) jak przedstawiała się relacja między uczestnikami procesu (sądem wojsko- wym i prokuraturą wojskową a czynnikami dowódczymi)?; 3) czy był to odrębny rodzaj procedury, którą można określić mianem „woj- skowego procesu karnego”, czy tylko przykład szczególnego postępowania w ramach procesu karnego?; 4) czy ze względu na swoistość ówczesnej wojskowej procedury karnej i odręb- ność organizacyjną sądownictwa wojskowego było ono nadal elementem wymiaru sprawiedliwości czy może przede wszystkim instytucją wojskową?; 6 Odpis okólnika Departamentu Sprawiedliwości Ministerstwa Spraw Wojskowych z dnia 10 listopada 1932 roku, L.0200–32 (CAW, Departament Sprawiedliwości MSWojsk, sygn. I 300.58.208). 14 Wstęp 5) czy kodeks wojskowego postępowania karnego z 1936 roku był kopią kodeksu postępowania karnego z 1928 roku?; 6) czy i ewentualnie jakie nowe rozwiązania procesowe pojawiały się na gruncie wojskowego procesu karnego w połowie lat trzydziestych? Literatura Okres międzywojenny kojarzy się polskim prawnikom zazwyczaj ze stara- niami Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczypospolitej Polskiej o rodzime ustawodaw- stwo powszechne7. Wiedza natomiast o genezie i specyfice prawa wojskowego, w tym o kodeksie wojskowego postępowania karnego z 1936 roku oraz poprzedza- jącej go ustawie wojskowego postępowania karnego z 1912 roku, była i jest wciąż rzadkością. Stosunkowo niedawno, dzięki badaniom Leszka Kani dowiedzieliśmy się więcej na temat międzywojennego wojskowego prawa karnego materialnego i funkcjonowania ówczesnego sądownictwa8. Brakuje jednak nadal wyraźnie roz- ważań o charakterze stricte procesowym. Wprawdzie istnieją prace przekrojowe, zarówno powołanego autora, jak i  autorstwa Roberta Ostafińskiego -Bodlera, Mariusza Czyżaka, Lucjana Czubińskiego czy Stanisława Marii Przyjemskiego, jednak trudno uznać zawarte w nich rozważania za wyczerpujące9. Międzywo- 7 A. Lityński: Wydział Karny Komisji Kodyfikacyjnej II Rzeczypospolitej. Katowice 1991; S.  Grodziski: Komisja Kodyfikacyjna Rzeczypospolitej Polskiej. „Czasopismo Prawno- -Historyczne” 1981, T. 33, z. 1; Historia państwa i prawa Polski (1918–1939). Cz. 2. Red. F. Ryszka. Warszawa 1968; L. Górnicki: Prawo cywilne w pracach Komisji Kodyfikacyjnej Rzeczpospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Wrocław 2000; K. Sójka -Zielińska: Organizacja prac nad kodyfi‑ kacją prawa cywilnego w Polsce międzywojennej. „Czasopismo Prawno -Historyczne” 1975, T. 27. 8 L. Kania: Przestępstwa przeciwko obowiązkowi wojskowemu i dyscyplinie w polskim prawie karnym i praktyce sądów wojskowych w latach 1795–1945. Sulechów 2010; Idem: Od Orląt Lwow‑ skich do Ostrej Bramy. Szkice z  dziejów wojskowego wymiaru sprawiedliwości i  posłuszeństwa rozkazowi w dawnym Wojsku Polskim. Sulechów 2008; Idem: Służba sprawiedliwości w Wojsku Polskim 1795–1945. Organizacja – prawo – ludzie. Sulechów 2015; Idem: Kodyfikacja wojskowego prawa karnego materialnego w 1932 r. – geneza, przebieg prac, próba oceny. Cz. 1–2. „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2001, z. 2, z. 3–4; Idem: Organizacja prac ustawodawczych w Wojsku Polskim u progu niepodległości II Rzeczypospolitej (1918–1921). „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2002, z. 1; Idem: Podjęcie prac przygotowawczych w zakresie wojskowego prawa karnego na ziemiach polskich w okresie I wojny światowej. „Wojskowy Przegląd Prawniczy” 2000, z. 3–4. 9 M. Czyżak: Odrębność polskiego prawa karnego wojskowego wobec prawa karnego powszechnego. Warszawa 2010; R. Ostafiński -Bodler: Sądy wojskowe w Polskich Siłach Zbroj‑ nych i ich kompetencje w sprawach karnych. Toruń 2002; S.M. Przyjemski: Ochrona porządku prawnego w Siłach Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej – przeszłość, teraźniejszość, perspektywy. Warszawa 2005; Idem: Prawo karne wojskowe. Gdańsk 1999; L. Czubiński: Polskie wojskowe prawo karne w zarysie. Warszawa 1981. Tomasz Szczygieł Military criminal procedure in the Second Polish Republic (1918–1939) Summar y The book is concerned with military criminal procedural law applied in the military judi- ciary of the inter-war period (1918–1939). This problem has so far been underexplored, with the evolution of this branch of law after the year 1918 forming a major research gap. Apart from the institutions unique to this branch of law, the monograph discusses the organisation of the court-martial system of this time and the origins of the major sources of its law. It focuses on the specific relations between participants in the military criminal procedure of this period, relations that determined its unique character. It presents the evolution of particular military legal institutions – also in the comparative and historical perspective – and the influence of general criminal procedural law of the time on their development. The book takes up the timeless problem of the distinctiveness of military law and the mili- tary judiciary on the one hand, and the general system of law on the other. It addresses ques- tions concerning the character of the court-martial system, its procedural law and its possible future. The volume presents the whole course of military criminal procedure, including the problem of penalty execution. It is supplemented with photographs of places, persons, and events con- nected with the inter-war court-martial system, made available by The National Digital Archives in Warsaw. Tomasz Szczygieł Militärisches Strafverfahren in der II. Republik Polen (1918–1939) Zusammenfassung Das Buch ist dem in der Zwischenkriegszeit (1918–1945) in Polen in der militärischen Gerichtsbarkeit geltenden militärischen Strafrecht gewidmet. Diese Problematik wurde bis jetzt noch nicht gründlich genug untersucht. Die Entwicklung des Rechtsgebiets nach 1918 stellte bis- her eine wesentliche Lücke im Forschungsstand dar. Neben der nur dem genannten Rechtsgebiet zugehörigen Institution charakterisiert die vor- liegende Monografie auch die Organisationsstruktur der damaligen militärischen Justiz und die Genese deren grundlegenden Rechtsquellen. Der Verfasser konzentriert sich darauf, die beson- deren Relationen zwischen den einzelnen Beteiligten am damaligen militärischen Strafverfahren hervorzuheben, die übrigens von seiner Außergewöhnlichkeit zeugten. Geschildert werden hier überdies die Prozesse der Entwicklung von den einzelnen militärischen Rechtsinstitutionen – auch in komparatistischer und historischer Hinsicht – und der Einfluss von dem damaligen all- gemeinen Strafrecht auf diese Institutionen. Das Buch befasst sich auch mit überzeitlicher Problematik von der Besonderheit des militä- rischen Rechts und der militärischen Gerichtsbarkeit im Vergleich zum allgemeinen Rechtssys- tem. Der Verfasser fragt nach dem Charakter der militärischen Justiz, nach dem darin geltenden Strafrecht und dessen eventuellen Perspektiven. Der Verfasser schildert den ganzen Rechtszug des militärischen Strafverfahrens samt der Strafvollstreckung. Dem Buch werden die vom Digitalen Nationalarchiv in Warschau zur Ver- fügung gestellten Fotos beigefügt, welche die mit militärischer Gerichtsbarkeit in der Zwischen- kriegszeit verbundenen Orte, Personen und Ereignisse darstellen. Redaktor Mariola Massalska Projekt okładki i projekt typograficzny Małgorzata Pleśniar Korektor Renata Śliż Łamanie Marek Zagniński Copyright © 2017 by Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego Wszelkie prawa zastrzeżone ISSN 0208‑6336 ISBN 978 ‑83 ‑226 ‑3084 ‑6 (wersja drukowana) ISBN 978 ‑83 ‑226 ‑3085 ‑3 (wersja elektroniczna) Wydawca Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego ul. Bankowa 12B, 40 ‑007 Katowice www.wydawnictwo.us.edu.pl e -mail: wydawus@us.edu.pl Wydanie I. Ark. druk. 31,75. Ark. wyd. 41,0. Papier offset. kl. III, 100 g Cena 52 zł (+VAT) Druk i oprawa: „TOTEM.COM.PL Sp z o.o.” Sp.K. ul. Jacewska 89, 88-100 Inowrocław Tomasz Szczygieł Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918–1939) T o m a s z S z c z y g i e ł W o j s k o w e p o s t ę p o w a n i e k a r n e w I I R z e c z y p o s p o l i t e j
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wojskowe postępowanie karne w II Rzeczypospolitej (1918–1939)
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: