Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00402 006087 13096682 na godz. na dobę w sumie
Wpływ opodatkowania przedsiębiorstw na lokalizację bezpośrednich inwestycji zagranicznych w krajach Unii Europejskiej - ebook/pdf
Wpływ opodatkowania przedsiębiorstw na lokalizację bezpośrednich inwestycji zagranicznych w krajach Unii Europejskiej - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 194
Wydawca: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Język publikacji: polski
ISBN: 978-8-3796-9740-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook (-15%), audiobook).
Dynamiczny wzrost przepływów bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ) stanowi cechę charakterystyczną ostatnich dziesięcioleci. Kraje rywalizują między sobą o ich napływ stosując różnego rodzaju zachęty dla kapitału zagranicznego. Jedną z nich stanowi stopa opodatkowania przedsiębiorstw. Niniejsza praca poświęcona jest zależności pomiędzy opodatkowaniem przedsiębiorstw a lokalizacją bezpośrednich inwestycji zagranicznych w krajach Unii Europejskiej. Zagadnienie to nie zostało dotychczas w literaturze przedmiotu wystarczająco rozpoznane, a obecne opracowanie z pewnością wypełni te luki. W odniesieniu do analizowanych w książce państw Unii Europejskiej poruszany problem jest szczególnie aktualny, co jest związane z przyjęciem nowych krajów członkowskich stosujących niższe stawki podatku dochodowego od przedsiębiorstw.
Publikacja obejmuje swym zakresem zarówno zagadnienia teoretyczne, odnoszące się do bezpośrednich inwestycji zagranicznych oraz obciążenia podatkowego przedsiębiorstw, jak i badanie empiryczne. Sprawia to, że praca ma walor poznawczy i aplikacyjny. Nie tylko dostarcza wiedzy na podjęty temat, ale wyniki przeprowadzonych analiz mogą mieć zastosowanie przy formułowaniu rekomendacji dotyczących kształtowania polityki wobec inwestorów.
Książka jest skierowana do studentów uczelni ekonomicznych, pracowników naukowych, publicystów oraz polityków szczebla krajowego i regionalnego.
 
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Dorota Wawrzyniak – Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny Instytut Ekonomii, Katedra Funkcjonowania Gospodarki 90-214 Łódź, ul. Rewolucji 1905 r. nr 41/43 RECENZENT Krystyna Gawlikowska-Hueckel REDAKTOR WYDAWNICTWA UŁ Bożena Tkacz SKŁAD I ŁAMANIE Oficyna Wydawnicza Edytor.org PROJEKT OKŁADKI Barbara Grzejszczak Zdjęcie wykorzystane na okładce: © Depositphotos.com/Khakimullin Publikację sfinansowano z dotacji celowej Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego na zadania służące rozwojowi młodych naukowców i uczestników studiów doktoranckich © Copyright by Uniwersytet Łódzki, Łódź 2013 Wydane przez Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego Wydanie I. W.06381.13.0.D ISBN (wersja drukowana) 978-83-7969-139-5 ISBN (ebook) 978-83-7969-740-3 SPIS TREŚCI Wprowadzenie Rozdział 1. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w krajach Unii Europejskiej – aspekty teo- retyczne i charakterystyka zjawiska 1.1. Wstęp 1.2. Pojęcie bezpośrednich inwestycji zagranicznych 1.3. Przegląd teorii bezpośrednich inwestycji zagranicznych 1.3.1. Teoria cyklu życia produktu R. Vernona 1.3.2. Teoria przewag monopolistycznych 1.3.3. Teoria internalizacji 1.3.4. Teoria lokalizacji 1.3.5. Eklektyczna teoria produkcji międzynarodowej J. H. Dunninga 1.3.6. Teoria poziomu rozwoju gospodarczego J. H. Dunninga 1.3.7. Teoria obszarów walutowych R. Z. Alibera 1.3.8. Teoria korzyści komparatywnych K. Kojimy 7 11 11 11 13 13 15 18 20 21 23 25 26 27 30 30 44 47 47 48 54 54 57 59 62 66 68 70 74 77 79 83 1.4. Aspekt lokalizacji w teoriach bezpośrednich inwestycji zagranicznych 1.5. Wpływ procesów integracyjnych na decyzje dotyczące lokalizacji bezpośrednich inwe- stycji zagranicznych 1.6. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w krajach Unii Europejskiej – ogólna charaktery- 1.7. Podsumowanie styka Rozdział 2. Determinanty lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych 2.1. Wstęp 2.2. Czynniki wpływające na kierunki przepływu bezpośrednich inwestycji zagranicznych 2.3. Klimat inwestycyjny jako determinanta bezpośrednich inwestycji zagranicznych 2.3.1. Klimat inwestycyjny w literaturze przedmiotu 2.3.2. Czynniki makroekonomiczne 2.3.3. Jakość instytucji 2.3.4. Infrastruktura 2.4. Przegląd badań empirycznych 2.4.1. Rozmiar rynku i jego wzrost 2.4.2. Koszt, jakość i dostępność siły roboczej 2.4.3. Opodatkowanie przedsiębiorstw 2.4.4. Odległość geograficzna i kulturowa 2.4.5. Ryzyko ekonomiczne i polityczne 2.4.6. Infrastruktura 6 2.4.7. Korzyści aglomeracji 2.4.8. Otwartość gospodarki 2.4.9. Czynniki specyficzne dla grup państw 2.5. Podsumowanie Rozdział 3. Obciążenie podatkowe przedsiębiorstw 3.1. Wstęp 3.2. Metody pomiaru obciążenia podatkowego przedsiębiorstw 3.2.1. Nominalna stopa podatkowa 3.2.2. Miary udziałowe 3.2.3. Efektywne stopy podatkowe 3.2.4. Podsumowanie metod pomiaru obciążenia podatkowego przedsiębiorstw 3.3. Bodźce inwestycyjne jako czynnik wpływający na opodatkowanie przedsiębiorstw 3.4. Obciążenie podatkowe przedsiębiorstw w krajach Unii Europejskiej – aspekt porów- nawczy 3.5. Podsumowanie Rozdział 4. Wpływ opodatkowania przedsiębiorstw na lokalizację bezpośrednich inwestycji Spis treści 84 85 87 88 91 91 91 91 92 95 107 108 115 121 123 123 124 125 125 126 126 127 127 131 132 135 135 137 141 161 163 167 181 183 187 191 zagranicznych – badanie empiryczne 4.1. Wstęp 4.2. Specyfikacja modelu ekonometrycznego 4.3. Charakterystyka zmiennych 4.3.1. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne 4.3.2. Rozmiar gospodarki kraju inwestującego i goszczącego 4.3.3. Odległość 4.3.4. Wspólna granica 4.3.5. Opodatkowanie przedsiębiorstw 4.3.6. Koszty pracy 4.3.7. Składniki klimatu inwestycyjnego 4.4. Wyniki badania empirycznego 4.4.1. Uwagi ogólne 4.4.2. Wyniki estymacji modelu bazowego 4.4.3. Wyniki estymacji modeli zawierających zmienne interakcyjne 4.5. Podsumowanie Zakończenie Bibliografia Spis rysunków Spis tabel Załącznik A. Nominalne i efektywne stawki opodatkowania przedsiębiorstw w krajach Unii Europejskiej Załącznik B. Źródła danych WPROWADZENIE Dynamiczny wzrost przepływów bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BIZ)1 jest cechą charakterystyczną ostatnich dziesięcioleci. Skutki ich napływu dla kraju przyjmującego mogą być zarówno pozytywne, jak i negatywne, zaś ich wystąpienie zależy od wielu czynników, w tym od polityki gospodarczej kraju goszczącego. Dominuje jednak pogląd, że BIZ stanowią czynnik przyspieszający rozwój gospodarczy krajów, zwłaszcza słabiej rozwiniętych. W związku z tym wiele z nich stara się je przyciągnąć, licząc na to, że inwestorzy zagraniczni wraz z kapitałem przyniosą istotne dla rozwoju: technologię, zdolności organizacyjne, menedżerskie oraz dostęp do rynków międzynarodowych. Kraje przyjmujące BIZ rywalizują między sobą stosując różnego typu zachęty dla kapitału zagranicznego, uważając, że prowadzenie liberalnej polityki jest warunkiem niewystarczającym w obliczu mającej miejsce globalnej konkurencji o inwestycje (por. Bezpośrednie inwestycje… 2002, s. 62–63). W tym kontekście istotny staje się problem zależności pomiędzy opodatko- waniem przedsiębiorstw a przepływem bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Zarówno w literaturze, jak i debatach publicznych wskazuje się bowiem, że kraje wykorzystują stopę opodatkowania przedsiębiorstw jako czynnik mający przy- ciągać BIZ. Rozszerzenie Unii Europejskiej o nowe kraje członkowskie, które stosują niższe nominalne stopy opodatkowania przedsiębiorstw w porównaniu z krajami UE-15, spowodowało wzrost zainteresowania wskazaną relacją w od- niesieniu do tych grup krajów. Jednak liczba badań skupiających się na państwach Unii Europejskiej, a w szczególności uwzględniających jej wszystkich członków, jest ograniczona, co sprawia, że problematyka ta nie została w literaturze wy- starczająco rozpoznana. Ponadto wyłącznie nieliczne analizy uwzględniają po- tencjalny efekt interakcji pomiędzy opodatkowaniem przedsiębiorstw a innymi czynnikami, w tym uwarunkowaniami składającymi się na klimat inwestycyj- ny. Tymczasem zgodnie ze stwierdzeniami zawartymi w publikacjach instytucji 1 W literaturze polskojęzycznej przedmiotu stosowane są trzy typy skrótów określających bezpośrednie inwestycje zagraniczne, a mianowicie: FDI (foreign direct investment), ZIB (zagra- niczne inwestycje bezpośrednie) oraz BIZ (bezpośrednie inwestycje zagraniczne). W niniejszej pra- cy będzie stosowany ten ostatni, czyli BIZ. 8 Wprowadzenie międzynarodowych, niskie opodatkowanie przedsiębiorstw w kraju goszczącym nie jest w stanie zrekompensować niekorzystnych warunków niepodatkowych da- nego kraju, a w związku z tym może okazać się mało skuteczne w przyciąganiu BIZ w sytuacji, gdy inne czynniki są niesprzyjające (por.: Tax Effects… 2007, s. 14; M o r i s s e t 2003, s. 1). Celem pracy jest określenie wpływu różnic w stopach opodatkowania przed- siębiorstw2 pomiędzy krajami na lokalizację bezpośrednich inwestycji zagranicz- nych w krajach Unii Europejskiej. Uwzględniając powyższy cel, sformułowano następujące hipotezy badawcze: H1. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne reagują na różnice w stopach opo- datkowania przedsiębiorstw pomiędzy krajami. Wpływ opodatkowania na BIZ jest ujemny, tzn. niższe stopy podatkowe przyciągają inwestycje; H2. Wrażliwość bezpośrednich inwestycji zagranicznych na różnice w sto- pach opodatkowania przedsiębiorstw pomiędzy krajami wzrasta wraz z poprawą klimatu inwestycyjnego w danym państwie; H3. Reakcja bezpośrednich inwestycji zagranicznych na różnice w stopach opodatkowania przedsiębiorstw pomiędzy krajami jest uzależniona od miejsca lokalizacji inwestycji. Opodatkowanie oddziałuje silniej na BIZ w przypadku in- westycji dokonywanych w nowych krajach członkowskich w stosunku do państw UE-15. Należy w tym miejscu poczynić uwagę na temat zastosowanej terminolo- gii. Zgodnie z drugą hipotezą badawczą, wpływ różnic w stopach opodatkowania przedsiębiorstw na BIZ jest uzależniony od klimatu inwestycyjnego. Z formal- nego punktu widzenia należałoby zapisać, że zależy od „innych składników” kli- matu inwestycyjnego, bowiem pojęcie klimatu inwestycyjnego obejmuje swym zakresem także opodatkowanie przedsiębiorstw (por. np. Klimat inwestycyjny… 2007, s. 7–9). Użycie tego zwrotu w hipotezie badawczej mogłyby jednak, zda- niem autorki pracy, prowadzić do zmniejszenia jej czytelności i ewentualnych niejasności. Z tego powodu sformułowanie to nie zostało uwzględnione, a autorka zdecydowała się na umieszczenie niniejszego wyjaśnienia. Dążąc do realizacji postawionego celu badawczego i weryfikacji hipotez, pracę podzielono na cztery rozdziały. W pierwszym z nich przedstawiono różne ujęcia definicyjne pojęcia bez- pośrednich inwestycji zagranicznych oraz wskazano definicję wykorzystywaną w pracy. W rozdziale tym dokonano także przeglądu teorii BIZ. Nacisk został położony na najczęściej wymieniane w literaturze przedmiotu koncepcje, które 2 Wykorzystywane w niniejszej pracy terminy „opodatkowanie przedsiębiorstw”, „obciążenie podatkowe przedsiębiorstw”, „miara/wskaźnik opodatkowania przedsiębiorstw”, „stopa opodatko- wania przedsiębiorstw” generalnie odnoszą się do podatku dochodowego od przedsiębiorstw. Oma- wiane miary opodatkowania przedsiębiorstw nie zawsze zawierają jednak wyłącznie czysty podatek dochodowy. Ponadto wyjątek od tej reguły znajduje się w rozdziale trzecim, przy omawianiu fiskal- nych bodźców inwestycyjnych. Wprowadzenie 9 mogą służyć objaśnieniu struktury geograficznej BIZ. Omówiono także teorie (przewag monopolistycznych, internalizacji), które choć samodzielnie nie dają odpowiedzi na pytanie, jakie czynniki lokalizacyjne decydują o wyborze kraju goszczącego, stanowią część składową eklektycznej teorii produkcji międzynaro- dowej J. H. Dunninga, wyjaśniającej przestrzenne rozmieszczenie BIZ. Następnie odniesiono się do możliwości i ograniczeń wcześniej przywołanych teorii w za- kresie objaśnienia struktury geograficznej bezpośrednich inwestycji zagranicz- nych. W końcowej części rozdziału opisano kształtowanie się BIZ w krajach Unii Europejskiej. Kraje te stanowią przedmiot analizy niniejszej pracy. W rozdziale drugim przedstawiono determinanty lokalizacji bezpośrednich inwestycji zagranicznych z uwzględnieniem różnych metod ich klasyfikacji. Sto- sunkowo dużo miejsca poświęcono uwarunkowaniom składającym się na klimat inwestycyjny w związku z ich znaczeniem w badaniu empirycznym przeprowa- dzanym w pracy, jak również podkreślanym w literaturze ich rosnącym wpływem na decyzje dotyczące miejsca lokalizacji BIZ (por.: P r z y b y l s k a 2008, s. 53; H o r n b e r g e r, B a t t a t, K u s e k 2011, s. 1). Dokonano także obszernego prze- glądu studiów empirycznych analizujących determinanty bezpośrednich inwe- stycji zagranicznych. Skupiono się przede wszystkim na badaniach stosunkowo nowych, co było związane ze zmianami znaczenia poszczególnych determinant BIZ zachodzącymi w czasie. Rozdział trzeci zawiera omówienie różnych wskaźników służących do po- miaru obciążenia podatkowego przedsiębiorstw. W pierwszej kolejności przed- stawiono wielkości najprostsze – stopy nominalne, a następnie bardziej złożone ‒ miary udziałowe. Szczególny nacisk położono jednak na opis najbardziej za- awansowanych wskaźników w postaci miar efektywnych. Literatura ekonomicz- na oferuje wiele metod ich liczenia, a różnorodność ta sprawia, że poszczególne wskaźniki są mniej lub bardziej przystosowane do badania określonych zjawisk. W związku z tym, na podstawie przedstawionych informacji na temat poszczegól- nych miar, wskazano wielkości najbardziej odpowiednie do analizy zagadnienia stanowiącego przedmiot niniejszej pracy, a mianowicie: określenia wpływu róż- nic w stopach opodatkowania przedsiębiorstw pomiędzy krajami na lokalizację BIZ w krajach Unii Europejskiej. W rozdziale tym omówiono także zachęty in- westycyjne ze szczególnym uwzględnieniem bodźców fiskalnych, których celem jest redukcja obciążeń podatkowych zagranicznych inwestorów. Opis kształtowa- nia się różnych miar opodatkowania przedsiębiorstw w krajach Unii Europejskiej w latach 1998–2009 zamyka rozdział trzeci. W rozdziale czwartym przedstawiono wyniki badania empirycznego słu- żącego weryfikacji postawionych hipotez badawczych. Analizę wpływu różnic w stopach opodatkowania przedsiębiorstw pomiędzy krajami na lokalizację bez- pośrednich inwestycji zagranicznych w krajach Unii Europejskiej przeprowa- dzono na podstawie próby obejmującej wszystkie kraje tworzące obecnie UE-27 w latach 1998–2009. Rozszerzoną postać modelu grawitacyjnego (augmented 10 Wprowadzenie gravity model) wykorzystano w charakterze narzędzia analizy. Ujęcie to stano- wi szeroko stosowaną empiryczną specyfikację dla BIZ (por.: B l o n i g e n i in. 2007, s. 1309; S o v a i in. 2009, s. 43). Postępowanie badawcze objęło kilka etapów. Pierwszy z nich stanowi ana- liza wpływu różnic w opodatkowaniu przedsiębiorstw na BIZ bez uzależniania ich oddziaływania od innych czynników. Następnie model rozszerzono o efekt interakcji pomiędzy opodatkowaniem przedsiębiorstw a klimatem inwestycyj- nym. Sprawdzono zatem, czy wpływ opodatkowania przedsiębiorstw na BIZ zależy od uwarunkowań tworzących klimat inwestycyjny danego kraju. Ostatni etap badania został poświęcony reakcji bezpośrednich inwestycji zagranicznych na różnice w stopach opodatkowania przedsiębiorstw w powiązaniu z miejscem lokalizacji inwestycji. W zakończeniu odniesiono się do postawionych hipotez badawczych. In- terpretacja wyników przeprowadzonego badania empirycznego pozwoliła nato- miast na sformułowanie wniosków mających znaczenie dla polityki gospodarczej. Rozdział 1 BEZPOŚREDNIE INWESTYCJE ZAGRANICZNE W KRAJACH UNII EUROPEJSKIEJ – ASPEKTY TEORETYCZNE I CHARAKTERYSTYKA ZJAWISKA 1.1. Wstęp Niniejszy rozdział rozpoczyna prezentacja ujęć definicyjnych pojęcia bezpo- średnich inwestycji zagranicznych wraz ze wskazaniem definicji wykorzystywanej w pracy. Następnie przedstawiono przegląd najczęściej przywoływanych w litera- turze przedmiotu koncepcji teoretycznych objaśniających zjawisko bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Uwaga została skupiona na ujęciach, które mogą służyć wyjaśnieniu struktury geograficznej BIZ. Wyjątek stanowią teorie przewag mono- polistycznych oraz internalizacji. Zostały one omówione z uwagi na współtworze- nie przez nie eklektycznej teorii produkcji międzynarodowej J. H. Dunninga, która określa czynniki mające wpływ na wybór miejsca lokalizacji bezpośrednich inwe- stycji zagranicznych, a zatem jest istotna z punktu widzenia zagadnień omawia- nych w pracy. Odniesiono się również do możliwości i ograniczeń przytoczonych teorii w zakresie objaśnienia przestrzennego rozmieszczenia BIZ. W rozdziale tym scharakteryzowano także zjawisko bezpośrednich inwesty- cji zagranicznych w krajach Unii Europejskiej. Nacisk został położony na analizę rozmiarów i struktury geograficznej BIZ. W pracy uwzględniono informacje za- równo na temat strumieni bezpośrednich inwestycji zagranicznych, jak i ich sku- mulowanej wartości. 1.2. Pojęcie bezpośrednich inwestycji zagranicznych W literaturze brak jest jednej, ogólnie stosowanej definicji pojęcia bezpo- średnich inwestycji zagranicznych, niemniej jednak różnice dotyczą raczej stop- nia szczegółowości sformułowania niż treści ekonomicznej zjawiska (W e r e s a 2002, s. 7; S t a w i c k a 2007, s. 293). 12 Rozdział 1 P. R. K r u g m a n i M. O b s f e l d (2008, s. 163) definiują BIZ jako między- narodowe przepływy kapitału, w wyniku których firma z jednego kraju tworzy lub rozszerza swoje filie w innym kraju. Podkreślają oni jednocześnie, że cechą wyróżniającą BIZ jest to, że pociągają za sobą nie tylko transfer zasobów, ale rów- nież prawo kontroli. Podobnie BIZ definiuje J. W i t k o w s k a (1996, s. 12), ro- zumiejąc pod tym pojęciem lokaty kapitału podejmowane z zamiarem uzyskania bezpośredniego wpływu na działalność przedsiębiorstwa, w którym się inwestu- je, albo dostarczenie nowych środków przedsiębiorstwu, w którym inwestor ma już znaczący udział. Na aspekt kontroli zwracali uwagę w swoich pracach także: J. H. D u n n i n g (1981, s. 30), E. C z e r w i e n i e c (1990, s. 9), E. M. G r a h a m i P. R. K r u g m a n (1995, s. 8–9), Ch.-A. M i c h a l e t (1997, s. 18), J. R. H i n e s (1999, s. 308), A. B u c k l e y (2002, s. 94), P. B o ż y k, J. M i s a l a, M. P u ł a w - s k i (2002, s. 119), W. K a r a s z e w s k i (2004, s. 19) oraz A. B u d n i k o w s k i (2006, s. 144–145). W. K a r a s z e w s k i (2004, s. 19) bezpośrednie inwesty- cje zagraniczne określa jako lokaty kapitału dokonywane poza granicami kraju osiedlenia inwestora dla podjęcia tam działalności gospodarczej od podstaw lub nabycia praw własności do istniejącego przedsiębiorstwa w skali umożliwiają- cej bezpośredni udział w zarządzaniu. Autor ten zwraca uwagę na jeszcze jeden aspekt BIZ, a mianowicie, że w wyniku tego międzynarodowego obrotu kapitału następuje nie tylko transfer środków finansowych, lecz także transfer konkretnych dóbr inwestycyjnych. Są to, zdaniem Karaszewskiego, inwestycje o charakterze majątkowym, dokonywane w obce obszary gospodarki dla stworzenia stałych sto- sunków gospodarczych. Na przemieszczanie się czynników produkcji jako specy- ficzną cechę BIZ zwraca także uwagę E. C y r s o n (1981, s. 157), który stwierdza, że na bezpośrednie inwestycje zagraniczne należy patrzeć jako na przemieszcza- jący się za granicę pakiet produkcyjny, w którym kapitał nie stanowi zmiennej decydującej, lecz jedynie zmienną współtowarzyszącą. W literaturze zagranicznej fakt, że inwestycje bezpośrednie stanowią nie tylko transfer kapitału, ale także technologii, technik zarządzania, organizacji i marketingu podkreśla J. H. D u n - n i n g (1979, s. 272). Również S. C l a e s s e n s (1993, s. 92) akcentuje aspekt równoległego przepływu kapitału, technologii oraz know-how. Z kolei w literatu- rze polskiej podobne stwierdzenia można znaleźć np. u E. C z e r w i e ń c a (1990, s. 10), A. S t ę p n i a k a i S. U m i ń s k i e g o (1998, s. 7) oraz A. B u d n i k o w - s k i e g o (2006, s. 144–145). Można wyróżnić też grupę autorów, którzy omawiając bezpośrednie inwesty- cje zagraniczne podkreślają fakt, że stanowią one zewnętrzne źródło finansowania gospodarki. Należą do nich m.in.: M. G u l c z (1988, s. 116–117), A. C l a e s - s e n s (1993, s. 91–92) oraz K. P r z y b y l s k a (1997, s. 400)1. Warto w tym miejscu nadmienić, że przedstawiane dotychczas w literaturze oddzielnie definicje bezpośrednich inwestycji zagranicznych rekomendowane 1 Obszerny przegląd definicji BIZ i próbę ich klasyfikacji przedstawiła K. P r z y b y l s k a (2001, s. 13–16). Bezpośrednie inwestycje zagraniczne w krajach Unii Europejskiej… 13 przez Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW) oraz Organizację Współ- pracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) doczekały się jednolitego brzmienia. W publikacji MFW Balance of Payments and International Investment Position Manual z 2009 można przeczytać, że przyjmowana przez tę instytucję definicja BIZ jest taka sama, jak czwarta wzorcowa definicja bezpośrednich inwestycji za- granicznych (benchmark definition) opracowana przez OECD. Wyżej wspomnia- ne instytucje zalecają pod pojęciem BIZ rozumienie inwestycji podejmowanych przez jednostkę‒rezydenta jednej gospodarki (zwanego „inwestorem bezpośred- nim”) w celu uzyskania trwałego wpływu (lasting interest) na jednostkę gospodar- czą (przedsiębiorstwo bezpośredniego inwestowania) w innej gospodarce. Trwały wpływ oznacza istnienie długotrwałych stosunków pomiędzy inwestorem bezpo- średnim a podmiotem bezpośredniego inwestowania oraz znaczny wpływ inwesto- ra na zarządzanie przedsiębiorstwem. OECD proponuje, aby udział ten wynosił co najmniej 10 akcji zwykłych lub głosów. Następnie podkreśla, że choć nie w każ- dym przypadku posiadanie 10 głosów może zapewniać inwestorowi znaczący wpływ na zarządzanie przedsiębiorstwem, to nie przewiduje stosowania innych wartości progowych niż 10 , co ma na celu zachowanie pełnej zgodności danych statystycznych pomiędzy państwami2 (por. OECD Benchmark… 2008, s. 48–49). W badaniu empirycznym, w niniejszej pracy, zostaną wykorzystane infor- macje na temat BIZ pochodzące z bazy danych Eurostatu. Instytucja ta korzysta z trzeciej wzorcowej definicji bezpośrednich inwestycji zagranicznych opracowa- nej przez OECD, która jest w pełni zgodna z przedstawioną w publikacji MFW Balance of Payments Manual (Fifth Edition). W zakresie omawianym w pracy pokrywa się ona z przytoczoną powyżej czwartą wzorcową definicją. Pomiędzy tymi dwoma ujęciami występują jednak pewne różnice, szczegółowo opisane w załączniku do publikacji OECD Benchmark… (2008). 1.3. Przegląd teorii bezpośrednich inwestycji zagranicznych 1.3.1. Teoria cyklu życia produktu R. Vernona Twórcą teorii międzynarodowego cyklu życia produktu jest M. V. Posner, który opracował ją w celu wyjaśnienia przyczyn handlu międzynarodowego (por.: C y r s o n 1981, s. 182; R y m a r c z y k 2004, s. 43; P i l a r s k a 2005, s. 21). Koncepcję tę rozwinął i wykorzystał do interpretacji bezpośrednich inwestycji za- granicznych R. V e r n o n (1966, s. 190–207). Podstawę rozważań stanowi prze- konanie o zróżnicowaniu technologicznym poszczególnych gospodarek, które wynika z odmiennej możliwości wypracowania oraz absorpcji nowych technologii 2 Opracowana w Polsce przez NBP definicja BIZ jest zgodna z wytycznymi OECD, wynika- jącymi z przyjętej przez tę organizację definicji wzorcowej. 14 Rozdział 1 (por.: G e l d n e r 1986, s. 86; C z e r w i e n i e c 1990, s. 29). Teoria została opra- cowana na podstawie obserwacji ekspansji zagranicznej amerykańskich korpora- cji międzynarodowych i dotyczy produktów pracooszczędnych i zaspokajających potrzeby odbiorców o wysokich dochodach (V e r n o n 1966, s. 193, 196). W okresie tym, w USA, dochody ludności były wysokie w porównaniu z innymi krajami. Ponadto gospodarka amerykańska charakteryzowała się relatywną obfi- tością kapitału oraz wysokimi kosztami pracy. Czynniki te sprzyjały wprowadza- niu innowacji technicznych, które zmniejszały nakłady pracy, a zatem ograniczały koszty produkcji. Wysokie dochody przypadające na jednego mieszkańca podno- siły natomiast prawdopodobieństwo powstania popytu na nowe rodzaje produk- tów konsumpcyjnych. W pierwotnej wersji teorii wyodrębnione zostały trzy fazy cyklu życia pro- duktu. Są to fazy produktu: – innowacyjnego, – dojrzałego, – standaryzowanego. W pierwszej fazie nowy produkt jest wytwarzany w niewielkich ilościach w kraju macierzystym innowatora i sprzedawany przede wszystkim na dużym i chłonnym rynku krajowym. Na tym etapie nie jest on standaryzowany i może podlegać licznym modyfikacjom. Wymaga to szybkiej i efektywnej komunikacji pomiędzy producentem a rynkiem (odbiorcami), jak również osobami/podmiota- mi odpowiedzialnymi za rozwój produktu i doskonalenie technologii. Koniecz- ny jest także dostęp do odpowiednich czynników wytwórczych – nowoczesnych technologii, urządzeń, materiałów, wykwalifikowanej siły roboczej. Z tego powo- du koszty nie odgrywają decydującej roli w kwestii lokalizacji produkcji, która jest skoncentrowana w kraju rodzimym, choć jej umiejscowienie za granicą mo- głoby obniżyć koszty. Ponadto określenie kosztów związanych z produkcją w tej fazie jest trudne z uwagi na zmiany, którym podlega produkt, zaś wytwarzane dobra cechuje niska elastyczność cenowa popytu. Pod koniec fazy innowacyjnej ma miejsce niewielki eksport do krajów o podobnym, wysokim poziomie rozwoju gospodarczego, których rynek i popyt odznaczają się podobnymi cechami, jak w kraju innowatora. W drugiej fazie cyklu życia produkt traci cechy nowości, a w miarę dojrze- wania ulega coraz większej standaryzacji. Popyt na niego zwiększa się, a wzrost stopnia unifikacji produkcji prowadzi do spadku znaczenia jej elastyczności i stwarza możliwości techniczne do uzyskiwania korzyści skali poprzez produk- cję masową. Ponadto wzrasta elastyczność cenowa popytu, co sprawia, że coraz większe znacznie mają koszty produkcji. Pojawia się także zagrożenie konku- rencji na rynku krajowym oraz ze strony wytwórców pochodzących z krajów dotychczas importujących produkt, którzy mogą uruchomić na rynku lokalnym produkcję podobnych dóbr. Czynniki te motywują przedsiębiorstwo do podjęcia
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wpływ opodatkowania przedsiębiorstw na lokalizację bezpośrednich inwestycji zagranicznych w krajach Unii Europejskiej
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: