Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00631 008291 10500697 na godz. na dobę w sumie
Wprowadzenie do baz danych - książka
Wprowadzenie do baz danych - książka
Autor: Liczba stron: 268
Wydawca: Helion Język publikacji: polski
ISBN: 83-7197-815-4 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> komputery i informatyka >> bazy danych >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).
Każdy z nas na co dzień korzysta z relacyjnych baz danych, czasem nawet nie zdając sobie z tego sprawy. Bazy danych zbierają to, co najcenniejsze w dzisiejszym świecie: informacje. Można je więc porównać do współczesnych skarbców.

Zrozumienie zasad projektowania baz danych umożliwia pełne wykorzystanie nowoczesnych aplikacji, niezbędnych w funkcjonowaniu niemal każdego przedsiębiorstwa. Pozwala na dobrą organizację, sprawne zarządzania danymi gromadzonymi przez poszczególne osoby.

'Wprowadzenie do baz danych' to książka dla kogoś, kto słyszał o bazach danych, ale nigdy tak naprawdę nie dowiedział się, czym są, co zawierają, jak je projektować i tworzyć. Książka napisana została z punktu widzenia osoby, której zadaniem jest utworzenie pierwszego w życiu projektu bazy danych lub która po prostu chce zdobyć wiedzę na ich temat.

Dzięki tej książce:

Książka jest napisana prostym i przystępnym językiem, zrozumiałym zarówno dla początkujących programistów, jak i dla osób bez doświadczenia informatycznego. Przykłady prezentowane w książce oparte są na popularnym Accessie. Jeśli jesteś osobą, która chce rozpocząć podróż po świecie baz danych, ale nie wiesz, od czego zacząć, ta książka jest właśnie dla Ciebie!
Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

IDZ DO IDZ DO PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ PRZYK£ADOWY ROZDZIA£ SPIS TREĎCI SPIS TREĎCI KATALOG KSI¥¯EK KATALOG KSI¥¯EK KATALOG ONLINE KATALOG ONLINE ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG ZAMÓW DRUKOWANY KATALOG TWÓJ KOSZYK TWÓJ KOSZYK DODAJ DO KOSZYKA DODAJ DO KOSZYKA CENNIK I INFORMACJE CENNIK I INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE ZAMÓW INFORMACJE O NOWOĎCIACH O NOWOĎCIACH ZAMÓW CENNIK ZAMÓW CENNIK CZYTELNIA CZYTELNIA Wprowadzenie do baz danych Autor: John Petersen T³umaczenie: Krzysztof Jurczyk ISBN: 83-7197-815-4 Tytu³ orygina³u: ABG to Databases Format: B5, stron: 272 Ka¿dy z nas na co dzieñ korzysta z relacyjnych baz danych, czasem nawet nie zdaj¹c sobie z tego sprawy. Bazy danych zbieraj¹ to, co najcenniejsze w dzisiejszym ġwiecie: informacje. Mo¿na je wiêc porównaæ do wspó³czesnych skarbców. Zrozumienie zasad projektowania baz danych umo¿liwia pe³ne wykorzystanie nowoczesnych aplikacji, niezbêdnych w funkcjonowaniu niemal ka¿dego przedsiêbiorstwa. Pozwala na dobr¹ organizacjê, sprawne zarz¹dzania danymi gromadzonymi przez poszczególne osoby. „Wprowadzenie do baz danych” to ksi¹¿ka dla kogoġ, kto s³ysza³ o bazach danych, ale nigdy tak naprawdê nie dowiedzia³ siê, czym s¹, co zawieraj¹, jak je projektowaæ i tworzyæ. Ksi¹¿ka napisana zosta³a z punktu widzenia osoby, której zadaniem jest utworzenie pierwszego w ¿yciu projektu bazy danych lub która po prostu chce zdobyæ wiedzê na ich temat. FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE FRAGMENTY KSI¥¯EK ONLINE Dziêki tej ksi¹¿ce: • Poznasz teoriê baz danych, która pomo¿e zrozumieæ ci, w jaki sposób funkcjonuj¹ bazy danych • Zrozumiesz ró¿nicê pomiêdzy analiz¹ a projektowaniem bazy danych oraz dowiesz siê, w jaki sposób te dwie koncepcje ze sob¹ wspó³istniej¹ • Zrozumiesz potrzebê analizy podczas projektowania bazy danych • Nauczysz siê, jak na podstawie projektu zbudowaæ fizyczn¹ bazê danych • Poznasz jêzyk programowania baz danych SQL • Zrozumiesz znaczenie zarz¹dzania bazami danych • Nauczysz siê budowaæ aplikacje bazodanowe Ksi¹¿ka jest napisana prostym i przystêpnym jêzykiem, zrozumia³ym zarówno dla pocz¹tkuj¹cych programistów, jak i dla osób bez doġwiadczenia informatycznego. Przyk³ady prezentowane w ksi¹¿ce oparte s¹ na popularnym Accessie. Jeġli jesteġ osob¹, która chce rozpocz¹æ podró¿ po ġwiecie baz danych, ale nie wiesz, od czego zacz¹æ, ta ksi¹¿ka jest w³aġnie dla Ciebie! Wydawnictwo Helion ul. Chopina 6 44-100 Gliwice tel. (32)230-98-63 e-mail: helion@helion.pl Spis treści O Autorze ........................................................................................... 9 Wstęp .............................................................................................. 11 Część I Podstawy baz danych ...................................................d... 15 Rozdział 1. Wprowadzenie do baz danych ............................................................ 17 Co to jest baza danych?...................................................z........................................18 Do czego używa się baz danych? ...................................................z..........................19 Typowe systemy zarządzające bazami danych używane obecnie .................................20 Podstawowa terminologia baz danych...................................................z....................21 Baza danych...................................................z..................................................21 Tabele i encje ...................................................z................................................21 Pola, kolumny i atrybuty...................................................z.................................21 Normalizacja ...................................................z.................................................22 Wiersze i rekordy...................................................z...........................................22 Klucz podstawowy...................................................z.........................................22 Model relacyjnej bazy danych: wstęp...................................................z.....................22 Miejsca pracy związane z bazami danych...................................................z...............26 Administrator bazy danych ...................................................z.............................26 Programista aplikacji baz danych...................................................z.....................26 Analityk baz danych...................................................z.......................................27 Podsumowanie ...................................................z...................................................z.27 Rozdział 2. Budowa bazy danych......................................................................... 29 Wprowadzenie do Microsoft Access ...................................................z......................29 Przykładowa baza danych Northwind ...................................................z....................31 Relacje w bazie danych ...................................................z..................................31 Przegląd komponentów bazy danych ...................................................z...............35 Podsumowanie ...................................................z...................................................z.47 Część II Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych........... 49 Rozdział 3. Wprowadzenie do projektowania baz danych..................................... 51 Twój projekt: Baza danych Czas Pracy i Fakturowanie .................................................52 Określenie wymagań stawianych bazie danych ...................................................z.......52 Wywiady...................................................z...................................................z....53 Dokumentacja firmy...................................................z.......................................54 Istniejące systemy ...................................................z..........................................55 6 Wprowadzenie do baz danych Wstęp do modelowania baz danych ...................................................z.......................55 Jak wygląda model bazy danych? ...................................................z....................56 Tworzymy pierwszy model ...................................................z.............................57 Tworzenie fizycznej bazy danych na podstawie modelu logicznego .......................65 Tworzenie modelu bazy na podstawie fizycznej bazy danych................................66 Tworzenie modelu bazy danych Czas Pracy i Fakturowanie........................................67 Edycja tekstu...................................................z.................................................67 Doskonalenie projektu...................................................z....................................68 Podsumowanie ...................................................z...................................................z.71 Rozdział 4. Ciąg dalszy tworzenia bazy danych: wstęp do normalizacji................. 73 Normalizacja bazy danych...................................................z....................................74 Czynności prowadzące do normalizacji Twojego modelu danych ................................75 Pierwsza postać normalna: eliminacja powtarzających się grup .............................75 Druga postać normalna: eliminowanie zbędnych danych ......................................77 Trzecia postać normalna: eliminacja kolumn niezależnych od kluczy.....................81 Czwarta i piąta postać normalna ...................................................z......................83 Normalizacja: ostatnie słowo...................................................z...........................84 Denormalizacja danych — kiedy jest sens łamać reguły?............................................85 Normalizacja w praktyce — przegląd bazy Czas Pracy i Fakturowanie. Doskonalenie projektu...................................................z..........................................86 Określenie nowych kolumn i tabel ...................................................z...................86 Przegląd bazy danych Czas Pracy i Fakturowanie ................................................94 Podsumowanie ...................................................z...................................................z.94 Rozdział 5. Tworzenie bazy Czas Pracy i Fakturowanie w Microsoft Access .......... 97 Automatyczne generowanie bazy na podstawie modelu bazy Czas Pracy i Fakturowanie...................................................z....................................98 Krótki opis projektanta bazy danych w Accessie...................................................z... 101 Okno główne bazy danych...................................................z............................ 101 Okno projektanta ...................................................z......................................... 104 Wykorzystanie projektanta do utworzenia bazy Czas Pracy i Fakturowanie................ 104 Tworzenie bazy danych...................................................z................................ 104 Tworzenie tabel i kolumn...................................................z.............................. 107 Tworzenie relacji ...................................................z......................................... 113 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 116 Część III Utrzymanie bazy danych — wprowadzenie do integralności baz danych .......................................... 117 Rozdział 6. Utrzymanie integralności poprzez zastosowanie reguł poprawności danych ............................................................... 119 Wstęp do reguł poprawności w bazach danych ...................................................z..... 120 Implementacja zasad na poziomie pola ...................................................z................ 120 Właściwości pól...................................................z........................................... 121 Implementacja reguł na poziomie wiersza ...................................................z............ 136 Właściwości na poziomie wierszy...................................................z.................. 136 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 138 Rozdział 7. Podstawy integralności referencyjnej.............................................. 139 Co to jest integralność referencyjna ...................................................z..................... 139 Dlaczego utrzymywanie integralności referencyjnej jest ważne................................. 140 Spis treści 7 Jak działa integralność referencyjna...................................................z..................... 141 Określanie zasad integralności referencyjnej w bazie Czas Pracy i Fakturowanie ..... 141 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 145 Część IV Wykorzystanie bazy danych do dostarczania informacji — wprowadzenie do SQL ............................................... 147 Rozdział 8. Podstawy języka SQL ...................................................................... 149 Co to jest SQL? ...................................................z................................................. 149 Interaktywna praca z SQL w Accessie...................................................z............ 150 Podjęzyki SQL — DDL i DCL ...................................................z..................... 151 Instrukcja Select ...................................................z................................................ 153 Wybieranie określonych pól...................................................z.......................... 154 Zmiana nazwy pola za pomocą klauzuli As ...................................................z.... 155 Łączenie pól danych...................................................z..................................... 155 Instrukcje Top n Select ...................................................z................................. 157 Filtrowanie wyników I: zastosowanie klauzuli Where .............................................. 158 Organizacja danych wynikowych I: zastosowanie klauzuli Order By ......................... 159 Złożone kolejności sortowania ...................................................z...................... 160 Łączenie wielu tabel: zastosowanie instrukcji Join ...................................................z 162 Sprzężenia wewnętrzne ...................................................z................................ 163 Sprzężenia zewnętrzne lewostronne ...................................................z............... 166 Sprzężenia zewnętrzne prawostronne i całkowite ............................................... 167 Łączenie wielu danych wynikowych: zastosowanie instrukcji Union ......................... 168 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 170 Rozdział 9. SQL — zaawansowane techniki programowania .............................. 171 Organizacja danych wynikowych II: zastosowanie klauzuli Group By ....................... 172 Używanie funkcji agregacji...................................................z................................. 173 Funkcja Count()...................................................z........................................... 173 Operacje zaawansowane: metodologia złożenia wszystkiego w jedną całość ........ 174 Funkcja Sum()...................................................z............................................. 178 Funkcja Avg()...................................................z.............................................. 183 Funkcje Min() i Max() ...................................................z.................................. 184 Filtrowanie wyników II: zastosowanie klauzuli Having ............................................ 184 Filtrowanie wyników III: tworzenie instrukcji parametrycznych w SQL .................... 185 Modyfikacja danych za pomocą instrukcji Insert, Update i Delete ............................. 186 Instrukcja Insert...................................................z........................................... 187 Instrukcja Update...................................................z......................................... 188 Instrukcja Delete...................................................z.......................................... 189 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 190 Rozdział 10. Kwerendy SQL jako część bazy danych ........................................... 191 Projektant kwerend w Accessie ...................................................z........................... 192 Określanie pól w zestawie wynikowym...................................................z.......... 192 Dodawanie kryteriów kwerendy ...................................................z.................... 194 Pomijanie kolumn ...................................................z........................................ 196 Definiowanie kolejności sortowania...................................................z............... 197 Sortowanie według wielu pól ...................................................z........................ 199 Zapisywanie kwerendy ...................................................z................................. 199 Tworzenie zaawansowanych kwerend ...................................................z................. 199 Stosowanie podsumowań i funkcji agregacji...................................................z... 201 Kwerendy parametryczne ...................................................z............................. 203 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 204 8 Wprowadzenie do baz danych Część V Uruchamianie bazy danych — budowanie prostej aplikacji bazy danych w Accessie ...................... 207 Rozdział 11. Wykorzystywanie komponentów do tworzenia formularzy................. 209 Projektant formularzy w Accessie...................................................z........................ 209 Tworzenie formularzy dla aplikacji Czas Pracy i Fakturowanie................................. 211 Klient..................................................z...................................................z........ 211 Formularz Pracownik ...................................................z................................... 223 Tworzenie formularza Menu Główne...................................................z................... 225 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 227 Rozdział 12. Dostarczanie użytecznych wydruków: wstęp do tworzenia i projektowania raportów ................................. 229 Projektant raportów w Accessie...................................................z........................... 230 Tworzenie raportów dla aplikacji Czas Pracy i Fakturowanie.................................... 231 Lista klientów ...................................................z.............................................. 231 Modyfikacja raportu Lista Klientów za pomocą projektanta raportów.................. 235 Dodanie przycisku Raport do formularza Menu Główne........................................... 236 Podsumowanie ...................................................z.................................................. 238 Dodatki...................................................d....................................... 239 Dodatek A Struktura bazy danych Czas Pracy i Fakturowanie ........................... 241 Dodatek B Reguły integralności referencyjnej w bazie danych Czas Pracy i Fakturowanie ............................................................... 245 Dodatek C Słownik .......................................................................................... 247 Dodatek D Periodyki o tematyce związanej z bazami danych ............................ 255 Dodatek E Strony WWW .................................................................................. 257 Skorowidz....................................................................................... 259 Rozdział 3. Wprowadzenie do projektowania baz danych W rozdziale:  Twój projekt: baza danych Czas Pracy i Fakturowanie  Określanie wymagań bazy danych  Wstęp do modelowania baz danych  Tworzenie modelu bazy Czas Pracy i Fakturowanie W części I „Podstawy baz danych” pokazano w ogólnym zarysie, czym są bazy danych, oraz zaprezentowano implementację rzeczywistej bazy danych w programie Microsoft Access. W części II „Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych” skupimy się na praktycznym wykorzystaniu wiedzy nabytej w części I. Zanim będziesz mógł zbu- dować swoją własną bazę danych, musi ona zostać zaprojektowana. Zanim jednak przystąpisz do projektowania, musisz zrozumieć, co chcesz przedstawić w swojej bazie danych. Czasem bywa tak, że proces projektowania i budowania bazy jest prosty; czasem jednak może on być bardziej złożony. Do czynników określających stopień trudności zadania można zaliczyć:  Stopień zrozumienia przez Ciebie danego problemu.  Twoje umiejętności analityczne.  Ilość baz danych, które do tej pory stworzyłeś.  Ilość posiadanej cierpliwości. Ze wszystkich przedstawionych powyżej czynników cierpliwość jest prawdopodobnie najważniejsza i zarazem najtrudniejsza do osiągnięcia. Z upływem czasu możesz udo- skonalić swoje zdolności analityczne i umiejętności budowania baz danych. Bazy danych nigdy nie są w pełni zaprojektowane po pierwszym podejściu do tematu. Po drugim — 52 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych może Ci się to prawie udać. Być może dopiero trzecie podejście okaże się szczęśliwe. Zazwyczaj jednak bywa tak, że potrzeba czterech prób zaprojektowania bazy, aby stwo- rzyć solidny projekt wstępny. Widać z tego, że trzeba odpowiedniej cierpliwości, zanim osiągnięty zostanie cel, jakim jest porządny projekt bazy danych. Zagadnienie projektowania bazy danych może szybko przerodzić się w świat skompliko- wanych teorii. Nie oznacza to bynajmniej, że teorie projektowania w świecie baz danych są bezużyteczne — nie są. Jednakże w książce dla początkujących około dwie trzecie teorii jest nieprzydatne. Niniejszy rozdział i reszta części II są przepisem składającym się w 1/3 z teorii i w 2/3 z ciężkiej pracy. Praktyka czyni mistrza. Zabierajmy się więc do pracy! Twój projekt: Baza danych Czas Pracy i Fakturowanie Zostałeś zatrudniony przez firmę prawniczą Nowak Nowak do stworzenia systemu rejestracji czasu pracy i rozliczeń. Oprócz znajomości kilku nie najlepszych kawałów o prawnikach (typu „Dlaczego rekiny nie jedzą prawników? Z uprzejmości zawodowej”) nie masz większego pojęcia o strukturze i zwyczajach panujących w firmie prawniczej. Jedyne, czego możesz być pewien, to dwóch cech wynikających bezpośrednio z nazwy systemu, który masz zaprojektować:  System ma gromadzić i przechowywać czas pracy ludzi.  System ma wystawiać rachunki. Może wygląda to na zbyt wielkie uproszczenie, ale czasem właśnie bywa tak, że nic więcej na początku nie wiemy. Z upływem czasu nauczysz się, że mając pierwszą część informacji, można znaleźć kolejną, potem następną itd. Być może najważniejszymi elementami informacji, które możesz zdobyć na początku projektowania, są jak i gdzie można znaleźć informacje niezbędne do stworzenia bazy danych. Zagadnienie to jest tematem kolejnego podrozdziału. Określenie wymagań stawianych bazie danych Jak sprawnie i właściwie podjąć decyzje związane z określeniem wymagań, jakie ma spełniać nowa baza danych? Kluczem do tego jest wiedza na temat, gdzie szukać przy- datnych informacji. Pomimo różnorodnej specyfiki firm źródła informacji są zawsze te same. Wraz z nabywaniem doświadczenia w tworzeniu systemów bazodanowych zauważysz, że proces gromadzenia informacji o wymaganiach jest w dużym stopniu powtarzalny. Wśród wielu źródeł informacji na ten temat do najczęściej wykorzysty- wanych należą: wywiady, dokumentacja firmy oraz istniejące systemy. Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 53 Wywiady Przy wszechobecnej komputeryzacji to jednak wciąż ludzie podejmują najważniejsze decyzje. Nie należy więc nie doceniać siły mówienia i — co może jest jeszcze bardziej istotne — słuchania pracowników firmy. Ludzie ci może nie potrafią wyrażać się słow- nictwem związanym z bazami danych, ale to jest właśnie powód, dla którego Ty się pojawiłeś — masz zebrać i przetworzyć informacje. Poprzez wywiady poznasz obieg informacji wewnątrz firmy. Dowiesz się również, które informacje są istotne i dla kogo oraz które z nich stanowią podstawę w podej- mowaniu decyzji. Układasz puzzle. Podczas przeprowadzania wywiadów nie ograniczaj się wyłącznie do personelu zarządzającego i ważniejszych osób. Każdy poziom organizacji stanowi część ukła- danki, która niezbędna jest do ułożenia całości puzzli. Każda jest jednakowo ważna, ponieważ bez wszystkich elementów nigdy nie otrzymasz całego obrazka. Z tego względu, nie posiadając wszystkich części, nigdy nie zdobędziesz pełnego obrazu mechanizmów funkcjonujących w firmie, ani wymagań dotyczących bazy danych, którą masz stworzyć. Zrozumienie różnicy pomiędzy potrzebami strategicznymi a taktycznymi Decyzje w przedsiębiorstwie mogą zostać generalnie podzielone na dwie kategorie:  strategiczne,  taktyczne. Decyzje strategiczne są decyzjami dotyczącymi np. czy wprowadzić określoną strategię działania firmy na rynku, czy rozpocząć bądź zakończyć daną linię produktów lub czy dokonywać zmian per- sonalnych. Decyzje strategiczne mają wpływ na firmę jako całość. Jeśli chodzi o ramy czasowe, planowanie strategiczne dotyczy zazwyczaj okresu dłuższego niż pół roku naprzód i może sięgać nawet 5 lat. Być może nie są Ci obce plany swojej firmy dwu-, trzy-, cztero- czy pięcioletnie. Jeśli dostałeś zadanie stworzenia bazy danych dla swojej firmy, musisz znać podstawowe założenia zawarte w jej planie strategicznym. Tworzona przez Ciebie baza danych musi uwzględniać ten plan poprzez zapewnianie informacji umożliwiających w przyszłości podejmowanie decyzji. Podczas gdy decyzje strategiczne są z natury długoterminowe, decyzje taktyczne obejmują krótszy okres i są bardziej dokładne. Decyzje strategiczne skupiają się na tym, co firma chce robić; w przeciwieństwie do nich decyzje taktyczne określają, jak te rzeczy należy wykonać. Np. strate- giczną decyzją może być zwiększenie obrotów w przeciągu najbliższych dwóch lat. Aby zapewnić ten wzrost, wymagania związane z przepływem gotówki w firmie muszą wzrosnąć o 10 . Decyzje taktyczne związane z taką strategią mogą być następujące:  Należy wydłużyć termin regulowania płatności z 30 do 60 dni.  Należy wymagać płacenia za wystawione faktury w ciągu 10 dni zamiast 30.  Należy poszukać nowych źródeł finansowania zobowiązań bankowych. Możesz spytać, co to ma wspólnego z projektowaniem bazy danych. Wszystko! Dane są siłą napędową w każdej firmie. Bez nich nie jest możliwe podjęcie jakichkolwiek decyzji. Aby podjąć taktyczne decyzje wymienione powyżej, baza danych musi dostarczyć wymagane informacje w przejrzystym formacie. Poprzez wywiady możesz wiele dowiedzieć się o firmie, jej zamierzeniach i nadziejach, przez co będziesz mógł lepiej określić wymagania, jakie ma spełniać tworzona baza danych. 54 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Dokumentacja firmy Wywiady mogą stanowić źródło zarówno ogólnych, jak i bardziej szczegółowych informacji. Przeglądanie i analizowanie dokumentacji biznesowej rozpoczyna proces dokładniejszego poznawania firmy i zaznajamiania się ze szczegółami dotyczącymi jej funkcjonowania. Poniżej znajdują się przykłady dokumentacji firmy:  Faktury,  Raporty,  Dokumenty dostawców,  Karty kontrolne pracowników,  Ankiety klientów,  Inne dokumenty wykorzystywane przez ludzi w firmie. W wywiadzie mogłeś zauważyć, że istotny m elementem jest to, aby baza danych przechowywała informacje o klientach. Poprzez analizę i zaznajomienie się z treścią doku mentacji firmy odkryjesz, że pewne części informacji o klientach muszą być uwzględnione w Twojej bazie. Innym przykładem niech będzie śledzenie czasu pracy załogi. W bieżącym projekcie bazy Czas Pracy i Fakturowanie wiesz, że musisz śle- dzić czas na określonym poziomie szczegółów. Typowa karta kontrolna pracownika może zawierać niektóre lub wszystkie z niżej wymienionych informacji:  Imię i nazwisko pracownika.  Data.  Czas rozpoczęcia pracy.  Czas zakończenia pracy.  Wykonane zadania.  Projekt.  Klient. Patrząc na powyższy przykład karty kontrolnej, staje się oczywiste, jakiego typu infor- macje musi zawierać projektowana baza danych. Rozdział 4. „Ciąg dalszy tworzenia baz danych: wstęp do normalizacji” poświęcony jest sposobom organizacji informacji. W tym miejscu najważniejsze dla nas jest ustalenie, skąd te informacje pobrać. Nadszedł czas na zatrzymanie się i wzięcie głębokiego oddechu. Ważne jest zwró- cenie uwagi, w jaki sposób wywiady i dokumentacja firmy współgrają ze sobą. Wszystko to tworzy pewną sieć — jest ze sobą ściśle połączone. Wywiady zapew- niają ogólny obraz tego, jakie informacje mają być przechowywane w naszej bazie. Do pewnego stopnia dostarczają też informacji szczegółowych. Jednakże dopiero analiza dokumentacji firmy może dostarczyć wielu szczegółowych informacji. Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 55 Istniejące systemy Bardzo prawdopodobne może być również to, że celem Twojego projektu jest zastą- pienie istniejącego systemu. Być może firma przerosła jego możliwości lub też struktura istniejącej bazy danych nie spełnia wymagań związanych z rosnącymi potrzebami firmy. Aby zrozumieć wymagania, jakie ma spełniać nowa baza, musisz rozumieć sposób funkcjonowania istniejącego systemu. Co więcej, musisz znać jego ograniczenia. Jeśli nie poznasz i nie zrozumiesz zagadnień związanych z istniejącym systemem, wówczas drastycznie rośnie prawdopodobieństwo, że projektując nowy system powielisz istnie- jące błędy i niedogodności. Pod wieloma względami składniki interfejsu użytkownika istniejącego systemu mogą być uważane za dokumentację i formularze firmy. Np. kartka papieru reprezentująca kartę kontrolną pracownika wcale nie musi istnieć jako twór fizyczny. Pracownicy mogą bowiem wpisywać swój czas pracy korzystając z formularza na ekranie. Jako projektant bazy danych musisz być świadomy tego, że granica pomiędzy poszcze- gólnymi źródłami informacji nie zawsze jest wyraźna. Dalej, nie istnieje ustalona kolejność, w jakiej poszczególne elementy informacji mają być przeglądane. I w końcu, bardzo prawdopodobne może być to, że będziesz musiał powrócić do źródeł informacji już przeglądanych w celu ich dokładniejszej analizy. Np. po przejrzeniu dokumen- tów firmy być może będziesz chciał powrócić do procesu przeprowadzania wywia- dów z pracownikami w celu ustalenia dodatkowych szczegółów związanych z wyma- ganiami stawianymi nowemu systemowi. Pamiętasz zdanie o cierpliwości? Proces zdobywania informacji o wymaganiach może wydawać się nieskończony w czasie. Niektórzy wierzą, że systemy i bazy danych nigdy nie są „kompletne”, ponieważ środowisko biznesowe ulega ciągłym ewolu- cjom i zmianom. Dojdziesz jednak do pewnego miejsca, w którym będziesz posia- dał wystarczającą ilość informacji niezbędną do rozpoczęcia wstępnego projekto- wania bazy. Sam fakt rozpoczęcia pracy nad projektem nie oznacza oczywiście, że proces zbierania informacji został zakończony. Pamiętaj, że może być tak, że będziesz musiał go powtórzyć raz, dwa, trzy, cztery lub więcej razy, aby uzyskać kom- plet niezbędnych do zaprojektowania bazy informacji. Wraz z nabywaniem doświad- czenia proces ten będzie stawał się dla Ciebie coraz bardziej przyjazny. W tej chwili wiesz już, gdzie należy szukać źródeł informacji dotyczących wymagań stawianych projektowanej bazie danych. Pojawia się nowe pytanie, jak więc połączyć to wszystko razem. Odpowiedzią na to jest utworzenie modelu bazy danych. Proces tworzenia Twojego pierwszego modelu bazy jest tematem kolejnej części rozdziału. Wstęp do modelowania baz danych Mówi się, że obraz warty jest tysiąc słów. Nigdzie to powiedzenie nie jest bardziej prawdziwe niż w świecie modelowania baz danych. Jak widziałeś, bazy danych są czymś dużo więcej niż tylko zestawami tabel. Bazy danych stanowią zgrupowanie powiąza- nych ze sobą jednostek (encji) biznesowych. Zapytaj samego siebie, co jest łatwiejsze w analizie: zwykła lista nazw tabel czy diagram ilustrujący tabele i relacje zachodzące 56 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych pomiędzy nimi? Bez względu na to, czy osoba posiada wiedzę techniczną czy nie, każdy stwierdzi, że diagramy są czytelniejsze i łatwiej się z nimi pracuje. Generalnie pozwalają one na lepsze podejście do problemu czy określonych zagadnień. Weźmy dla przykładu plan jakiegoś budynku. Krótkie spojrzenie na niego wystarczy, aby móc w stanie określić, do czego ten budynek ma służyć i jaką ma strukturę. Plan przekazuje o wiele więcej informacji niż słowa, które mogłyby ten budynek opisać. Możemy więc spróbować sobie wyobrazić, że model bazy danych jest takim planem bazy. Celem tej części rozdziału jest przedstawienie wstępnych informacji dotyczących tworzenia modelu bazy danych. Jak wygląda model bazy danych? W rozdziale 2. „Budowa bazy danych” zapoznałeś się z pierwszym modelem bazy danych. Aby to sobie przypomnieć, na rysunku 3.1 pokazany został model dla prostej bazy Northwind, która dostarczana jest razem z Accessem. Krótkie spojrzenie na rysunek 3.1 wystarczy, aby od razu poczuć sens utworzenia tej bazy. W rozdziale 2. określaliśmy przeznaczenie bazy analizując jej model. Teraz nato- miast zajmiemy się omówieniem poszczególnych komponentów modelu bazy danych. Kilka słów o narzędziach do projektowania baz danych Narzędziami służącymi do projektowania bazy danych mogą być po prostu pióro i kartka papieru, lecz mogą one być bardziej złożone i posiadać wiele przydatnych funkcji. Wydać na nie można zarówno kilkaset, jak i kilkaset tysięcy złotych. Jednak tak naprawdę to nie w tym rzecz, jakiego narzędzia używasz, ale jak efektywnie wykorzystujesz to, co posiadasz. Rysowanie na kartce papieru może być tak samo efektywne jak diagram uzyskany za pomocą narzędzia kosztują- cego tysiące złotych. No dobrze, może przesadzam teraz. Jednak na pewno nie musisz zacią- gać drugiego kredytu hipotecznego, aby pozwolić sobie na dobre narzędzie projektowe. Na rynku dostępne są dwa, bardzo przystępne w cenie, narzędzia:  Microsoft Visio — Visio stanowi — od czasu przejęcia przez Microsoft — część pakietu Microsoft Office. Więcej informacji znajdziesz na stronie http://www.microsoft.com/ office/visio.  Resolution xCase — jest to w pełni funkcjonalne narzędzie do projektowania baz danych, które współpracuje z platformami SQL Server, Access, Sybase, Informix, DB2 i wieloma innymi bazami danych dostępnymi na rynku. Więcej informacji znajdziesz na stronie Resolution xCase http://www.xcase.com. Oczywiście, jeśli potrzebujesz bardziej zaawansowanych narzędzi, do Twojej dyspozycji są:  Computer Associates ErWin — http://ca.com/products/alm/erwin.htm,  Visible Analyst DB Engineer — http://www.visible.com/Products/Analyst/ vadbengineer.html. W niniejszej książce do zilustrowania modelowania baz danych i innych zagadnień z tym zwią- zanych wykorzystane zostanie oprogramowanie Microsoft Visio. Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 57 Rysunek 3.1. Widok relacji pozwala przeglądać tabele zawarte w bazie danych wraz z relacjami występującymi między nimi Tworzymy pierwszy model Abyś mógł poznać sposób tworzenia graficznego modelu bazy danych, cofnijmy się o jeden krok i rozpocznijmy naszą pracę z istniejącym już projektem. W tej hipotetycznej sytuacji mamy zidentyfikowane następujące jednostki (encje):  Klienci.  Zlecenia.  Elementy Zlecenia. Wszystkie koncepcje przedstawione w tej części rozdziału mogą zostać wprowadzone w życie z wykorzystaniem jedynie kartki papieru i ołówka. Graficzne i zautomaty- zowane narzędzia mogą ułatwić wykonanie pewnych czynności, takich jak na przy- kład zapewnienie, że w tabelach pochodnych utworzone zostały klucze obce; bywają one również pomocne w określaniu, czy istniejące relacje są typu jeden-do-jednego czy jeden-do-wielu. Niektóre narzędzia potrafią nawet wygenerować skrypty, które automatycznie tworzą definicje bazy danych na podstawie modelu. Ponadto niektóre narzędzia są na tyle inteligentne, że utrzymują synchronizację pomiędzy modelem i bazą danych i zapewniają aktualizację tej drugiej, jak tylko pojawią się jakieś zmiany w modelu. Wszystkie te funkcje są z pewnością przyjemne i pożyteczne. Jednakże żadna z nich nie jest niezbędna przy omawianiu koncepcji modelowania baz danych i nauce zapisu. I na koniec pamiętaj — ważny jest skrzypek, a nie skrzypce! Gdy uruchomisz Visio, zostaniesz przywitany oknem dialogowym przedstawiającym możliwe do wykorzystania szablony (rysunek 3.2). 58 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Rysunek 3.2. Visio umożliwia tworzenie wielu typów rysunków technicznych, włącznie ze schematami modeli baz danych Po wybraniu folderu Database zobaczysz 5 szablonów (rysunek 3.3). Do zaprojekto- wania naszej przykładowej bazy danych wykorzystamy szablon Crow’s Foot ERD.VST. Skrót ERD oznacza Entity Relationship Diagram, czyli Diagram Relacji Pomiędzy Jednostkami (encjami). Rysunek 3.3. Do Visio dołączonych jest pięć szablonów pomocnych przy projektowaniu baz danych. Najczęściej używanym spośród nich jest szablon Crow’s Foot ERD Po otwarciu szablonu Crow’s Foot zobaczysz powierzchnię projektową Visio. Główne okno projektanta Visio przedstawione zostało na rysunku 3.4. Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 59 Rysunek 3.4. Powierzchnia projektowa Visio wygląda na początku jak czysta kartka papieru. Dostępnych jest wiele pasków narzędziowych, które umożliwiają tworzenie dowolnych kształtów i pozwalają kontrolować wszystkie ich atrybuty Mając pustą powierzchnię projektową, jesteś gotowy do utworzenia swojego pierwszego rysunku. Proces ten polega najczęściej na przeciąganiu symboli projektowych z paska narzędziowego Design Symbol na powierzchnię projektową. Patrząc na proces jako całość, poszczególne kroki tworzenia modelu bazy danych można zapisać w następu- jącej kolejności: 1. Umieść encję na powierzchni projektowej. 2. Określ odpowiednie atrybuty danej encji (nazwę, pola i klucze). 3. Zdefiniuj relacje pomiędzy poszczególnymi encjami. Aby lepiej wyobrazić sobie krok pierwszy i drugi, spójrz na rysunek 3.5. Pokazana jest na nim encja -NKGPV z jednym zdefiniowanym polem. Pole to, + MNKGPVC, zdefiniowa- ne jest jako klucz podstawowy dla tej encji. Niedługo pojawią się również inne pola. Jednakże zagadnienie, jakie pola należy umieścić w poszczególnych encjach, omówio- ne zostanie w rozdziale 4. Poświęćmy chwilę na przypomnienie pewnych istotnych koncepcji. Jakkolwiek zagad- nienie doboru odpowiednich pól w encji zostało odłożone do następnego rozdziału, niektóre pola muszą zostać dodane do jednostek już na samym początku. Pola te służyć będą do obsługi różnorodnych relacji, które istnieją pomiędzy encjami. Mowa tu o kluczach podstawowych i kluczach obcych. Koncepcja tych kluczy została przed- stawiona w rozdziale 1. „Wstęp do baz danych”, a zilustrowana w rozdziale 2. Jeśli potrzebujesz przypomnieć sobie to zagadnienie, poświęć teraz na to kilka minut i wróć do wcześniejszych rozdziałów. 60 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Rysunek 3.5. Klient posiada dwa atrybuty: nazwę jednostki (encji) i pole klucza podstawowego Teraz, gdy już wiesz, jak w Visio przedstawiona jest jednostka, czas na zaznajomienie się z jej notacją (rysunek 3.5). Typ utworzonego schematu nazywa się diagramem relacji pomiędzy jednostkami (ERD). Jednostka w ERD zbudowana jest z prostokąta, nazwy jednostki oraz listy pól. Widzisz więc, że nie potrzebujesz jakiegoś specjalnego narzędzia projektowego, aby tworzyć schematy. Jak się jednak niebawem przekonasz, posiadanie takiego narzędzia znacznie ułatwia realizację określonego zadania. Tworzenie jednostek w Visio jest banalnie proste. Poniższe kroki poprowadzą Cię przez proces tworzenia jednostek COÎYKGPKC i NGOGPV[ COÎYKGPKC: 1. Z paska narzędziowego Design Symbol wybierz symbol jednostki. 2. Trzymając wciśnięty lewy przycisk myszy, przeciągnij ten symbol na powierzchnię projektową. 3. Po ustawieniu symboli w żądanym miejscu zwolnij przycisk myszy. Na powierzchni projektowej utworzona zostanie nowa jednostka. 4. Wybierz utworzoną jednostkę klikając na niej myszą, po czym wciśnij Ctrl+C, co spowoduje skopiowanie jednostki do schowka. 5. Naciśnij Ctrl+V, aby wstawić ze schowka jednostkę na powierzchnię projektową. Po ustawieniu wszystkich jednostek na powierzchni powinna ona wyglądać tak, jak na rysunku 3.6. 6. Wybierz środkową jednostkę, kliknij ją prawym przyciskiem myszy, a następnie z menu podręcznego wybierz Add Attributes. Wpisz nazwę COÎYKGPKC i naciśnij przycisk OK. Na rysunku 3.7 przedstawiono pierwszą zakładkę okna dialogowego Define Entity (definiuj jednostkę). Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 61 Rysunek 3.6. Dwie puste jednostki na powierzchni projektowej reprezentować będą encje Zamówienia i ElementyZamówienia Rysunek 3.7. Zakładka General (ogólne) okna dialogowego Define Enity (definiuj jednostkę) pozwala na określenie nazwy jednostki, jak również innych atrybutów dotyczących wszystkich jednostek na schemacie 7. Powtórz krok 6. dla prawej jednostki, nadając jej nazwę NGOGPV[ COÎYKGPKC. 8. Kliknij ponownie jednostkę COÎYKGPKC, wykonaj krok 6., wybierając zakładkę Attributes (atrybuty) w oknie dialogowym Define Entity. 9. Kliknij przycisk New, aby utworzyć nowe pole. Nazwij je + COÎYKGPKC, zdefiniuj, że ma być kluczem podstawowym i typu +PVGIGT. Na rysunku 3.8 zostało pokazane, jak powinno wyglądać okno dialogowe. 10. Powtórz krok 9. dla jednostki NGOGPV[ COÎYKGPKC, dodając pole o nazwie + GNGOGPVW COQYKGPKC. Twój schemat powinien wyglądać tak, jak na rysunku 3.9. 62 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Rysunek 3.8. Zakładka Attributes okna Define Entity pozwala na zdefiniowanie w jednostce pól i odpowiadającym im atrybutów Rysunek 3.9. Przykładowy ERD z trzema jednostkami, z których każda posiada zdefiniowany klucz podstawowy W tym momencie rozpoczyna się prawdziwa zabawa. Teraz zobaczysz, na czym tak naprawdę polega siła zautomatyzowanego narzędzia projektowego. Mając utworzone jednostki i klucze podstawowe na właściwych miejscach, możesz utworzyć relacje pomiędzy poszczególnymi jednostkami. Tworzenie ich jest tak samo proste jak two- rzenie jednostek, o ile będziesz postępował zgodnie z następującymi zaleceniami: 1. Wybierz symbol Relationship (relacja) z paska narzędziowego Design Symbol. 2. Przeciągnij symbol relacji nad powierzchnię projektową. Zanim zwolnisz lewy przycisk myszy, upewnij się, że lewy koniec linii relacji dotyka jednego z niebieskich znaczników znajdujących się na obrzeżach jednostki -NKGPEK. Na potwierdzenie poprawnego wykonania tej operacji, po zaznaczeniu linii relacji, lewy jej koniec powinien mieć kolor czerwony (rysunek 3.10). Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 63 Rysunek 3.10. Aby zautomatyzowane zadania wykonały się poprawnie, istotne jest, aby każda ze stron relacji dotykała niebieskiego znacznika jednostki 3. Następnym krokiem jest dołączenie prawego końca linii relacji do jednostki COÎYKGPKC. W tym celu kliknij prawy koniec linii relacji i przeciągnij go do jednego z niebieskich znaczników jednostki COÎYKGPKC. Twój schemat powinien teraz wyglądać podobnie do przedstawionego na rysunku 3.11. Aby rysunek był czytelniejszy, widok schematu został powiększony do 150 . Rysunek 3.11. Linia relacji łączy jednostkę Klient z jednostką Zamówienia 4. Powtórz krok 3. dla relacji pomiędzy jednostką COÎYKGPKC a NGOGPV[ COÎYKGPKC. Możesz spytać: „A gdzie jest ta automatyzacja?”. Jak dotychczas, wszystko wykony- wałeś samodzielnie! Koniec czekania zatem, czas zobaczyć rezultaty pracy. Z menu Tools wybierz Database Design, Update Foreign Keys.Voila! Na podstawie relacji uruchomione narzędzie rozpoznało klucze obce, które musiały zostać zdefinio- wane. Na przykład, aby jednostka COÎYKGPKC mogła obsłużyć klucz obcy IDklienta, musiało zostać zdefiniowane pole + MNKGPVC. Jak zobaczysz w następnym rozdziale, to, czy zdecydujesz się mieć jakieś pola w tej czy innej jednostce, jest opcjonalne, ale pola na tym poziomie nie są opcjonalne. To jest właśnie powód, dla którego są one omawiane w tej części rozdziału. Mówiąc krótko, jeśli nie posiadasz kluczy obcych, nie możesz mieć również relacji. Relacje, jakby na to nie patrzeć, stanowią serce rela- cyjnej bazy danych. 64 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Jeśli powyższe kroki wykonałeś poprawnie, twój schemat powinien wyglądać tak, jak na rysunku 3.12. Rysunek 3.12. Model tworzonej bazy danych posiadający jednostki, klucze obce oraz relacje Stosowana przez nas notacja to Crow s foot, czyli po polsku „kurza stopa”. Może się zastanawiasz, skąd jej autor wziął tak staromodnie brzmiącą nazwę? Rysunek 3.13 jest odpowiedzią na to pytanie. Rysunek 3.13. „Kurza stopa” ilustruje mnogą stronę notacji, podczas gdy pionowa linia stanowi oznaczenie dla strony pojedynczej Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 65 Tworzenie fizycznej bazy danych na podstawie modelu logicznego Automatyczne narzędzie na niewiele się przyda, jeśli nie dostarczymy mu logicznego modelu bazy danych — planu bazy — na którego podstawie utworzona zostanie fizyczna baza danych. W ty m właśnie miejscu spotykają się dwa światy — projektowania, a następnie implementowania bazy danych. Pracując z modelami, dostajesz szansę wizu- alizacji koncepcji i idei przed końcową implementacją. Proces ten umożliwia wcześniej- sze sprawdzenie, czy wszystko jest w porządku i jest o wiele bardziej wydajny niż korzystanie z metody prób i błędów na fizycznej bazie danych. Visio oraz inne narzędzia projektowe umożliwiają utworzenie fizycznej bazy danych na podstawie modelu logicznego. W przypadku Visio można stworzyć bazę danych Access, przy czym proces ten jest prosty do wykonania dzięki wbudowanemu kreatorowi. Aby uruchomić kreatora bazy danych, z menu Tools wybierz Macro/Database/Create Database Wizard. Upewnij się, że w modelu logicznym nie występują żadne błędy ERD. Np. niepołączona relacja spowoduje wystąpienie takiego błędu. Jeśli model posiada błędy, utworzona na jego podstawie baza danych również będzie je zawierać. Przed utworzeniem fizycz- nej bazy danych upewnij się więc, że przeprowadziłeś aktualizację kluczy obcych. Po wykonaniu wszystkich kroków kreatora bazy danych utworzona zostanie baza Accessa. Poszczególne atrybuty zdefiniowane w modelu zostały przeniesione do fizycz- nej bazy danych. Na rysunku 3.14 widać końcowy wynik działania kreatora. Rysunek 3.14. Kreator bazy danych skorzystał z modelu utworzonego przez nas w tym rozdziale i utworzył fizyczną bazę danych programu Access 66 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Tworzenie modelu bazy na podstawie fizycznej bazy danych A co w sytuacji, kiedy chcielibyśmy przeprowadzić proces odwrotny — z fizycznej bazy danych utworzyć model? Na szczęście Visio posiada opcję, która pobiera fizyczną bazę i po analizie tworzy jej model. Aby zaimportować do Visio bazę danych, wykonaj następujące czynności: 1. Z menu File wybierz New/Database/Map Database Wizard. 2. Wskaż lokalizację wcześniej utworzonej bazy danych. 3. Wybierz Map all entities, czyli mapowanie wszystkich jednostek. 4. Utwórz schemat Crow s Foot, pozostawiając opcję Layout bez zmian. 5. Wybierz Show all attributes i Show foreign keys, czyli Pokaż wszystkie atrybuty i Pokaż klucze obce. Pozostałe opcje pozostaw bez zmian. 6. Podaj tytuł i opis schematu bazy danych. 7. Kliknij przycisk Finish. Na rysunku 3.15 pokazano, jak powinien wyglądać wynikowy model utworzony w Visio. Rysunek 3.15. Kreator Map Database Wizard umożliwia utworzenie modelu bazy na podstawie fizycznej bazy danych Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 67 Tworzenie modelu bazy danych Czas Pracy i Fakturowanie Teraz, kiedy masz już pojęcie, czym jest modelowanie baz danych, możesz wykorzystać poznane techniki w swoim obecnym projekcie — bazie danych Czas Pracy i Faktu- rowanie. Analizując wcześniej dokumentację firmy i przeprowadzając wywiad z jej pracownikami, zidentyfikowałeś następujące jednostki:      -NKGPV, 2TCEQYPKM, 5RTCYC (pamiętajmy, że tworzymy bazę danych dla firmy prawniczej), (CMVWTC, 5EGIQN[2T[FKCNW CUW. Analiza wykazała, że potrzebne są — oprócz jednostek — następujące relacje:  Klienci mogą mieć jedną lub więcej spraw.  Klienci mogą mieć jedną lub więcej faktur.  Zamówienia tworzone są na podstawie jednego lub wielu rekordów 5EGIQN[2T[FKCNW CUW.  Czas jest przydzielany do sprawy.  Pracownicy przydzielają czas do sprawy.* Rysunek 3.16 przedstawia model bazy na podstawie dotychczas ustalonych szczegó- łów. Jak wkrótce zobaczysz, istnieje w niej kilka niedociągnięć, które będziemy musieli poprawić. Edycja tekstu Czy zauważyłeś tabelkę na schemacie z rysunku 3.16 zawierającą informację o tym schemacie? Tabelka ta nosi nazwę „Database title”, czyli tytuł bazy danych, i można ją znaleźć w pasku narzędziowym Design Symbol. Po umieszczeniu tytułu bazy danych na powierzchni projektowej każdy blok z tekstem może być poddawany edycji zgod- nie z poniższymi krokami: 1. Kliknij tytuł bazy danych — zaznaczona zostanie cała tabelka. Ramka otaczająca krawędź tabelki będzie koloru zielonego. 2. Po zaznaczeniu całej tabelki masz możliwość zaznaczania poszczególnych boków tekstu, klikając myszą na wybranym bloku. Zaznaczony blok tekstu będzie posiadał szare obramowanie. 3. Naciśnij klawisz F2. Tekst wewnątrz wybranej ramki zostanie podświetlony i będzie możliwa jego edycja. 68 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Rysunek 3.16. Wersja pierwsza modelu bazy Czas Pracy i Fakturowanie składa się z pięciu jednostek Doskonalenie projektu W chwili obecnej nasz projekt wygląda całkiem nieźle. Czy jest już kompletny? Biorąc pod uwagę, że to dopiero pierwsze podejście, odpowiedź na to pytanie najprawdopo- dobniej jest negatywna. Nasz przypadek nie jest tu wyjątkiem. Zwróciłeś uwagę na relację piątą, „Pracownicy przydzielają czas do sprawy”, oznaczoną gwiazdką? Mimo że na pierwszy rzut oka może nie wyglądać na niejasną, to w rzeczywistości tak jest. Przyjrzyjmy się jej zatem bliżej. Przypuśćmy, że w trakcie przeprowadzania wywiadów odkryłeś, że pracownik musi być przypisany do sprawy, zanim może on przydzielić tej sprawie określony czas. Czy aktualny projekt bazy posiada bezpośrednią relację pomiędzy sprawami a pracowni- kami? Nie posiada, istnieje natomiast relacja niebezpośrednia. Z encji 5RTCYC można znaleźć pracowników, którzy przydzielili sprawie czas, przechodząc przez jednostkę 5EGIQN[2T[FKCNW CUW. Tak długo jak wszyscy pracownicy skojarzeni z daną sprawą przypisali do niej czas, możesz znaleźć wszystkich pracowników skojarzonych z tą sprawą. A co wówczas, gdy będziesz potrzebował utworzyć listę wszystkich pracow- ników skojarzonych ze sprawą, a wiesz, że niektórzy z pracowników pracujących nad tą sprawą nie przydzielili do niej czasu? Krótko mówiąc, w chwili obecnej nie masz możliwości utworzenia takiej listy. Ważne jest, aby podkreślić, że pewne relacje pomiędzy jednostkami muszą być zdefi- niowane bez względu na to, czy istnieją lub nie określone wymagania dotyczące danych. Innymi słowy, nawet jeśli pracownik nie przydzielił czasu do sprawy, pracownik ten musi pojawić się na liście pracowników dla danej sprawy. Na rysunku 3.17 pokazany jest udoskonalony model. Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 69 Rysunek 3.17. Wersja druga bazy Czas Pracy i Fakturowanie obsługuje bezpośrednią relację pomiędzy pracownikami a sprawami Czy widzisz kolejny problem? Bazując na aktualnym modelu, w momencie przydzielania spraw do pracowników mamy następującą sytuację: za każdym razem, kiedy pracow- nik jest kojarzony z nową sprawą, musi zostać utworzony nowy rekord dla tego pra- cownika. W wyniku tego otrzymujemy zdublowane rekordy pracownika. Nie potrzeba wiele czasu, aby w takiej sytuacji baza danych została zapełniona nadmiarowymi danymi. Gdy nadejdzie czas tworzenia kwerend i raportów, zadania te okażą się bardzo trudne. Co się stanie, jeśli pracownik zmieni swoje nazwisko, a związany jest z 10 sprawami? 10 różnych rekordów będzie musiało zostać zmodyfikowanych. Masz już wystarcza- jącą wiedzę o relacyjnych bazach danych, aby stwierdzić, że taki scenariusz jest nie- dopuszczalny. Jednym z głównych celów projektowania relacyjnych baz danych jest osiągnięcie spójności danych poprzez redukcję ich nadmiarowości. Tak więc co powiesz o rozwiązaniu tego problemu? Przypominasz sobie z drugiego rozdziału dyskusję na temat relacji wiele-do-wielu? Omawiany przypadek idealnie pasuje do tego typu relacji. Pracownicy mogą być przy- dzielani do więcej niż jednej sprawy, a sprawy mogą posiadać więcej niż jednego pracownika. W rozdziale 2. zobaczyłeś, że utworzenie relacji wiele-do-wielu możliwe jest z wykorzystaniem dwóch relacji jeden-do-wielu. Aby rozwiązać nasz problem, do modelu musi zostać dodana nowa tabela, zwana tabelą skrzyżowań. Tabele skrzyżowań są również nazywane tabelami relacji wiele-do-wielu — ich nazwa nie jest jednak tyle istotna, co funkcje, które pełnią. Tabele skrzyżowań pozwalają na łatwiejsze utrzymanie spójności danych poprzez zmniejszenie ich nadmiarowości. Na rysunku 3.18 pokazana została trzecia wersja modelu bazy danych, zawierająca tabelę skrzyżowań oraz zmody- fikowane relacje pomiędzy jednostkami 5RTCYC i 2TCEQYPKM. Wciąż jednak jest przed nami trochę pracy, zanim będziemy mogli uważać nasz pierwszy szkic projektu bazy za kompletny. Podczas dalszej analizy zauważysz, że ze sprawą mogłoby być skojarzonych wielu klientów. Wówczas jednak możliwość związania 70 Część II ♦ Projektowanie i budowanie pierwszej bazy danych Rysunek 3.18. Wersja 3. modelu bazy Czas Pracy i Fakturowanie udostępnia relację wiele-do- wielu pomiędzy sprawami i pracownikami rekordu 5EGIQN[2T[FKCNW CUW jedynie ze sprawą, pracownikiem i fakturą nie byłaby wystarczająca. Oczywiste jest, że rekord 5EGIQN[2T[FKCNW CUW musi łączyć jed- ną sprawę, jedną fakturę i jednego pracownika — jednak ze względu na to, że chcemy, aby wielu klientów mogło być przypisanych do jednej sprawy — do encji 5EGIQN[2T[ FKCNW CUW musimy dodać + MNKGPVC jako klucz obcy. Spójrz na rysunek 3.19, na któ- rym pokazana jest pierwsza kompletna wersja bazy danych Czas Pracy i Fakturowanie. Rysunek 3.19. Wersja czwarta bazy Czas Pracy i Fakturowanie jest pierwszym kompletnym szkicem modelu bazy Rozdział 3. ♦ Wprowadzenie do projektowania baz danych 71 Podsumowanie W rzeczywistym scenariuszu zauważysz zapewne, że aby uzyskać wstępny projekt, należy wykonaćwiele kroków. Czas potrzebny na stworzenie konkretnego projektu zależy od stopnia szczegółowości przeprowadzanej analizy oraz od częstotliwości, z jaką poszukujesz informacji od użytkowników tworzonej bazy danych. Ze wszystkich posiadanych źródeł informacji wymagania dotyczące raportów mogą być najcenniejsze, gdyż możesz je wykorzystać i na ich podstawie utworzyć encje w bazie, dzięki którym te raporty będą mogły być utworzone. Oczywiście inne źródła informacji — wywiady i istniejące systemy — również są istotne. W jakim stopniu będziesz polegał na poszcze- gólnych źródłach — to zależy od konkretnej sytuacji, w jakiej się znajdziesz. Wynikiem analizy wstępnej jest utworzenie modelu bazy danych. Najpopularniejszą i najłatwiejszą do zrozumienia techniką modelowania jest Diagram Relacji Pomiędzy Relacjami (ERD). Narzędzia takie jak Visio pozwalają na zautomatyzowanie procesu tworzenia logicznych modeli baz danych oraz tworzenia na ich podstawie fizycznych baz. Na ERD składają się: encje, właściwości encji oraz relacje występujące pomiędzy nimi. Jeśli mielibyśmy sformułować jeden najważniejszy wniosek, brzmiałby on: nie zagłę- biaj się w detale zbyt szybko. Rozdział ten nie wyjaśniał szczegółów pól informacyj- nych, jakie posiada każda jednostka. Dlaczego? Ponieważ w tej chwili nie ma potrze- by uzyskania solidnego projektu wstępnego bazy. Zagłębienie się na tym poziomie w szczegóły mogłoby w rzeczywistości szybko okazać się źródłem problemów. Czy zawartość jednostek uległaby zmianie, gdybyś dokładnie znał przeznaczenie wszystkich pól w tych jednostkach? Najprawdopodobniej tak. Jednak tak ma być: w tej chwili bowiem jesteśmy na etapie podstawowego projektowania. Pamiętasz powiedzenie „Bądź cierpliwy”? A slogan reklamowy: „Nie sprzedajemy wina, zanim będzie na to gotowe”? W kolejnym rozdziale wprowadzimy nasz projekt w kolejną fazę — podejmiemy się normalizacji tworzonej bazy. Na koniec rozdziału 4. projekt bazy Czas Pracy i Faktu- rowanie będzie zakończony.
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wprowadzenie do baz danych
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: