Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00326 004743 18977198 na godz. na dobę w sumie
Wprowadzenie do zarządzania finansami przedsiębiorstw - ebook/pdf
Wprowadzenie do zarządzania finansami przedsiębiorstw - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 258
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1509-6 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Autor podręcznika prezentuje podstawowe zagadnienia z zakresu zarządzania finansami przedsiębiorstwa i mechanizmy ich funkcjonowania. W licznych przykładach w bardzo przystępny sposób wyjaśnia oraz porządkuje kategorie i narzędzia zarządzania finansami, a także możliwości i ograniczenia ich stosowania. Podkreśla zwłaszcza wpływ decyzji podejmowanych przez pracowników pionów, zarówno operacyjnych (niefinansowych), jak i finansowych, na wyniki uzyskiwane przez przedsiębiorstwo.
Po przeczytaniu książki Czytelnik pozna:

Niniejszy podręcznik przygotowany został z myślą o studentach pierwszego stopnia studiów wyższych, uczestników szkoleń z cyklu „Finanse dla niefinansistów” oraz osób, które stawiają pierwsze kroki w świecie finansów przedsiębiorstw. W połączeniu z Leksykonem zarządzania finansami Wydawnictwa C.H. Beck, książka ta stanowi źródło wiedzy umożliwiające opanowanie podstaw finansów przedsiębiorstwa, nawet przez Czytelników, którzy wcześniej nie mieli styczności z naukami ekonomicznymi.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

ok_Michalski 8/6/10 12:59 PM Page 1 Autor podr´cznika prezentuje podstawowe zagadnienia z zakresu za rzà dza - nia finansami przedsi´biorstwa i mechanizmy ich funkcjonowania. W licznych przy kładach w bardzo przyst´pny sposób wyjaÊnia oraz porzàdkuje kategorie i na - rz´dzia zarzàdzania finansami, a tak˝e mo˝liwoÊci i ograniczenia ich stosowania. PodkreÊla zwłaszcza wpływ decyzji podejmowanych przez pracowników pionów, zarówno operacyjnych (niefinansowych), jak i finansowych, na wyniki uzyskiwane przez przedsi´biorstwo. Po przeczytaniu ksià˝ki Czytelnik pozna: • podstawy finansów, • metody szacowania przepływów pieni´˝nych, • ró˝nice mi´dzy finansami a rachunkowoÊcià, • główne mechanizmy finansowe w firmie. Niniejszy podr´cznik przygotowany został z myÊlà o studentach pierwszego stop - nia studiów wy˝szych, uczestników szkoleƒ z cyklu „Finanse dla niefinansistów” oraz osób, które stawiajà pierwsze kroki w Êwiecie finansów przedsi´biorstw. W połàczeniu z Leksykonem zarzàdzania finansami Wydawnictwa C.H. Beck, ksià˝ka ta stanowi êródło wiedzy umo˝liwiajàce opanowanie podstaw finansów przedsi´biorstwa, nawet przez Czytelników, którzy wczeÊniej nie mieli stycznoÊci z naukami ekonomicznymi. Dr Grzegorz Michalski jest adiunktem w Katedrze Finansów Przedsi´biorstwa i Zarzàdzania WartoÊcià w Instytucie Zarzàdzania Finansami na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu oraz w Zakładzie Finansów i RachunkowoÊci Wy˝ - szej Szkoły Zarzàdzania i Administracji w Opolu, współpracuje te˝ z wieloma renomowanymi firmami szkoleniowymi i konsultingowymi w Polsce. www.sklep.beck.pl e-mail: dz.handlowy@beck.pl http://www.beck.pl tel. 22 31 12 222, fax 22 33 77 601 Cena 39 z∏ G r z e g o r z M i c h a l s k i W p r o w a d z e n i e d o z a r z à d z a n i a f i n a n s a m i p r z e d s i ´ b i o r s t w Grzegorz Michalski Wprowadzenie do zarzàdzania finansami przedsi´biorstw E S N A N I F strMichalski 8/6/10 1:04 PM Page 1 Wprowadzenie do zarzàdzania finansami przedsi´biorstw strMichalski 8/6/10 1:04 PM Page 2 E S N A N I F strMichalski 8/6/10 1:04 PM Page 3 Grzegorz Michalski Wprowadzenie do zarzàdzania finansami przedsi´biorstw Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010 Wydawca: Dorota Ostrowska-Furmanek Redakcja merytoryczna: Beata Kurcz Recenzent: prof. dr hab. Aurelia Bielawska Projekt okładki i stron tytułowych: GRAFOS Ilustracja na okładce: © Alexandr Tovstenko/iStockphoto.com Seria: Finanse Podseria: Finanse przedsiębiorstwa © Wydawnictwo C.H. Beck 2010 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o., ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa Skład i łamanie: Studio Graficzne MIMO Michał Moczarski Druk i oprawa: Interdruk, Warszawa ISBN 978-83-255-1509-6 Spis treści Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1. Ocena sytuacji fi nansowej przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 13 1.1. Sprawozdania fi nansowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.1.1. Zestawienie majątku przedsiębiorstwa i źródeł jego fi nansowania: Bilans . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 1.1.2. Zestawienie wyników przedsiębiorstwa: Rachunek zysków i strat . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 1.1.3. Zestawienie wpływów i wypływów przedsiębiorstwa: Rachunek przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 1.2. Podstawy analizy wskaźnikowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 1.2.1. Wskaźniki rentowności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 1.2.2. Wskaźniki płynności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 1.2.3. Wskaźniki zadłużenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 31 1.2.4. Wskaźniki sprawności działania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1.2.5. Analiza Du Ponta . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 1.3. Analiza kosztów i przychodów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 2. Zmienność wartości pieniądza w czasie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 49 2.1. Wartość przyszła i wartość obecna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 2.1.1. Wartość przyszła . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50 2.1.2. Wartość obecna (aktualna, bieżąca) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56 2.2. Wartość przyszła i wartość obecna renty fi nansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.2.1. Wartość przyszła renty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 59 2.2.2. Wartość obecna renty . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62 3. Kryteria oceny projektów inwestycyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 66 3.1. Okres zwrotu (PB) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 3.2. Zdyskontowany okres zwrotu (DPB ) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 72 3.3. Wartość zaktualizowana netto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 75 3.4. Wskaźnik wartości zaktualizowanej netto i indeks zyskowności . . . . . . . . . . . 83 3.4.1. Wskaźnik NPVR . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 83 3.4.2. Indeks zyskowności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 86 3.5. Wewnętrzna stopa zwrotu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 3.6. Zmodyfi kowana wewnętrzna stopa zwrotu projektu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 (( 5 Spis treści 4. Wolne przepływy pieniężne FCF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 4.1. Przyrostowe wolne przepływy pieniężne FCF . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 4.2. Szacowanie wolnych przepływów pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 . . . . . 107 . . . . . . . 111 113 . . . . . . . . . . . . . 115 4.2.1. Wolne przepływy pieniężne FCF w fazie uruchomienia projektu 4.2.2. Wolne przepływy pieniężne FCF w fazie eksploatacji projektu 4.2.3. Wolne przepływy pieniężne FCF w fazie likwidacji projektu 4.2.4. Wolne przepływy pieniężne FCF w całym okresie życia projektu F F F F 5. Koszt i struktura kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 5.1. Koszt kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 119 5.1.1. Stopa średniego ważonego kosztu kapitału przedsiębiorstwa . . . . . . . . 119 121 5.1.2. Koszt kapitału własnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1.3. Koszt kapitału obcego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 5.1.4. Marginalny koszt kapitału (MCC) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 5.2. Struktura kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 5.2.1. Tradycyjne podejście w wyznaczaniu optymalnej struktury kapitału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 5.2.2. Model Modiglianiego–Millera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 5.2.3. Model Modiglianiego–Millera z podatkami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 5.2.4. Model Millera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 148 5.2.5. Statyczna teoria struktury kapitałowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 149 6. Analiza ryzyka prognozy w zarządzaniu fi nansami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 151 6.1. Ryzyko złego przewidywania a wartość przedsiębiorstwa . . . . . . . . . . . . . . . . 151 6.2. Metody pośrednio uwzględniające ryzyko błędu postawionej prognozy . . . . . 155 6.2.1. Analiza scenariuszy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 155 6.2.2. Analiza wrażliwości . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 6.2.3. Analiza drzew decyzyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 6.2.4. Analiza Monte Carlo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 6.3. Metody bezpośrednio uwzględniające ryzyko . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 167 7. Krótkoterminowe decyzje fi nansowe i inwestycyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 7.1. Podstawy bieżącego zarządzania fi nansami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 7.1.1. Specyfi ka decyzji krótkoterminowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 171 7.1.2. Określenie kapitału pracującego netto . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17477 7.1.3. Określenie płynności fi nansowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 7.2. Strategie zarządzania kapitałem pracującym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 7.2.1. Strategie fi nansowania aktywów bieżących . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 196 7.2.2. Strategie inwestowania w aktywa bieżące . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 7.2.3. Strategie kształtowania poziomu kapitału pracującego netto . . . . . . . . 204 7.3. Zarządzanie zapasami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 205 7.3.1. Model optymalnej wielkości zamówienia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 207 7.3.2. Model optymalnej partii produkcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 7.4. Polityka kredytowa i zarządzanie należnościami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 7.5. Zarządzanie środkami pieniężnymi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 7.5.1. Model Baumola . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 223 225 7.5.2. Model Beranka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7.5.3. Model Millera–Orra . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 7.5.4. Model Stone’a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 7.5.5. Budżet środków pieniężnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 Bibliografi a . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 Indeks . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 6 Wprowadzenie Niniejszy podręcznik przygotowany został z myślą o studentach pierwszego stopnia studiów wyższych, uczestników szkoleń z cyklu „Finanse dla niefi nan- sistów” oraz dla osób które chcą stawiać swoje pierwsze kroki w świecie fi nan- sów przedsiębiorstw. W połączeniu z Leksykonem zarządzania fi nansami Wy- dawnictwa C.H. Beck, książka ta stanowi źródło wystarczające do poznania podstaw fi nansów przedsiębiorstwa, nawet dla czytelnika, który wcześniej nie miał styczności z naukami ekonomicznymi. Jednym z wielu obszarów zarządzania przedsiębiorstwem jest zarządzanie fi nansami przedsiębiorstwa. Jest to dość specyfi czna sfera zarządzania zasobami, źródłami tych zasobów i strumieniami wytwarzanymi przez przedsiębiorstwo. Od sprawności zarządzania fi nansami zależy sukces lub porażka przedsiębior- stwa. Nie wystarczy bowiem wytwarzać i sprzedawać produkty, na które jest na- wet znaczne zapotrzebowanie, po odpowiednio wysokiej cenie. Złe zarządzanie fi nansami przedsiębiorstwa może zniweczyć korzyści wynikające z tego faktu. Nasuwa to od razu na myśl pierwszy cel zarządzania fi nansami, a mianowicie zasadę: „nie szkodzić”. Polega ona na tym, aby zarządzać majątkiem i źródłami majątku przedsiębiorstwa w sposób, który nie będzie wpływał destruktywnie na korzyści wypracowane w niefi nansowych sferach działania przedsiębiorstwa. Samo „nieszkodzenie” nie jest jednak podstawowym celem zarządzania fi - nansami przedsiębiorstwa. Aby to zauważyć, wystarczy zastanowić się, po co ludzie podejmują jakąkolwiek działalność gospodarczą. Czynią to nie tylko po to, aby zabezpieczyć się przed utraceniem posiadanych zasobów, gdyż do tego celu wystarczyłoby ukrycie posiadanego bogactwa w bezpiecznym miejscu, lub po prostu zdeponowanie go w banku. Celem ludzi rozpoczynających działal- 7 Wprowadzenie ność gospodarczą jest osiągnięcie korzyści przewyższających oprocentowanie oferowane przez bank. W jaki sposób określić ten cel? Przez długi czas cel ten określano krótko: „maksymalizacja zysku”. Jednakże taki „cel” niesie ze sobą pewne niebezpie- czeństwa. Aby osiągnąć maksymalnie wysoki zysk, należy w jak największym stopniu obniżyć koszty oraz zwiększyć przychody. Obniżenie kosztów można osiągnąć poprzez ograniczenie wydatków na reklamę, badania i rozwój oraz na szkolenie kadry. Zwiększenie przychodów natomiast, poprzez wyprzedaż ma- jątku przedsiębiorstwa. Czy rzeczywiście takie działania są celem funkcjono- wania przedsiębiorstwa? Odpowiedź jest oczywista: nie. Inną znaną defi nicją celu działania przedsiębiorstwa jest „kontynuacja dzia- łalności”. Takie postawienie celu jest także niezadowalające. Dążenie do prze- trwania przedsiębiorstwa „za wszelką cenę”, mimo przynoszenia ogromnych strat, nie jest z pewnością sytuacją pożądaną. Podobnie trudno sobie wyobra- zić, aby założyciel przedsiębiorstwa rozpoczynał działalność tylko po to, aby przedsiębiorstwo funkcjonowało bez względu na efektywność działania. Można spotkać jeszcze kilka innych niepoprawnie postawionych propozycji fi nansowego celu działania przedsiębiorstwa. Należą do nich: pokonanie kon- kurencji, maksymalizacja sprzedaży, maksymalizacja udziału w rynku, utrzy- manie stabilnego wzrostu dochodów. Pokonać konkurencję można przez przy- stąpienie do wyniszczającej wszystkich „wojny cenowej”, lub w inny sposób doprowadzić do odniesienia zwycięstwa nad rywalami prowadzącego w rze- czywistości do samozagłady. Dwa następne cele, maksymalizacja sprzedaży i maksymalizacja udziału w rynku, mają zbliżony charakter. Można tego dokonać poprzez zaproponowa- nie zbyt niskich cen sprzedaży, lub przez stosowanie zbyt liberalnej polityki kredytu kupieckiego. Skutkiem tak postawionego celu będą nadmiernie wyso- kie należności, z których znaczna część będzie nieściągalna, a więc przyniesie tylko efekt „na papierze”. Wszystkie wymienione propozycje postawienia celu fi nansowego przedsię- biorstwa można podzielić na dwie grupy. Pierwsza grupa kładzie nacisk na ogra- niczanie ryzyka działalności przedsiębiorstwa. Druga natomiast odnosi się do zwiększania zyskowności. Obie te grupy rozważane oddzielnie muszą w konse- kwencji prowadzić do niewłaściwego zarządzania fi nansami. Są one bowiem w pewnym stopniu przeciwstawne. Maksymalizacja zysku wiąże się nierozerwal- nie ze wzrostem ryzyka działalności. Podobnie, nadmierne zwracanie uwagi na ograniczanie ryzyka za wszelką cenę, ogranicza możliwości wytwarzania zy- sków wynikających ze stosowania narzędzi fi nansowych np. dźwigni. 8 Wprowadzenie Właściciel przedsiębiorstwa, jak już wspomniano, chce ze swojego majątku zainwestowanego w przedsiębiorstwo osiągnąć korzyści większe od przycho- du, który uzyskałby umieszczając środki w banku. To nasuwa nam fi nansowy cel zarządzania przedsiębiorstwem: maksymalizacja bogactwa właścicieli, lub inaczej: maksymalizacja wartości rynkowej kapitału własnego właścicieli. Wszelkie działania podejmowane w procesie zarządzania fi nansami przedsię- biorstwa powinny być oceniane właśnie z tego punktu widzenia. Jeśli jakieś działanie zwiększa bogactwo właścicieli – należy je podjąć, jeśli natomiast dzia- łanie takie niszczyłoby to bogactwo – należy go zaniechać. Wzrost wartości przedsiębiorstwa osiągnąć można stosując trzy podstawo- we zasady działania: (cid:23) zwiększenia obecnych i przyszłych przepływów pieniężnych generowa- nych przez przedsiębiorstwo [Rinne i in., 1986, s. 44– 50]; (cid:23) ograniczenia zmienności obecnych i przyszłych przepływów pieniężnych [Tarczyński, Mojsiewicz, 2001, s. 145] i zmniejszenia prawdopodobieństwa wystąpienia zakłóceń w regularnej spłacie zobowiązań; (cid:23) obniżenia prawdopodobieństwa upadłości przedsiębiorstwa [Smithson i in., 2000, s. 135]. Przykład 1 Pan Jan produkuje drewniane zabawki. Wartość jego fi rmy to wszystkie pieniądze jakie zarobi „na czysto” na tej działalności zsumowane NA DZISIAJ. Jeśli co roku zarabia 100 000 zł i będzie to kontynuował (bez dużych zmian w fi rmie) przez ko- lejne 4 lata, zaś cena pieniądza (koszt kapitału) to 20 rocznie, wówczas zaktuali- zowana wartość fi rmy dla pana Jana to nie mniej niż: 100 , 1 2 + 100 2 , 1 2 + 100 3 , 1 2 + 100 4 , 1 2 + w.lik. 1,24 = 559 + 2 w.lik. 1,24 , gdzie w.lik. – wartość likwidacyjna aktywów operacyjnych zaangażowanych w pro- dukcję w fi rmie. Jeśli Jan jest przeświadczony o tym, że fi rma będzie zarabiać na czysto 100 000 zł co roku przez bardzo długo (w „nieskończoność”), w przybliżeniu może założyć, że wartość jego fi rmy to nie więcej niż: 100/0,2 = 500 tys. zł. Są to wszyst- kie przyszłe wolne przepływy pieniężne, jakie uda się wypracować w przyszłości przez fi rmę, wyrażone w dzisiejszym pieniądzu (dzięki użyciu informacji o cenie pieniądza zwanej stopą kosztu kapitału). 9 Wprowadzenie Przykład 2 Pani Janina produkuje odzież (jest to działalność bardziej ryzykowna niż produkcja zabawek z drewna), a wartość jej fi rmy to wszystkie pieniądze jakie zarobi „na czy- sto” na tej działalności zsumowane na dzisiaj. Jeśli co roku zarabia 100 000 zł i bę- dzie taki zysk osiągać (bez dużych zmian w fi rmie) przez kolejne 4 lata, a cena pie- niądza (koszt kapitału) to 30 rocznie (więcej niż u Jana, w związku z większym ponoszonym ryzykiem), wówczas wartość fi rmy dla pani Janiny to nie mniej niż: 100 , 1 3 + 100 2 , 1 3 + 100 3 , 1 3 + 100 4 , 1 3 + w.lik. 1,34 = 117 + 2 w.lik. 1,34 . Jeśli Janina jest przeświadczona o tym, że firma na czysto będzie zarabiać 100 000 zł co roku przez bardzo długo (w „nieskończoność”), w przybliżeniu może założyć, że zaktualizowana wartość jej firmy to nie więcej niż: 100/0,3 = 333 tys. zł. tt t Aby jakieś działanie przyczyniało się do wzrostu wartości przedsiębiorstwa, a przez to zwiększało zamożność jego właścicieli, musi ono prowadzić do wzro- stu zaktualizowanej wartości oczekiwanych wolnych przepływów pieniężnych (FCF (( tFF ) w odpowiednio długim okresie działania i generowania tych przepły- wów (t) oraz przy odpowiednio niskiej cenie pieniądza zamrożonego w danym działaniu, wyrażonej przez stopę procentową, wynikającą z kosztu kapitału przedsiębiorstwa (CC). Zależność ta jest przedstawiona wzorem 1 [Jajuga, 1999, s. 181; Damodaran, 1999, s. 192– 196]: n ∑ 11 +( gdzie: V – wartość przedsiębiorstwa, FCF – wartość oczekiwanych wolnych p t p t przepływów pieniężnych generowanych przez przedsiębiorstwo – cena pie- o niądza, stopa dyskontowa wynikająca z kosztu kapitału przedsiębiorstwa. FCF t CC , CC (1) , V p = t = t ) Wzrost wartości przedsiębiorstwa, a przez to powiększanie bogactwa wła- ścicieli, może mieć miejsce wówczas, gdy równocześnie realizowane są także inne cele, uważane za cząstkowe, takie jak: prestiż przedsiębiorstwa i jego moc- na pozycja na rynku, wolność w podejmowaniu decyzji i dobry zarząd, udział w realizacji potrzeb społecznych oraz satysfakcja pracowników z wykonywanej pracy. Zaniechanie troski o prestiż może z czasem zacząć się odbijać negatyw- 10 Wprowadzenie nie na przyszłych przychodach ze sprzedaży, co z kolei może prowadzić do zmniejszenia zamożności właściciela. Podobnie się jest w przypadku pozosta- łych celów cząstkowych. Niniejsza pozycja składa się z siedmiu rozdziałów, które mają na celu przy- bliżyć czytelnikowi podstawowe zasady zarządzania fi nansami przedsiębior- stwa oraz zwrócić uwagę na typowe sytuacje i problemy, z jakimi może się ze- tknąć przedsiębiorca przy podejmowaniu decyzji fi nansowych. Do tego celu niezbędna jest przede wszystkim umiejętność dokonania oceny sytuacji fi nan- sowej przedsiębiorstwa na podstawie analizy najważniejszych sprawozdań fi - nansowych, takich jak bilans, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepły- wów pieniężnych. Opis tych trzech najważniejszych dokumentów fi nansowych, a także analizę podstawowych wskaźników fi nansowych przedsiębiorstwa za- mieszczono w rozdziale pierwszym. Podejmując decyzje fi nansowe należy się liczyć z ich konsekwencjami, nie- rzadko w długim horyzoncie czasowym. Zarządzanie fi nansami wymaga za- tem zrozumienia istoty pieniądza oraz zmian jego wartości wraz z upływem czasu, a także umiejętności dokonywania wyborów pomiędzy różnymi dostęp- nymi opcjami inwestycyjnymi. Zagadnienia te omówiono w rozdziałach dru- gim oraz trzecim. W obliczu licznych perturbacji oraz utrzymującej się niepewności na ryn- kach fi nansowych, koniecznym jest nowe spojrzenie na zarządzanie fi nansami podmiotów sektora niefi nansowego, w tym przede wszystkim fi nansami przed- siębiorstw. Wiele problemów, z którymi borykają się obecnie podmioty gospo- darcze na całym świecie, wynika z niedostatecznego zrozumienia oraz niedo- cenienia wagi takich aspektów zarządzania fi nansami, jak wolne przepływy pieniężne, struktura kapitału w przedsiębiorstwie, czy też właściwa ocena ry- zyka oraz umiejętnego zarządzania tym ryzykiem. Zagadnienia te przedstawio- no w rozdziałach: czwartym, piątym oraz szóstym. Ostatni rozdział poświęcono zagadnieniu krótkoterminowych decyzji fi nan- sowych i inwestycyjnych, w tym między innymi aspektom polityki kredytowej, które wydają się szczególnie ważne w zarządzaniu fi nansami przedsiębiorstwa działającego w warunkach kryzysu fi nansowego. Materiał całego podręcznika poparto licznymi przykładami w celu ułatwienia czytelnikowi zrozumienia prezentowanych treści oraz w nadziei, że uczyni to lekturę niniejszej pozycji ciekawszą i bardziej kształcącą. 11 1 Ocena sytuacji fi nansowej przedsiębiorstwa 1.1. Sprawozdania finansowe Sprawozdania fi nansowe uznaje się za podstawowe źródło informacji stano- wiących fundament do podejmowania decyzji w procesie zarządzania fi nansa- mi przedsiębiorstwa. Prowadzi się je najczęściej w układzie miesięcznym i rocz- nym. Sprawozdania takie jak bilans, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pieniężnych sporządzane są dla okresu rocznego. Stanowią one podstawę do statycznej oraz dynamicznej analizy, a także oceny stanu i wyni- ków fi nansowych przedsiębiorstwa. 1.1.1. Zestawienie majątku przedsiębiorstwa i źródeł jego finansowania: Bilans Bilans przedsiębiorstwa to syntetyczne, dwustronne zestawienie wszystkich aktywów i pasywów sporządzone na określony dzień. Mianem aktywów okre- śla się wszystkie składniki majątkowe, a pasywami źródła ich fi nansowania. Suma wszystkich składników majątkowych, którymi dysponuje przedsiębior- stwo, równa jest sumie źródeł ich fi nansowania. W bilansie aktywa są uporząd- kowane według stopnia płynności, to znaczy od najmniej do najbardziej płyn- nych. Kryterium uporządkowania pasywów jest termin ich wymagalności. Dla- tego na początku listy znajdują się kapitały własne, a na końcu zobowiązania krótkoterminowe [Michalski, 2004]. 13 1. Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa W skład aktywów przedsiębiorstwa wchodzą: A. aktywa trwałe: (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) wartości niematerialne i prawne, rzeczowe aktywa trwałe, należności długoterminowe, inwestycje długoterminowe, długoterminowe rozliczenia międzyokresowe, B. aktywa obrotowe: zapasy, należności krótkoterminowe, inwestycje krótkoterminowe, krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe. (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) Do pierwszej części aktywów zalicza się aktywa trwałe. Obejmują one środ- ki przedsiębiorstwa, które są przez nie użytkowane w okresie dłuższym niż 12 miesięcy. W skład aktywów trwałych wchodzą wartości niematerialne i prawne. Zalicza się do nich nabyte przez przedsiębiorstwo prawa majątkowe. Są to między innymi: patenty, licencje, oprogramowanie komputerowe, znaki towarowe, prawa autorskie, koncesje i wartość fi rmy. Drugim elementem aktywów trwałych są rzeczowe aktywa trwałe. Obej- mują one składniki będące własnością bądź współwłasnością przedsiębiorstwa. Zalicza się do nich: budynki, budowle, grunty, prawo do wieczystego użytko- wania gruntów, maszyny, urządzenia, oraz środki transportu. Są to zatem składniki, które przedsiębiorstwo zamierza wykorzystywać w trakcie swojej działalności dłużej niż rok. Rzeczowe aktywa trwałe są w bilansie wyceniane według wartości netto. Jest to różnica wartości brutto oraz wielkości amortyza- cji, czyli umorzenia. Kolejnym składnikiem aktywów trwałych są należności długoterminowe. Są to należności o terminie spłaty dłuższym niż 12 miesięcy. Czwartym elementem aktywów trwałych są inwestycje długoterminowe. W ich skład wchodzą nieruchomości oraz długoterminowe aktywa fi nansowe. Ostatni składnik aktywów trwałych stanowią długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Są to księgowe koszty uzyskania przychodów w okresach przyszłych. Drugą część aktywów stanowią aktywa obrotowe. Są to składniki majątku, które w okresie jednego roku mogą być zamienione na gotówkę. W skład akty- wów obrotowych wchodzą m.in. zapasy. Obejmują one: surowce, materiały, półprodukty i produkty niezakończone, produkty gotowe i towary, oraz zalicz- 14 1.1. Sprawozdania finansowe ki na dostawy. W trakcie analizowania sytuacji przedsiębiorstwa, aktywa obro- towe określa się zwyczajowo mianem aktywów bieżących. Jest to uproszczenie, ponieważ zapasów, szczególnie tych trudno zbywalnych, nie można w pełnej wysokości zaliczyć do aktywów bieżących. Zapasy wycenia się według cen na- bycia lub kosztów wytworzenia, nie wyższych od ich cen sprzedaży netto na dzień bilansowy. Kolejny element aktywów obrotowych to należności krótkoterminowe. Są to kwoty, które odbiorcy są winni za zakupione dobra (usługi, towary czy produk- ty gotowe), za które jeszcze nie uregulowano należnej płatności. Zwyczajowo termin ich spłaty jest krótszy od jednego roku. W trakcie analizowania sytuacji przedsiębiorstwa, interpretacja tej pozycji bywa kłopotliwa. Powodem jest trudność w dokonaniu oceny ściągalności należności od dłużników [Michalski, 2008d, s. 12– 19]. W bilansie, należności są wyceniane w kwocie wymaganej do zapłaty. Następnym składnikiem aktywów obrotowych są inwestycje krótkotermi- nowe. W ich skład wchodzą krótkoterminowe aktywa fi nansowe i inne. Zalicza się do nich: udziały, akcje, krótkoterminowe papiery dłużne (obce), inne papie- ry wartościowe, udzielone pożyczki krótkoterminowe, środki pieniężne oraz inne aktywa pieniężne, takie jak czeki i weksle obce. Są to, przede wszystkim, inwestycje przedsiębiorstwa w aktywa fi nansowe. Przedsiębiorstwo dokonuje takich inwestycji po to, aby uzyskać dodatkowe korzyści, często w postaci przy- chodów fi nansowych. Krótkoterminowe papiery dłużne są ujawniane w bilan- sie według cen nabycia. W przypadku ich sprzedaży, różnicę między ceną ich zbycia, a ceną nabycia zalicza się do przychodów lub kosztów z operacji fi nanso- wych. Środki pieniężne wyceniane są według wartości nominalnej. Środki pie- niężne w walutach obcych wyceniane są według średniego kursu NBP w mo- mencie sporządzenia bilansu. Ostatnim składnikiem aktywów obrotowych są krótkoterminowe rozlicze- nia międzyokresowe. Chodzi tu o rozliczenia czynne. Związane są one z nakła- dami, które były poniesione w okresie poprzedzającym ten, w którym się je roz- licza w ciężar kosztów. Zalicza się do nich wszelkiego rodzaju wydatki poniesio- ne z góry, które są rozliczane w okresach następnych. Analizując sytuację przedsiębiorstwa, dokonuje się oceny jakości aktywów. Jest to próba udzielenia odpowiedzi na pytania [Rutkowski, 2000, s. 42]: (cid:23) w jakim stopniu aktywa są w stanie w przyszłości tworzyć przychody, zy- ski i wpływy pieniężne? (cid:23) jaka jest ich rzeczywista wartość rynkowa? 15 1. Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa Pasywa są źródłami fi nansowania majątku (czyli aktywów). Na pasywa składają się: A. kapitał (fundusz) własny: (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) kapitał (fundusz) podstawowy, należne wpłaty na kapitał podstawowy, udziały (akcje) własne, kapitał (fundusz) zapasowy, kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny, pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe, zysk (strata) z lat ubiegłych, odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego, B. zobowiązania i rezerwy na zobowiązania: rezerwy na zobowiązania, zobowiązania długoterminowe, zobowiązania krótkoterminowe, rozliczenia międzyokresowe. (cid:23) (cid:23) (cid:23) (cid:23) Pierwszą część pasywów stanowi kapitał (fundusz) własny. Stanowią go pierwotne lokaty kapitałowe właścicieli. O ile kapitał podstawowy występuje w każdej spółce prawa handlowego, o tyle tworzenie kapitału zapasowego w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością jest dobrowolne. Kolejna pozycja kapitału własnego to kapitał z aktualizacji wyceny. Powstaje on w wyniku przeszacowań aktywów trwałych. Ma on zapewnić równowagę między aktywami i pasywami przedsiębiorstwa. Zmniejszenie tej pozycji nastę- puje wtedy, gdy przeszacowane aktywa trwałe zostaną sprzedane lub zlikwido- wane. Pozostałe kapitały rezerwowe tworzone są na wypadek utraty wartości ak- tywów, znanych albo spodziewanych strat lub zobowiązań. Pozycja ta zmniej- szana jest, gdy rozwiązuje się rezerwy. Zysk (strata) z lat ubiegłych to kolejny składnik kapitałów własnych. Podlega on rozliczeniu w kolejnych okresach sprawozdawczych. Zobowiązania są kapitałem obcym. Zobowiązania długoterminowe to te o terminie spłaty powyżej jednego roku. W ich skład wchodzą między innymi długoterminowe pożyczki, obligacje oraz długoterminowe kredyty bankowe. Kolejną pozycję pasywów stanowią zobowiązania krótkoterminowe. W ich skład wchodzą: pożyczki, obligacje, krótkoterminowe papiery dłużne (własne), kredyty bankowe, zaliczki otrzymane, kredyt handlowy oraz inne zobowiązania. Cechą wspólną tych zobowiązań jest termin wymagalności do jednego roku. 16 1.1. Sprawozdania finansowe Ostatnim elementem pasywów są rozliczenia międzyokresowe. Są to bierne rozliczenia. Wynikają z późniejszego regulowania zobowiązań, to znaczy, zwią- zane są z koniecznością późniejszego poniesienia wydatku, mimo że koszty z nimi związane zostały już rozliczone w poprzednich okresach. Przedsiębiorstwa prowadzące działalność na niewielką skalę mogą sporzą- dzić bilans uproszczony. Prawo to dotyczy przedsiębiorstw spełniających rów- nocześnie kryteria1: 1. Liczba zatrudnionych przez przedsiębiorstwo pracowników nie przekra- cza 50 osób. 2. Łączna suma aktywów przedsiębiorstwa na koniec roku obrotowego jest mniejsza od równowartości 2 000 000 euro w walucie polskiej. 3. Przychód netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz operacji fi nanso- wych za rok obrotowy jest mniejszy od 4 000 000 euro w walucie polskiej. Podstawą do obliczenia równowartości w walucie polskiej jest ustalony przez NBP średni kurs euro obowiązujący w dniu bilansowym. Przykład 1.1 W tabeli został przedstawiony bilans przedsiębiorstwa Sarka. W dalszej części roz- działu kolejne sprawozdania oraz wskaźniki fi nansowe będą obliczane dla tego przedsiębiorstwa. Tabela 1.1. Bilans przedsiębiorstwa Sarka Aktywa 200(X–1) r. 200(X) r. Pasywa 200(X–1) r. 200(X) r. 1 2 3 4 5 6 A. Aktywa trwałe 74 683 94 883 A. Kapitał własny 61 000 61 000 Wartości niematerialne i prawne Rzeczowe aktywa trwałe 5 630 6 730 69 053 88 153 B. Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania Zobowiązania długoterminowe 42 528 58 057 40 000 50 000 1 Art. 50 Ustawy o Rachunkowości (ujednolicony tekst ustawy: Dz.U. z 1994 r. nr 121, poz. 591; Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223). 17 1. Ocena sytuacji finansowej przedsiębiorstwa 1 B. Aktywa obrotowe Zapasy Należności krótkoterminowe Inwestycje krótkoterminowe Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 2 3 4 5 6 Zobowiązania krótkoterminowe 2 528 8 057 28 845 24 174 23 030 12 030 4 430 8 430 1 180 3 514 205 200 Aktywa razem 103 528 119 057 Pasywa razem 103 528 119 057 Źródło: opracowano na podstawie: Ustawa o rachunkowości (ujednolicony tekst ustawy: Dz.U. z 1994 r. nr 121, poz. 591; Dz.U. z 2009 r. nr 152, poz. 1223). i 1.1.2. Zestawienie wyników przedsiębiorstwa: Rachunek zysków i strat Sprawozdaniem informującym o fi nansowych wynikach działalności przedsię- biorstwa jest rachunek zysków i strat nazywany też często rachunkiem wyni- ków. Są w nim przedstawione syntetycznie wszystkie przychody, koszty oraz obciążenia związane z uzyskaniem przychodu. Istnieją dwa warianty sporzą- dzania rachunku zysków i strat: kalkulacyjny i porównawczy. Przychody ze sprzedaży towarów, produktów i materiałów informują o wielkości sprzedaży. Przychody te nie zawierają w sobie podatku VAT. Zawierają natomiast wielkość ewentualnych opustów, bonifi kat i dopłat. Pozycja ta jest wynikiem podstawo- wej działalności przedsiębiorstwa. Realizacja przychodu z założenia ma miej- sce w momencie wystawienia faktury. Koszty sprzedanych towarów, produk- tów i materiałów odzwierciedlają wszystkie koszty przypadające na uzyskane przychody ze sprzedaży w danym okresie. Pozostałe przychody operacyjne to skutek działalności operacyjnej innej niż podstawowa. Nie występują one we wszystkich okresach sprawozdawczych, gdyż nie należą do typowej działalności przedsiębiorstwa. Pojawiają się w związku ze sprzedażą aktywów trwałych przedsiębiorstwa, materiałów, przedawnień zobowiązań itp. Pozostałe koszty operacyjne informują o kosz- tach związanych z uzyskaniem pozostałych przychodów operacyjnych. 18 1.1. Sprawozdania finansowe Zysk (strata) na działalności operacyjnej to wynik skorygowania zysku ze sprzedaży o pozostałe przychody i koszty operacyjne. Jest on odzwierciedle- niem efektu działalności operacyjnej przedsiębiorstwa bez uwzględnienia kosz- tów fi nansowych. Przychody i koszty fi nansowe związane są z działalnością fi nansową przed- siębiorstwa, przy czym przychody powstają w związku z inwestowaniem przez przedsiębiorstwo w różne instrumenty fi nansowe, natomiast koszty fi nansowe to przede wszystkim koszty zewnętrznego fi nansowania. Zysk (strata) na działalności gospodarczej jest realizowany na trzech pozio- mach: działalności operacyjnej podstawowej i pozostałej oraz działalności fi - nansowej. Straty i zyski nadzwyczajne wynikają ze zdarzeń losowych, niezależnych od decyzji osób zarządzających przedsiębiorstwem, nie są tu ujmowane (np. straty wynikające z zaniedbań). Zysk (strata) brutto podlega obciążeniom podatkowym i innym. Po ich uwględnieniu otrzymywany jest zysk (strata) netto. Przykład 1.2 Tabela 1.2. Rachunek zysków i strat dla przedsiębiorstwa Sarka 1 A. B. C. D. E. F. G. H. I. J. K. 2 Przychody ze sprzedaży produktów, towarów i materiałów (–) Koszty sprzedanych produktów, towarów i materiałów = Zysk (strata) brutto ze sprzedaży (A–B) (–) Koszty sprzedaży (–) Koszty ogólnego zarządu = Zysk (strata) ze sprzedaży (C–D–E) (+) Pozostałe przychody operacyjne (–) Pozostałe koszty operacyjne = Zysk (strata) na działalności operacyjnej (F+G–H) (+) Przychody fi nansowe (–) Koszty fi nansowe L. M.I. M.II. = Zysk (strata) na działalności gospodarczej (I+J–K) (+) Zyski nadzwyczajne (–) Straty nadzwyczajne 200(X–1) r. 200(X) r. 3 53 160 25 130 28 030 6 030 12 000 10 000 340 3 540 6 800 95 5 053 1 842 0 215 4 101 160 47 821 53 339 11 475 22 835 19 029 650 6 736 12 943 141 6 225 6 859 0 0 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wprowadzenie do zarządzania finansami przedsiębiorstw
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: