Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00252 007752 10468027 na godz. na dobę w sumie
Wprowadzenie do zarządzania operacjami i łańcuchem dostaw - książka
Wprowadzenie do zarządzania operacjami i łańcuchem dostaw - książka
Autor: , Liczba stron: 728
Wydawca: Onepress Język publikacji: polski
ISBN: 83-246-0066-3 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> poradniki >> zarządzanie
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Kompletny podręcznik logistyki i zarządzania dostawami

Optymalna moc produkcyjna, ciągła poprawa jakości, produkcja bez wąskich gardeł i doskonałe zarządzanie zapasami -- nie tylko we własnej organizacji, ale w całej sieci dostawców i partnerów handlowych. Oto cel godny firmy XXI wieku.

Z tej książki dowiesz się, jak i nad czym pracują działy logistyki i zaopatrzenia w firmach takich, jak Dell Computer, Procter & Gamble, Chrysler, Toyota, Kraft Foods, czy Whirlpool. Poznasz nowe miary wydajności operacyjnej oraz czynniki, od których zależą koszty i jakość w zarządzaniu dostawami. Przeanalizujesz krok po kroku wyczerpujące studia przypadków. Dowiesz się, w jaki sposób systemy informatyczne usprawniają łańcuch dostaw. Nauczysz się znajdować punkty, w których proces dostaw łączy się z innymi procesami w firmie, takimi jak zarządzanie projektami, rozwój nowych produktów czy sprzedaż. Opanujesz nowe narzędzia analityczne, które z pomocą wskazówek autorów wykorzystasz w arkuszu MS Excel.

Główne tematy poruszane w książce to:

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Wprowadzenie do zarz¹dzania operacjami i ³añcuchem dostaw Autorzy: Cecil Bozarth, Robert B. Handfield T³umaczenie: Micha³ Lipa ISBN: 83-246-0066-3 Tytu³ orygina³u: Introduction to Operations and Supply Chain Management Format: B5, stron: 728 Kompletny podrêcznik logistyki i zarz¹dzania dostawami (cid:129) Dla specjalistów i mened¿erów poszukuj¹cych oszczêdnoœci w dzia³ach zaopatrzenia i produkcji (cid:129) Dla studentów, którzy zamierzaj¹ robiæ karierê w dzia³ach logistyki i zaopatrzenia (cid:129) Dla trenerów i wyk³adowców akademickich poszukuj¹cych praktycznych materia³ów szkoleniowych i wszechstronnych studiów przypadku Optymalna moc produkcyjna, ci¹g³a poprawa jakoœci, produkcja bez w¹skich garde³ i doskona³e zarz¹dzanie zapasami -- nie tylko we w³asnej organizacji, ale w ca³ej sieci dostawców i partnerów handlowych. Oto cel godny firmy XXI wieku. Z tej ksi¹¿ki dowiesz siê, jak i nad czym pracuj¹ dzia³y logistyki i zaopatrzenia w firmach takich, jak Dell Computer, Procter Gamble, Chrysler, Toyota, Kraft Foods, czy Whirlpool. Poznasz nowe miary wydajnoœci operacyjnej oraz czynniki, od których zale¿¹ koszty i jakoœæ w zarz¹dzaniu dostawami. Przeanalizujesz krok po kroku wyczerpuj¹ce studia przypadków. Dowiesz siê, w jaki sposób systemy informatyczne usprawniaj¹ ³añcuch dostaw. Nauczysz siê znajdowaæ punkty, w których proces dostaw ³¹czy siê z innymi procesami w firmie, takimi jak zarz¹dzanie projektami, rozwój nowych produktów czy sprzeda¿. Opanujesz nowe narzêdzia analityczne, które z pomoc¹ wskazówek autorów wykorzystasz w arkuszu MS Excel. 11 S P I S T R E Ś C I Autorzy ............................................................ 6 Przedmowa .................................................... 19 Nasza wizja ............................................... 19 Omówienie narzędzi i technik analitycznych ............................... 20 Narzędzia i techniki omówione w książce .. 22 Nowatorskie podejście do usług ................ 24 Podziękowania ............................................... 25 CZĘŚĆ I TWORZENIE WARTOŚCI ZA POMOCĄ OPERACJI I ŁAŃCUCHÓW DOSTAW 1 Wprowadzenie do zarządzania operacjami oraz łańcuchami dostaw ............................. 27 Wprowadzenie ............................................... 28 1.1. Dlaczego warto studiować zarządzanie operacjami oraz łańcuchami dostaw? ...... 30 Zarządzanie operacjami ............................ 32 Zarządzanie łańcuchem dostaw ................. 34 1.2. Ważne trendy .......................................... 36 Handel elektroniczny ................................ 37 Rosnąca konkurencja i globalizacja ............. 38 Zarządzanie relacjami ................................ 38 1.3. Zarządzanie operacjami oraz łańcuchami dostaw a Twoja kariera ............................ 39 Organizacje zawodowe ............................. 39 1.4. Przeznaczenie i struktura niniejszej książki ..................... 41 Powiązania między różnymi obszarami funkcjonalnymi oraz między różnymi organizacjami ............................................ 41 Podsumowanie rozdziału ................................ 45 Najważniejsze pojęcia ..................................... 45 Pytania do przemyślenia ................................. 45 Zadania ........................................................... 46 Studium przypadku ......................................... 46 Bibliografia ...................................................... 50 2 Strategie związane z operacjami i łańcuchami dostaw ............................. 51 Dell Computer Corporation ........................... 52 Wprowadzenie ............................................... 53 2.1. Elementy firmy ........................................ 53 2.2. Strategia ................................................... 54 2.3. Strategie związane z operacjami i łańcuchami dostaw ................................ 56 Wartość dla klienta .................................... 58 Cztery wymiary wydajności ....................... 59 Trudne wybory pomiędzy różnymi wymiarami wydajności .............................. 62 Zdobywcy zamówień oraz kwalifikatory zamówień ..................... 63 Koordynacja ze strategią biznesową ........... 64 Kluczowe kompetencje w obszarze operacji i łańcucha dostaw ....... 66 Podsumowanie rozdziału ................................ 68 Najważniejsze wzory ...................................... 68 Najważniejsze pojęcia ..................................... 68 Rozwiązane zadanie ........................................ 69 Pytania do przemyślenia ................................. 71 Zadania ........................................................... 71 Studium przypadku ......................................... 74 Bibliografia ...................................................... 76 3 Procesy biznesowe .............. 77 Procter Gamble .......................................... 78 Wprowadzenie ............................................... 80 3.1. Procesy biznesowe .................................. 80 Doskonalenie procesów biznesowych ....... 82 3.2. Mapowanie procesów biznesowych ....... 83 Mapa relacji ............................................... 84 Mapa procesu ........................................... 86 3.3. Mierzenie wydajności procesów ............. 91 Produktywność ......................................... 92 Efektywność .............................................. 94 Czas trwania cyklu ..................................... 96 wprow_do zarz_helion.indb 11 wprow_do zarz_helion.indb 11 2006-10-07 14:40:15 2006-10-07 14:40:15 12 3.4. Skracanie czasów trwania cykli ............... 97 Czynniki wpływające na wydłużenie czasu trwania cyklu ............. 97 Organizowanie działalności w celu skrócenia czasu trwania cyklu .......... 98 3.5. Benchmarking .......................................... 99 3.6. Strategie doskonalenia procesów biznesowych .......................................... 101 Wewnętrzne i zewnętrzne procesy biznesowe ................................. 101 Ciągłe doskonalenie oraz przebudowa procesów biznesowych ........................... 102 Podsumowanie rozdziału .............................. 102 Najważniejsze wzory .................................... 102 Rozwiązane zadanie ...................................... 103 Najważniejsze pojęcia ................................... 103 Pytania do przemyślenia ............................... 105 Zadania ......................................................... 106 Studium przypadku ....................................... 110 Bibliografia .................................................... 111 4 Zarządzanie jakością .........113 Superbank S.A. ............................................. 114 Wprowadzenie ............................................. 115 4.1. Definicja jakości ..................................... 115 4.2. Całkowity koszt jakości ......................... 117 4.3. Kompleksowe zarządzanie jakością (TQM) .................. 120 4.4. Narzędzia ciągłego doskonalenia ........... 125 Mapowanie procesu ................................ 126 Analiza przyczyn źródłowych ................... 126 Cykl PDCA ............................................. 131 4.5. Statystyczna kontrola jakości ................. 132 Wydolność procesu ................................ 132 Jakość six-sigma ....................................... 136 Karty kontrolne ....................................... 137 Wyrywkowa kontrola odbiorcza ............. 145 Funkcja utraty jakości Taguchiego ............. 148 4.6. Zarządzanie jakością w ramach łańcucha dostaw ................... 149 ISO ......................................................... 149 Zewnętrzne błędy w łańcuchu dostaw ... 150 Podsumowanie rozdziału .............................. 151 Najważniejsze wzory .................................... 152 Najważniejsze pojęcia ................................... 154 Wykorzystanie programu Microsoft Excel w zarządzaniu jakością .......................... 155 Rozwiązane zadanie ..................................... 156 Zadania ......................................................... 158 Pytania do przemyślenia ............................... 158 Studium przypadku ....................................... 166 Bibliografia .................................................... 169 CZĘŚĆ II TWORZENIE ŚRODOWISKA OPERACYJNEGO 5 Zarządzanie projektami ..... 171 Bechtel Group ............................................... 172 Wprowadzenie ............................................. 173 5.1. Rosnące znaczenie zarządzania projektami .......................... 174 5.2. Fazy projektu ......................................... 175 Faza koncepcyjna .................................... 175 Faza definicji projektu .............................. 175 Faza planowania ...................................... 176 Faza realizacji .......................................... 176 Faza powykonawcza ............................... 177 5.3. Narzędzia zarządzania projektami ........ 177 Wykres Gantta ........................................ 177 Sieć czynności ......................................... 180 Konstruowanie sieci czynności ................. 181 Kompresja projektu ................................. 186 5.4. Oprogramowanie wspomagające zarządzanie projektami ......................... 190 Podsumowanie rozdziału .............................. 192 Najważniejsze pojęcia ................................... 193 Najważniejsze wzory .................................... 193 Rozwiązane zadanie ...................................... 194 Pytania do przemyślenia .............................. 196 Zadania ......................................................... 196 Studium przypadku ....................................... 201 Bibliografia .................................................... 202 6 Rozwój produktów i usług . 203 Whirlpool ..................................................... 204 Wprowadzenie ............................................. 205 Projekt produktu i proces rozwoju ........... 205 Cztery powody rozwijania nowych produktów i usług ...................... 206 wprow_do zarz_helion.indb 12 wprow_do zarz_helion.indb 12 2006-10-07 14:40:15 2006-10-07 14:40:15 6.1. Ujęcie procesu rozwoju produktów i usług z perspektywy operacji i łańcucha dostaw .................................. 208 Solidny projekt, łatwość testowania i łatwość obsługi ...................................... 208 Wielkość produkcji .................................. 209 Koszty produkcji ...................................... 209 Dopasowanie do istniejących możliwości . 211 6.2. Proces rozwoju ..................................... 212 Model procesu rozwoju .......................... 212 Rozwój sekwencyjny kontra inżynieria współbieżna ............................................ 215 6.3. Role odgrywane przez różne jednostki funkcjonalne w procesie rozwoju produktów i usług .................................. 216 Dział inżynieryjny .................................... 216 Marketing ................................................ 217 Księgowość ............................................. 217 Finanse ................................................... 217 Projektanci .............................................. 217 Zaopatrzenie .......................................... 218 Dostawcy ............................................... 218 Kto prowadzi? ......................................... 219 6.4. Metody doskonalenia projektów produktów i usług ................ 219 Dopasowanie funkcji jakości (QFD) ......... 220 Projektowanie wspomagane komputerowo (CAD) oraz projektowanie i wytwarzanie wspomagane komputerowo (CAD/CAM) ........................................... 222 Projektowanie pod kątem łatwości wytwarzania (DFM), projektowanie pod kątem łatwości konserwacji (DFMt) oraz projektowanie pod kątem środowiska (DFE) .................................... 222 Rachunek kosztu docelowego i analiza wartości ..................................... 224 Podsumowanie rozdziału .............................. 226 Najważniejsze pojęcia ................................... 226 Pytania do przemyślenia ............................... 227 Studium przypadku ....................................... 228 Bibliografia .................................................... 230 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług ............. 231 Stylowe Meble Sp. z o.o. .............................. 232 Wprowadzenie ............................................. 233 13 7.1. Procesy produkcyjne ............................. 233 Linie produkcyjne oraz produkcja ciągła ... 234 Produkcja jednostkowa ............................ 236 Produkcja seryjna .................................... 237 Produkcja stacjonarna .............................. 238 Hybrydowe procesy produkcyjne ............ 238 Łączenie procesów produkcyjnych w ramach łańcucha dostaw ...................... 240 Wybór procesu produkcyjnego ............... 240 Macierz produkt-proces .......................... 241 7.2. Indywidualizacja produktu w łańcuchu dostaw ................................................... 242 Cztery poziomy indywidualizacji .............. 242 Punkt indywidualizacji .............................. 243 7.3. Procesy usługowe .................................. 246 Pakiet usług ............................................. 246 Indywidualizacja usług .............................. 247 Kontakt z klientem ................................... 248 Pozycjonowanie usług ............................. 249 Usługi w łańcuchu dostaw ....................... 251 7.4. Modele podejmowania decyzji dotyczących rozmieszczenia przestrzennego zasobów ...................... 251 Równoważenie linii ................................. 252 Przydzielanie pomieszczeń jednostkom funkcjonalnym ...................... 257 Podsumowanie rozdziału .............................. 261 Najważniejsze wzory .................................... 262 Najważniejsze pojęcia ................................... 263 Rozwiązane zadanie ...................................... 263 Pytania do przemyślenia ............................... 266 Zadania ......................................................... 266 Studium przypadku ....................................... 272 Bibliografia .................................................... 274 Cele rozdziału ............................................... 275 8 Zarządzanie mocą produkcyjną .................... 275 Merck i Crixivan ........................................... 276 Wprowadzenie ............................................. 277 8.1. Moc produkcyjna ................................... 277 Mierniki mocy produkcyjnej ..................... 278 Czynniki wpływające na poziom mocy produkcyjnej ................. 279 Czynniki związane z łańcuchem dostaw ... 280 8.2. Trzy podstawowe strategie dopasowywania mocy produkcyjnej do popytu ............... 280 wprow_do zarz_helion.indb 13 wprow_do zarz_helion.indb 13 2006-10-07 14:40:15 2006-10-07 14:40:15 14 8.3. Metody oceny różnych opcji mocy produkcyjnej .......................................... 282 Koszty ..................................................... 282 Popyt ...................................................... 285 Wartość oczekiwana ............................... 286 Drzewa decyzyjne .................................. 287 Analiza progu rentowności ...................... 290 Inne względy .......................................... 291 Teoria ograniczeń .................................... 292 8.4. Teorie wspomagające zarządzanie mocą produkcyjną ............. 292 Teoria kolejek ......................................... 294 Krzywe doświadczenia ............................ 300 Podsumowanie rozdziału .............................. 304 Najważniejsze wzory .................................... 305 Najważniejsze pojęcia ................................... 306 Wykorzystanie programu Microsoft Excel w zarządzaniu mocą produkcyjną ......... 307 Rozwiązane zadanie ...................................... 308 Pytania do przemyślenia ............................... 309 Zadania ......................................................... 310 Studium przypadku ....................................... 317 Bibliografia .................................................... 318 CZĘŚĆ III TWORZENIE POWIĄZAŃ W RAMACH ŁAŃCUCHA DOSTAW 9 Prognozowanie ................ 319 Ford — problemy z palladem ...................... 320 Wprowadzenie ............................................. 321 9.1. Rodzaje prognoz .................................... 321 Prognozy popytu ..................................... 322 Prognozy podaży .................................... 322 Prognozy cen .......................................... 322 9.2. Prawa prognozowania ........................... 322 Prawo 1. Prognozy niemal zawsze są niedokładne ........................................ 323 Prawo 2. Prognozy krótkookresowe są bardziej dokładne ................................ 323 Prawo 3. Prognozy dla grup produktów lub usług są bardziej dokładne .................. 323 Prawo 4. Prognozy nie są substytutem wartości, które można dokładnie określić . 323 9.3. Wybór metody prognozowania ............. 324 9.4. Jakościowe metody prognozowania ...... 325 9.5. Modele prognozowania oparte na szeregach czasowych ........................ 326 Metoda naiwna ....................................... 328 Średnia ruchoma ..................................... 329 Średnia ruchoma ważona ........................ 331 Wygładzanie wykładnicze ........................ 332 Liniowy model wygładzania wykładniczego Holta ............................... 336 Regresja liniowa ...................................... 337 Dostosowania sezonowe ........................ 342 9.6. Modele prognozowania przyczynowo-skutkowego .................... 347 Regresja liniowa ...................................... 347 Regresja wieloraka .................................. 351 9.7. Mierniki trafności prognoz .................... 354 9.8. Programy komputerowe do tworzenia prognoz ........................... 356 9.9. Wspólne planowanie, prognozowanie i uzupełnianie zapasów .......................... 357 Najważniejsze wzory .................................... 359 Podsumowanie rozdziału .............................. 359 Najważniejsze pojęcia ................................... 361 Rozwiązane zadanie ...................................... 362 Pytania do przemyślenia ............................... 365 Zadania ......................................................... 366 Studium przypadku ....................................... 373 Bibliografia .................................................... 374 10 Decyzje dotyczące pozyskiwania produktów i usług oraz proces zaopatrzenia ................... 375 Dell Computer Corporation ........................ 376 Wprowadzenie ............................................. 376 10.1. Dlaczego zaopatrzenie jest tak ważne? 377 Zmieniający się globalny krajobraz konkurencyjny ......................................... 377 Wymiar finansowy .................................. 378 Wpływ zaopatrzenia na wydajność .......... 381 10.2. Decyzje dotyczące pozyskiwania produktów i usług .................................. 383 Wady i zalety insourcingu i outsourcingu .. 383 Analiza kosztu całkowitego ...................... 386 10.3. Strategie pozyskiwania produktów i usług .................................................... 389 wprow_do zarz_helion.indb 14 wprow_do zarz_helion.indb 14 2006-10-07 14:40:16 2006-10-07 14:40:16 10.4. Proces zaopatrzenia ............................. 392 Identyfikacja potrzeb ............................... 393 Opis ....................................................... 393 Identyfikacja i ocena dostawców .............. 395 Wybór dostawcy ..................................... 397 Przygotowanie zamówienia ..................... 399 Kontrola i przyspieszanie realizacji ............ 399 Odbiór i kontrola .................................... 399 Zatwierdzanie faktur i zapłata .................. 400 Aktualizacja danych .................................. 400 10.5. Wielokryterialne modele decyzyjne w pozyskiwaniu zasobów i zaopatrzeniu ........................................ 400 Analityczny proces hierarchiczny (metoda AHP) ........................................ 401 System oceny ważonej ............................ 409 10.6. Trendy w zarządzaniu zaopatrzeniem . 411 Kontrakty długoterminowe i konsolidacja . 411 Redukcja liczby dostawców ..................... 412 Zaopatrzenie w skali globalnej ................. 412 Ocena wydajności dostawców ................ 412 Technologia dostawcy ............................. 412 Technologia informatyczna ....................... 413 Profesjonalizm w zaopatrzeniu ................ 413 Podsumowanie rozdziału ......................... 416 Najważniejsze wzory .................................... 416 Najważniejsze pojęcia ................................... 417 Rozwiązane zadanie ...................................... 418 Pytania do przemyślenia ............................... 419 Zadania ......................................................... 420 Studium przypadku ....................................... 425 Bibliografia .................................................... 426 11 Logistyka ....................... 427 Kraft Foods ................................................... 428 Wprowadzenie ............................................. 429 11.1. Renesans logistyki ................................ 430 11.2. Dlaczego logistyka jest tak ważna? ....... 430 11.3. Obszary decyzyjne w logistyce ............ 431 Transport ................................................ 432 Wybór środka transportu ........................ 435 Transport multimodalny ........................... 436 Gospodarka magazynowa ....................... 438 Zwiększanie elastyczności operacyjnej ..... 442 Logistyczne systemy informatyczne .......... 443 Przeładunek i pakowanie ......................... 444 Zarządzanie zapasami ............................. 445 11.4. Strategia logistyczna ............................. 446 Posiadanie kontra outsourcing ................. 446 15 Pomiar wydajności systemu logistycznego 448 Koszt nabycia .......................................... 449 11.5. Modele decyzyjne w logistyce ............. 452 Metoda wyważonego środka ciężkości .... 452 Modele optymalizacyjne .......................... 454 Zagadnienie transportowe ....................... 454 Podsumowanie rozdziału .............................. 461 Najważniejsze wzory .................................... 462 Rozwiązane zadanie ...................................... 463 Najważniejsze pojęcia ................................... 463 Pytania do przemyślenia ............................... 466 Zadania ......................................................... 466 Studium przypadku ....................................... 471 Bibliografia .................................................... 472 Cele rozdziału ............................................... 473 CZĘŚĆ IV PLANOWANIE ORAZ KONTROLA OPERACJI I ŁAŃCUCHÓW DOSTAW 12 Planowanie sprzedaży i operacji (planowanie zagregowane) .................. 473 Aquatic Sp. z o.o. — część pierwsza ............ 474 Wprowadzenie ............................................. 474 12.1. Miejsce SOP w cyklu planowania ......... 475 12.2. Najważniejsze metody planowania sprzedaży i operacji .............................. 476 Planowanie zastępujące .......................... 478 Różne rodzaje planów produkcji ............. 482 Planowanie wstępujące .......................... 489 Analiza przepływu pieniądza ................... 491 12.3. Przygotowanie organizacyjne i wdrażanie procesu planowania sprzedaży i operacji ............................... 495 Wybór najlepszego planu ....................... 495 Ruchomy horyzont planistyczny ............. 497 Wdrażanie procesu planowania sprzedaży i operacji w organizacji ............ 498 12.4. SOP w działalności usługowej .............. 499 Dostosowanie sprzedaży do mocy produkcyjnej .......................................... 500 Dopasowanie mocy produkcji do sprzedaży .......................................... 501 wprow_do zarz_helion.indb 15 wprow_do zarz_helion.indb 15 2006-10-07 14:40:16 2006-10-07 14:40:16 16 12.5. Integracja procesu SOP w ramach łańcucha dostaw ................... 502 12.6. Zastosowanie modelowania optymalizacyjnego w tworzeniu SOP .... 503 Podsumowanie rozdziału .............................. 509 Najważniejsze wzory .................................... 509 Najważniejsze pojęcia ................................... 509 Pytania do przemyślenia ............................... 512 Zadania ......................................................... 512 Studium przypadku ....................................... 521 Bibliografia .................................................... 522 13 Zarządzanie zapasami w ramach łańcucha dostaw 523 Amazon.com ................................................. 524 Wprowadzenie ............................................. 525 13.1. Znaczenie zapasów .............................. 525 Rodzaje zapasów .................................... 526 Czynniki sprzyjające gromadzeniu zapasów ............................. 529 Zapasy o popycie niezależnym i zależnym ............................................... 531 13.2. Metoda kontroli okresowej ................. 532 Granica uzupełniania zapasów ................. 533 13.3. Metoda kontroli ciągłej ........................ 534 Ekonomiczna wielkość zamówienia ......... 536 Punkt ponownego zamawiania i zapas bezpieczeństwa ....................................... 539 Rabaty ilościowe ..................................... 543 13.4. Metoda zapasu jednookresowego ....... 546 Docelowy poziom obsługi ....................... 547 Docelowy poziom uzupełniania zapasów 549 13.5. Zapasy w łańcuchu dostaw .................. 551 Efekt bykowca ......................................... 551 Lokalizacja zapasów ................................. 553 Transport, pakowanie i przeładunek ......... 555 13.6. Aktywne zarządzanie zapasami o popycie niezależnym .......................... 556 Podsumowanie rozdziału .............................. 558 Najważniejsze wzory .................................... 558 Najważniejsze pojęcia ................................... 560 Wykorzystanie programu Microsoft Excel w zarządzaniu zapasami ........................ 560 Rozwiązane zadania ...................................... 562 Pytania do przemyślenia ............................... 563 Zadania ......................................................... 564 Studium przypadku ....................................... 571 Bibliografia .................................................... 574 14 Zarządzanie produkcją w ramach łańcucha dostaw 575 Herman Miller .............................................. 576 Wprowadzenie ............................................. 577 14.1. Planowanie nadrzędne ......................... 579 Moduł planu nadrzędnego ....................... 580 Korzystanie z planu nadrzędnego ............ 585 14.2. Planowanie potrzeb materiałowych .... 587 Moduł MRP ............................................ 590 Zalety MRP ............................................. 598 Warunki stosowania MRP ........................ 598 14.3. Systemy kontroli działalności produkcyjnej i zarządzania złożonymi zamówieniami ...................... 601 Kolejność zadań ...................................... 601 Technologie służące do kontrolowania działalności .............................................. 604 14.4. Synchronizacja planowania i kontroli w ramach łańcucha dostaw ................... 604 Planowanie potrzeb dystrybucyjnych ....... 604 Podsumowanie rozdziału .............................. 608 Najważniejsze pojęcia ................................... 610 Rozwiązane zadanie ...................................... 610 Pytania do przemyślenia ............................... 611 Zadania ......................................................... 612 Bibliografia .................................................... 623 15 Just-in-time — produkcja odchudzona .................... 625 Toyota Motor Company ............................... 626 Wprowadzenie ............................................. 627 15.1. Marnotrawstwo w filozofii JIT ............ 628 15.2. Zapasy w filozofii JIT ........................... 630 15.3. Systemy kanban .................................. 632 Kontrolowanie stanu zapasów z wykorzystaniem systemu kanban .......... 635 Synchronizacja działań w łańcuchu dostaw z wykorzystaniem systemu kanban .......... 638 Połączenie techniki MRP i systemu kanban 639 Podsumowanie rozdziału .............................. 641 Najważniejsze wzory .................................... 641 Najważniejsze pojęcia ................................... 642 Rozwiązane zadanie ...................................... 642 Pytania do przemyślenia ............................... 643 Zadania ......................................................... 644 wprow_do zarz_helion.indb 16 wprow_do zarz_helion.indb 16 2006-10-07 14:40:16 2006-10-07 14:40:16 Studium przypadku ....................................... 646 Bibliografia .................................................... 649 16 Zarządzanie technologiami informatycznymi w ramach łańcucha dostaw .............. 651 SciQuest ........................................................ 652 Wprowadzenie ............................................. 653 16.1. Znajomość potrzeb informacyjnych .... 654 Różnice pomiędzy poziomami organizacyjnymi ....................................... 654 Kierunek połączeń ................................... 656 16.2. Diagnozowanie i usprawnianie przepływów informacji w łańcuchu dostaw ............... 657 Profil przepływu informacji ...................... 657 16.3. Systemy informacyjne w zarządzaniu łańcuchem dostaw ................................. 661 16.4. Profile dostawców oprogramowania ... 665 SAP AG .................................................. 665 Siebel Systems ........................................ 665 17 i2 ............................................................ 666 SAS ......................................................... 667 Podsumowanie rozdziału .............................. 667 Najważniejsze pojęcia ................................... 669 Pytania do przemyślenia ............................... 669 Studium przypadku ....................................... 670 Bibliografia .................................................... 672 Dodatki .............................. 673 Dodatek A Powierzchnie pod krzywą normalną ........ 674 Dodatek B Skumulowane prawdopodobieństwa w rozkładzie Poissona ............................. 678 Dodatek C Wartości e–λ do wykorzystania przy obliczaniu prawdopodobieństwa w rozkładzie Poissona ............................. 681 Dodatek D Liczby pseudolosowe .............................. 682 Słowniczek ................................................... 683 Skorowidz .................................................... 705 wprow_do zarz_helion.indb 17 wprow_do zarz_helion.indb 17 2006-10-07 14:40:16 2006-10-07 14:40:16 ROZDZIAŁ 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług 231 R O Z D Z I A Ł 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług Z A R Y S R O Z D Z I A Ł U Wprowadzenie 7.1. Procesy produkcyjne 7.2. Indywidualizacja produktu w łańcuchu dostaw 7.3. Procesy usługowe 7.4. Modele podejmowania decyzji dotyczących rozmieszczenia przestrzennego zasobów Podsumowanie rozdziału CELE ROZDZIAŁU Po zakończeniu pracy z tym rozdziałem będziesz potrafił:  wyjaśnić, dlaczego projekt produktu jest ważny dla sukcesu firmy;  scharakteryzować pięć podstawowych rodzajów procesów produkcyjnych;  omówić dopasowanie procesów produkcyjnych do różnych uwarunkowań rynkowych;  wyjaśnić, w jaki sposób różne procesy produkcyjne mogą być łączone w ramach łańcucha dostaw;  opisać krytyczną rolę indywidualizacji w wytwarzaniu, w tym stopień i punkt indywidualizacji oraz zadania górnego i dolnego biegu;  omówić trzy wymiary różnicowania usług — pakiet usług, indywidualizację, kontakt z klientem — oraz wiążące się z nimi aspekty zarządzania procesem usługowym;  pozycjonować usługę w modelu pojęciowym i omówić podstawowe wyzwania stojące przed menedżerami;  omówić dopasowanie procesów usługowych do różnych uwarunkowań rynkowych;  opracować układ przedmiotowy z wykorzystaniem metody równoważenia linii oraz obliczyć podstawowe mierniki wydajności linii;  opracować układ funkcjonalny, opierając się na całkowitym przebywanym dystansie. wprow_do zarz_helion.indb 231 wprow_do zarz_helion.indb 231 2006-10-07 14:41:11 2006-10-07 14:41:11 232 CZĘŚĆ II Tworzenie środowiska operacyjnego STYLOWE MEBLE SP. Z O.O. Firma Stylowe Meble Sp. z o.o. stoi przed trudną decyzją, zaszła bowiem konieczność zwiększenia mocy produkcyjnych zakładu wytwarzającego drewniane krzesła. Zespół inżynierów przedstawił do wyboru dwie opcje procesu produkcyjnego: Specjalistyczne maszyny do produkcji siedzeń Frezarka pięcioosiowa Czas przezbrojenia Czas produkcji siedzenia (po przezbro- jeniu procesu) 6 godzin 10 minut 1,1 minuty 3,5 minuty Pierwsza propozycja zakłada wykorzy- stanie specjalistycznych maszyn przycina- jących bloki drewna i kształtujących z nich gotowe siedzenia. Choć po odpowiednim przygotowaniu urządzenia te pracują bar- dzo szybko (wyprodukowanie siedzenia trwa 1,1 minuty), za każdym razem, kiedy zmienia się kształt wyrobu, wykwalifikowany opera- tor musi je przezbrajać. Czas przezbrojenia wynosi 6 godzin, czyli niemal całą zmianę. Drugą opcją jest wykorzystanie nowo- czesnej frezarki pięcioosiowej. Urządzenie to jest wyposażone w zautomatyzowane ramię, które wykonuje te same czynności, co ma- szyny do produkcji siedzeń. Ruchy ramienia (w tym zmiany oprzyrządowania) są kontro- lowane przez komputer realizujący różne programy w zależności od typu wyrobu. Główną zaletą frezarki jest możliwość wy- twarzania wielu modeli siedzeń. Przestawienie maszyny na produkcję innego produktu trwa zaledwie 10 minut. Niemniej wytwarzanie siedzenia trwa znacznie dłużej niż w przypad- ku pierwszej opcji (3,5 minuty), a do obsługi urządzenia potrzebni są wykwalifikowani pro- gramiści. Wybór „najlepszego” procesu zależy od różnorodności i liczby produktów wytwarza- nych przez Stylowe Meble, a także od możli- wości zatrudnienia wykwalifikowanych ope- ratorów i programistów. Niezależnie od tego, jaką decyzję podejmą menedżerowie firmy, musi to być decyzja właściwa. Wdrożenie każdego z opisanych procesów produkcyj- nych wymaga bowiem dokonania olbrzymich inwestycji i zdeterminuje ofertę produktową przedsiębiorstwa na wiele lat. wprow_do zarz_helion.indb 232 wprow_do zarz_helion.indb 232 2006-10-07 14:41:11 2006-10-07 14:41:11 ROZDZIAŁ 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług 233 WPROWADZENIE Decyzje dotyczące wyboru procesów produkcyjnych i usługowych są bar- dzo ważne dla firm przynajmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, wiążą się z dużymi kosztami i mają dalekosiężne skutki. Na przykład decyzja o za- instalowaniu linii produkcyjnej zdeterminuje rodzaj potrzebnych urządzeń i wymagane kwalifikacje pracowników, rodzaj produktów, które mogą być wytwarzane, oraz potrzebnych systemów informatycznych. Decyzję taką niełatwo zmienić, ponieważ wiążą się z nią poważne nakłady finansowe. Po drugie, decyzje dotyczące wyboru procesów zasługują na szczegól- ną uwagę, gdyż różne procesy mają różne mocne i słabe strony. Niektóre świetnie się sprawdzają w produkcji szerokiego asortymentu wyrobów lub świadczeniu różnorodnych usług, zaś inne lepiej się nadają do wytwarza- nia standardowych wyrobów jak najniższym kosztem. Żaden proces nie jest jednak uniwersalny. Menedżerowie muszą więc dokładnie zbadać wszystkie wady i zalety różnych procesów i upewnić się, że ten wybrany najlepiej od- powiada ogólnej strategii firmy oraz potrzebom klientów docelowych. Rozpoczniemy od omówienia procesów produkcyjnych. Najpierw prze- analizujemy pięć podstawowych ich rodzajów, a następnie zajmiemy się procesami hybrydowymi i łączonymi. Zwrócimy szczególną uwagę na to, jakie znaczenie dla wyboru najlepszego procesu ma standaryzacja i indywi- dualizacja produktu oraz wielkość produkcji. W drugiej połowie rozdziału zajmiemy się procesami usługowymi. Czym się one od siebie różnią? Jakie są ich możliwości i jakie wyzwania dla menedżerów wiążą się z nimi? W jaki sposób firma może pozycjonować swoje usługi w celu osiągnięcia przewagi strategicznej? Omówimy również szczególną rolę usług w łańcuchu dostaw. Na zakończenie przedstawimy dwie metody przestrzennej organizacji produkcji i świadczenia usług. Będą się one znacznie od siebie różniły — w zależności od układu, z którym będziemy mieli do czynienia. 7.1. PROCESY PRODUKCYJNE Menedżerowie podejmujący decyzje dotyczące procesów produkcyjnych mają aż nadto możliwości do wyboru. Przykład firmy Stylowe Meble był prostą ilustracją kwestii technicznych i ekonomicznych, z którymi trzeba sobie poradzić w takich przypadkach. Oto kilka ogólnych zasad, o których trzeba pamiętać, wybierając i wdrażając proces produkcyjny: 1. Wybór efektywnego procesu wytwórczego to znacznie więcej niż wybór odpowiedniego sprzętu. Procesy produkcyjne obejmują również ludzi, obiekty, rozmieszczenie przestrzenne i systemy informatyczne. Wszystkie te elementy muszą ze sobą współpracować, żeby cały proces przebiegał efektywnie. 2. Różne procesy mają różne mocne i słabe strony. Niektóre najlepiej sprawdzają się w produkcji małych ilości zindywidualizowanych wyrobów, podczas gdy inne idealnie się nadają do wytwarzania dużych ilości produktów standardowych. Firma musi dopilnować, żeby proces wytwórczy odpowiadał ogólnej strategii. wprow_do zarz_helion.indb 233 wprow_do zarz_helion.indb 233 2006-10-07 14:41:12 2006-10-07 14:41:12 234 CZĘŚĆ II Tworzenie środowiska operacyjnego 3. Wytwarzanie konkretnego wyrobu może wymagać zaangażowania różnych rodzajów procesów produkcyjnych zlokalizowanych w różnych zakładach i w różnych organizacjach należących do łańcucha dostaw. Skuteczni menedżerowie do spraw operacji i łańcucha dostaw rozumieją, jak ważna jest płynna współpraca tych procesów. W ciągu ostatnich dwudziestu lat w produkcji zaszły wielkie zmiany. Wysoka jakość nie jest już czynnikiem odróżniającym firmę od konkurentów, lecz podstawowym warunkiem prowadzenia działalności. Jednocześnie wielu klientów oczekuje mniejszych ilości wyrobów, częstszych dostaw oraz krótszych czasów ich realizacji, nie mówiąc już o niskich cenach. Jeśli do- dasz do tej listy wyzwań rosnące znaczenie technologii informatycznych (rozdział 16.), zobaczysz, że cechą charakterystyczną procesów produkcyj- nych na początku XXI wieku jest zmienność. Mimo to podstawowa prawda o produkcji pozostaje niezmienna: żaden proces wytwórczy nie jest uniwersalny. Wybór konkretnego procesu i odrzu- cenie innego zawsze jest trudną decyzją. Na przykład elastyczne systemy produkcyjne (ESP) to wysoce zautomatyzowane procesy produkcji seryjnej (produkcja seryjna zostanie omówiona w dalszej części rozdziału), które mo- gą się przyczyniać do obniżenia kosztów wytwarzania grup podobnych pro- duktów. Choć są one bardzo efektywne, linia produkcyjna przeznaczona do produkcji węższego asortymentu wyrobów standardowych i tak będzie tań- sza, choć nie tak elastyczna. Podobnie dzisiejsze wysoko wydajne linie pro- dukcyjne są bardziej elastyczne niż ich odpowiedniki sprzed dwudziestu lat, ale nigdy nie będą tak elastyczne, jak wykwalifikowani robotnicy wyposażeni w narzędzia ogólnego przeznaczenia. Oczywiście, wybór systemu produkcyjnego jest sam w sobie skompli- kowanym procesem. Niemniej jednak doświadczeni menedżerowie wiedzą, że zawsze pojawiają się przy tym następujące pytania:  Jakie są fizyczne wymagania związane z produktem firmy?  Jak podobne do siebie są wyroby przedsiębiorstwa?  Jaka jest wielkość produkcji przedsiębiorstwa?  Gdzie w łańcuchu dostaw dochodzi do indywidualizacji (jeśli do niej dochodzi)? Wykorzystamy te kryteria podczas opisywania pięciu podstawowych procesów produkcyjnych — linii produkcyjnej, procesów ciągłych, produk- cji jednostkowej, produkcji seryjnej i produkcji stacjonarnej. Linie produkcyjne oraz produkcja ciągła Gdy mowa o produkcji, większość ludzi myśli o liniach produkcyjnych. Linia produkcyjna to rodzaj procesu wytwórczego wykorzystywanego do produkcji wąskiego asortymentu standardowych wyrobów o identycznych lub bardzo zbliżonych wzorach1. Charakteryzuje się ona kilkoma cechami. Po pierwsze, ma układ przedmiotowy (patrz rysunek 7.2), w którym zasoby są ułożone sekwencyjnie, w kolejności wykonywania poszczególnych zadań składających się na proces wytwarzania. Kolejne stanowiska są zazwyczaj połączone jakimś mechanizmem przemieszczającym produkty od jedne- go zadania do następnego, na przykład taśmociągiem. Linia produkcyj- 1 J.F. Cox, J.H. Blackstone (red.), APICS Dictionary, wyd. X, APICS, Falls Church, Virginia 2002. Elastyczne systemy produkcyjne (ESP) — wysoce zautomatyzowane procesy produkcji seryjnej, które mogą się przyczyniać do obniżenia kosztów wytwarzania grup podobnych produktów. Linia produkcyjna — rodzaj procesu wytwórczego wykorzystywanego do produkcji wąskiego asortymentu standardowych wyrobów o identycznych lub bardzo zbliżonych wzorach. wprow_do zarz_helion.indb 234 wprow_do zarz_helion.indb 234 2006-10-07 14:41:12 2006-10-07 14:41:12 ROZDZIAŁ 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług 235 na elektrycznego narzędzia na baterie może się składać z trzech kroków: (1) montowania silnika w prawej części obudowy, (2) łączenia obu połówek obudowy oraz (3) naklejania naklejki ostrzegawczej. Wszystkie trzy kroki są realizowane w sposób ciągły, więc gdy w jednym urządzeniu montowany jest silnik, na innym naklejana jest naklejka. Po drugie, produkty zazwyczaj przesuwają się wzdłuż linii produkcyjnej w ustalonym wcześniej tempie. Linia może na przykład wytwarzać 60 sztuk wyrobu na godzinę, czyli 1 produkt na minutę. Czas upływający pomiędzy ukończeniem kolejnych jednostek wyrobu jest nazywany czasem trwania cyklu danej linii. Na każdym etapie produkcji maszyny i ludzie mają okre- ślony czas na wykonanie swoich zadań. Dzięki podzieleniu procesu produk- cji na szereg odrębnych czynności o ściśle określonym czasie realizacji linia produkcyjna pozwala osiągnąć wysoki stopień specjalizacji maszyn i ludzi oraz jednolitą jakość i wysoką efektywność. Linie produkcyjne idealnie nadają się do masowej produkcji pojedyn- czego produktu lub grupy podobnych wyrobów, charakteryzujących się tym samym rozmiarem, materiałem lub etapami produkcji. Na linii montażowej samochodów można bez przeszkód produkować jeden model pojazdu wy- posażony w różne skrzynie biegów, silniki, a nawet różne wnętrza, ponie- waż linia jest tak zaprojektowana, żeby dało się na niej wytworzyć wszystkie możliwe warianty tego produktu. RYSUNEK 7.2. Linia produkcyjna i produkcja ciągła Układ przedmiotowy — typ rozmieszczenia przestrzennego środków produkcji, w którym zasoby są ułożone sekwencyjnie, w kolejności wykonywania poszczególnych zadań składających się na proces wytwarzania. Czas trwania cyklu — w przypadku linii produkcyjnej jest to czas upływający pomiędzy ukończeniem kolejnych jednostek wyrobu. Ciągły proces produkcyjny — rodzaj procesu wytwórczego zbliżony do linii produkcyjnej. Różni się od niej głównie formą produktu, którego zazwyczaj nie da się podzielić na sztuki. Wśród przykładów można wymienić produkcję przędzy i włókien, produkcję spożywczą oraz przetwarzanie ropy i gazu. Linia produkcyjna ma jednak dwie wady. Po pierwsze, olbrzymia inwe- stycja w specjalistyczne urządzenia i wyspecjalizowanych pracowników ma sens tylko w przypadku produkcji masowej. Po drugie, jest nieelastyczna — nie można na niej wyprodukować wyrobu, który nie odpowiada jej cha- rakterystyce technicznej. Gdy asortyment produktów jest szeroki, a rozmia- ry produkcji niewielkie, potrzebne są inne rozwiązania. Ciągłe procesy produkcyjne są zbliżone do linii produkcyjnych w tym sensie, że służą do masowej produkcji wysoce zestandaryzowanych wyro- bów i wykorzystują sekwencję ściśle powiązanych zadań o dokładnie okre- ślonym czasie realizacji. Różnią się od nich głównie formą produktu, którego zazwyczaj nie da się podzielić na sztuki. Wśród przykładów można wymie- nić przetwórstwo chemiczne oraz produkcję włókienniczą. Ciągły proces produkcyjny jest jeszcze mniej elastyczny niż linia produkcyjna. Charakter produktu często sprawia, że zatrzymanie i ponowny rozruch procesu są bardzo kosztowne, co nie sprzyja elastyczności, za to skłania do standaryza- cji produktu. Wiele ciągłych procesów produkcyjnych ma bardzo specjali- styczny charakter, w związku z czym ich kontrolą muszą się zajmować wy- wprow_do zarz_helion.indb 235 wprow_do zarz_helion.indb 235 2006-10-07 14:41:12 2006-10-07 14:41:12 236 CZĘŚĆ II Tworzenie środowiska operacyjnego RYSUNEK 7.3. Masowa produkcja sera jest procesem ciągłym — produkt jest porcjo- wany dopiero na samym końcu soce wyspecjalizowani fachowcy. Pracownicy mogą się zajmować jedynie załadunkiem i rozładunkiem materiałów oraz kontrolowaniem przebiegu procesu. Ciągłe procesy produkcyjne zazwyczaj są bardzo kapitałochłonne i nie dają możliwości zmiany wielkości produkcji. Produkcja jednostkowa — rodzaj procesu produkcyjnego umożliwiający wytwarzanie szerokiego asortymentu wysoce zindywidualizowanych produktów w niewielkich ilościach (nawet pojedynczych sztuk). Charakteryzuje się wykorzystaniem narzędzi ogólnego przeznaczenia oraz zaangażowaniem pracowników o szerokich kwalifikacjach. Produkcja jednostkowa Zupełnie innym rodzajem procesu jest produkcja jednostkowa, umożliwiają- ca wytwarzanie szerokiego asortymentu wysoce zindywidualizowanych pro- duktów w niewielkich ilościach (nawet pojedynczych sztuk). Ten rodzaj pro- cesu charakteryzuje się wykorzystaniem narzędzi ogólnego przeznaczenia oraz zaangażowaniem pracowników o szerokich kwalifikacjach. Największy nacisk kładzie się na spełnianie unikatowych życzeń klientów, niezależnie od ich treści. Do wytwarzanych w ten sposób produktów można zaliczyć meble produkowane na zamówienie oraz specjalistyczne maszyny produk- cyjne; w tym systemie wykonywane są również prace konserwatorskie i re- montowe. W przypadku produkcji jednostkowej wyrób jest niestandardowy. W rzeczywistości producent może ściśle współpracować z klientem w celu opracowania projektu produktu, który w dodatku może ulec zmianie nawet po rozpoczęciu produkcji. Oczywiście, w takim przypadku oszacowanie cza- su, kosztu i konkretnych potrzeb produkcyjnych nie jest łatwe. W procesie produkcji jednostkowej wykorzystuje się bardzo elastyczne wyposażenie i personel. Pracownicy często uczestniczą w różnych etapach wprow_do zarz_helion.indb 236 wprow_do zarz_helion.indb 236 2006-10-07 14:41:12 2006-10-07 14:41:12 ROZDZIAŁ 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług 237 RYSUNEK 7.4. Proces produkcji jed- nostkowej produkcji. Zakłady stosujące ten system wytwarzania mają zazwyczaj układ funkcjonalny, w którym zasoby są fizycznie pogrupowane według funkcji (odlewanie, spawanie, malowanie itd.). Taki układ jest uzasadniony, ponie- waż wytworzenie każdego kolejnego produktu może wymagać wykonania zupełnie innej sekwencji zadań (patrz rysunek 7.4). Trzeba też pamiętać, że produkcja jednostkowa wymaga dużej elastyczności w planowaniu. O ile kierownik produkcji w zakładzie wykorzystującym linię produkcyjną o określonym tempie wytwarzania może mieć konkretne oczekiwania co do wielkości produkcji (np. 200 kuchenek na godzinę), o tyle menedżer kierują- cy produkcją jednostkową nie ma tego komfortu. Różne produkty wiążą się z różnymi potrzebami produkcyjnymi, a brak wyraźnych, przewidywalnych przepływów produkcyjnych oznacza, że niektóre jednostki funkcjonalne za- kładu mogą być bezczynne, podczas gdy inne są przeciążone. Układ funkcjonalny — typ rozmieszczenia przestrzennego środków produkcji, w którym zasoby są fizycznie pogrupowane według funkcji. Produkcja seryjna — rodzaj procesu wytwórczego, w którym wyroby przechodzą przez poszczególne etapy produkcji grupami, czyli seriami. Produkcja seryjna Nazwa produkcja seryjna pochodzi od tego, że produkty przechodzą przez poszczególne etapy procesu grupami, czyli seriami. Jeśli chodzi o wielkość produkcji i elastyczność, proces ten plasuje się gdzieś pomiędzy produkcją jednostkową a linią produkcyjną. Produkcja seryjna spotykana jest w wielu środowiskach produkcyjnych i prawdopodobnie jest najczęściej stosowa- nym procesem wytwórczym. Ilustracją typowego procesu seryjnego może być opisany na początku rozdziału przykład firmy Stylowe Meble. Pracownicy mogą obrobić na odpo- wiedniej maszynie serię 200 siedzeń, układając półprodukty na palecie. Po za- kończeniu tego zadania cała partia jest przemieszczana w kierunku drugiej obrabiarki i czeka na dalszą obróbkę. Ta sekwencja przetwarzania, przemiesz- czania i oczekiwania powtarza się w ramach całego procesu produkcyjnego. Choć liczba produktów jest większa niż w przypadku produkcji jed- nostkowej, poszczególne zadania nie są ze sobą tak ściśle powiązane, żeby wyrób mógł automatycznie przechodzić z jednego stanowiska robo- czego na drugie, jak na linii produkcyjnej. Produkcja seryjna jest więc zbli- żona elastycznością do produkcji jednostkowej, zaś efektywnością do linii produkcyjnej. wprow_do zarz_helion.indb 237 wprow_do zarz_helion.indb 237 2006-10-07 14:41:13 2006-10-07 14:41:13 238 CZĘŚĆ II Tworzenie środowiska operacyjnego RYSUNEK 7.5. Choć ten pojazd został wyprodukowany na jed- nej ze słynnych linii mon- tażowych Forda, jego renowacja odbywa się w zakładzie wykorzystu- jącym proces produkcji jednostkowej, w którym pracownicy o szerokich kwalifikacjach posługują się narzędziami ogólne- go przeznaczenia Produkcja stacjonarna — rodzaj procesu produkcyjnego, w którym pozycja produktu jest stała, a materiały, maszyny i pracownicy są dowożeni na miejsce produkcji i odbierani stamtąd. Hybrydowe procesy produkcyjne — ogólny termin określający procesy wytwórcze łączące w sobie cechy, a więc i zalety, większej liczby procesów podstawowych. Przykładami są elastyczne systemy produkcyjne, centra obróbcze i technologie grupowe. Produkcja stacjonarna Ostatnim podstawowym procesem wytwórczym jest produkcja stacjonarna, charakteryzująca się tym, że pozycja produktu jest stała (ze względu na jego rozmiary lub inne ograniczenia mobilności). Materiały, maszyny i pracow- nicy są dowożeni na miejsce produkcji i odbierani stamtąd. Produkcja sta- cjonarna znajduje zastosowanie w branżach, w których produkty są duże, masywne albo ciężkie, a ich przemieszczanie byłoby kłopotliwe2. Wśród przykładów można wymienić przemysł stoczniowy i budownictwo. Hybrydowe procesy produkcyjne Nie każdy proces produkcyjny można jednoznacznie przypisać do jed- nej z wymienionych kategorii. Hybrydowe procesy produkcyjne łączą w sobie cechy, a więc i zalety, większej liczby procesów podstawowych. Wspominaliśmy już o elastycznych systemach produkcyjnych. Są one wy- soce zautomatyzowane (jak linie produkcyjne), ale pozwalają produkować szerszy asortyment wyrobów (jak procesy seryjne). Choć istnieją dosłownie setki różnych hybrydowych procesów wytwórczych, omówimy w tym miejscu dwa powszechnie wykorzystywane — centra ob- róbcze i technologie grupowe. Centra obróbcze najczęściej można spotkać w środowisku produkcji seryjnej. Ich cechą wyróżniającą jest jednak to, że centrum obróbcze realizuje w ramach jednego procesu technologiczne- go kilka kolejnych zadań produkcyjnych. Frezarka pięcioosiowa, o której mówiliśmy na początku rozdziału, jest dobrym przykładem. Maszyna ta wy- cina z drewna siedzenie, profiluje je i wierci otwory na nogi i oparcie krze- Ibid. 2 wprow_do zarz_helion.indb 238 wprow_do zarz_helion.indb 238 2006-10-07 14:41:13 2006-10-07 14:41:13 ROZDZIAŁ 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług 239 RYSUNEK 7.6. Komórka robocza w technologii grupowej Centrum obróbcze — rodzaj procesu produkcyjnego, w którym w ramach jednego procesu technologicznego realizowanych jest kilka zadań produkcyjnych. Technologia grupowa — rodzaj procesu wytwórczego zorientowanego na osiągnięcie efektywności linii produkcyjnej w środowisku procesu seryjnego poprzez przydzielanie pracowników i urządzeń do produkcji wyrobów o zbliżonych potrzebach produkcyjnych. Rodzina wyrobów — w technologii grupowej: zbiór produktów o bardzo zbliżonych potrzebach produkcyjnych. RYSUNEK 7.7. Łączenie procesów w celu wyprodukowania bluzki sła, po czym rozpoczyna identyczną obróbkę kolejnego kawałka materiału. Cała seria jest przekazywana na kolejne stanowisko robocze dopiero po ob- robieniu wszystkich elementów. Dzięki połączeniu różnych zadań centrum obróbcze umożliwia osiągnięcie efektywności linii produkcyjnej z zachowa- niem elastyczności procesu seryjnego. Technologia grupowa również jest rodzajem procesu wytwórczego zo- rientowanego na osiągnięcie efektywności linii produkcyjnej w środowisku procesu seryjnego poprzez przydzielanie pracowników i urządzeń do pro- dukcji wyrobów o zbliżonych potrzebach produkcyjnych. Komórki tech- nologii grupowej zazwyczaj są rozmieszczone w układzie komórkowym, w którym zasoby są fizycznie pogrupowane zgodnie z dominującą sekwen- cją czynności obróbkowych dla danej rodziny wyrobów. Na przykład pro- ducent stosujący proces seryjny może stwierdzić, że choć wytwarza 3000 różnych produktów, 25 z nich to wyroby o bardzo podobnych potrzebach produkcyjnych. Produkty te można więc zgrupować w ramach rodziny wy- robów. Ponieważ odsetek produktów należących do rodziny jest dosyć wy- soki, kierownictwo może zdecydować, że do produkcji tej grupy wyrobów należy wyznaczyć odrębny zespół maszyn i ludzi. Powstała w ten sposób ko- mórka robocza powinna być w stanie zwiększyć swoją efektywność, ale za cenę zmniejszenia elastyczności (patrz rysunek 7.6). wprow_do zarz_helion.indb 239 wprow_do zarz_helion.indb 239 2006-10-07 14:41:13 2006-10-07 14:41:13 240 CZĘŚĆ II Tworzenie środowiska operacyjnego Układ komórkowy — typ rozmieszczenia przestrzennego środków produkcji wykorzystywany zazwyczaj w technologii grupowej. Zasoby są w nim fizycznie pogrupowane zgodnie z dominującą sekwencją czynności obróbkowych dla danej rodziny wyrobów. Łączenie procesów produkcyjnych w ramach łańcucha dostaw System produkcji może się w rzeczywistości składać z połączonych ze sobą kilku rodzajów procesów funkcjonujących w różnych podmiotach należą- cych do łańcucha dostaw. Zastanówmy się nad sekwencją procesów pro- dukcyjnych, której wyrobem końcowym jest bluzka. Produkcja przędzy nosi wszelkie znamiona procesu ciągłego — jest kapitałochłonna, jej wynikiem jest zestandaryzowany produkt, odbywa się w ustalonym tempie, proces nie wymaga żadnej albo prawie żadnej interwencji użytkownika. Gotowa przędza trafia na krosna, które przetwarzają ją na tkaninę — kolejny proces ciągły. Następnie bele materiału są wysyłane do innego zakładu, w którym tkanina jest krojona według szablonów, po czym następuje szycie bluzek. Ostatnia operacja jest pracochłonna i wymaga zastosowania klasycznego procesu seryjnego, w którym każdy pracownik ma za zadanie uszyć partię na przykład pięćdziesięciu bluzek. Po zakończeniu pracy przekazuje całą serię na następne stanowisko w celu wykończenia wyrobu, po czym następuje pa- kowanie produktów. Rysunek 7.7 stanowi ilustrację tej sekwencji procesów. Wybór procesu produkcyjnego Menedżerowie mają do wyboru wiele różnych procesów produkcyjnych (nie dotyczy to produkcji stacjonarnej i produkcji ciągłej, które są podyktowa- ne charakterem produktu). Tabela 7.1 zawiera porównanie najważniejszych cech trzech rodzajów procesów — produkcji jednostkowej, produkcji seryjnej i linii produkcyjnej. Każdy z nich ma swoje mocne i słabe strony. Produkcja Produkcja jednostkowa Produkcja seryjna Linia produkcyjna TABELA 7.1. Cechy charakterystycz- ne trzech rodzajów pro- cesów produkcyjnych Produkty Rodzaje produktów Specjalistyczne, wysoce zindywidualizowane Bardzo szeroki Asortyment Charakterystyka procesu Technologia Ogólnego przeznaczenia Najważniejszy zasób Wykwalifikowani pracownicy Elastyczność procesu Duża Rozmiary produkcji Niewielkie Najważniejsze zada- nie działu produkcji Spełniać unikalne życzenia klientów Co sprzedaje firma? Możliwości Standardowe Wąski Wyspecjalizowana Maszyny, materiały Niewielka Ogromne Utrzymywać koszty produkcji na niskim poziomie Produkty . Źródło: Opracowano na podstawie książki T. Hilla, Manufacturing Strategy: Text and Cases, Irwin, Homewood, Illinois 1994, s. 127. wprow_do zarz_helion.indb 240 wprow_do zarz_helion.indb 240 2006-10-07 14:41:13 2006-10-07 14:41:13 ROZDZIAŁ 7 Wybór procesu oraz decyzje dotyczące organizacji produkcji i usług 241 . Źródło: Opracowano na podstawie książki R. Hayesa, S. Wheelwrighta, Restoring Our Compe- titive Edge: Competing through Manufacturing, Wiley, New York 1984, s. 209. RYSUNEK 7.8. Macierz produkt-proces jednostkowa najlepiej sprawdza się w sytuacji, gdy rozmiary produkcji są niewielkie, wyroby są wysoce zindywidualizowane, a producent nie angażu- je się w konkurencję kosztową. Linie produkcyjne są idealne w przypadku masowej produkcji wyrobów standardowych, gdzie koszt jest bardzo ważny. Systemy produkcji seryjnej plasują się gdzieś pomiędzy tymi skrajnościami. Macierz produkt-proces Macierz produkt-proces (patrz rysunek 7.8) stanowi graficzną ilustrację poprzednich punktów. Gdy charakterystyka procesu produkcyjnego odpo- wiada charakterystyce produktu, tak jak w przypadku punktów położonych na przekątnej, proces jest strategicznie dopasowany. Zwróć jednak uwagę na dwa zaciemnione trójkąty, w których charakter procesu nie jest zgodny z charakterystyką produktu. W pierwszym przypadku (prawy górny róg) za- kład pracujący w systemie produkcji jednostkowej próbuje masowo wytwa- rzać zestandaryzowane produkty. Choć standardowe wyroby mogą być pro- dukowane w tym trybie, takie wykorzystanie zasobów byłoby nierozsądne, a producent nie miałby żadnych szans w konkurencji kosztowej z fabryką wyposażoną w linię produkcyjną. W drugim przypadku niedopasowania (dolny lewy róg) organizacja wyko- rzystująca proces seryjny lub linię produkcyjną próbuje wytwarzać wyroby jednostkowe lub małe ilości zindywidualizowanych produktów. Takie procesy nie są jednak w stanie zapewnić odpowiedniej elastyczności i szerokich kwa- lifikacji. Wynika z tego, że przy wyborze procesu produkcyjnego firma powin- na brać pod uwagę uwarunkowania rynkowe i charakterystykę produktu. wprow_do zarz_helion.indb 241 wprow_do zarz_helion.indb 241 2006-10-07 14:41:14 2006-10-07 14:41:14 242 CZĘŚĆ II Tworzenie środowiska operacyjnego 7.2. INDYWIDUALIZACJA PRODUKTU W ŁAŃCUCHU DOSTAW W rozmowach na temat produkcji często pada słowo „indywidualizacja”. Co ono jednak oznacza? Prawdziwa indywidualizacja wymaga zaanga- żowania klienta, jego współpracy z którymś ogniwem łańcucha dostaw. Na przykład producent specjalistycznych maszyn przemysłowych często zaczyna od przekazanej mu przez klienta specyfikacji, na podstawie której opracowuje projekt, następnie zaopatruje się w materiały i dopiero wtedy rozpoczyna produkcję. Skład budowlany może zaoferować klientowi przy- gotowaną na zamówienie farbę w dowolnym kolorze — zgodnym z kolorem przedstawionej przez niego próbki. W obu przypadkach produkt jest zin- dywidualizowany, lecz wyroby te znacznie różnią się stopniem i punktem indywidualizacji. Cztery poziomy indywidualizacji Producenci mówią zazwyczaj o czterech poziomach indywidualizacji pro- duktu. Wymienimy je w kolejności od najniższego do najwyższego:  produkty wytwarzane do magazynu (PWM),  produkty montowane lub wykańczane na zamówienie (PMZ),  produkty wytwarzane na zamówienie (PWZ),  produkty projektowane na zamówienie (PPZ). Produkty wytwarzane do magazynu (PWM) — produkty, które nie wymagają indywidualizacji. Są to na ogół wyroby produkowane w wielkich ilościach uzasadniających utrzymywanie zapasów produktów gotowych. Produkty montowane lub wykańczane na zamówienie (PMZ) — produkty, które są indywidualizowane na samym końcu procesu produkcyjnego. Produkty wytwarzane na zamówienie (PWZ) — produkty wytwarzane ze standardowych komponentów, których ostateczna konfiguracja jest dostosowana do potrzeb klienta. Produkty wytwarzane do magazynu w ogóle nie są indywidualizowane. Są to na ogół pospolite wyroby produkowane w wielkich ilościach uzasad- niających utrzymywanie zapasów produktów gotowych. Klienci zazwyczaj kupują je od ręki. Przykładami mogą być podstawowe narzędzia (młotki, śrubokręty), produkty konsumpcyjne dostępne w sklepach detalicznych oraz wiele surowców. Produkty montowane lub wykańczane na zamówienie są indywiduali- zowane na samym końcu procesu produkcyjnego, ale nawet wtedy indywi- dualizacja jest zazwyczaj ograniczona. Prostym przykładem może być ko- szulka z nadrukowanym imieniem klienta. Sama koszulka jest produktem masowym aż do ostatniego etapu procesu. Wiele samochodów również jest produktami typu PMZ, ponieważ ostateczna wersja wyposażenia — rodzaj tapicerki, elektrycznie opuszczane szyby, centralny zamek itd. — jest znana dopiero na ostatnim etapie produkcji, po złożeniu zamówienia przez dilera lub klienta. Tak samo jak wyroby PMZ, produkty wytwarzane na zamówienie są produkowane ze standardowych komponentów, ale ostateczna konfiguracja tych komponentów jest dostosowana do potrzeb klienta. Na przykład fir- ma Balley Engineered Structures może zbudować nieskończoną
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wprowadzenie do zarządzania operacjami i łańcuchem dostaw
Autor:
,

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: