Cyfroteka.pl

klikaj i czytaj online

Cyfro
Czytomierz
00405 007921 15363389 na godz. na dobę w sumie
Wsparcie publiczne dla MSP. Podstawy teoretyczne a praktyka gospodarcza - ebook/pdf
Wsparcie publiczne dla MSP. Podstawy teoretyczne a praktyka gospodarcza - ebook/pdf
Autor: Liczba stron: 281
Wydawca: C. H. Beck Język publikacji: polski
ISBN: 978-83-255-1534-8 Data wydania:
Lektor:
Kategoria: ebooki >> naukowe i akademickie >> inne
Porównaj ceny (książka, ebook, audiobook).

Repetytoria Becka adresowane są do studentów prawa oraz aplikantów. Opracowania ukazujące się w tej serii pomogą w szybkim przygotowaniu się do egzaminów i kolokwiów. Materiał poszczególnych pozycji, jego układ i ujęcie porządkują i sprawdzają wiedzę z danej dziedziny prawa.
Repetytorium „Postępowanie cywilne. Pytania egzaminacyjne. Kazusy. Tablice” podzielone jest na trzy części.
Część pierwsza – PYTANIA z odpowiedziami dotyczące:

Część druga – KAZUSY z rozwiązaniami uwzględniające zagadnienia m.in.:


Część trzecia – TABLICE przedstawiające m.in.:


Piąte wydanie uwzględnia ostatnie zmiany jakie zaszły w zakresie międzynarodowego postępowania cywilnego. Omówiono również problematykę postępowania elektronicznego i zmian będących konsekwencją wykorzystywania systemu informatycznego w rozpoznawaniu i rozstrzyganiu spraw cywilnych.

Znajdź podobne książki Ostatnio czytane w tej kategorii

Darmowy fragment publikacji:

Marta Gancarczyk Wsparcie publiczne dla MSP Podstawy teoretyczne a praktyka gospodarcza WSPARCIE -PRZEDSIEBIORCZOSC OKLADKA druk 2/19/10 11:46 AM Page 1 Rozwój przedsi´biorczoÊci poprzez wspieranie MSP W ksià˝ce przedstawiono ca∏oÊciowe uj´cie problematyki wsparcia dla MSP – od planowania, poprzez realizacj´, a˝ po ocen´ jego wp∏ywu na rozwój tego sektora gospodarki. Cz´Êç teoretyczna jest oparta na podstawach podejmowania decyzji z wykorzystaniem koncepcji zawodnoÊci rynku i teorii kosztów transakcyjnych wed∏ug O.E. Williamsona. W pracy przedstawiono te˝ propozycj´ metodyki podejmowania decyzji co do: • przes∏anek publicznego zaanga˝owania w sektor MSP, • wyboru instrumentów oraz struktur zarzàdzania i form dostarczania wsparcia, • oceny interwencji publicznej. Autorka ∏àczy koncepcje teoretyczne z wynikami polskich i mi´dzynarodowych badaƒ empirycznych, w tym badaƒ w∏asnych, dotyczàcych m.in. transferu infor- macji i wiedzy do MSP. Teori´ i wyniki badaƒ odnosi do obecnej praktyki dzia∏aƒ na rzecz MSP w Polsce i krajach UE, formu∏ujàc zalecenia co do kierunków, instru- mentów i grup docelowych wsparcia. Publikacja kierowana jest do studentów i wyk∏adowców zainteresowanych przed- si´biorczoÊcià, zarzàdzaniem ma∏ymi i Êrednimi firmami oraz stymulowaniem ich konkurencyjnoÊci. Powinna równie˝ zainteresowaç praktyków gospodarczych za- rzàdzajàcych programami na rzecz MSP, a tak˝e doradców i konsultantów, zarówno publicznych, jak i prywatnych, pozyskujàcych finansowanie dla przedsi´biorców. Dr Marta Gancarczyk – adiunkt w Wy˝szej Szkole Biznesu – National-Louis University w Nowym Sàczu; absolwentka Uniwersytetu Jagielloƒskiego i Uniwersy- tetu ¸ódzkiego; kierownik i uczestnik projektów badawczych w kraju i za granicà (m.in. California State University, University of Cambridge). Cz∏onek European Council for Small Business and Entrepreneurship (ECSB). Badania, publikacje i konsulting koncentruje na publicznym wsparciu dla MSP, wzroÊcie firmy oraz zarzàdzaniu kon- kurencyjnoÊcià MSP w klastrach i sieciach przedsi´biorstw. www.sklep.beck.pl e-mail: dz.handlowy@beck.pl http://www.beck.pl tel.: 022 31 12 222, fax: 022 33 77 601 ISBN 978-83-255-1534-8 9 7 8 8 3 2 5 5 1 5 3 4 8 Cena: 44 z∏ W s p a r c i e p u b l i c z n e d l a M S P P o d s t a w y t e o r e t y c z n e a p r a k t y k a g o s p o d a r c z a M a r t a G a n c a r c z y k strony tytulowe 2/15/10 3:39 PM Page 1 Wsparcie publiczne dla MSP strony tytulowe 2/15/10 3:39 PM Page 2 Marta Gancarczyk Wsparcie publiczne dla MSP Podstawy teoretyczne a praktyka gospodarcza Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2010 Wydawca: Joanna Perzyńska Redaktor merytoryczny: Ewdokia Cydejko Projekt okładki i stron tytułowych: Grażyna Faltyn Ilustracja na okładce: ©iStockPhoto.com/Nikada ©iStockPhoto.com/Yuri_Arcurs ©iStockPhoto.com/nyul Seria: Zarządzanie Podseria: Przedsiębiorczość Recenzja: prof. dr hab. Jan Klimek Publikacja dofinansowana przez Wyższą Szkołę Biznesu – National-Louis University w Nowym Sączu © Wydawnictwo C.H. Beck 2010 Wydawnictwo C.H. Beck Sp. z o.o. ul. Bonifraterska 17, 00-203 Warszawa, tel. (22) 33 77 600 Skład i łamanie: Studio Graficzne MIMO, Michał Moczarski, tel. (22) 642 01 18 Druk i oprawa: Studio Spartan, Gdynia ISBN 978-83-255-1534-8 Spis treści Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9 Część 1. Teoretyczne podstawy podejmowania decyzji o wsparciu publicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1 3 Rozdział 1. Procesy decyzyjne dotyczące wsparcia publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15 1.1. Istota i elementy procesu podejmowania decyzji o wspieraniu MSP . . . . . . . . . . . . . . . . 1 5 1.2. Specyfika podejmowania decyzji o wsparciu publicznym dla MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 1.3. Rozwój interwencjonizmu państwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 1 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Rozdział 2. Uwarunkowania decyzji o interwencji państwa z perspektywy zawodności rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 23 2.1. Źródła i główne przesłanki zawodności rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 3 2.2. Tradycyjne przesłanki niesprawności rynku – efekty zewnętrzne i dobra publiczne . . . . 2 6 2.2.1. Efekty zewnętrzne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 2.2.2. Dobra publiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 9 2.2.3. Krytyka podejścia do interwencji opartego na efektach zewnętrznych i dobrach publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 5 2.3. Współczesne przesłanki zawodności rynku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 7 2.3.1. Asymetria informacyjna . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 8 2.3.2. Krytyka podejścia do interwencji opartego na asymetrii informacyjnej . . . . . . . 4 3 2.3.3. Efekty zewnętrzne sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 5 2.3.4. Krytyka podejścia do interwencji opartego na efektach zewnętrznych sieci . . . . 5 1 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 2 5 SpiS treści Rozdział 3. Interwencja państwa z perspektywy nowej ekonomii instytucjonalnej . . . . 5 3 3.1. Źródła i kierunki nowej ekonomii instytucjonalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 3 3.2. Znaczenie instytucji w nowej ekonomii instytucjonalnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 6 3.3. Koszty transakcyjne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5 9 3.4. Krytyka podejścia opartego na kosztach transakcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 7 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 0 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 0 Rozdział 4. Metodyka decydowania o interwencji publicznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 1 4.1. Zależności między przesłankami zawodności rynku i kosztami transakcyjnymi . . . . . 7 1 4.2. Procedura podejmowania decyzji o interwencji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 3 4.3. Rola państwa w świetle ewolucji teorii niesprawności rynku i kosztów transakcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 5 4.4. Przejawy zawodności rynku i kosztów transakcyjnych w odniesieniu do MSP . . . . . . . 7 7 4.4.1. Zawodność rynku w podaży finansowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 8 4.4.2. Zawodność rynku w podaży informacji i wiedzy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 0 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 84 Część 2. Istota wsparcia dla MSP i jego wdrażanie . . . . . . . . . . 8 5 Rozdział 5. Właściwości MSP i ich wkład w gospodarkę . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 7 5.1. Kryteria identyfikacji MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 7 5.2. Rola małych i średnich przedsiębiorstw we wzroście gospodarczym . . . . . . . . . . . . . . . . 8 9 5.3. Znaczenie firm wzrostowych w strukturze zatrudnienia i w przyroście miejsc pracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100 5.4. Tworzenie innowacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 106 5.5. Działalność eksportowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 5.6. Budowa struktury gospodarczej poprzez kooperację i sieciowe powiązania . . . . . . . . . 112 5.7. Przedsiębiorczość jako tworzenie nowych podmiotów gospodarczych i „zalążek” dużych firm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 5.8. Polski sektor MSP i jego wkład w gospodarkę – podsumowanie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 122 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 124 Rozdział 6. Istota polityki wobec MSP i jej miejsce w polityce gospodarczej . . . . . . . . . . 125 6.1. Istota i zakres polityki wobec MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 125 6.2. Źródła i przedmiot polityki wobec MSP i polityki wspierania przedsiębiorczości . . . . 128 6.3. Cele polityki wobec MSP i polityki wspierania przedsiębiorczości . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 6.4. Polityka wobec MSP w polityce gospodarczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 134 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 138 6 SpiS treści Rozdział 7. Obszary i instrumenty wspierania MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 7.1. Wsparcie pośrednie i wsparcie bezpośrednie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 139 7.2. Obszary i instrumenty wsparcia bezpośredniego dla MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 141 7.3. Obszary i instrumenty wsparcia pośredniego dla MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 147 7.4. Cele a obszary i instrumenty wsparcia dla MSP w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 7.5. Cele, obszary i instrumenty wspierania MSP w Polsce i w krajach UE – wnioski . . . . . 157 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 Rozdział 8. Struktury zarządzania i formy dostarczania wsparcia dla MSP . . . . . . . . . . 159 8.1. Zarządzanie publiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 159 8.2. Struktury zarządzania wsparciem dla MSP z perspektywy kosztów transakcyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 163 8.3. Struktury zarządzania a formy dostarczania wsparcia publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . 173 8.4. Struktury zarządzania pomocą dla MSP w krajach Unii Europejskiej . . . . . . . . . . . . . . 177 8.5. Struktura zarządzania pomocą dla MSP w Polsce . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 179 8.6. Benchmarking doświadczeń brytyjskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 185 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 Część 3. Model oceny wsparcia publicznego dla MSP . . . . . . . . 193 Rozdział 9. Metodyka i model oceny wsparcia dla MSP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 9.1. Koncepcja oceny w instytucjach publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 9.2. Ocena wsparcia dla MSP w badaniach naukowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 199 9.3. Integrująca metodyka oceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 201 9.4. Propozycja modelu oceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Rozdział 10. Ocena usług informacyjno ‑konsultacyjnych ze środków publicznych w województwie małopolskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 210 10.1. Metodyka oceny obszaru pomocy dla MSP w postaci informacji i konsultacji . . . . . . . 210 10.2. Analiza źródeł wtórnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 213 10.3. Analiza porównawcza usług ze środków publicznych i usług prywatnych . . . . . . . . . . 214 10.4. Weryfikacja hipotez i wnioski z analizy porównawczej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 226 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 228 Rozdział 11. Ocena procesu wyboru beneficjentów do wsparcia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 11.1. Pojęcie i kryteria identyfikacji firm wzrostowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 229 11.2. Determinanty wzrostu w badaniach empirycznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 7 SpiS treści 11.3. Diagnoza potencjału wzrostowego – propozycja metodyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 237 11.4. Weryfikacja empiryczna metodyki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 239 11.5. Metodyczne i praktyczne aspekty oceny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 245 Problemy do dyskusji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 Literatura zalecana . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 247 Zakończenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 249 Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 253 Słowniczek . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 273 Indeks rzeczowy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 277 Wstęp Wsparcie publiczne dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) należy traktować jako planowe, zorganizowane działanie na rzecz rozwoju i podnoszenia konkurencyjności tej grupy firm, za pomocą środków publicznych. Jest to stosunkowo młoda dziedzina badań nad przedsiębiorczością i małymi i średnimi firmami, a także młoda dziedzina interwencji władz publicznych. Jednocześnie jednak miejsce MSP w strategiach i pro- gramach Unii Europejskiej oraz strategiach poszczególnych państw UE powoduje, że ich udział w wydatkach programów wspólnotowych i krajowych budżetów szybko ro- śnie. Wsparcie w tym obszarze wynika z powszechnego przekonania co do roli małych i średnich firm w zatrudnieniu i wzroście gospodarczym – w roku 2005 zapewniały one 67,1 miejsc pracy i 57,6 wartości dodanej przedsiębiorstw niefinansowych w UE [Eurostat, 2008, s. 1]. Prowadzi to do myślenia o MSP jako wydzielonej, szczególnej gru- pie, która odgrywa rolę siły napędowej gospodarki. Tymczasem MSP w gospodarce UE stanowią aż 99,8 przedsiębiorstw ogółem, a zatem obejmują niemal całą populację, w której firmy duże tworzą pod względem liczby margines o nieproporcjonalnie dużym wkładzie, tak w zatrudnienie, jak i we wzrost gospodarczy oraz innowacje. Polityka wobec MSP opiera się w tej sytuacji nie tylko na przekonaniu o ich istotnym udziale w głównych wskaźnikach ekonomicznych, ale i na założeniu o ich nie w pełni wykorzy- stanym potencjale. Charakterystyka właściwości małych i średnich firm oraz ich wkładu w gospodarkę doczekała się wielu analiz. Wsparcie dla tej grupy podmiotów jest trwałym elemen- tem polityki gospodarczej UE i jej poszczególnych państw. Najczęściej nie wymienia się jednak tego wsparcia jako odrębnej dziedziny interwencji publicznej, lecz jego cele i instrumenty obejmuje grupa polityk, zwłaszcza rynku pracy, przemysłowa, regional- na, konkurencji czy rolna. Rozproszenie podmiotów planowania i realizacji utrudnia zarówno projektowanie, jak i koordynację i ocenę wpływu zaangażowania publiczne- go. Tym bardziej istotne jest podjęcie całościowej analizy istotnych komponentów tego obszaru wsparcia, realizowanego obecnie zarówno na szczeblu centralnym, jak i na po- ziomie regionów. 9 WStęp Wspieranie małych i średnich przedsiębiorstw ma wymiar praktyczny i teoretycz- ny. W sensie praktycznym stanowi ono zespół działań dla celów związanych z MSP, przy użyciu określonych instrumentów (narzędzi) oraz metod posługiwania się tymi narzędziami. Teoretyczne podstawy stanowią rozwinięte głównie w naukach ekonomii i zarządzania koncepcje i metody, które mają prowadzić do osiągania celów interwencji publicznej w sposób skuteczny i efektywny, a także do określenia narzędzi oddziaływa- nia państwa. W książce realizowane są dwa podstawowe cele. Pierwszy cel to zaproponowanie modelu publicznego wsparcia małych i średnich przedsiębiorstw, który obejmowałby: (1) projektowanie interwencji publicznej, (2) realizację pomocy dla MSP oraz (3) ocenę wpływu. Cel drugi obejmuje opracowanie metodyki podejmowania decyzji w zakre- sie przesłanek wsparcia dla MSP, wyboru instrumentarium oraz struktur zarządzania i form dostarczania wsparcia, a także oceny interwencji publicznej. Na treść opracowania składają się trzy części stanowiące komponenty modelu. Każda z nich obejmuje podstawy teoretyczne i analizę wyników badań empirycznych oraz metodykę postępowania przy podejmowaniu decyzji. Metodyka ta opiera się na dyskutowanych wcześniej podstawach teoretycznych i wnioskach z badań empirycz- nych. Zawiera warianty postępowania oraz kryteria i warunki wyboru między nimi, ujęte w formie etapów analizy i wnioskowania. Pierwsza część książki obejmuje teoretyczne podstawy decyzji, jako wzorca orga- nizującego rozważania w książce, oraz analizę przesłanek decyzji o pomocy dla MSP, opartą na teorii zawodności rynku1. Od lat 80. XX wieku teoria ta zyskała znaczną rolę w uzasadnieniu interwencji publicznej w USA, jakkolwiek jej wczesne argumenty wykorzystywano jako uzasadnienie dla interwencji publicznej od początku XX wie- ku. W roku 2002 Rada Europejska sformułowała zalecenie o zaangażowaniu środków publicznych w gospodarkę, pod warunkiem wystąpienia zawodności mechanizmu rynkowego. Jednak koncepcja ta jest wykorzystywana w sposób bardziej intuicyjny niż systematyczny i często bez uwzględnienia korekt wynikających z rozwoju teo- rii i badań w tej dziedzinie. W pracy przeprowadzono krytyczną analizę ewolucji teorii niesprawności rynku, od jej tradycyjnego ujęcia do podejścia współczesnego, przez pryzmat nowej ekonomii instytucjonalnej. Analiza badań empirycznych w tej części koncentruje się na przykładach weryfikacji występowania zawodności rynku, zwłaszcza w odniesieniu do sektora małych i średnich przedsiębiorstw. Wskazano tutaj także możliwości wykorzystania koncepcji zawodności rynku jako podstawy podejmowania decyzji w dziedzinie uzasadniania, planowania, doboru instrumen- tów wsparcia oraz oceny polityki wobec MSP. Wdrażanie pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw przedstawiono w dru- giej części książki. Zanalizowano tutaj wkład MSP w gospodarkę Polski na tle kra- jów Unii Europejskiej, z punktu widzenia wpływu tego sektora na wzrost gospodarczy. Charakteryzując tendencje związane z jego udziałem we wskaźnikach ekonomicznych, 1 W tekście zamiennie używa się określeń „zawodność” lub „niesprawność rynku” jako odpowied- ników angielskiego market failure. 10 WStęp wskazano na możliwości związane z dalszym rozwojem MSP oraz warunki tego rozwoju (bariery i potrzeby w zakresie wsparcia ze strony państwa). Następnie skoncentrowano się na specyfice cech polityki wsparcia MSP, opisano także jej genezę, związki z innymi politykami gospodarczymi oraz instrumentarium, jako zespół narzędzi oddziaływa- nia państwa w obszarach związanych z poszczególnymi jej celami. Scharakteryzowano ewolucję w doborze instrumentów stosowanych w krajach UE oraz w Polsce. Istotnym elementem tej części opracowania jest przedstawienie funkcjonujących współcześnie struktur zarządzania i form dostarczania wsparcia dla MSP oraz zasad ich doboru, na podstawie teorii kosztów transakcyjnych. Struktura zarządzania wsparciem dla MSP jest dziedziną słabo zbadaną, tymczasem ma ona silny wpływ na efektywność i sku- teczność realizacji działań państwa. W ramach struktur zarządzania polityką wobec MSP możliwe są różne formy dostarczania pomocy, od bezpośredniego wytwarzania i dostarczania przez państwo, aż do zaangażowania podmiotów prywatnych. Każda z tych form implikuje różny poziom bodźców do efektywności i wymaganych mecha- nizmów kontroli. W części empirycznej przeprowadzono analizę i wnioskowanie na te- mat struktury zarządzania wsparciem dla małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce, na tle krajów Unii Europejskiej, zwłaszcza zaś w odniesieniu do Wielkiej Brytanii. Przedmiotem części trzeciej jest ewaluacja publicznego wsparcia dla MSP. Rolą oce- ny, ewaluacji2, jest nie tylko określenie stopnia osiągnięcia celów i efektywności działa- nia, lecz także uczenie się i doskonalenie założeń koncepcyjnych i praktyki interwencji publicznej. Ewaluacja jest procesem określania wartości interwencji publicznej w odnie- sieniu do przyjętego zestawu kryteriów. Obejmuje ona zarówno szacowanie trafności interwencji, tj. oparcie jej na stwierdzonych niesprawnościach rynku i określenie, czy wybrane instrumenty są właściwą odpowiedzią na te niesprawności, jak i ocenę jakości i wpływu zastosowanych instrumentów. Analizy ewaluacyjne wykonywane lub zlecane przez instytucje publiczne są liczne i rozbudowane, co wynika z wymagań prawnych. W badaniach naukowych nabierają one także coraz większego znaczenia. Metodyka ba- dań naukowych w tej dziedzinie opiera się na założeniu, iż ewaluacja ma miejsce wów- czas, gdy dokonujemy porównania sytuacji faktycznej ze wzorcem lub innym punktem odniesienia. W przypadku badań dotyczących zaangażowania środków publicznych w pomoc dla MSP zrealizowanie tej zasady opierałoby się na analizie porównawczej grupy poddanej interwencji z grupą kontrolną, która nie otrzymała wsparcia. To zało- żenie uwzględniono w zaproponowanych modelu i metodyce oceny wsparcia dla MSP. Metodykę tę poddano empirycznej weryfikacji opartej na badaniach własnych, doty- czących usług informacyjno-konsultacyjnych ze środków publicznych. Dodatkowy aspekt oceny stanowi dobór beneficjentów do wsparcia w taki sposób, aby podnieść prawdopodobieństwo wzrostu firmy. Szerokie badania na temat czynni- ków wzrostu przedsiębiorstwa mogą już stać się podstawą do wyłonienia głównych de- terminantów i wykorzystania ich do diagnozy potencjału organizacji. Zaproponowano 2 Określenie „ocena” polityki wspierania MSP występuje w opracowaniu zamiennie ze słowem „ewaluacja”, stosowanym w polskich instytucjach jako odpowiednik angielskiego evaluation. 11 WStęp procedurę oceny potencjału wzrostowego i dokonano jej empirycznej weryfikacji, opar- tej na badaniach własnych. W warstwie teoretycznej książki odwołano się do podstaw podejmowania decyzji z uwzględnieniem koncepcji zawodności rynku oraz nowej ekonomii instytucjonalnej, w tym teorii kosztów transakcyjnych. Wzorzec procesu podejmowania decyzji służy za podstawową zasadę organizującą rozważania dotyczące modelu wsparcia MSP i meto- dyki decydowania o podjęciu wsparcia, sposobach jego realizacji i oceny. Zaangażowanie publiczne na rzecz sektora małych i średnich przedsiębiorstw uzasadniane jest brakiem lub nieoptymalną podażą określonych dóbr na rynku. Tradycyjne przesłanki koncep- cji niesprawności rynku określono w ekonomii dobrobytu (efekty zewnętrzne i dobra publiczne), a współczesne jej rozwinięcia opierają się na argumentach asymetrii infor- macyjnej i efektów zewnętrznych sieci. Krytyczną dyskusję i dalsze rozwinięcia podjęto w ramach nowej ekonomii instytucjonalnej, w tym w teorii kosztów transakcyjnych. W pracy podjęto zadanie przełożenia tych teoretycznych założeń na metodykę podej- mowania decyzji związanych z projektowaniem, realizacją i oceną publicznego wspar- cia dla małych i średnich przedsiębiorstw. W warstwie empirycznej posłużono się wynikami badań własnych, prowadzo- nych w ramach projektu pt. Ocena skuteczności i ekonomiczności polityki wspierania małych i średnich przedsiębiorstw, finansowanego ze środków Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w latach 2006– 2008, a także projektu pt. Czynniki rozwoju przedsiębiorczości w województwie małopolskim, zrealizowanego w roku 2007 ze środ- ków Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego. Korzystano ponadto z analizy wyników badań cudzych, głównie o charakterze międzynarodowym, oraz ze źródeł wtórnych w postaci raportów i analiz udostępnianych przez Komisję Europejską oraz instytucje publiczne w Polsce. strony tytulowe 2/15/10 3:39 PM Page 3 Cz´Êç 1 Teoretyczne podstawy podejmowania decyzji o wsparciu publicznym Rozdział 1 proCesy deCyzyjne doTyCząCe wsparCia publiCznego 1.1. Istota i elementy procesu podejmowania decyzji o wspieraniu MSP Podejmowanie decyzji uważa się za istotę działań zarządzających organizacjami, a na- wet wprost utożsamia z zarządzaniem. Decyzja to wybór spośród przynajmniej dwóch wartościowych możliwości. Decydowanie zaś rozumie się jako akt wyboru, świadome działanie, którego celem i ostatecznym efektem jest decyzja [Griffin, 2007, s. 282; Miko- łajczyk, 1995, s. 26– 27]. Zgodnie z modelem klasycznym podejmowania decyzji, określanym inaczej jako optymalny lub racjonalny, podmioty dokonują wyboru na podstawie pełnego dostę- pu do informacji i wiedzy, racjonalnie dążąc do identyfikacji pełnego zestawu moż- liwości i do realizacji najlepszego z rozwiązań [Boddy, 2005, s. 209– 210]. Wynikiem prawidłowo przeprowadzonego procesu decyzyjnego w modelu klasycznym jest wybór optymalnego rozwiązania. Model klasyczny ma charakter normatywny, tj. określa wła- ściwy sposób podejmowania decyzji i służy za podstawę działań decydentów. Jednak jego założenia co do warunków podejmowania decyzji, zwłaszcza zaś pełnej informacji i racjonalności działania podmiotów, nie zostały w badaniach potwierdzone. Jednym z punktów krytyki stało się założenie o posiadaniu przez decydentów pełnej informacji na temat dostępnych możliwości oraz skutków ich wyboru. W rzeczywistości decyzje podejmowane są w warunkach ograniczonej wiedzy na temat dostępnych wariantów działania, ich skutków oraz prawdopodobieństwa zajścia. Biorąc pod uwagę te ograni- czenia, wyróżnia się stany pewności, ryzyka i niepewności [Robbins, DeCenzo, 2005, s. 124– 125]. Stan pewności oznacza sytuację posiadania w rozsądnym stopniu pełnej 15 część 1. teoretyczne podStaWy podejmoWania decyzji o WSparciu publicznym wiedzy co do dostępnych możliwości i ich skutków. W stanie ryzyka znane są warianty i ich konsekwencje oraz prawdopodobieństwo wystąpienia. Niepewność określa brak znajomości możliwości i/lub ich konsekwencji i/lub prawdopodobieństwa. Poziom znajomości skutków decyzji wiąże się w znacznym stopniu z posiadaniem uprzedniego doświadczenia w odniesieniu do rozważanego działania. Jeśli dana decy- zja ma charakter powtarzalny, cykliczny i standardowy, określa się ją jako zaprogramo- waną, a warunki jej podejmowania jako pewność lub ryzyko. Gdy natomiast decyzje nie mają precedensu, podejmowane są rzadko lub jednorazowo i brak jest doświadczeń co do ich skutków, nabierają wówczas charakteru niezaprogramowanych i odbywają się w warunkach niepewności. Rozróżnienie to (na decyzje zaprogramowane i nieza- programowane) jest ważne z punktu widzenia odpowiedzialności za ich wykonanie. Za niezaprogramowane decyzje odpowiadają wyższe szczeble zarządzania [Strużycki (red.), 2004, s. 197– 198]. Odpowiedzią na wątpliwości co do założeń modelu klasycznego było sformuło- wanie modelu alternatywnego, zwanego administracyjnym. Zgodnie z tym mode- lem, jednostki działają w warunkach ograniczonej racjonalności, gdyż na ich wybory wpływa nie tylko rachunek ekonomiczny, lecz również doświadczenia, przekonania, cechy osobowości czy kontekst kulturowy. Podejmują decyzje na podstawie niepełnej informacji, co wynika z utrudnień w dostępie do niej, jak i ograniczeń zasobowych czy ograniczonych zdolności do przetwarzania informacji. Ograniczenia te powo- dują, że podmioty zamiast optymalizować decyzje, tj. dążyć do wyboru najlepszego rozwiązania, zadowalają się pierwszym wariantem, który spełnia przyjęte wcześniej kryteria. Rezygnują z dalszych poszukiwań optymalnego rozwiązania, nawet jeśli potencjalnie prowadziłyby one do znalezienia lepszej możliwości. Model administra- cyjny ma charakter opisowy, tj. przedstawia faktyczny sposób podejmowania decyzji. Określa się go również jako model organizacyjny, gdyż wskazuje na zależność de- cyzji od kontekstu organizacyjnego – ukształtowanych wzorców zachowań, ról oraz systemów komunikacji i interakcji między uczestnikami organizacji [Griffin, 2007, s. 284– 296]. W nowszych rozwinięciach modeli podejmowania decyzji, wyrosłych z modelu administracyjnego, podkreślany jest behawioralny i interaktywny charakter procesu decyzyjnego. Takie ukierunkowanie czyni je szczególnie przydatnymi dla zrozumienia i opisu decydowania w sytuacji silnego wpływu grup i zbiorowości. Proces ten zależny jest m.in. od kwestii etycznych, intuicji i przekonań oraz od relacji z uczestnikami orga- nizacji. Decyzje rozważane w tych modelach wyłaniają się w wyniku komunikacji i ne- gocjacji w grupach i podejmowane są zazwyczaj w warunkach niepewności, co czyni je niezaprogramowanymi. Wspomniane rozwinięcia modelu administracyjnego to m.in. model polityczny i model „kosza na śmieci” [Boddy, 2005, s. 212– 215]. Model polityczny odzwierciedla przekonanie, że w organizacjach działają grupy o zróżnicowanych inte- resach, celach i wartościach. W tej sytuacji decyzje osiągane są w drodze politycznego przetargu między członkami różnych koalicji. Model „kosza na śmieci” opisuje podej- mowanie decyzji nie tylko w warunkach niepewności co do możliwości i skutków każ- 16 1. proceSy decyzyjne dotyczące WSparcia publicznego dej z nich, lecz w sytuacji niejasności co do celów i oczekiwanych wyników. Obserwuje się brak logicznych związków między procesem dochodzenia do decyzji i ostatecznie podjętą decyzją, która ma charakter przypadkowy. Ta ostatnia wyłania się przeważnie w wyniku ścierania się strumieni poglądów uczestników, problemów i proponowanych rozwiązań. Współczesne modele decyzji oparte na modelu administracyjnym trafniej niż w po- dejściu racjonalnym charakteryzują rzeczywisty przebieg procesów decyzyjnych i lepiej odzwierciedlają warunki podejmowania decyzji, zwłaszcza zaś ryzyko i niepewność, z którymi wiąże się niepełna informacja o skutkach wyborów. Posiadają zatem, podob- nie jak model administracyjny, walor opisowy. Dla praktyki zorganizowanego, celowego działania istotne pozostają jednak wska- zania podejścia racjonalnego. Model administracyjny weryfikuje negatywnie założe- nia co do pełnej racjonalności wyborów, jednak nie stanowi alternatywy dla sposobu postępowania decydentów, tj. nie dostarcza wniosków normatywnych. Można nawet uznać, że uświadomienie sobie niedostatków podstaw informacyjnych oraz oportuni- stycznych postaw decydujących wskazuje na konieczność sformalizowania procedury decyzyjnej w sposób możliwie zdyscyplinowany i redukujący niedoskonałości informa- cji oraz wpływ uwarunkowań behawioralnych. Wsparcie publiczne dla małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) to planowe i zorganizowane działanie na rzecz powstawania, rozwoju i podnoszenia konkurencyjności tej grupy firm, finanso- wane ze środków publicznych. W książce podjęto zadanie zaproponowania modelu wsparcia dla MSP, złożonego z trzech elementów, tj. projektowania wsparcia, jego realizacji oraz oceny. Modelowe za- łożenia, oparte na teorii i jej empirycznej weryfikacji, mają doprowadzić do propozycji metodyki postępowania decydentów w wymienionych trzech obszarach. Zgodnie z modelem klasycznym, proces podejmowania decyzji i rozwiązywania problemów obejmuje [Antoszkiewicz, Pawlak, 2001, s. 168– 170; Griffin, 2007, s. 282]: 1) rozpoznanie sytuacji decyzyjnej (sformułowanie problemu), 2) wyodrębnienie i ocenę różnych możliwości postępowania oraz wybór optymal- nego rozwiązania (wypracowanie wariantu), 3) wdrożenie wybranego wariantu i ocenę wyników. Metodyka decydowania na temat podjęcia wsparcia dla MSP, sposobu jego realizacji oraz oceny uwzględnia kluczowe elementy procesu decyzyjnego, tj. analizę przesłanek do podjęcia działania, a następnie określenie dostępnych wariantów i kryteriów oceny każdego z nich, jako podstawy wyboru optymalnej w danych warunkach możliwości (rys. 1.1). Rozpoznanie sytuacji decyzyjnej polega na stwierdzeniu potrzeby podjęcia aktyw- ności lub rozwiązania problemu. Na tym etapie potrzebne są instrumenty służące anali- 17 część 1. teoretyczne podStaWy podejmoWania decyzji o WSparciu publicznym zie istniejącej sytuacji lub stwierdzeniu problemu w jej funkcjonowaniu oraz procedura systematycznego postępowania przy diagnozowaniu tej sytuacji [Antoszkiewicz, 1997, s. 123– 126]. Podstawowe pytanie, na które należy udzielić odpowiedzi na tym etapie procesu decyzyjnego, brzmi: Czy i na podstawie jakich przesłanek zasadne jest wspiera- nie MSP? Odpowiedzi na to pytanie służy procedura identyfikacji niesprawności rynku dotykających małych i średnich przedsiębiorstw, będąca efektem rozważań w pierwszej części książki. Metodykę postępowania oparto na podstawach teoretycznych zawodno- ści rynku i nowej ekonomii instytucjonalnej oraz ustaleniach badań empirycznych na temat niesprawności rynku, doświadczanych przez MSP. Rysunek 1.1. Model i metodyka podejmowania decyzji o wsparciu dla MSP Proces podejmowania decyzji według modelu klasycznego Elementy modelu wsparcia publicznego dla MSP Metodyka podejmowania decyzji Rozpoznanie sytuacji decyzyjnej Projektowanie wsparcia dla MSP (główne przesłanki) CZĘŚĆ 1. Teoretyczne podstawy podejmowania decyzji o wsparciu publicznym W odniesieniu do projektowania wsparcia MSP Wyodrębnienie i ocena różnych możliwości postępowania i wybór jednej z nich Sposoby realizacji wsparcia dla MSP CZĘŚĆ 2. Istota wsparcia dla MSP i jego wdrażanie W odniesieniu do realizacji wsparcia MSP Wdrożenie wybranego wariantu i ocena wyników Ocena realizacji i wpływu wsparcia na kondycję MSP CZĘŚĆ 3. Model oceny wsparcia publicznego dla MSP W odniesieniu do oceny wsparcia MSP Źródło: opracowanie własne. Drugi z wyróżnionych etapów procesu decyzyjnego obejmuje określenie możli- wych wariantów działania i ocenę każdego z nich, a następnie wybór wariantu uznane- go w danych warunkach za optymalny [Antoszkiewicz, Pawlak, 2001, s. 168– 170]. Na tym etapie przeprowadza się identyfikację sposobów rozwiązania problemu lub osią- gnięcia celów, a następnie, za pomocą ustalonych kryteriów, określa się rozwiązanie optymalne w danych warunkach. Drugiemu etapowi procesu decyzyjnego odpowiada część druga książki, w której podstawowym pytaniem jest: W jaki sposób i przy użyciu jakich struktur i form dostarczać małym i średnim przedsiębiorstwom wsparcia publicz- nego? Dyskutuje się tutaj dostępne rozwiązania w zakresie instrumentów wsparcia oraz struktur i form dostarczania pomocy dla MSP, z odwołaniem do koncepcji zarządzania 18 1. proceSy decyzyjne dotyczące WSparcia publicznego publicznego oraz teorii kosztów transakcyjnych. Przedstawionym rozwiązaniom towa- rzyszą odpowiednie kryteria i uwarunkowania ich doboru. Trzeci etap decydowania obejmuje wdrożenie i ocenę wybranego wariantu działa- nia [Antoszkiewicz, Pawlak, 2001, s. 168– 170]. Kontrola realizacji i wpływu wsparcia publicznego na kondycję MSP jest przedmiotem trzeciej części książki, gdzie pod- stawowy problem badawczy brzmi: W jaki sposób dokonywać ewaluacji wsparcia pu- blicznego dla MSP? Przedstawiono tutaj propozycję modelu i metodyki oceny wspar- cia MSP, jako efektów zintegrowania koncepcji ewaluacji w instytucjach publicznych z teorią i praktyką ewaluacji w badaniach naukowych. Przy konstruowaniu tego modelu i metodyki odwołano się do podstaw teoretycznych interwencji publicznej (w części pierwszej) oraz koncepcji kosztu transakcyjnego jako kosztu alternatywne- go (w części drugiej). W warstwie projektowania proponowany model odwołuje się do etapu określenia sytuacji decyzyjnej i stwierdzenia zasadności interwencji publicznej. Realizacja wspar- cia natomiast skupia się na wariantach i kryteriach wyboru instrumentów oraz struktur zarządzania i form dostarczania publicznego wsparcia, stanowiąc drugi etap procesu decyzyjnego. Wreszcie ocena realizacji wsparcia wiąże się bezpośrednio z trzecim eta- pem procesu decyzyjnego. Propozycja modelu jako uproszczonego odwzorowania zja- wisk może służyć decydentom do przewidywania skutków ich wyborów, projektowania zadań i porządkowania rozumienia danego obszaru problemowego [Antoszkiewicz, 1997, s. 101– 103]. W warstwie związanej z podejmowaniem decyzji każda z metodyk w sferze projek- towania, realizacji i oceny wsparcia obejmuje rozpoznanie sytuacji decyzyjnej, określe- nie wariantów działania i kryteriów ich doboru, a następnie wskazanie wyboru, który na podstawie teorii i badań empirycznych byłby najbardziej optymalny we wspieraniu MSP ze środków publicznych. 1.2. Specyfika podejmowania decyzji o wsparciu publicznym dla MSP Specyfikę podejmowania decyzji o wsparciu publicznym dla MSP wyznaczają takie jej właściwości, jak podmiot i przedmiot, główne przesłanki teoretyczne oraz warunki po- dejmowania. Podmiotami decydującymi o wsparciu MSP w ujęciu strategicznym są przedstawi- ciele władz publicznych różnego szczebla, w sensie zaś operacyjnym – menedżerowie organizacji publicznych, odpowiedzialnych za rozwój tego sektora w instytucjach cen- tralnych i regionalnych. Przedmiotem decyzji jest stwierdzenie potrzeby interwencji publicznej dla MSP, określenie sposobu realizacji tej pomocy oraz jej kontrola i ocena. Do bezpośrednich 19
Pobierz darmowy fragment (pdf)

Gdzie kupić całą publikację:

Wsparcie publiczne dla MSP. Podstawy teoretyczne a praktyka gospodarcza
Autor:

Opinie na temat publikacji:


Inne popularne pozycje z tej kategorii:


Czytaj również:


Prowadzisz stronę lub blog? Wstaw link do fragmentu tej książki i współpracuj z Cyfroteką: